Abxaz–abune

[ Previous ] [ Next ]

Abxaz

Abhaz. Abxaz xelqi – Abhaz halkı.

Abxazilik

Abhaziyelik.

ab

f. Abi hawa – Abı hava. Abi hayat – Abı hayat.

abad

f. bk. awat.

abadan

f. bk. awadan.

abarot

r. Dolanım, ticarî muamelme, alış veriş. Soda abaroti – Ticarî dolanım.

abaylimaq

bk. awaylimaq.

abdal

a. Abdal, derviş.

abdalliq

a.u. Ahmak, deri yüzücü, zalim.

abdan

f. bk. obdan.

abdeste

f. Su kabı ile yıkanma; taharet alma.

abide

a. Abide; bir olayı gelecek kuşaklara hatırlatmak için inşa edilen yapı; heykel; anıt.

abit

a. Abid; takva ehli; zahit.

ablaq

a. bk. eblex.

abligatsiye

r. Tahvil.

abromen

f. 1. İtibarlı; saygın; nüfuz sahibi. 2. Namuslu.

abroy

f. İtibar, saygınlık, otorite, prestij, iyi nam. Abroyi yoq adem – İtibarsız insan. Abroyigha tegmek – Birinin saygınlığına dokunmak. Abroyini tökmek – Birinin saygınlığını düşürmek; küçük düşürmek; baltalamak. Abroy qazanmaq – Nüfuz kazanmak. Abroyini kötermek – Nüfuzunu yükseltmek.

abroyluq

f.u. İtibarlı, saygın, nüfuzlu.

abroymen

f.u. bk. abromen.

abroysiz

f.u. İtibarsız, nüfuzsuz, otoritesiz.

abroysizlandurmaq

f.u. İtibarsızlandırmak.

abroysizlanmaq

f.u. İtibarsızlanmak.

absolyut

r. Mutlak, salt, büsbütün. Absolyut miqtar – Salt miktar.

absolyutizm

r. Mutlakıyet, saltçılık, mutlakıyet yanlısı.

abstrakt

r. Soyut, mücerret.

abstraktlash

r.u. bk. abstraktlimaq.

abstraktlimaq

r.u. Soyutlamak.

abstraktsiye

r. Soyutlama.

absérwatoriye

r. Gözlem evi, rasathane.

abune

a. Abone.

ach–achti

[ Previous ] [ Next ]

ach

I Aç. Qarnim ach – Karnım aç. Ach qéringha veya ach qorsaqqa – Aç karına. Ach qalmaq – Aç kalmak. Achtin ach – Açtan aç. Achtin öltürmek – Açlıktan öldürmek. II. Ach hawa reng – Mavimsi; açık gök renk. Ach kök – Açık mavi; mavimsi. Ach qizil – Kırmızımsı; açık kırmızı.

ach-toq

Aç ve tok. Ach-toq yashimaq – Yarı aç, yarı tok yaşamak.

ach-toqluq

Açlık ve tokluk.

ach-yalingach

Aç ve çıplak.

ach-yalingachliq

Açlık ve çıplaklık.

acha

I Abla. Ögey acha – Üvey abla. Qéyin acha – Görümce; baldız. Achisi – Ablası. II Çatal. Acha ériqlar – Çatallı kanallar. Acha yol – Çatal yol. Tömür yol achisi – Demir yolu dalı. Derya achisi – Nehir kolu. Acha ay – İki yıl arasındaki ay, aralık ayı.

acha-singil

Kız kardeşler; abla ve küçük kız kardeşler.

acharchiliq

Açlık. Acharchiliq yilliri – Açlık yılları.

achchighlandurmaq

Kızdırmak; öfkelendirmek.

achchighlanmaq

Kızmak; öfkelenmek.

achchighlash

bk. achchighlimaq.

achchighlimaq

I bk. achchighlanmaq. II Darılmak, küsmek, kızmak.

achchighlinishmaq

Gerginlik; aralarının açık olması.

achchighliq

Öfkeli; hiddetli; dargın.

achchiq

I Acı. Achchiq alma – Acı elma. Achchiq anar – Acı nar. Achchiq tash – Şap. Achchiq chay – Koyu çay; demli çay. Achchiq su – Sirke. Achchiq laza – Acı biber. Achchiq söz – Acı söz; sert söz. Achchiq sughuq – Sert suğuk; acı ayaz. II Sinirlilik, dargınlık, öfke, hiddet, kızgınlık. Achchighim keldi – Kızdım, öfkelendim. Achchighingiz kelmisun – Kızmayın; kusura bakmayın. Achchighim chiqti – Öfkem dağıldı. Achchighimni basalmidim – Hiddetime dayanamadım. U méning achchighimni keltürdi – O beni kızdırdı. Achchighini almaq – Öfkesini çıkarmak. Achchighi téz – Çabuk öfkelenen. Achchighi yaman – Fazla hiddetli; sinirli. Achchiq til – Acı dil; zehir dil. Jan achchighi veya jan achchighida – Ölüm tehlikesi önündeki hiddet.

achchiqliq

bk. achchighliq.

achilanmaq

Dallanmak, çatallanmak.

achilimaq

Dallandırmak, çatallaştırmak.

achköz

Aç gözlü.

achközlük

Aç gözlülük. Achközlük qilmaq – Aç gözlülük etmek.

achliq

Açlık.

achmaq

Açmak. Échip bermek – Açıvermek. Échip tashlimaq – Açıvermek. Pal achmaq – Fal açmak. Söz achmaq – Söz açmak, söylemek. Su achmaq – Su açmak; sulamak. Qan achmaq – Maden kuyusu açmak. Échip éytmaq – Açık söylemek. Sawat achmaq – Okuma yazma öğrenmek.

achqi

bk. achquch.

achqu

bk. achquch.

achquch

Anahtar.

achsériq

Açık sarı, sarımsı.

achti

Açtı. Köngül achti – Neşelendi, keyiflendi, eğlendi. Uning közini ach! – Onu uyar! Onun gözünü aç! Uyqungni ach! – Uykunu aç; uyan! Qorsaghim achti – Karnım açti.

ada–adwukatliq

[ Previous ] [ Next ]

ada

Yerine getirmek; gerçekleştirmek; bitirmek. Ada qilmaq – Yerine getirmek; becermek. Ada bolmaq – Gerçekleşmek. Su ada boldi – Suyu çekildi; soğuldu.

adak

Son. Adighida – Sonunda. Adighighiche – Sonuna kadar.

adalet

a. Adalet, hakikat.

adaletsiz

a.u. Adaletsiz, hakikatsiz.

adaletsizlik

a.u. Adaletsizlik. Adaletsizlik qilmaq – Adaletsizlik etmek.

adalettik

a.u. Adaletli.

adap

Kepek haşlaması (hayvan yemi).

adash

Dost, arkadaş.

adashliq

Arkadaşlık. Adashliqtin paydilanmaq – Arkadaşlıktan faydalanmak. Adashliq qilmaq – Arkadaşlık etmek.

adashmaq

Şaşırmak, azmak. Men adiship kettim – Şaşırdım; Azdım. Yoldin adashmaq – Yolu şaşırmak. Adiship yürmek – Şaşırıp yürümek; sersem halde gezmek. Hésapta adashmaq – Hesapta şaşırmak, hesapta yanılmak. Ékildin adashmaq – Akıldan azmak; aklını kaybetmek.

adashqan

Şaşıran.

adashqanliq

Şaşırma hali.

adashqaq

Çok şaşıran kimse.

adashturmaq

Şaşırtmak, azdırmak.

adashturush

bk. adashturmaq.

adasqa

Pılı pırtı. U yamalghan adasqilarni kiyetti – O yamalı elbise giyerdi.

adawet

a. Kin, nefret, öç. Adawet qilmaq – Kin beslemek.

adawetkarliq

a.f.u. Kin besleyicilik.

adawetlik

a.u. Kinli, kin tutan.

adawetsiz

a.u. Kinsiz, kin tutmayan.

adawetsizlik

a.u. Kinsizlik, kin taşımama.

adawétkar

a.f. Kin besleyici.

addaqki

En son. Adaqqi chekkiche – Son sınırına kadar. Addaqqi künliride – Son günlerinde. Adaqqi jeng – Son cenk; son savaş.

addilashturmaq

a.u. Sadeleştirmek, basitleştirmek.

addiliq

a.u. Sadelik, basitlik.

addiy

a. Sade, basit, her zamanki gibi. Addiy köpchülük – Basit çoğunluk, avam.

adem

a. Adam, insan, kişi. Adem qilmaq – Büyütmek; eğitmek. Adem bolmaq – Büyümek; ergin hale gelmek. Ademdek – İnsan gibi. Adem éytqusiz – Olağanüstü, son derece, fevkalâde.

ademchilik

a.u. İnsanlık, kişilik.

ademgerchilik

İnsanlık; insanlık sevgisi, kişilik. Ademgerchiligi bar – Kişilikli; kişiliği var. Ademgerchilik qilmaq – İnsanlık sevgisi göstermek.

ademsitmaq

İnsan saymak. Uni néme munchiliq ademsitisen! – Onu neden bu kadar yüceltiyorsun (şımartıyorsun)?!

ademsuman

İnsansı, insana benzer. Ademsuman maymun – İnsansı maymun.

ademxor

a.f. Kan içici, vahşî.

ademxorluq

a.f.u. Kan içicilik, vahşilik, vahşet.

ademzat

a.f. İnsanlık, insanoğlu.

adet

a. Adet, anane, töre, gelenek. Kona adet – Eski âdet. Adetke qarshi – âdete aykırı. Adette – Genel olarak; her zamanki gibi. Adettin tashqiri – Olağanüstü, anormal. Adettikiche – Normal. Adet bolup ketken – Alışkanlık haline gelmiş. Adettiki boyucha – Normal halde. Adette – Normal halde. Adettiki – Her zamanki gibi.

adetlendürmek

Alıştırmak.

adetlenmek

Alışmak.

adetlenmigen

Alışmamış.

adil

a. Adil.

adilane

a.f. Âdilâne; âdil olarak.

adillik

a.u. Adillik. Adillik qilmaq – âdillik etmek.

adimetchilik

a.u. İnsanseverlik, insanlık, kişilik. Adimetchiligi yaxshi kishi – Kişilikli insan.

adishish

bk. adashmaq.

admiral

r. Amiral.

admiralliq

r.u. Amirallik.

adrés

r. Adres. Adrés surash orni – Danışma yeri.

adwukat

r. Avukat.

adwukatliq

r.u. Avukatlık. Adwukatliq qilmaq – Avukatlık yapmak. Adwukatliq ishliri – Avukatlık işleri.

Afghan–Afriqiliq

[ Previous ] [ Next ]

Afghan

Afgan. Afghan tili – Afgan dili.

Afghaniy

Afganlı; Afgan'a ait.

Afriqiliq

Afrikalı.

agah–agéntliq

[ Previous ] [ Next ]

agah

f. Uyan, dikkat etme. Agah bolmaq – Dikkat etmek.

agahlandurmaq

f.u. Uyarmak.

agahname

f. Uyan mektubu.

agahsiz

f.u. Dikkatsiz, uyansız.

agalandurmaq

bk. agahlandurmaq.

agh

Peş. Ishtanning éghi – Pantolonun peşi.

agha

Ağabey.

agha-ini

Ağabey ve küçük erkek kardeşler; erkek kardeşler.

aghamcha

Halat, urgan.

aghayne

bk. aghine.

aghdurmaq

Çevirmek, döndürmek, devir mek, altüst etmek. Aghdurulup chüshmek – Devrilip düşmek.

aghichem

Abla 2. Bayan.

aghil

bk. éghil.

aghili

Almaya; almak için.

aghinaq

Küpe.

aghine

Arkadaş, dost. Aghine bolmaq – Arkadaş olmak.

aghinichiliq

Arkadaşlık, dostluk. Aghinichiliq qiliwetti – Arkadaşlarca davrandı.

aghma

Tutumsuz; zayıf karakterli; istikrarsiz.

aghmaq

Sapmak, konudan uzaklaşmak, kaymak.

aghmichi

Tutumsuz, çıkarcı.

aghmixan

zool. Kokarca, hamster.

aghnatmaq

Ağnatmak.

aghnimaq

Ağnamak.

aghrimaq

Hastalanmak. Aghrip qaldim – Hastalandım. Sanga ichim aghriydu – Sana acıyorum. Yüregim aghriydu – Yürekten acıyorum.

aghriq

Hasta. Yuqumluq aghriq – Bulaşıcı hastalık. Bash aghrighi – Baş ağrısı. Alma yep aghriq bolgiche, örük yep ölüwal – Elma yeyip hastalanmaktansa, erik yeyip ölüver.

aghriq-silaq

Hastalık ve salgın.

aghriqchan

Hastalıklı, zayıf, cılız.

aghriqliq

Hastalık, hasta olma hali.

aghriqsunmaq

Kendinde hastalık hissetmek 2. Zorluk hissetmek.

aghriqxana

Hastahane.

aghritmaq

(aghrimaq'tan) Ağrıtmak. Aghritip éytmaq – Ağrıtıp söylemek. Uning könglini aghritmang! – Onun gönlünü ağrıtmayın! Béshimni aghritmang – Başımı ağrıtmayın.

aghu

Ağı, zehir.

aghziki

Sözlü.

agronom

r. Tarım uzmanı.

agronomluq

r.u. Tarım uzmanlığı.

agént

r. Acenta, ajan, casus.

agéntliq

r.u. Ajanlık.

ah–ahwalat

[ Previous ] [ Next ]

ah

Ah. Ah urmaq – Ah demek; iç çekmek. Ah chekmek – Ah çekmek; iç çekmek.

ah-uhlimaq

Hasret çekmek.

ahali

a. Ahali.

ahaliliq

a.u. Ahalilik. Köp ahaliliq – Çok ahalilik, çok kalabalık.

ahalisiz

a.u. Ahalisiz. Ahalisiz jay – Ahalisiz yer; ahalisiz mekan.

ahaq

a. Kehribar.

ahbap

a. Ahbap, dost.

aheng

f. Ahenk, melodi. Ahenggha salmaq – Ahenge çekmek.

ahengdar

f. Ahenkli, melodili.

ahengdash

f.u. Ahenktaş, benzer ahenkli.

ahengli

f.u. Ahenkli, uyumlu.

ahengsiz

f.u. Ahenksiz, uyumsuz.

ahengsizliq

f.u. Ahenksizlik, uyumsuzluk.

ahmaq

a. bk. axmaq.

ahu

f. Antilop.

ahu-wah

bk. ahu-zar.

ahu-zar

u.f. İnilti, feryat.

ahwal

a. Ahval, durum, vaziyet. Ahwalingiz qandaq? – Durumunuz nasıl? Ahwal oqumaq – Durumdan şikayet etmek. Hal-ahwal sorashmaq – Hal-hatır sormak.

ahwalat

a. Durum, vaziyet.

aile–ailisizlik

[ Previous ] [ Next ]

aile

a. Aile. Aile ayali – Ev kadını.

aile-tawabi

Ev halkı, çoluk çocuk.

ailewiy

a. Aileye ait. Ailewiy turmush – Aile hayatı.

ailichilik

a.u. Aileye bağlılık.

aililik

a.u. Aileli, evli.

ailisiz

a.u. Ailesiz.

ailisizlik

a.u. Ailesizlik.

Ajar–ajrimaq

[ Previous ] [ Next ]

Ajar

Acar. Ajar ayili – Acar kadını. Ajar xelqi – Acar halkı.

ajayip

a. Acayip, garip, tuhaf, şaşılacak. Ajayip yaxshi – Şaşılacak kadar iyi.

ajayipxana

Müze, hayvanat bahçesi.

ajire

a. ağ. bk. ijare.

ajiz

a. Güçsüz, zayıf, dayanıksız, yardımcısız. Ajiz bolmaq – Zayıf olmak; yardımcısız kalmak. Ajizmen – Zayıfım; güçsüzüm. Ajiz qilmaq – Zayıf düşürmek; güçsüzleştirmek.

ajizane

a. Garip halde; hafifçe; gevşekçe.

ajizlatmaq

a.u. Zayıflatmak; güçsüzleştirmek.

ajizlik

a.u. Zayıflık; güçsüzlük.

ajralghu

Ayrılık.

ajralghusiz

Ayrılmaz.

ajralmaq

Ayrılmak, açılmak, çatlamak.

ajralmas

Ayrılmaz. Ajralmas dostlar – Ayrılmaz dostlar.

ajrashmaq

(ajrimaq'tan) Ayrılmak; boşanmak; veda etmek.

ajratmaq

(ajrimaq'tan) Ayırmak, elden çıkarmak, boşamak. Sharait kona dostlarni Bir-biridin ajiritip qoydi – Şartlar eski dostları birbirinden ayırdı. Öz öyimdin jay ajritip berdim – Kendi evimden yer ayırıp verdim. Pul ajritip qoydum – Para ayırdım.

ajrimaq

Ayrılmak, elden çıkarmak, kaybetmek, yitirmek, boşanmak.

Aklar–akushérka

[ Previous ] [ Next ]

Aklar

Aklar; komünist aleyhtarı Ak Ordu yandaşları.

aka

Ağabey. Chong aka – Büyük ağabey.

aka-ini

Ağabey ve küçük erkek kardeş.

aka-singil

Ağabey ve kız kardeş.

aka-uka

Büyük ve küçük erkek kardeşler.

akadémik

r. Akademi üyesi.

akadémiye

r. Akademi. Penler akadémisi – Fenler akademisi. Herbiy akadémi – Askeri akademi.

akiliq

Ağabeylik. Akiliq qilmaq – Ağabeylik etmek.

akop

r. Siper.

aktif

r. bk. aktip.

aktip

Aktif, faal. Aktip sürette – Aktif halde.

aktipchanliq

r.u. Aktiflik, faal olma durumu.

aktiw

bk. aktip.

aktiwlashmaq

r.u. Faalleşmek.

aktiwliq

r.u. Aktiflik, faal olma durumu. Aktiwlik körsetmek – Aktiflik göstermek.

akushérka

r. Ebe.

Alban–alürük

[ Previous ] [ Next ]

Alban

Arnavut. Alban ayili – Arnavut kadını. Alban xelqi – Arnavut halkı.

Albaniyeliq

Amavutluklu, Arnavut.

Alla

a. Allah, Tanır. Allahu ekber – Allahu ekber. Inshaalla – İnşaallah. Mashaalla – Maşaallah.

Allayarim

Eski Uygur halk türküsü.

al

I Hile. II ağ. Kötü ruh. III Kuru karanfil.

ala

Alaca, bulacalı, aynı renkten olmayan. Ala qarchigha – Aladoğan. Ala qargha – Alakarga. Ala at – Ala at. Ala ayaq at – Ala ayak at. Haywanning alisi téshida, ademning alisi ichide – Hayvanın alası dışında, insanın alası içinde.

ala-bula

Alaca, benekli, çeşitli renkli.

ala-buliliq

Karışık renkler halitası; 2. İhtilâf, ayrılık, anlaşmazlık.

ala-chipar

bk. ala-taghil.

ala-qula

Alaca, benekli, değişik, farklı.

ala-taghil

Abraş, benekli.

ala-tayin

Belirsizlik, şüpheli. Uning kélishi ala-tayin gep – Onun gelmesi belirsiz. Ala-tayinliqtin yaman nerse yoq – Belirsizlikten kötü şey yok.

ala-yéshil

Alaca yeşil, çeşitli renk, benekli.

ala-yéshilliq

Renk karışıklığı, beneklilik.

alabugha

Perki, tatlı su levreği.

alaghaz

Yaban ördeği; bk. saralaghaz.

alahide

a.u. Özel, ayrı, fevkalâde, Olağanüstü. Alahide xususiyet – Olağanüstü özellik.

alahidilik

a.u. Özellik.

alamet

a. 1. Alâmet, işaret, belge, marka, nişan ve madalyalar. 2. Olağanüstü büyük veya olağanüstü zor.

alang

Tereddüt, duraksama, kararsızlık, endişe, telâş, alârm, tehlike.

alanglimaq

Tereddüt etmek, telâşa düşmek.

alapachaq

Alaca bacak, benekli ayak (hay vanlar için).

alape

u.f. Kuş.

alaputa

Kara pazı, kazayağı.

alaq

Sayıklama, saçmalama, uydurma.

alaq-jalak

Korkuyla, korka korka, ürkerek, sakına sakına.

alaqe

a. Alâka, ilgi, temas, bağlantı. Alaqini üzmek – Teması kesmek. Alaqide bolmaq – Temasta bulunmak. Alaqe baghlimaq – İlişki kurmak. Xelqara alaqe – Uluslararası ilişki. Méning bu ishqa alaqem yoq – Benim bu işle ilişkim yok.

alaqichi

a.u. Haberci, bağlayıcı, ajan.

alaqidar

a.f. İlgili, ilişkisi bulunan, münasebetli. Alaqidar organlar – İlgili organlar (kurumlar).

alaqidarliq

a.f.u. İlgili olma hali.

alaqilashmaq

Haberleşmek, ilişki kurmak.

alaqiliq

İlgili.

alaqisiz

İlgisiz, münasebetsiz.

alaqisizliq

İlgisizlik, münasebetsizlik.

alaqlimaq

Korkuyla.

alaymaq

Sert bakmak.

alayten

a. Özel olarak, ayrıca.

alaytenlik

a.u. Ayrıcalık.

alaytmaq

(alaymaq'tan) Sert bakmak. Közüngni alaytma – Sert bakma.

albom

r. Albüm.

alcha

Vişne.

alchanglimaq

Aksamak, topallamak.

alchi

Aşığın dört tarafından biri. Aşık utuş oyununda, aşığın "alçi" tarafı utuş simgesi sayılır. Uning oshuqi alchi kéliwatidu – Onun aşığı "alçi" olmakta (onun işleri iyiye gidiyor).

alchizar

Vişnelik.

alchizarliq

Vişne bahçesi.

ald

Ön, ön kısım. Ishik aldi – Kapı önü. Öy aldi – Ev önü. Aldimda – Önümde. Aldimgha – Önüme. Aldimizdiki küzde – Önümüzdeki güzde. Aldini-ala – Önceden. Aldi bilen – Önceden. Eng aldi bilen – En önceden, en önce.

aldamchi

Aldatıcı.

aldamchiliq

Aldatıcılık.

aldanmaq

Aldanmak.

aldaqchi

Aldatıcı.

aldaqchiliq

Aldatıcılık.

aldash

bk. aldimaq.

aldi

Önü.

aldi-berdi

Alış veriş. Uning bilen biz aldi-berdini keskenmiz – Onun ile biz alış verişi kesmişdik.

aldi-qachti

Aldi-qachti xewer – Doğru olmayan haber.

aldi-satti

Alış satış; alış veriş, ticari işler. Aldi-sattisi yoq sheher – Ticari işleri olmayan şehir.

aldida

Önünde. Köz aldimda – Göz önümde. Aldida éytmaq – Önünde söylemek.

aldidin

Önünden. Uning aldidin öttim – Onun önünden geçtim; ondan izin aldım. Uning aldidin ötüsh kérek – Ondan izin istemek lazım. Aldidin ötmek – İzin istemek; ricada bulunmak. Ata-anamning aldidin ötsingiz obdan bolur – Ata anamdan ricada bulunsanız iyi olur. U aldimdin chiqti – O önüme çıktı.

aldigha

Önüne. Uning aldigha bérip kel – Onun önüne gidip gel. Hökümet aldiga qoymaq – Hükümet önüne koymak. Aldigha qarap – Önüne bakarak. U aldigha qarap jönewedi – O önüne bakarak gideverdi. Öz aldigha – Kendi başına. Öz aldimgha ishleymen – Kendi başıma çalışacağım; yalnız çalışacağım.

aldimaq

Aldatmak, kandırmak. Hésaptin aldimaq – Hesapta aldatmak. Aldap kirgüzmek – Aldatıp girdirmek.

aldin

Önceden, ilk olarak, önce. Aldin sen barghin – Önce sen git. Aldin ala – Önceden. Aldin éytmaq – Önceden söylemek. Aldin bolmaq – Öncü olmak. Aldin sezmek – Önceden duymak. Aldin körüsh – Önceden görmek. Aldin hazirlap qoymaq – Önceden hazırlamak.

aldin-ala

Önceden.

aldin-keyin

İleri geri.

aldinarliq

Aldatılacak derecede.

aldingha

Önüne. Aldingha chiqmaq – Önüne çıkmak.

aldinqi

Önceki, ön sıradaki, önündeki. Aldinqi öy – Girişteki oda (ev). Aldinqi sép – Ön cephe, savaş cephesi. Aldinqi yilgha qarighanda – Önceki yıla nazaran. Buni biz aldinqi derste körümiz – Bunu biz önümüzdeki derste göreceğiz.

aldirap-tinép

Acele olarak; şaşkın bir halde.

aldiraqsan

(aldirimaq'tan) Aceleci.

aldiraqsanliq

Acelecilik. Aldiraqsanliq keypiyetliri – Acelecilik halleri. Aldirighan qalar, burighan alar – Acele eden kalar, nasibi olan alar.

aldirashliq

Acelecilik. Aldirashliq bilen – Acelece; acele ile.

aldiratmaq

Acele ettirmek.

aldirimaq

Acele etmek.

aldirimay

Acele etmeden.

aldurmaq

(almaq'tan) Aldırmak. Sirimni aldurup qoydum – Sırrımın gizliliği kayboldu; sırrımı çaldırdım. Aghzidin aldurghan böridék – Ağzından yakalanmış kurt gibi.

aldyapquch

Önlük, göğüslük, peştamal.

alem

a. Alem, dünya, cihan. Alem kéngligi – âlem genişliği.

alet

a. Âlet, takım, cihaz.

algha

İleri. Algha qarap – İleriye doğru. Algha basturmaq – İlerletmek; geliştirmek. Algha chiqish – Öne çıkma. Algha sürmek – İleri sürmek.

alghabasar

İlerici; öncü.

alghu-bergü

Alış veriş.

alghuch

İyi tutan; iyi yakalayabilen; kuvvetli; keskin hafıza; sebatlı. Alghuch lachin – Kuvvetli şahin; iyi şahin.

alghur

bk. alghuch.

alghurluq

Keskin zekâlılık; kuvvetlilik; hafıza kuvvetinin yüksekliği.

alicha

Kilim.

aligeden

Aptal, ahmak.

aligedenlik

Aptallık, ahmaklık.

alighan

İyi tutan, kuvvetli. Alighan bürküt – Kuvvetli kartal; iyi kartal.

alighay

Şaşı. Alighay qarimaq – Şaşı bakmak.

alighayliq

Şaşılık.

alijanap

a. Âlicenap. Alijanap irq – Üstün ırk.

alijanapliq

a.u. Âlicanaplık.

alilanmaq

Hor görülmek; küçük düşürülmek.

alilik

a.u. Yücelik, büyüklük.

alilimaq

Hor görmek; küçük düşürmek.

aliliq

Karışık renkler halitesi; beneklilik.

alim

a. Âlim, bilgin.

aliman

Kalabalık, sürü. 2. Çapul, yağma, soygun.

alime

a. Kadın bilgin.

alimlik

a.u. Âlimlik, bilginlik.

alipte

Şık. Alipte kiyinmek – Şık giyinmek.

aliqan

El ayası, avuç. Qur aliqan kelmek – Avucu boş gelmek. Qoyghan qedemliring aliqan üstige – Başımın üstünde yerin var. Aliqangha sélip kötermek – Şımartmak; gereğinden fazla değer vermek. Aliqinim – Avucum.

aliqandek

Avuç içi kadar; fazla küçük; dar. Aliqandek yérim bar – Avuç içi kadar yerim var.

alis

Uzak. Alis yerde – Uzak yerde.

alishi

Alacağı. Uningda méning alishim bar – Onda benim alacağım var.

alista

Uzakta. U alistan keldi – O uzaktan geldi.

aliy

a. Yüksek, yüce. Aliy mektep – Yüksek okul, üniversite.

aljimaq

Aklını kaybetmek, çıldırmak. Aljip qaldim – Aklımı kaybettim.

alla

Ninni, ninni yavrum ninni.

allikim

Kimdir. Allikim kélip turuptu – Kimdir biri gelmiş duruyor.

allinechche

Birçok. Allinechche yillar ötüp ketti – Birçok yıllar geçti gitti.

allinede

Nerededir.

allinedin

Neredendir.

allinege

Nereyedir.

allinerse

Nedir; bir şeyler.

allinime

Nedir; bir şeyler. Allinimiler dep turuptu – Bir şeyler söylüyordu.

allinimige

Niye; kim bilir niçin.

allinéchük

Nasıldır.

alliqachan

Çoktan. Alliqachandin béri – Çoktan beri.

alliqachanqi

Eski zamanki; uzak geçmişteki.

alliqanche

Birçok. Alliqanchidin biri – Çoklardan biri.

alliqanchigha

Birçok paraya; pahalıya. Alliqanchigha aldim – Birçok paraya aldım.

alliqandaq

Nasıldır. U alliqandaq yerge ketti – O nasıldır bir yere gitti.

alliqayaqqa

Nereye. Alliqayaqqa ketti – Nereye gitti.

alliqayaqta

Nerededir.

alliqaydin

Neredendir. Alliqaydin kelduq – Çok uzaklardan geldik.

alliqaysi

Hangisidir. Alliqaysi zamanlardin béri – Uzak zamanlardan beri; Bilinmeyen zamanlardan beri.

alliqeyerde

Nerelerdedir. U alliqeyerde yürgendur – O nerelerde geziyor kim bilsin.

alliqeyerdin

Neredendir.

alliqeyerge

Nereyedir.

alma

Elma. Alma derexti – Elma ağacı. Almisi – Elması.

alman-talman

Acele, hızla. Alman-talman yémek – Acele yemek.

almaq

Almak. Élip barmaq – Götürmek. Élip kelmek – Getirmek. Élip ketmek – Götürmek. Élip chiqmaq – Getirmek. Élip yürmek – Beraberinde götürmek. Öch almaq – Öç almak. Bet almaq – Yüzünü doğrulamak. Tüs almaq – Belirti. Til almaq – Söze uymak; emre boyun eğmek. Xotun almaq – Evlenmek. Boyungha almaq – Yüklenmek; itiraf etmek. Közni almay qarimaq – Gözü kırpmadan bakmak. Qarshi almaq – Karşılamak. Uning könglini élip keldim – Onun gönlünü aldım. Könglümni chirayliq qiz aldi – Gönlümü bir güzel kıza kaptırdım.

almas

Elmas, pırlanta. 2. Çelik marka. Almas xenjer – Çelik hançer.

almash

Nöbet, sıra, değişme. 2. gr. zamir. Égilik almash – İyelik zamiri.

almashmaq

Nöbetleşmek, değişmek. Almiship – Nöbetleşip. Maddilarning almishishi – Maddelerin dolanımı. Soda almishish – Ticarî dolanım.

almashturmaq

Değiştirmek. Almashturup qoymaq – Değiştirivermek. Almashturup ashliq térish tertiwi – Değiştirip tahıl ekme düzeni.

almiliq

Elmalık; elma bahçesi; elmalı yer.

almishish

bk. almashmaq.

alp

Büyük, olağanüstü, bahadır, kahraman.

alqin

Boğaz. U alqinimdin aldi – O boğazımdan sıktı. Jéni alqinigha keldi – Canı boğazına geldi.

alqinmaq

Soluğu kesilmek, nefes nefese.

alqish

lkış. Qizghin alqish – Gürültülü alkış. Gülduras alqish – Gürültülü alkış. Alqishlar éytmaq – Övgüler söylemek, övmek.

alqitmaq

Atlatmak; aşırmak.

altatar

Altıpatlar; revolver.

alte

Altı.

alteylen

Altımız, altı kişi.

altinchi

Altıncı. Altinchi ay – Haziran.

altmish

bk. atmish.

altun

Altın. Aq altun – Ak altın, plâtin. Altun xénim – Eski bir Kâşgar türküsünün adı. Altun qéziq – Kutup yıldızı. Altun renglik – Altın renkli, altın yaldız.

altundek

Altın gibi.

altunlatmaq

Altınlatmak; altın yaldız kaplatmak.

altunluq

Altınlı yer; altınlık. Altun qum – Altın kum.

alwan-alwan

a. Çeşit çeşit; türlü türlü; ayrı ayrı; değişik. Alwan-alwan taam – Türlü türlü yemek.

alwang

Vergi.

alwang-yasaq

Haraç; para cezası, vergi.

alwangchi

Vergi memuru; vergi toplayan kimse.

alwasti

Kötü ruh.

alxasil

a. Velhasıl, sonuç.

alyapquch

Göğüslük, önlük, peştamal.

alyumin

Alümin.

alürük

Ham erik; olgunlaşmamış erik.

Amérikan–amut

[ Previous ] [ Next ]

Amérikan

r. Amerikan.

Amérikiliq

r.u. Amerikalı.

amal

a. Çare, usul, tedbir, metot. Amal tapmaq – Çare bulmak. Amal yoq – Çare yok. Amal yoqluqtin – Çare yokluğundan. Amal qanche – Ne çare. Amal barmu? – Çare var mı? Amili – Çaresi.

amalsiz

Çaresiz.

amalsizliq

Çaresizlik.

amalsizliqtin

Çaresizlikten.

aman

a. Esen, sağlam, sıhhatli. Amanmu? – Esen mi? Aman bolung – Esenlikte kalın. Aman qoymaq – Sağ koymak. Aman qalmaq – Esen kalmak. Bi aman – Sıhhatsiz, sağlıksız.

aman-ésen

a.u. Esenlik, sağ salim. Aman-ésen bolung – Esen olun.

aman-ésenliq

a.u. Esenlik, sağlık. Aman-ésenlik tileymen – Esenlik dilerim.

amanchiliq

a.u. Esenlik, sağlık.

amanet

a. Emanet. Amanet kassisi – Emanet kasası. Xudaygha amanet – Allaha emanet. Amanitim – Emanetim.

amanetdar

a.f. Vasi.

amanetdarliq

a.f.u. Vasilik.

amanlashmaq

a.u. Hal hatır sormak.

amanliq

a.u. Esenlik, sağlık.

amansiz

a.u. Amansız, acımadan, hunhar. Amansiz düshmen – Hunhar düşman.

amansizliq

a.u. Amansızlık.

ambal

ç. Başkan, âmir, idareci.

ambar

f. Ambar, depo. Su ambiri – Su ambarı.

ambulatoriye

r. Dispanser, bakım evi.

ambur

Maşa, kıskaç, pens.

amet

f. Şans, talih. Amitim ketti – Şansım kayboldu.

ametlik

f.u. Şanslı, talihli.

amil

a. Âmil, faktör, sebep.

amin

a. Amin; ilahi amin ilâhi amin.

amma

a. Amme, halk, kamu. Emgekchiler ammisi – Emekçiler topluluğu.

ammabap

a.f. Ammeye has, kamuya uygun. Ammabap edebiyat – Kamu edebiyatı.

ammabapliq

Kamuya özgü; ammeye özgü.

ammiwiylashmaq

a.u. Kamulaşmak.

ammiwiylashturmaq

a.u. Kamulaştırmak.

amraq

f. Sevgi, sevmek. Amraq körmek – Sevmek. Biz Bir-birimizge tola amraqmiz – Biz birbirimizi çok seviyouz.

amraqliq

f.u. 1. Dostluk, yakınlık. 2. Sevgi. Amraqliq körsetmek – Sevgi göstermek.

amut

Armut. Hoten amuti – Hoten armudu.

an–anténna

[ Previous ] [ Next ]

an

a. An, vakit, fırsat. Bir anda – Bir anda. Bir anda yoq boldi – Bir anda yok oldu. Shu anda – Şu anda. Kelgen an – Geldiği an.

ana

I Ana, anne. Ata-ana – Ata-ana. Ögey ata-ana – Üvey ata-ana. Ana jan – Anneciğim. Béqim ana – Bakım ana. Qéyin ana – Kayın ana. Chong ana – Büyük anne. Kichik ana – Hala; teyze. Ana tili – Ana dili. Ana weten – Ana vatan. Kindik ana – Ebe. Ana yurt – Ana yurt. Su anisi – Deniz kızı. II İşte; O.

analitik

r. Tahlil. Analitik usul – Tahlil usulu.

analiz

r. Çözümleme, tahlil. Analiz qilmaq – Tahlil etmek; çözümlemek.

anar

f. Nar. Anar derexti – Nar ağacı. Anar yüz – Gül yüz.

anargül

f. Nar çiçeği.

anarliq

f.u. Nar bahçesi; nar ağaçlığı.

anarxist

r. Anarşist.

anarxiye

r. Anarşi.

anarxizm

r. Anarşizm.

anatom

r. Anatomi uzmanı.

anatomiye

r. Anatomi.

anche

Çok, birçok, o kadar. Anche ötmey – Çok geçmeden. Anchidin béri – Çoktan bu yana.

anchi-munche

Biraz, çok değil.

anchila

O kadar. Uninggha men anchila ishinip yetmeymen – Ona ben o kadar inanamıyorum.

anchilik

O kadar.

anchiqi

Önemli edğil.

anchiwila

O kadar. Néme anchiwila zirzewirigiche sürüshtürüp ketting – Niye o kadar ıcığını cıcığını çıkanyorsun.

anchiyin

Önemsiz; bayağı. Anchiyin bir gep – Önemsiz bir söz. Anchiyin keldim – Sıradan bir gelmiştim.

anda

Orada.

anda-munda

Orada burada.

anda-sanda

Ara sıra.

andaq

Öyle. Andaq bolsa – Öyle olsa. Andaq yerge barghandin kéyin – Öyle bir yere vardıktan sonra.

andaqche

Öylesine.

andaze

f. Model, örnek. Andazisi kélishken – Endamlı.

andin

Ondan. Andin kéyin – Ondan sonra. Andin qalsa – Ondan kalsa. Andin burun – Ondan önce.

ang

I Akıl, anlayış, fikir. Éngi yoq – Anlayışsız, akılsız, aklı yok. II Av. Ang olimaq – Avlanmak; avcılık yapmak. Ang térisi – Av hayvanının derisi.

ang-sézim

Düşünce, duygu. Ang-sézimi yoq adem – Düşüncesiz, duygusuz adam.

ang-sézimsiz

Düşüncesiz, duygusuz.

ang-tang

Hayret, dalgınlık. Ang-tang bolup qaldim – Hayrete daldım.

angchi

Avcı.

angchiliq

Avcılık.

angdimaq

İzlemek, gözetlemek.

angghiche

O arada.

anghiche

O ana kadar.

anglanmaq

Duyulmak, işitilmek.

anglashma

Anlaşma.

anglashmasliq

Anlaşmazlık. Arimizda bir anglashmasliq chiqti – Aramızda bir anlaşmazlık çıktı. Anglashmasliq derijide – Anlaşabilecek derecede değil.

anglatmaq

Duyurma, yayınlamak, ilan etmek. Radio anglatmisi – Radyo neşriyatı.

anglatqusiz

Tarifi imkânsız; dile sığmaz, olağanüstü. Anglatqusiz ish bolup ötti – Tarifi imkânsız bir olay oluvermişti.

angliguchi

Dinleyen, duyan, işiten.

anglimaq

Duymak, işitmek, dinlemek.

angliq

Bilgili, kültürlü, anlayışlı, bilinçli, şuurlu. Angliq rewishte – Bilinçli halde.

anglishimche

Duyduğuma göre.

anglishimliq

Anlaşılır.

angqarmaq

Dili tutulmak, keçeleşmek, uyuşmak.

angqaw

Duygusuz, ahmak, akılsız, budala, aptal.

angqimaq

Kokmak.

angraymaq

Hayret içinde bakmak; dalgınlık. Néme angriyip qalding? – Niye hayrete düştün?

angsiz

Cahil, fikirsiz, duygusuz.

angsizda

Ansızın, birdenbire.

angsizliq

Cahillik, bilinçsizlik.

ani

Hakaret etme; gönlünü kırma; incitme; dokunma.

aniliq

I Dişi, dölyatağı. II Analık. Aniliq heqqi – Analık hakkı. Aniliq méhri – Analık sevgisi.

ankéta

r. Anket.

anonim

r. Anonim.

ant

a. Ant, yemin. Ant ichmek – Ant içmek, yemin etmek. Ant su ichmek – Ant içmek. U antigha yetmidi – O sözünde durmadı. Ant urghan – Allah çarpmış, çarpılmış.

anti

r. And, aksi, karşı. Antimatériyalistik – Antimateryalist.

antlashmaq

Ant içmek (karşılıklı olarak).

antonim

r. Karşıt anlamlı; ters anlamlı.

antxor

a.f. Yerli yersiz ant içen.

anténna

r. Anten.

Aprél–aptékachi

[ Previous ] [ Next ]

Aprél

r. Nisan.

apa

Anne. Chong apa – Hala, teyze. Kichik apa – Hala, teyze.

apa-singil

Kız kardeşler.

apaq-chapaq

Aşırı yakın muamele; senli benli; teklifsiz tekellüfsüz.

aparmaq

(élip barmaq) Götürmek. Apirip bermek – Götürüp teslim etmek. Pulni apirip berdim – Parayı teslim ettim. Apirip kelmek – Götürmek ve beraber dönmek. Iningni baqqa apirip kel – Küçük kardeşini bahçeye götür. Bu yol sheherge apiridu – Bu yol şehire ulaştırır.

apchiqmaq

(élip chiqmaq) Dışarıya götürmek. Mana bu nersilerning hemmisini achiq – İşte bu nesnelerin hepsini dışarıya götür. U méni taghning töpüsige apchiqti – O beni dağın tepesine götürdü.

apijan

Anneciğim.

apijénim

bk. apijan.

apiliq

Annelik. Apiliq qilmaq – Annelik etmek.

apirin

f. Aferin.

apiti

Afeti.

apixan

Yulaf.

apiyet

a. Afiyet, selâmettik, esenlik.

apkesh

bk. epkesh; Saka, sucu.

appaq

Bembeyaz, apak. Appaq saqalliq – Bembeyaz sakallı. Appaq béshing bilen uyalmaysenmu? – Bembeyaz saçın ile utanmıyor musun?

apparat

r. Cihaz, makine, müessese, kurum. Radio appiriti – Radyo cihazı. Dölet appiriti – Devlet müessesesi.

appighim

Canım, sevgilim.

apqachmaq

(élip qachmaq) Alıp kaçmak.

apqalmaq

(élip qalmaq) Alıp kalmak.

apquja

Pelin, harmani.

apqur

f. Apkur chini – Büyük kâse. Uning sewir apquri tolup ashqan – Onun sabır bardağı dolup taşmış.

apqut

bk. pashna; Ökçe.

apqéchish

bk. apqachmaq.

apqélish

bk. apqalmaq.

aptal

a. bk. abdal.

aptalliq

a.u. bk. abdalliq.

aptap

f. Güneş. Aptap bermek – Güneşlendirmek. Aptap urush – Güneş çarpması. Aptapta oturmaq – Güneşte oturmak.

aptapliq

f.u. Güneşli. Aptapliq kün – Güneşli gün. Aptapliq yer – Güneşli yer.

aptapperest

bk. aptappilez.

aptapperestlik

bk. aptappilezlik.

aptappilez

f. Ayçiçeği.

aptappilezlik

f.u. mec. Tutumsuz; duruma göre, çıkara göre yön değiştiren; rahatına düşkün; kaypaklık.

aptashlash

bk. aptashlimaq.

aptashlimaq

(élip tashlimaq) bırakmak; alıp bırakmak.

aptawa

f. İbrik.

aptawichi

f.u. tar. Doğu Türkistan hanı Yakup Bey ve Türkistan'daki başka han saraylarındaki saray memuru.

aptik

bk. aptéka.

aptuwa

f. bk. aptawa.

aptéka

r. Eczahane.

aptékachi

r.u. Eczacı.

aq–aqyer

[ Previous ] [ Next ]

aq

Ak, beyaz. Aq béliq – Ak balık. Aq chachliq – Ak saçlı. Aq dilliq veya aq yürek – Temiz yürekli. Aq nanchi – Çalışmadan geçinen kimse. Aq chige – Ak kendir. Aq qushqach – Beyaz serçe. Aq qunaq – Beyaz mısır. Tuxumning éqi – Yumurtanın akı. Közümge aq tüshti – Gözüme ak düştü. Aqqa chiqarmaq – Haklı çıkarmak; temize çıkarmak. Aq süngek – Soylu, asilzade. Aq aydung kéche – Beyaz aydın gece. Aq sériq – Beyaz sarı. Aq yer – İşlenmemiş tarla. Aq yol – Ak yol. Aq yol tilimek – Hayırlı yol dilemek. Aq yol bolsun – Hayırlı yolculuk olsun. Közimning aq-qarisi – Gözbebeğim. Aq-qarini ajratmaq – Ak ile karayı fark etmek. Aq-karini tunughan – Doğru ve yanlışı fark eden (ayıran). Aq qalghan yerler – Sürülmemiş topraklar.

aqar

Akar. Aqar su – Akar su.

aqartmaq

Badana yapmak; 2. Kültür ve bilgi sahibi yapmak.

aqaymaq

Gözünü dikmek.

aqboz

Gri, kül rengi, boz.

aqbur

Tebeşir.

aqche

Beyazımsı. Aqche yüzlük qiz – Beyaz yüzlü kız.

aqchéchek

Kardelen (çiçeği).

aqdil

u.f. Samimi, garezsiz, namuslu, dürüst. Aqdil kishi – Namuslu kişi; dürüst kişi.

aqdilliq

u.f.u. Namusluluk, dürüstlük. Aqdilliq bolmaq – Namuslu ve dürüst olmak.

aqgül

u.f. Beyaz gül.

aqibet

a. bk. aqiwet.

aqilane

Akıllıca. U aqilane meslixetlerge qulaq salmidi – O akıllıca söylenmiş öğütleri dinlemedi.

aqilliq

a.u. bk. éqilliq.

aqin

Şair (Kazak Türkçesinde).

aqinliq

Şairlik.

aqiwet

a. Akıbet, son. Aqiwiti xeyr bolsun – Sonu hayırlı olsun.

aqiwetsiz

a.u. Akıbetsiz. Aqiwetsiz qaldurmaq – Sonuçsuz bırakmak.

aqiwetsizlik

a.u. Akıbetsizlik.

aqiyish

bk. aqaymaq.

aqlanmaq

(aqlimaq'tan) 1. Badanalanmak; 2. Aklanmak, temizlenmek. U sotta aqlinip chiqti – O mahkemede aklandı.

aqlash

bk. aqlimaq.

aqlighuchi

Avukat.

aqlimaq

Aklamak, temizlemek.

aqliq

Aklık, beyazlık; 2. Haklı olmak, masumluk, suçsuzluk. Aqliq siyir – Sağılan inek.

aqmaq

Akmak, sızmak. Éqip kelmek – Akarak gelmek. Éqip ketmek – Akarak gitmek. Qan aqmaq – Kan akmak.

aqmuch

Beyaz biber.

aqnan

u.f. Buğday unu ekmeği.

aqnanchi

u.f.u. Çalışmadan geçinen kimse; serseri; sefil.

aqnanchiliq

u.f.u. Aptallık; serserilik.

aqnawat

Kristal şeker.

aqqashka

Beyaz benekli.

aqqen

Kesme şeker; bk. chaqmaq kent.

aqqu

Kuğu; bk. aqqush.

aqqunaq

Beyaz mısır.

aqqush

Kuğu. Aqqush mamughi – Kuğu tüyü.

aqqushqach

Serçe; İli (Gulca) serçesi.

aqraba

Akraba.

aqrap

Akrep, kuyruklu.

aqsaq

Aksak, topal. Axsaq Tömür – Aksak Timur.

aqsaq-tuka

Topal, sakat.

aqsaqal

Ak sakal, yaşlı; 2. Yaşça büyükler, çavuş; muhtar. Aksaqallar kéngishi – Büyüklerin danışmanlığı.

aqsaqalliq

Ak sakallı olma durumu; 2. Büyüklük. Aqsaqalliqqa saylanmaq – Muhtarlığa seçilmek.

aqsaqlimaq

Aksamak.

aqsash

bk. aqsimaq.

aqsatmaq

Aksatmak.

aqsham

f. Akşam.

aqshorpa

Etsiz çorba. Köktatliq aqshorpa – Sebzeli etsiz çorba.

aqsil

Ak, beyazımsı. Aqsil sériq – Beyazımsı sarı. Aqsil kök – Beyazımsı mavi. Aqsil madde – Albüminli madde.

aqsimaq

Aksamak. Aqsap mangmaq – Aksayıp yürümek.

aqsul

Kula, aft.

aqsüngeklik

Soyluluk; asilzadelik.

aqsüngék

Soylu, asilzade, aristokrat. Aqsüngekler – Soylular.

aqsürü

Keten bezi.

aqtomur

Sinir.

aqtérek

Beyaz kavak.

aqush

Beyazımsı.

aqxesse

Dokuma, yerli dokuma.

aqyer

Sürülmemiş yer.

Arktika–arzumen

[ Previous ] [ Next ]

Arktika

r. Arktika. Arktika hawasi – Arktika havası.

Arktikiliq

Arktik. Arktikiliq ékspéditsiye – Arktik araştırma gezi ekibi.

Arnawut

Arnavut. Arnawut ayili – Arnavut kadını. Arnawut tili – Arnavut dili.

Arnawutluk

Arnavut.

ar

a. Ar, utanma. Ar almaq – Utanmak, mahcup olmak. Ari yoq – Utanmaz, arsız. Ari qachqan – Utanmak bilmeyen. Ar körmek – Utanmak. Bu ishni men özemge ar körümen – Bu iş ben için ayıptır. Ari ketken kishi – Namussuz bir kişi.

ar-nomus

a. Ar ve namus. Ar-nomusi yoq adem – Şerefsiz insan.

ara

Ara, fasıla, iki şey arasında bulunan yer. Ara yiraqlighi – Ara uzaklığı. Katar arisi – Sıra arası. Yéqin arigha chiqip ketti – Yakın bir yere gitti. Kün ara – Gün arası. Ara éyi – Ramazan ve Kurban bayramı arasındaki zaman. Öz ara – Kendi arası. Bizning arimizda – Bizim aramızda. Arigha kirmek – Araya girmek. Arini üzmek – Arayı açmak. Arigha kishi qoymaq – Araya kişi salmak. Arigha kishi salmaq – Araya kişi salmak. Arigha chüshmek – Araya girmek. Ara buzghuchi – Arayı bozan. Öz arimizda bolsun – Kendi aramızda olsun. Arimiz yaxshi – Aramız iyi. Arini achmaq – Arayı açmak. Öz-ara urush – Kendi aralarında savaş (dövüş). Yéqin arida – Yakın arada. Téz arida – Şu arada; hemen; alelacele. Téz arining ichide – Şu anda. Aridin besh kün ötkendin kiyin – Aradan beş gün geçtikten sonra. Aridin bir yil ötti – Aradan bir yıl geçti. Dunya ara dangqi ketken – Dünyaca ünlü. Ara yolda qalmaq – Ara yolda kalmak.

ara-sira

Ara sıra.

ara-tura

Ara sıra.

arach

Seyrek, aralığı açık.

aral

Ada. Yérim aral – Yarım ada. Téqim aralliri – Takım adaları.

aram

f. Dinlenme. Aram almaq – Dinlenmek; rahatlamak. Aram éling – Dinlenin. Aram bermek – Dinlendirmek. Aram tapmaq – Dinlenmek, emin olmak.

aramliq

f.u. Rahatlık.

aramsiz

f.u. Endişeli, kaygılı, telâşlı.

aramsizliq

f.u. Endişelilik, telâşlılık.

aramu-taqet

f.a. Rahat ve takat.

aran

Zor, güç. Aran digende – Zorla, güçlükle. Aran keldim – Zorla geldim.

aranla

Zorla, güçlükle.

araq

a. Rakı, alkol.

araqi

bk. araq.

araqxur

a.f. Alkolik.

araqxurluk

a.f.u. Çetin içicilik; alkoliklik.

arar

Meşe (ağacı).

araz

a. Bozuşukluk; kavgalı, arası açık.

arazlash

a.u. Bozuşma.

arazlashmaq

a.u. Bozuşmak; aralarının açılması.

arazlimaq

a.u. Bozuşmak; küsmek.

arazliq

a.u. Kavgalı.

archa

Ak çam, köknar (ağacı). Archa derexti – Ak çam ağacı. Archa ghozighi – Ak çam kozalağı.

archimaq

Kabuğundan arındırmak, temizlemek.

archizar

u.f. Ak çam ormanı.

archizarliq

u.f.u. Ak çam ormanlığı.

ardaqlimaq

Sevmek; yüceltmek; şımartmak.

arghumaq

Soylu at.

arghun

Melez.

arghunlashturmaq

Melezleştirmek.

aridin

Aradan. Aridin bir yil ötti – Aradan bir yıl geçti.

arilap

Ara sıra. Arilap-arilap uchqun körünüdu – Ara sıra kıvılcım görünüyor.

arilash

Karışık. Qizil arilash aq – Kırmızı karışık beyaz.

arilash-kurulash

Karışık; bir cinsten olmayan; türlü türlü.

arilashmaq

Karışmak. Bashqining ishigha arilashma – Başkasının işine karışma.

arilashturmaq

Karıştırmak.

arilimaq

Gezmek; arasından geçmek. U baghni arilap yürüdu – O bahçe içinde geziyor.

ariliq

Aralık. Tagh arillighi – Dag aralığı. Ariliqta qaldim – Arada kaldım.

arisalda

Kararsızlık, tereddüt. Arisalda qalmaq – Tereddüt etmek. Arisalda bolmaq – Kararsız olmak.

arishang

Şifalı su, kaynarca.

aristokrat

r. Aristokrat, asilzade.

ariyet

a. Bir şeyin geçici olarak alınması (kullanılması). Ariyetke almaq – Bir şeyi geçici olarak almak.

arkigha

Arkaya, geriye. Arkigha sozmaq – Geriye bırakmak.

arlanmaq

a.u. Utanmak; gururun kırılması. Arlinip yighlidim – Namusum için ağladım.

arliq

Namuslu, şerefli. 2. Yüzkarası, rezalet, yüz kızartıcı.

arman

f. Ülkü, gaye, arzu, istek. Arminim – Gayem. Armanda qalmaq – Gerçekleşmeyen arzu üzerindeki üzüntü. Arminim yoq – Bütün arzularım gerçekleşti, üzüntüm yok. Ölsem arminim yoq – Ölüme razıyım. Uning könglide armini bar – Onun gönlü arzuludur. Arminimgha yetmidim – Gayeme ulaşamadım. Körgenmu armanda, körmigenmu armanda – Gören de, görmeyen de görmek arzusunda.

armanliq

f.u. Arzulu, istekli. Besh künlük armanliq dunya – Beş günlük arzulu dünya.

armansiz

f.u. Arzu ettiği gibi, umduğu gibi, hoşnut, memnun.

armansizliq

f.u. Gayesizlik, isteksizlik.

armiye

r. Ordu.

armut

f. Armut.

arnash

bk. arnimaq.

arnimaq

Armağan, hasretmek, bağışlamak.

arpa

Arpa.

arpa-bédiyan

Anason. Arpa-bédiyan almisi – Anason elması.

arpichi

Arpacı (arpa satan kimse).

arpidiyan

Anason.

arpixan

Yaban arpası.

arqa

Arka. Arqisidin qalmay – Peşini bırakmadan. U méning arqamdin keldi – O benim peşimden geldi. Arqamda – Arkamda. Arqida qalmaq – Arkada kalmak. U arqamgha chüshti – O peşime düştü. Arqigha qaytmaq – Arkaya dönmek. Arqa yaqta – Arka tarafta. Xoylining arqisi – Avlunun arkası. Arqa kocha – Arka sokak. Arqa ishik – Arka kapı. Arqisi kelgüsi sanda – Devamı gelecek sayıda. Arqa tirek – Arka direk. Arqisidin sözlimek – Arkasından söylemek.

arqa-arqidin

Ardarda, şuasıyla.

arqan

Halat, urgan; bk. aghamcha. Qil arqan – Kıl halat.

arqanlimaq

Urgan ile bağlamak; kenetlemek.

arqar

bk. arxar.

arqida

Arkada, geride.

arqidin

Arkadan, geriden.

arqilatmaq

(arqilimaq'tan) Sırtına yükletmek.

arqilimaq

Yükü sırtına almak; yüklenmek.

arqiliq

Üzerinden, vasıtası ile, aracılığı ile. Sot arqiliq – Mahkeme aracılığı ile. Pochta arqiliq – Posta ile.

arqimu-arqa

Arka arkaya.

arqisida

Arkasında.

arqisidin

Arkasından.

arsiz

a.u. Arsız, utanmaz.

arsizliq

a.u. Arsızlık.

arslan

I Aslan. Arslan yürek – Aslan yüreği. Arslan yüreklik – Aslan yürekli. II Aslan. Chishi arslan – Dişi aslan.

artillériye

r. Topçu. Artillériye polki – Topçu alayı.

artillériyechi

r.u. Topçu.

artist

r. Artist. Xelq artisti – Halk artisti.

artistka

r. Kadın artist.

artistlik

r.u. Artistlik.

artmaq

Artmak, çoğalmak.

artturmaq

(artmaq'tan) Artırmak. Plan artturulup orunlandi – Plan artırılıp becerildi; Plan fazlasıyla gerçekleşti.

artuq

Fazla, çok. Yüzdin artuq – Yüzden fazla. Artuq derijide – Aşırı derecede. Uningdin artuq – Ondan daha iyi. Uning sendin artuq yeri yoq – O senin kadar değil. Artuq bolmaq – Fazla olmak. Artuq körmek – 1) üstün tutmak, 2) fazlasıyla sevmek. Artughini manga ber – Fazlasını bana ver. Artughi bilen – Fazlasıyla. Artughraq – Biraz fazla. Artughraq ishlimek – Biraz fazla çalışmak. Artughraq tölimek – Biraz fazla ödemek. Artuq sorimaq – Fazla istemek.

artuqche

Fazlasıyla. Artuqche issiq – Fazlasıyla sıcak. Artuqche payda – Fazla fayda (kâr).

artuqchilik

Üstünlük, meziyet, ayrıcalık, avantaj.

artuqluq

Üstünlük. Uning artuqlighimu shuningda – Onun avantajı da işte onda. Uning héch qandaq artuqlughi yoq – Onun hiçbir avantajı yok.

artél

r. Çalışma birliği.

arxar

Yaban koyunu.

arxayik

Arkaik (eskiye ait; eski kelime).

arxitéktor

r. Mimar.

arxitéktura

r. Mimarlık. Arxitéktura instituti – Mimarlık enstitüsü.

arxitékturilik

r.u. Mimarlık.

arxiw

r. Arşiv, belgelik, evrak hâzinesi.

arxiwchi

r.u. Arşivci; evrak hâzinesine bakan kimse.

arxéolog

r. Arkeolog, arkeoloji uzmanı.

arxéologiye

r. Arkeoloji.

arzang

Bira veya rakı yapımında kullanılmış arpa posası. Haraq chiqirishta artip qalghan arzang – Rakı imalinden artmış posa.

arzu

f. Arzu. Arzu qilmaq – Arzu etmek. Arzu qilinghan – Arzu edilen.

arzu-arman

f. Arzu ve gaye.

arzulash

f.u. Arzu etme.

arzulimaq

f.u. Arzu etmek, istemek. Arzulap seni söydüm – İsteyerek séni sevdim.

arzuluq

f.u. Arzu edilen; aranılan, istenilen. Arzuluq yigit – Arzu edilen delikanlı.

arzumen

f. Arzu eden, seven.

asan–astronom

[ Previous ] [ Next ]

asan

f. Kolay, basit. Asan ish – Kolay iş. Asan qilmaq – Kolaylaştırmak. Asan bolmaq – Kolay olmak.

asanlashturmaq

Kolaylaştırmak.

asanliq

Kolaylık. Asanliq tughdurmaq – Kolaylık yaratmak.

asaret

a. Esaret, esirlik, kölelik. Asarette yashimaq – Esarette yaşamak.

asas

a. Esas. Asas salghuchi – Esasını yaratan kimse; temelini atan kimse. Asas salmaq – Temel atmak.

asaschi

a.u. Temelini atan; esasını yaratan; kurucu.

asasen

a. Esasen.

asasiy

a. Asıl ve temele ait. Asasiy qanun – Anayasa. Asasiy mesile – Temel mesel.

asasliq

Esaslı, temele ait.

asaw

Dizginsiz, alışmamış. Asaw at – Alışmamış at.

asawliq

Dizginsizlik.

asayish

f. Asayiş, emin, rahat. Asayishte turmush – Rahat geçim.

asfalt

r. Asfalt. Asfalt yépilghan – Asfalt döşenmiş. Asfaltliq kocha – Asfaltlı sokak.

ash

Aş, yemek. Ash suyi – Aş suyu. Suyuq ash – Çorba. Ash tartmaq – Yemek dağıtmak.

ash-ghiza

u.f. Aş, yemek.

ashari

Ashari etiqe – Asare atika, tarihî kalıntılar.

ashchamghur

Maydanoz.

ashiq

a. Âşık. Ashiq bolmaq – Aşık olmak.

ashiq-meshuq

şık maşuk.

ashiqliq

a.u. Âşıklık.

ashkara

f. Aşikâr, açık seçik, açık. Ashkara düshmen – Açık düşman. Ashkara bolmaq – Faş olmak, ortaya çıkmak. Ashkara qilmaq – Açmak, ifşa etmek.

ashkarilimaq

İfşa etmek, açmak, bildirmek.

ashköki

Yeşillik, göveri.

ashlimaq

Tabaklamak, sepilemek, sepi yapmak.

ashliq

Tahıl, hububat, ekin. Küzgi ashliq – Son bahar ekini. Yazghi ashliq – Yaz ekini. Ashliq mashinisi – Ekin makinesi. Danliq ashliq – İri başaklı tahıl. Ashliq ormaq – Ekin biçmek. Ashliq tepmek – Ekin dövmek. Ashliq tazilimaq – Hububat temizlemek. Bu yil ashliq obdan boldi – Bu yıl ekin iyi oldu.

ashliqchi

Levazımcı.

ashmaq

Aşmak. Éship qalghini mana shu – Aşıp kalanı işte şu. Tagh ashmaq – Dağı aşmak. Elliktin ashtim – Elliyi geçtim. Éship ketmek – Geçmek. Éship-téship ketmek – Aşıp taşmak. Heddidin ashmaq – Haddinden aşmak.

ashna

f. Aşina, dost, yar, tanıdık. Ashna bolmaq – Dost olmak; sevgilisi olmak. Ashnisi – Sevgilisi.

ashpez

u.f. Aşçı. Ashpez xotun – Aşçı kadın.

ashpezlik

u.f.u. Aşçılık.

ashpezxana

u.f. Aşhane, lokanta.

ashpichaq

Aşhane bıçağı.

ashpuzul

u.f. Lokanta; bk. ashxana.

ashqawaq

Kabak.

ashqazan

Mide.

ashtaxta

Hamur işleri için kullanılan tahta.

ashu

Şu, işte şu; bk. ana II.

ashundaq

İşte şöyle.

ashxana

u.f. Aşhane, lokanta.

asil

a. Asil, soylu. Esli nusxisigha toghri – Asıl nüshasına uygun. Asil tash – Mücevherat; değerli taş.

asilliq

a.u. Asillik, soyluluk.

asiy

a. Asî.

aslan

Kedi yavrusu; kedi eniği.

asman

f. Gök. Béshi asmangha yetti – Çok gururlandı. Uni u asmangha kötürüp maxtidi – Onu o göklere yükselterek övdü.

asmaniy

Göklere has. Asmaniy jisimler – Gök cisimleri.

asmaq

Asmak. Qazan asmaq – Yemek pişirmek için kazanın altına ateş yakmak. Dargha asmaq – Dar ağacına asmak.

aspirin

r. Aspirin.

asqa

Arpacık. Yingne asqa – Arpacık. Közümge yingne asqa chiqti – Gözüme arpacık çıktı.

asqaq

Aksak, topal.

asqitish

Aksatma. U ong putidin aqsaydu – O sağ ayağından aksıyor. Asqap mangmaq – Aksayıp yürümek.

asrandi

Evlâtlık. 2. Öğrenci.

asrash

bk. asrimaq.

asrimaq

Korumak, himaye etmek, beslemek.

ast

Alt, temel, taban. Suning astida – Suyun altında. Ayaq asti qilmaq – Çiğnemek; ayaklar altına almak; küçük düşürmek.

ast-üst

Alt üst. Ast-üst bolmaq – Alt üst olmak. Ast-üst qilmaq – Alt üst etmek.

asta

f. Sakin, yavaş.

asta-asta

Yavaş yavaş.

astane

f. 1. Başkent, merkez. 2. Eşik. 3. Kapı tabanı, kapı.

astida

Altında. Öyning astida – Evin altında.

astilatmaq

f.u. Yavaşlatmak.

astilimaq

Yavaşlamak.

astiliq

Yavaşlık.

astin

Temelinden. Mesilini astin chüshünmek kérek – Meseleyi temelinden anlamak gerekir.

astin-üstün

Alt-üst.

astinqi

Alt. Astinqi qewet – Alt kat.

astirtin

Gizli, duyurmadan, sinsi.

astronom

r. Astronom.

Ataliq–atéylap

[ Previous ] [ Next ]

Ataliq

Yaqupbek Ataliq – Yakup Bey Atalık (Doğu Türkistan'ın 19. yüzyıldaki hükümdarı Yakup Bey'in takma adı).

Atlantik

Atlantik. Atlantik ehdnamisi – Atlantik antlaşması.

at

I Ad, isim. At qoymaq – Ad koymak, isim vermek. Éting kim? – Adın ne? Étingiz néme? – Adınız ne? Eti qurghur kim édi? – Kahrolsun, adı ne idi onun? Eti bar, jismi yoq – Adı var cismi yok. Yaman at – Kötü nam. Yaman atqa qalmaq – Küfüre uğramak. At chiqarmaq – Ün kazanmak. Éti chiqqan – Ünlü, namdar. Ataghliq at – Ünlü isim. Xas at – Özel isim. Türdesh at – Aynı türe mensup isimler. Éti – Adı, ismi. Eti bir – Adı aynı. Eti bir tuqqan – Akraba isimler. II At. At férmisi – At çiftliği, hara. At qorisi – At ağılı. At yügürtüsh meydani – At koşturma alanı. At göshi – At eti. At oghrisi – At hırzısı. At-chapan kesmek – Atım alıp, paltosunu çıkartmaya benzer para cezası. At chapmaq – At koşturmak. Attin chüshmek – Attan inmek. At salmaq veya at qoymaq – Doludizgin ileri at sürmek veya at ile saldırmak. At yili – At yılı. At küchü – At gücü. At quyrughi – At kuyruğu. At üstü – Sathilik, özensizlik, üstünkörü. Ishqa at üstü qarimaq – Baştan savmak; işe özensizlik etmek. Minglerche yigitning töpiside at oynatqan yigit – Cesur ve gururlu delikanlı.

at-jön

Kimlik, hüveyt. U at-jönüni sözlep berdi – O kimliğini anlattı.

at-ulaq

At ve onun gibi çalışma hayvanlan.

ata

I Ata, baba. Atisi bashka – Atası başka. Chong ata – Büyük ata, büyük baba. Qéyin ata – Kaynata, kayınpeder. Qéyin ata méli – Kayınata malı. Özeng mal tapmisan, qéyin ata méli néme boludu – Kendin mal kazanmadıkça kaynata malı ne olur. Ata kesip – Baba mesleği. Atilirimiz – Atalarımız. Atam zamanida – Nuh u Nebi zamanında. Ata yurt – Asıl yurt; ata mekan. Yetti ata – Yedi ata. Chopan ata – Çoban ata (efsaneye göre, himayeci hami baba). Ata sheytan – Şeytanların atası. Ata balisi – Yararlı genç; aferin delikanlı. Ata-bowa körmigen – Hiç görülmemiş; nadir. II Hediye, armağan. III Ada. Yerim ata – Yarım ada. Atilar déngizi – Adalar Denizi; Egey denizi. Téqim atilar – Takım adaları. Atisi – Adası.

ata-ana

Ata ana, ana baba, anne baba.

ata-aniliq

Ata analı, ana babalı, ata analık, ana babalık. Ata-aniliq qerizdin qutulmaq – Ata analık görevini yerine getirmek.

ata-baba

bk. ata-bowa.

ata-bowa

Baba ve dede; dedeler. Ata-bowisi – Dedeleri, ataları. Ata-bowidin qalghan – Eski, atalardan kalmış.

ataghliq

Ünlü, tanınmış. Ataghliq kishi – Tanınmış kişi. Ataghliq jemaet erbabi – Tanınmış cemaet erbabı. Ataghliq alim – Ünlü bilgin. Ataghliq bolmaq – Ün kazanmak. Ataghliq at – Ünlü isim.

atalghu

Terim, ıstılah. Atalghular sözligi – Terimler sözlüğü.

atalma

Terim, ıstılah. Fizik atalmilar – Fizik terimler.

atalmaq

(atimaq'tan) Adı geçmek. Yuqurida atalghan – Yukarıda adı geçen.

atan

İğdïş edilen deve.

atanmaq

bk. atalmaq.

ataq

Şan, ün, şöhret, şan ve şeref. Ataq almaq – Un kazanmak. Ataq chiqarmaq – Ün kazanmak. Atighi chiqqan – Ünlü, meşhur. Atighi yer yarghan – Şöhreti dünyayı titretmiş.

ataqliq

bk. ataghliq.

ataylap

(ataylimaq'tan) 1. Özel olarak, mahsus. 2. İnat olsun diye. Ataylap keldim – İnat olsun diye geldim.

ataylimaq

bk. ataylap.

atbaqar

Ata bakan hademe, ispir, uşak. Atbaqarliq qilmaq – At uşaklığı yapmak.

atchi

Atçı; ata bakan uşak.

atchiliq

Atçılık.

atchishlik

At dişli. Atchishliq qonaq – Bir çeşit koçanı büyük mısır.

atesh

f. Ateş, od, sıcak.

ateshkede

f. Ateşe tapanların tapınağı.

ateshperest

f. Ateşe tapan kimse.

ateshperestlik

f.u. Ateşe tapma hali.

atidar

u.f. Şef, başkan, ata yerinde.

atidarchiliq

u.f.u. Ata yerinde yardımcı olma hali.

atidarliq

u.f.u. bk. atidarchiliq.

atijan

Babacığım.

atijéni

Babacığı; başkalarının babası.

atikacha

Ukalâ.

atikachiliq

Ukalâlık.

atila

Sulu çorba, 2. Sulu kepek, sulu un.

atilarcha

Baba gibi.

atiliq

Atalık. Atiliq qilmaq – Atalık etmek. Atiliq heqqim bar – Atalık hakkım var. Atiliq Dewri – Atalık Devri.

atima

Terim, ıstılah. Atimilar sözligi – Terimler sözlüğü.

atimaq

Adı geçmek, zikretmek, anmak, dile getirmek. 2. Hasretmek, bağışlamak. Bu öyni oghlumgha atap aldim – Bu evi oğlum için aldım.

atishin

Ateşli, istekli. Atishin salam – Ateşli selam. Atishin nutuq – Ateşli nutuk.

atlam

Adım. Ikki atlam yerde – İki adımlık yerde.

atlandurmaq

Ata bindirmek. Atlandurup qoymaq – Ata bindirivermek.

atlandurush

bk. atlandurmaq.

atlanmaq

Ata binmek.

atlas

I Yüzü parlak ipekli kumaş. II Atlas, coğrafya haritaları derlemesi.

atlash

bk. atlimaq.

atlatmaq

(atlimaq'tan) Atlatmak.

atlima

Atlama.

atlimaq

Atlamak. Adap ötmek – Atlayıp geçmek. Ilgiri atlimaq – İleri atlamak. Ilgiri atlighansiri – İleri atladıkça. Atlap ölchimek – Atlayıp ölçmek; adımlayıp ölçmek. Altmishni atlighan adem – Altmışı geçmiş kişi.

atmaq

Fırlatmak, ateş açmak, bırakmak, vurmak. Miltiq atmaq – Tüfekle ateş açmak. Étip öltürmek – Vurarak öldürmek. U özini özi étip öltürdi – O kendi kendini vurarak öldürdü. Étip tashlimaq – Vurmak. Étip chiqirish – Püskürüş, savuruş. Put atmaq – Tepmek. Tang atmaq – Tan atmak. Tang atti – Şafak söktü. Tomur atmaq – Nabız atmak. Chéchek atmaq – Çiçek açmak. Chéchek atti – Çiçek açtı. Ghulach atmaq – Kulaç atmak. Köz atmaq – Göz atmak.

atmish

Altmış.

atmishinchi

Altmışıncı.

atnali

u.a. At nalısı.

atom

Atom. Atom küchi – Atom gücü, atom enerjisi.

atqarmaq

Becermek, yerine getirmek.

atqu

Atış, atış talimi. Atqum kélidu – Atmak isterim.

atquch

Pamuk veya yünü diten makine.

atquchi

Pamuk veya yünü tokmakla vurarak diten kimse. Atquchi dukini – Pamuk veya yünü vurarak diten iş yeri. Paxta atquchi – Pamuk veya yünü vurarak diten usta.

atquchiliq

Pamuk veya yünü ditme işçiliği.

atqulaq

Mantar.

atqura

At ahırı.

atqurmaq

bk. atqarmaq.

atqurulmaq

Becerilmek, icra edilmek.

atqurulush

bk. atqurulmaq.

atqurush

bk. atqurmaq.

atquzmaq

(atmaq'tan) Vurdurmak, attırmak.

atquzush

bk. atquzmaq.

atsiz

I Adsız, isimsiz. II Atsız. Atsiz barmaq – Atsız gitmek.

atsizliq

I İsimsizlik, namsızlık. II Atsızlık.

attar

a. Tuhafiye mağazası.

atturmaq

(atmaq'tan) Attırmak, vurdurmak, bıraktırmak. U miltiq atturup meshiq qildurdi – O tüfekle vurdurarak manevra yaptırdı.

atuch

bk. archa.

atxana

u.f. At ağılı.

atéyi

Özel olarak, bile bile, bilerek.

atéyin

bk. atéyi.

atéylap

bk. atéyi.

Awar–awwalqi

[ Previous ] [ Next ]

Awar

Avar. Awar xelqi – Avar halkı. Awar tili – Avar dili.

Awghan

bk. Afghan.

Awgust

r. Ağustos, sekizinci ay.

Awrupa

Avrupa.

Awrupiliq

Avrupalı.

Awstraliye

Avustralya.

Awstraliyiliq

Avustralyalı.

awadan

f. 1. Bayındır, mamur. 2. Çiçekli, çiçeklenmiş. 3. Toprağın işlenmiş olması.

awam

a. Avam, basit.

awamliq

a.u. Avamlık, basitlik.

awan'gard

r. Öncü.

awan'gardliq

r.u. Öncülük.

awantyura

r. Macera, serüven.

awantyurist

r. Maceracı, serüvenci.

awantyurizm

r. Maceracılık.

aware

f. Zahmet, meşakkat, sersemlik. Aware bolmaq – Zahmet etmek. Aware bolmang – Zahmet etmeyin. Aware bolup qaldim – Zahmet çektim. Aware qilmaq – Zahmetlendirmek.

awat

f. 1. Bayındır, mamur. Awat sheher – Mamur şehir. Awat memliket – Mamur memleket. Awat qilmaq – Mamur etmek. Awat bolmaq – Mamur olmak. 2. İşlek; kalabalık.

awatchiliq

f.u. 1. Mamurluk. 2. Meskûn olma hali.

away

Yavaş, dikkat.

awaylap

Yavaşça, dikkatli. Awaylap yür – Dikkatli yürü.

awaylash

bk. awaylimaq.

awaylimaq

Dikkat etmek.

awaysiz

Dikkatsiz, özensiz.

awaysizda

Dikkatsizlikte, umulmadığı bir halde.

awaysizdin

Dikkatsizlikten.

awaysizliq

Dikkatsizlik.

awaysizliqta

Dikkatsizlikte.

awaz

f. Ses; oy, rey. Awazingni chiqarma – Sesini çıkarma. Yoshurun awaz bilen – Gizli oy ile. Awazgha qoymaq – Oya sunmak. Qayta awaz bermek – Tekrar oy vermek.

awazliq

f.u. Sesli. Awazliq kino – Sesli film (sinema).

awazsiz

f.u. Sessiz.

awiatsiye

r. Havacılık; hava kuvvetleri. Herbiy awiatsiye – Askeri hava kuvvetleri.

awqat

a. bk. oqet.

awtobus

r. Otobüs.

awtomat

r. Otomat.

awtomatchi

r.u. Otomatik silah kullanan er.

awtomatik

r. Otomatik.

awtomatlashturmaq

r.u. Otomatlaştırmak.

awtomobil

r. Otomobil, araba. Yük awtomobili – Yük otomobili. Yénik awtomobil – Hafif, küçük otomobil. Zirixliq awtomobil – Zırhlı otomobil.

awtonom

r. Otonom, özerk, muhtar. Awtonom oblast – Özerk bölge.

awtonomiye

r. Otonomi, özerklik, muhtariyet.

awtonomiyiliq

r.u. Özerklik, muhtariyet. Awtonomiyiliq jümhüriyet – Özerk cumhuriyet.

awtor

r. Yazar.

awtorluq

r.u. Yazarlık, müelliflik. Awtorluq hoquqi – Yazarlık hukuku, telif hukuku.

awu

O, işte o; bk. ana II.

awul

Köy.

awumaq

Teselli olmak. 2. Çoğalmak.

awun

Çok.

awunchuq

Eğlence; oyuncak.

awuningki

Onunki.

awunmaq

Avunmak, sevinmek, teselli olmak.

awunush

bk. awunmaq.

awutmaq

(awumaq'tan) 1. Avutmak, teselli etmek. 2. Çoğaltmak.

awutush

bk. awutmaq.

awwal

a. Evvel, önce. Hemmidin awwal – Hepsinden önce. Awwaldin – Önceden. Awwal zamanda – İlk zamanda. Awwal bahar – İlkbahar.

awwala

a. Evvel, önce, ilk.

awwalqi

a.u. Önceki.

axbarat–axur

[ Previous ] [ Next ]

axbarat

a. Ajans.

axbaratchi

a.u. Ajan, haberci.

axcha

Para, akçe. Kümüsh axcha – Gümüş para. Tilla axcha – Altın para. Meyde axcha – Bozuk para.

axchiliq

Paralı, zengin; 2. Paralı, ücretli, bedava olmayan.

axchisiz

Parasız; 2. Bedava.

axchisizliq

Parasızlık.

axir

a. Ahır, son, nihayet. Axiri kelgusi sanda – Sonu gelecek sayıda. Axirighiche – Sonuna kadar. Axirigha yetküzmek – Sona erdirmek. Axirini bersun – Sonu hayırlı olsun. Eng axirda – En sonunda. Axir zaman – Kıyamet. Axir zaman peyghembiri – Ahır zaman peygamberi.

axiret

a. Ahret.

axiretlik

a.u. Kefin. Axiretlik dost – Ahret dostu. Méning axiretligim – Ahret dostum; eşim.

axirqi

a.u. Sonuncu. Axirqi söz – Son söz.

axirsiz

a.u. Sonsuz.

axirsizliq

a.u. Sonsuzluk.

axlaq

a. Ahlâk. Axlaqi yaman adem – Ahlakı kötü kişi.

axlaqiy

a. Ahlâki. Axlaqiy jihettin – Ahlâk bakımından.

axlaqliq

a.u. Ahlâklı.

axlaqsiz

a.u. Ahlâksız.

axlaqsizliq

a.u. Ahlaksızlık.

axlash

bk. axlimaq.

axlimaq

Ayıklamak, kabuğunu soymak. Shal axlimaq – Prinç ayıklamak.

axmaq

a. Ahmak, budala. Axmaq bolmaq – Ahmak olmak. Axmaq qilmaq – Ahmak etmek. Axmaqqa chiqarmaq – Ahmak saymak. U axmaq emes – O ahmak değil.

axmaqliq

a.u. Ahmaklık.

axta

f. Enemek, iğdiş etmek. Axta at – İğdiş edilen at. Axta qilmaq – İğdiş etmek, enemek. Axta qilish — bk. axta qilmaq.

axtam

Sürülüp dinlendirilen toprak.

axtarma

Sürülüp dinlendiren toprak; bk. axtam.

axtarmaq

Aramak, arama.

axtash

Albatır, kaymak taşı.

axtikan

Ardıç.

axtikanliq

Ardıçlık, ardıçlı yer.

axtilash

bk. axtilimaq.

axtilimaq

Enemek, iğdiş etmek.

axturulmaq

Aranılmak.

axturush

Arama. Jinayi axturush – Suç aranması. Axturush bölümü – Arama bölümü. Uzun axturushlar nétijiside tömür qani tépildi – Uzun aramalar neticesinde demir madeni bulundu.

axun

f. 1. Manevî sima, din adamı, molla; 2. Bey yerine bazı erkek adlarına eklenir. Semetaxun, Memetaxun gibi.

axur

f. Yemlik, ahır yemliği.

ay–ayyarliq

[ Previous ] [ Next ]

ay

Ay. Ay chiqti – Ay çıktı, ay doğdu. Ay patti – Ay battı. Toluq ay – Dolu ay. Ay tutulush – Ay tutulması. Yérim ay – Yarım ay. Ay béshi – Ay başı. Ay ayighi – Ay sonu. May éyi – Mayıs ayı. Öktebr éyida – Ekim ayında. Ayda-yilda – Seyrek, ara sıra, ayda yılda. Ay-küni yetkende – Vakti, saati geldiğinde. Éyi yetmigen bala – Ayma dolmamış çocuk (henüz bir aylık olmamış çocuk). Ay chiray – Ay yüzlü. Tolghan aydek – Dolun ay gibi. Ay uning ongidin chiqti – O şanslı oldu. Ay körmek – 1) Yeni ay görmek 2) Adet, aybaşı. Ayni étek bilen yépip bolmaydu – d. Ay etekle kapatılamaz. Éyi – Ayı i.h.

ayagh

bk. ayaq.

ayaghlimaq

Sona ermek; sona erdirmek. Ashliq tapshurushni mezgildin burun ayaghlimaq – Hububat teslimini zamanından önce bitirmek.

ayal

a. Kadın, hanım, bayan, karı. Er-ayal – Karı koca. Aile ayili – Ev kadını. Ayili – Karısı, eşi.

ayalliq

a.u. Kadınlık.

ayalmend

a.f. Evli.

ayalmendlik

a.f.u. Evlilik.

ayalsiz

a.u. Bekâr.

ayalsizliq

a.u. Bekârlık.

ayan

I Açık, görülür. Ayan bolmaq – Görülmek. Bolushi ayan – Olması açık. II Gelir, kazanç.

ayang

Gecikme, geciktirme. 2. Yavaş yavaş atlı yürümek.

ayanglimaq

Ağır ağır yürümek.

ayanmaq

Acımak; esirgemek. Ayanmastin – Esirgemeden. Ishqa ayanmastin kirishinglar – Kendinize acımadan çalışın. Ayanmastin yardem qildim – Hiçbir şeyimi esirgemeden yardım ettim.

ayaq

I Ayak. Ayaq oyunu – Dansı. Ayaq üstide – Ayakta, ayakta kalmak. Ayaq basmaq – Ayak basmak. Ayaq tepmek – Tepinmek, ayağını yere vurmak. Bashtin-ayaq kiyindürmek – Baştan ayağa kadar giyindirmek. Mayning ayighida – Mayıs'ın sonunda. Ayighighiche – Sonuna kadar. Béshidin ayighighiche – Başından sonuna kadar. Ayighigha yetküzmek – Sonuna yetiştirmek. Ayaqqa yetküzmek – Sonuna yetiştirmek. Ayighida – Sonunda. Ayighi bar – Sonu var. Ayighi néme boldi? – Sonu ne oldu? Bashtin-ayaq oqup chiqtim – Baştan sonuna kadar okuyup bitirdim. Deryaning ayighi – Nehrin sonu. Bir kishilik ayaq – Bir kişilik ayak kabı. Yaghach ayaq – Ağaç ayak. Éghir ayaq – Hamile, yüklü. Yalghuz ayaq yol – Patika, keçi yolu. Ayaq kiyim – Ayak kabı. Shum yol – Uğursuz yol. Ayaq-qolluq adem – Muktedir, gücü olan, iş görebilen, kabiliyetli. Ayaq yetken yer – Ayak değilen yer. Éghir ayaq bolmaq – Gebe olmak, hamile olma. Ayighi köygen toxudek – Ayağı yanmış tavuk gibi. Ayaq üzmek – Ayak çekmek. Ayighi üzülmey – Ayağı kesilmeden. Ayaq asti qilmaq – 1) Çiğnemek 2) İhlal etmek. Ayaq-qolsiz qalmaq – Yardımcısız kalmak. Ayighi asmandin keldi – Ayağını göklere kaldırarak yıkıldı. Ayighi xeyirlik bolsun – Sonu hayırlı olsun. Ayighigha yiqilmaq – Af dilemek, elini öpmek. Bu yer ayaq asti bolup ketti – Burası çok kalabalıklaştı. Ayighimdin ayaq qalmidi – Ayağım çok yoruldu. Ayaq astidin – Aniden, tesadüf. II N. Çanak, kase, büyük bardak. Idish-ayaq – Mutfak takımları.

ayaqlashqan

Sona eren. Ayaqlashqan oy-pikir – Sona eren düşünce-fıkir.

ayaqliq

Ayaklı. Égir ayaqliq – Hamile, gebe.

ayaqqi

Sonuncu, nihai.

ayaqsiz

Ayaksız. Ayaqsiz yoqulup ketti – Bir iz bırakmadan kayboldu.

ayaqsizliq

Sonsuzluk, bitmezlik.

ayaz

Temiz. 2. Soğuk, ayaz.

aydung

Açık. 2. Mehtap, ay ışığı, 3. Anlaşılır, görülebilir.

aydunglashmaq

Açıklanmak, belli olmak. Mesile anche aydungliship qaldi – Mesele bir dereceye kadar açıklanmıştır.

ayem

a. ağ. Bayram.

ayet

a. Ayet.

ayghaq

Uyanık, kuşkulu. Ayghaq bolmaq – Uyanık olmak.

ayghaqchi

Casus. 2. Muhbir.

ayghir

Aygır.

ayhay

Ay hay.

ayhaylash

bk. ayhaylimaq.

ayhaylimaq

Bağırıp çağırmak, haykırmak.

ayi

Ana, anne.

ayighi

Ayağı.

ayighida

Sonunda.

ayile

a. bk. aile.

ayim

Abla. 2. Hanım, bayan.

ayimaq

Acımak, esirgemek.

ayimay

Acımadan; esirgemeden. Ayimay urdi – Acımadan dövdü. Ayimay yedim – Esirgemeden yedim.

ayinich

Acıklı, acınacak, zavallı, miskin.

ayinichliq

Acıklı, miskin.

ayirmaq

Ayırmak.

ayit

a. Ait. Tarixi ilimgha ayit – Tarih ilmine ait.

ayla

I a. Abla. II bk. ayli.

aylana

Çevre, yöre.

aylandurmaq

(aylanmaq'tan) Döndürmek, çevirmek, dolaştırmak. Uni sheher aylandurup keldim – Onu şehiri dolaştırıp geldim. Béshimni aylandurma – Kafamı karıştırma.

aylanmaq

Dolaşmak, dönmek, gezmek, seyretmek. Aylinip ötmek – Dolaşıp geçmek. Aylinip chiqmaq – Dolaşıp çıkmak. Béshim ayliniwatidu – Başım dönüyor. Könglüm ayliniwatidu – Midem bulanıyor. Pul sizdin aylansun – Para siz için esirgenmez. Uning közide yash aylandi – Onun gözü yaşardı. Aylinip qalmaq – Uğraşıp kalmak; meşgul oluvermek.

aylantghuch

Döndüren. Bash aylantghuch – Baş döndüren.

aylem

a.u. Abla.

ayli

Önü; bk. ald. Aylimda – Önümde.

aylimek

Tabaklamak, sepilemek.

ayliq

Aylık; bir aylık gösteriler. 2. Maaş, aylık gelir.

aymaq

Aymak, kabile.

ayna

I Ayna. Aynayi jihan – Cihan aynası. Aynisi – Aynası. II İşte o.

aynek

bk. eynek.

aynimaq

Vazgeçmek. 2. Olgunlaşmak. 3. Bulanmak. Könglüm aynip turuptu – Midem bulanıyor.

aynimay

Caymadan; metanetle.

ayniqsa

Özel olarak, ayrıca.

aynitmaq

(aynimaq'tan) 1. Olgunlaştırmak, iyileştirmek, yetiştirmek. 2. Vazgeçirmek, caydırmak.

aypalta

Aybalta.

ayqulaq

Solungaçlar, galsameler.

ayran

Ayran.

ayri

Yaba.

ayrilish

bk. ayrilmaq.

ayrilmaq

Ayrılmak, boşanmak, kaybetmek.

ayrilmas

Ayrılmaz. Ayrilmas dostlar – Ayrılmaz dostlar.

ayrim

Ayrım, ayrı, özel. Bu ayrim mesile – Bu ayrı mesele.

ayrim-ayrim

Ayrı ayrı.

ayrima

Fark.

ayrimaq

Ayırt etmek, farketmek. Ayrip bolmaydu – Farkedilemez.

ayrimche

Ayrıca, özel halde.

ayrimchiliq

Ayrıcalık, özellik.

ayrimliq

Özellik, ayrıcalık.

ayriq

Yarık, çatlak.

ayriqche

Ayrıca, özel, özel olarak. Ayriqche ehmiyet bermek – Ayrıca önem vermek.

ayriqchiliq

Ayrıcalık, özellik. Mesilining ayriqchilighi hem mana shuningda – Meselenin ayrıcalığı işte şunda.

ayrish

Ayırma, arıtma. Neft ayrish zawodi – Petrol tasfiye hanesi; rafiner. Chigit ayrish mashinisi – Pamuk arıtma makinesi.

ayriwash

Mübadele, değiştirme. Ayriwash qilmaq – Değiştirmek.

ayrodrom

r. Hava alanı.

ayropilansazliq

Uçak sanayi fabrikası.

ayroport

r. Hava limanı.

ayrostat

r. Balon.

aywan

f. Eyvan, balkon.

aywanliq

Eyvanlı, balkonlu.

ayyam

a. bk. bayram.

ayyar

a. Hilekâr.

ayyargerchilik

a.f.u. Hilecilik, sahtekârlık.

ayyarliq

a.u. bk. ayyargerchilik.

Azarbayjanliq–azsunmaq

[ Previous ] [ Next ]

Azarbayjanliq

Azerbaycanlı.

az

Az. Azdin kéyin – Biraz sonra. Azdin az – Daha az. Az deghende – En azından. Az sandiki – Az sayıdaki. Az sanliq – Azınlık. Az sanliq millet – Azınlık millet. Az kem on kün – Az eksik on gün. Ölüshke az qaldim – Ölmeye az kaldım; kılpayı öleyazdım.

az-azdin

Azar azardan.

az-azlap

bk. az-azdin.

az-köp

Az çok.

az-munche

Biraz.

az-paz

Biraz.

aza

a. Yas, matem. Aza tutmaq – Yas tutmak.

azade

f. Temiz, düzgün, derli toplu, geniş, sakin. Azade kiyim – Tertemiz, rahat elbise.

azalmaq

Azalmak.

azap

a. Azap, çile. Azap chekmek – Çile çekmek. Wiydan aziwi – Vicdan azabı. Azap-oqubet, azap-külpet – Azap ve külfet.

azaplimaq

Azaplamak, çile çektirmek.

azapliq

Azaplı, çileli.

azar

f. Cefa, eziyet, cebir, çile. Azar bermek – Cebretmek. Azar tartmaq – Eziyet çekmek.

azat

f. Hür, serbest, kurtuluş. Azat qilghuchi – Kurtaran, kurtarıcı.

azatliq

Azatlık, hürriyet, kurtuluş.

azdur-toludur

Azdır çoktur.

azdurguchi

Azdıran, saptıran, baştan çıkaran, ayartan, kandıran, kışkırtan. Yoldin azdurmaq – Yoldan azdırmak (çıkarmak).

azgal

Çukur.

azghan

Yaban gülü.

azghaq

Çok yanılan. Azghaq adem – Çok yanılan insan.

azghin

Sapık, azgın.

azghuzmaq

(azmaq'tan) Yanıltmak, azdırmak, yoldan çıkarmak.

azlap

Azar azar.

azlatmaq

Azaltmak.

azlimaq

Azalmak.

azliq

Azlık.

azmaq

Azmak, yanılmak, sapmak, yoldan çıkmak.

azot

Azot, nitroyen.

azraq

Biraz.

azsunmaq

Az bilmek, az görmek, azımsamak. Az-tola – Az çok. Az-tola charwa méli bar dixanlar – Az çok hayvancılığı var çiftçiler.

Bashkurt–bazghanchi

[ Previous ] [ Next ]

Bashkurt

Başkurt. Bashkurt xelqi – Başkurt halkı. Bashkurt tili – Başkurt dili.

badam

f. Badem, badem ağacı. Badam doppa – Badem takke (bu takke, beyaz ip ile badem şeklinin işlendiği siyah renkli yazlık baş giysi ki, Fergane Vadisi ve Kaşgar'da imal edilir. Erkekleri giyer).

badamzar

f. Badem bahçesi, bademlik.

badamzarliq

f.u. Bademlik; badem ağaçlarının bulunduğu yer.

badang

Badem.

badashqan

Badashqan kurup olturmaq – Bağdaş kurup oturmak.

badrang

Badrang köz – Lokma gözlü, gözleri fırlak.

bagh

I f. Bağ; bahçe. II Bağ. Saet béghi – Saat bağı. Bir bagh ot – Bir bağ ot.

bagh-bostan

I f. Bağ bostan. II Bağ bostan.

bagh-érem

f.a. Cennet bahçesi, İrem.

baghaq

Davetiye, kart.

baghche

Bahçe.

baghchi

Bahçıvan.

baghchiliq

f.u. Meyvecilik.

baghir

bk. béghir.

baghlaghliq

Bağlanmış. Baghlaghliq tutmaq – Bağlanmış halde tutmak.

baghlam

Bağlam, deste, demet, bir kucak.

baghlan

Kuzu.

baghlanmaq

Bağlanmak. Ching baghlanmaq – Sıkı bağlanmak. Köz baghlanghan waxt – Karanlığın bastığı vakit. Tilim baghlinip qaldi – Dilim tutuldu.

baghlaq

Baghlaqta – Bağlanmış halde.

baghlaqliq

Bağlanmış.

baghlash

Bağlama, düğümleme.

baghlatmaq

(baghlimaq'tan) Bağlatmak.

baghlighuchi

gr. Bağlaç, edat.

baghlimaq

Bağlamak. Ching baghlimaq – Sıkı bağlamak. Munasiwet baghlimaq – İlişki kurmak. Baqqa su baghlimaq – Bahçeyi sulamak. Shu ishke bélimni baghlidim – Şu işi yapmaya karar verdim. Muhebbet baghlimaq – Sevmek. Köz baghlimaq – Büyülemek. Ümit baghlimaq – Ümit bağlamak. Qol baghlap hürmet qilmaq – El bağlayıp saygı göstermek.

baghlinishliq

Münasebetti, ilişkili.

baghlinishsiz

Münasebetsiz, ilişkisiz.

baghlinishsizliq

Düzensizlik, yanlışlık, aykırılık.

baghliq

Bağlı, bitişik.

baghrilimaq

Bağrını yere vermek. Qushlar yer baghrilap uchmaqta – Kuşlar yere yakın uçmakta.

baghwen

f.u. Bahçıvan.

baghwenchilik

f.u. Meyvecilik.

baghwenlik

f.u. Bahçıvanlık.

baha

f. Fiyat. Yuquri baha – Yüksek fiyat. Bahasini chüshermek – Fiyatını indirmek. Bahasi qanche? – Fiyatı ne kadar? Baha bermek – Fiyat biçmek.

bahadur

Bahadır, kahraman.

bahadurane

f. Kahramanca, kahramancasına.

bahadurlarche

Kahramanca, kahramancasına.

bahadurluq

Kahramanlık.

bahalimaq

a.u. Fiyat biçmek, fiyat ayarlamak.

bahaliq

a.u. Pahalı, değerli.

bahane

f. Bahane. Quruq bahane – Asılsız özür, sahte itiraz.

bahar

f. Bahar, ilkbahar.

bahasiz

a.u. 1. Değersiz, kıymeti az. 2. Paha biçilmez.

bahasizliq

a.u. Değersizlik.

baj

Vergi, gümrük. Baj idarisi – Vergi idarisi, vergi dairesi.

baja

Bacanak.

bajgir

f. Gümrük memuru.

bajlimaq

Vergi almak.

bajsiz

f.u. Vergisiz, gümrüksüz.

bajxana

f. Vergi dairesi.

baka

f. bk. bikar.

bakar

f. bk. bikar.

bakarchiliq

bk. bikarchiliq.

baktériologiye

r. Bakteriyoloji.

baktériologiyilik

r. u. Bakteriyolojik.

baktériye

r. Bakteri.

bal

I Bal. Bal qoshuq – Bal kaşığı. Uning aghzidin söz emes, bal tamidu – Onun ağzından söz değil bal damlar. II Derece. Ikki bal shamal – İki dereceli rüzgar.

bala

I Çocuk. Balilar – Çocuklar. Balilar baghchisi – Çocuk parkı. Balilar öyi – Çocuk evi. Oghul bala – Erkek çocuk. Qush balisi – Kuş yavrusu. Mektep balisi – Okul çocuğu. Bala qilip almaq – Çocuk edinmek. Bala körmek – Çocuklu olmak. Bala körmigen – Çocuklu olmamış. Bala chaghlimaq – Çocuk zannetmek. Bala tapmaq – Çocuk doğurmak. Börining balisi – Kurt yavrusu. Qarghining balisi – Karga yavrusu. Adem balisi – İnsan oğlu. Mektep yéshidiki bala – Okul yaşındaki çocuk. Men uni bala chaghlighandim – Ben onu çocuk zannetmiştim. Bala yatqu – Rahim, döl yatağı. Bala tashlimaq – Çocuk düşürmek. Bala tughmaq – Çocuk doğurmak. II a. Belâ. Balayi ezim – Büyük bela. Balayi apet – Kaza, bela, afet. Balagha uchrimaq – Belaya uğramak. Balagha kalmaq – Belâya tutulmak.

bala-chaqa

Çoluk çocuk 2. Ev halkı, aile.

bala-chaqiliq

Çoluk çocuklu; aileli.

bala-qaza

a. Belâ kaza.

balaghet

a. Olgunluk, erginlik, kemal. Balaghetke yetmek – Kemale ermek, yetişmek.

balan

bot. Kar topu.

balans

r. Denge, muvazene, bilânço, balans.

balaxor

a.f. Kavgacı, yaygaracı.

balaxorluq

a.f.u. Rezalet, maskaralık.

balayatqu

Rahim, döl yatağı.

balayu-apet

bk. bala II: balayi apet.

balchiliq

Arıcılık. Balchiliq bilen kün köchürmek – Ancılık ile geçinmek.

balchukluq

Balçıklı, çamurlu.

balchuq

Balçık, çamur.

baldaq

Sürgü. 2. Basamak, kadem, merhale, derece, aşama. Shotining baldighi – Merdivenin basamağı.

baldaqliq

Sürgülü. 2. Aşamalı.

baldur

Önce, ilk, evvel, birinci. Qarning baldur yéghishi – Karın önce yağması.

baldurqi

Önceki. Baldurqi éti bilen "Sayram" dep ataydu – Önceki adı ile "Sayram" diyorlar.

balghun

bot. Yaban gülü meyvesi, yaban gülü.

balichuq

Sütun, 2. Değnek, sopa. 3. Taş, 4. Süt çocuğu, 5. Kukla.

baligh

a. Olgun, ergin, yetişkin.

balighlik

Olgunluk, erginlik, yetişkinlik.

balijan

u.a. 1. Yavrum, çocuğum. 2. Çocuk canlı.

balijanliq

Çocuk canlı olma hali.

balilimaq

Yavrulamak. Möshügimiz balilidi – Kediyimiz yavruladı.

baliliq

Çocukluk. Baliliq chagh – Çocukluk devri. Baliliq chéghimda – Çocukluk devrimde. 2. Çocukluk, çocukça. Baliliq qilmaq – Çocukluk yapmak. 3. Saflık, safdil. 4. Çocuklu. Köp baliliq – Çok çocuklu. Baliliq öy bazar, balisiz öy mazar – Çocuklu ev pazar, çocuksuz ev mezar.

baliman

Flüt.

balisinmaq

Çocuk saymak.

balisiz

Çocuksuz.

balisizliq

Çocuksuzluk.

baliwéshi

Ev yapmak üzere hazırlanmış duvarın üst kuşağı.

balixana

f. 1. İkinci kat. 2. Balkon.

baliyaghach

Kiriş.

balta

bk. palta.

balét

r. Bale. Opéra hem balét téatri – Opera ve bale tiyatrosu.

bam

f. Tamburun teli.

bamdat

f. Bamdat namazi – Sabah namazı.

bameslihet

f.a. Anlaşarak, uyum içinde, mutabık. Bameslihet ishlimek – Anlaşarak çalışmak; el birliğiyle çalışmak.

bana

f. ağ. bk. bahane.

bandit

r. Haydut, eşkiya, yol kesen.

banditliq

r.u. Eşkiyalık, haydutluk.

banka

r. Banka. Dölet bankisi – Devlet bankası.

bankrot

r. Batkınlık, iflâs.

banu

f. Bayan, hanım efendi, madam. Méhr-banu – Mihriban (kadın adı).

bap

I a. Bap, bölüm. Kitapning birinchi babi – Kitabın birinci babı. II Yararlı, uygun. Bu kiyim bap keldi – Bu giysi uygun geldi. Amma bap mal – Herkese uygun mal.

bap-barawer

Tamı tamına denk. U bap-barawer qilip bölüp berdi – O tam tanıma denk halede bölüverdi.

bapkar

f. Dokumacı. Bapkar ayal – Dokumacı kadın.

bapkarliq

f.u. Dokumacılık. Bapkarlik dükini – Dokumacılık dükkanı.

baplimaq

Uygun hale getirmek; iyi yapmak; uygun yapmak.

baqa

bk. paqa; kurbağa.

baqarma

İdare, yönetme, yönetim.

baqiy

a. Baki, ebedi. Baqiy dunya – Baki dünya.

baqmaq

Bakmak, beslemek, itibar etmek, hizmetini germek. Közingge baq – Önüne bak. Ashqa baqsile! – Yemeye buyurun! Aghriq béqip künüm ötti – Hasta bakmakla günlerim geçti. U atni obdan baqidu – O atı iyi besler. Beqip östermek – Besleyip büyütmek. Oynap baqmaq – Oynamayı denemek. Jan baqmaq – Geçinmek. Elge baqqan xor emes – Halkı düşünen hor olmaz.

baqqal

a. Bakkal. Baqqal dükini – Bakkal dükkanı.

baqqalchiliq

a.u. Bakkallık işi.

baqqalliq

a.u. Bakkallık.

baqquchi

Çoban. Mal baqquchi – Hayvan sürüsüne bakan; çoban. Bala baqquchi ayal – Dadı, çocuk bakıcı.

baqquzmaq

(baqmaq'tan) Baktırmak.

baqshi

bk. baxshi.

baqturmaq

bk. baqquzmaq.

baquwet

f.a. Güçlü, sağlam.

bar

Var. Puling barmu? – Paran var mı? Bargha oxshaydu – Var gibi. Barini ber – Var olanı ver. Bar pulumni berdim – Var olan paramın hepsini verdim. Küchining bériche – Bütün gücü ile. U bar bilimini shu ishke béghishlidi – O bütün bilgisini şu işe hasretti. Néme bilgining bar? – Bildiklerin var mı? Imqaniyetning bériche – İmkan olduğu kadar. Bar-yoki shu – Hepsi bu kadar. Bar-yoqi melum emes – Varlığı yokluğu belli değil. Bar iken, yok iken – Bir varmış, bir yokmuş.

bara-bara

Gitgide. Bara-bara zériktim – Gitgide bıktım. Bara-bara ögünüp kétidu – Gitgide alışır.

barang

Alaçık, kulübe, pavyon. 2. Bağ.

barangliq

bk. barang.

baraq

Uzun tüylü; saçına tarak girmemiş; tüylü. Baraq isht – Tüylü köpek.

baraqsan

Gür olma. Baraqsan bolup yermu kökerdi – Bitkiler gürleşince yer de yeşillendi.

baraqsanliq

Bitkilerin gür olma hali. Baraqsanliq gül shéxida – Gürleşen gül dalında.

barawer

f. Eşit, denk, aynı. Barawer bolmaq – Eşit olmak. Barawer qilmaq – Eşit yapmak. Barawer bölmek – Eşit bölmek. Ikki barawer – İki kat, iki misli. On barawer yaxshi – On kat iyi, on misli iyi.

barawerchilik

f.u. Eşitlik.

barawerleshmek

f.u. Eşit olmak, denk olmak.

barawerlik

f.u. Eşitlik.

barawersizlik

f.u. Eşitsizlik.

barche

Hepsi, bütün, hep, tüm, tamamı. Barche küchüm bilen – Bütün gücüm ile.

barghanche

Gittikçe.

barghanséri

Gittikçe.

barghuzmaq

Göndermek, ulaştırmak.

bari-yoqi

Hepsi, tamamı.

barikalla

a. Aferin, mükemmel.

barlighi

Hepsi, tamamı. Barlighi bolup – Hepsi olarak.

barliq

I Hepsi, bütün. Barliq xelq – Bütün halk. Barliq tawushi – Bütün sesi. II Varlık, mevcudiyet, zenginlik, servet.

barmaq

I Parmak. Bash barmaq – Baş parmak. Besh barmighimdek bilimen – Beş parmağım gibi biliyorum. II Varmak. Bérip kelmek – Gidip gelmek. Bérip yetmek – Ulaşmak. Bérip yanay – Gidip döneyim. Yéqin barmaq – Yakın varmak. Élip barmaq – Götürmek. Yürüp barmaq – Yürüyerek varmak. U yetmish yashlargha bérip qaldi – O yetmiş yaşına yaklaştı. Herxil xiyallargha barmaq – Çeşitli hayallara dalmak. Yézip barmaq – Devamlı yazmak. Küzütüp barmaq – Takip etmek; gözetlemek. Uxlap barmaq – Uyuyarak varmak. Köchüp barmaq – Taşınmak; göç ederek ulaşmak. Urushqa qolum barmaydu – Dövmek istemem. Étishqa tilim barmaydu – Söylemek istemem; söyleyemem.

barométr

r. Barometre.

bars

Pars. Bars yili – Pars yılı.

barxut

r. Kadife.

bas-bas

Sıkma, kalabalık, izdiham, sıkı-şıklık, kargaşalık.

bash

Baş. Bash süngigi – Baş kemiği. Bash aghriq – Baş ağrısı. Béshim aghriwatidu – Başım ağrıyor. Bash éghitmaq – Baş sallamak. Bughday bash aldi – Buğday başak çıkardı. Bashting ayaq – Baştan aşağı. Béshimni aylandurma – Kafamı karıştırma. U öz béshini yedi – O kendi başını yedi. Béshimdin korqimen – Hayatımdan endişe duyacağım. Béshi kökke yetti – Çok sevindi; çok gururlandı. Béshi ketti – Başı gitti; idam edildi. Béshi baghlaghliq qiz – Baş örtülü kız, mec. Sözlü kız. Béshi bosh – Hür, serbest. Béshimgha eghir bir ish chüshti – Başıma ağır bir iş geldi. Bash tartmaq – Red etmek, istememek. Bash tiqmaq – Baş sokmak. Bash qatmaq – Körlenmek, şaşıp kalmak. Bash qaturmaq – Zihnini karıştırmak. Bas kötermek – Başkaldırmak. Bastin köchürmek – Denemek, tecrübe etmek. Béshimdin ötken künler – Geçirdiğim günler. Kök béshi – Sulama işlerinden sorumlu olan kişi. Farsça olarak 'mirab' da denilmektedir. Yar beshi – Yar, uçurum. Qapaq bash – Topuz, aptal, ahmak. Qizil bash – Kızıl baş (Farslar için kullanılmış tarihî bir ad). Tupraq béshi – Mezar, kabir. Bash egmek – Baş eğmek. Bash ministir – Başbakan. Bash katip – Genel sekreter. Bash herp – Büyük harf. Bash yol – Anayol. On béshi – Onbaşı. Yüz beshi – Yüzbaşı. Esker beshi – Komutan. Söz beshi – Söz başı, kelime başı. Deryaning bash teripi – Nehrin baş tarafı. Taghning béshida – Dağın başında. On bash mal – On baş hayvan. Kochining bu béshida – Caddenin bu başında. Bash komandan – Başkumandan, başkomutan. Béshingni yeydighan! – Başını yiyesin!

bash-ayaq

Giysi, elbise, üst. Bash-ayaq qilmaq – Giysi yapmak, giysi almak, giysi vermek. Bash-ayighi yoq – Başı sonu yok; tam değil; karı şık; belirsiz.

bash-köz

Bash-köz bolmaq – Göz kulak olmak. Balilargha bash-köz bolup turung – Çocuklara göz kulak olun.

bash-uch

Bash-uchi yoq étizliqlar – Uçsuz bucaksız tarlalar.

bashak

Başak.

bashbashtaq

Düzensiz, anarşik.

bashbashtaqliq

Başsızlık, düzensizlik, kargaşalık. Bashbashtaqliq qilmaq – Keyfi, izinsizlik.

bashchi

Yönetmen, şef, başkan, komutan, amir, lider.

bashchiliq

Yönetmelik, başkanlık, liderlik. Bashchiliq qilmaq – Yönetmelik yapmak; liderlik etmek.

bashkésér

Haydut, şaki, katil.

bashlamchi

Öncü, yenilikçi, önayak olan.

bashlamchilik

Öncülük, rehberlik, kılavuzluk.

bashlanghuch

Başlangıç, ilk. Bashlanghuch mektep – İlkokul.

bashlighuchi

Öncü, önayak olan, rehber, lider.

bashlimaq

Başlamak. Tünügündin bashlap – Dünden başlayarak. Bashlap aparmaq – Götürmek. Eskerni kim bashlap baridu? – Askeri kim götürecek?

bashliq

Başkan, lider, şef, reis. Ishtap bashlighi – Karargah komutanı.

bashliqliq

Başkanlık, idarecilik.

bashmaltaq

Baş parmak.

bashmaq

Terlik, yazlık ayakkabı.

bashpana

u.f. Sığınak, sığınacak yer, sığınma hakkı.

bashqa

Başka. Bashqilar – Başkaları.

bashqa-bashqa

Ayrı ayrı, tek tek.

bashqarghuchi

bk. bashqurghuchi.

bashqarmaq

bk. bashqurmaq.

bashqiche

Başkaca, ayrıca.

bashqichila

Başka, değişik, ayrı. Bashqichila bolup qetmek – Çok değişmek.

bashqichiliq

Değişiklik, ayrıcalık.

bashqiliq

Fark, ayrıntı, ayrılık. 2. Değişme, başkalaşma.

bashqurghuchi

Yöneten, idareci, şef.

bashqurmaq

Yönetmek, idare etmek.

bashsiz

Başsız, kafasız. 2. Başkansız, yöneticisiz. Bashsiz qalmaq – Başkansız kalmak.

bashsizliq

Anarşi, başsızlık. 2. Düzensizlik, karışıklık.

bashta

Başta. Bashtila shundaq qilghan édim – Başından beri şöyle yapmıştım.

bashtiki

Başındaki, öndeki.

baskétbol

r. Basketbol.

basma

Matbaacılık, basım. Basma xatasi – Basım hatası.

basmaq

Basmak. Adem ayaq basmighan orman – İnsan ayağı basmamış orman. Bésip ötülgen yol – Geride kalan yol. Ilgiri basmaq – İlerlemek. Bésip ötmek – Basarak geçmek. U öpkisini basalmay yighlidi – O öfkesini basamadan ağladı. Méni ghem basti – Beni efkar bastı; hüzünlendim. Achchighimni aranla bastim – Öfkemi zorla bastım. Gheplet basmaq – Gaflet basmak. Bésip almaq – Ele geçirmek, zaptetmek, zorla almak, işgal etmek. Pima basmaq – Keçe çizme yapmak. Sheherni su basti – Şehiri su bastı. Kigiz basmaq – Keçe yapmak. U bu ishni bésip qoydi – O bu işi basıp koydu. Sakilini qiro bashqan chal – Sakalı ağarmış yaşlı. Pütün dunyani qarangghuluk basti – Bütün dünyayı karanlık bastı. Uning ornini oghli basti – Onun yerine oğlu geçti. Ornumni basar kishi yoq – Yerime geçer kişi yok. Bésip ötken yol – Geride kalan yol. Bésip kirmek – Ansızın girmek; kapıyı zorlayarak girmek, baskın yapmak. Tamgha basmaq – Damga basmak. Balamni baghrimgha bastim – Çocuğumu bağrıma bastım.

basmichi

Haydut, eşkıya, yol kesen.

basmichiliq

Haydutluk, eşkıyalık, yol kesicilik.

basmixana

u.f. Basim ewi, matbaa.

basquch

Merdiven, aşama, basamak, kademe, merhale, derece. Yuquri basquchqa kötermek – Yüksek merhaleye (aşamaya) kaldumak.

basquchi

Matbaacı, basımcı, basım evi işçisi.

basquchluq

Merdivenli, aşamalı.

basqun

Baskın, akın. Basqun qilmaq – Baskın yapmak; akın yapmak.

basqunchi

Yağmacı, çapulcu, soyguncu, haydut, eşkıya.

basqunchiliq

Yağmacılık, soygunculuk, haydutluk.

basturmaq

(basmaq'tan) Bastırmak; ayakta durdurmak. Kitap basturmaq – Kitap bastırmak. Basturup kirmek – Zorla girmek. Algha basturmaq – İleri götürmek; ilerletmek; geliştirmek.

batalyon

r. Tabur.

bataréye

Batarya.

batil

I Cesur, gözü pek, yürekli. II a. Boş, faydasız, beyhude.

batilliq

a.u. Manasızlık, anlamsızlık.

batraq

r. Irgat.

batraqliq

r.u. Irgatlık.

batur

Kahraman, bahadır.

baturchiliq

Kahramanlık.

baturlanmaq

Kabadayılık satmak; kendi kendini yüreklendirmek.

baturlarche

Kahramanca, kahramancasına.

baturluq

Kahramanlık.

batursinmaq

bk. baturlanmaq.

baxshi

Divane, kaçık, hekim, otacı. 2. Yazıcı, tahsildar. 3. Aşık, ozan, meddah. 4. Meraklı, hevesli.

baxshiliq

Otçuluk, üfürükçülük, efsunculuk.

bay

Zengin. Baylarche – Zenginler gibi. Bay qilmaq – Zengin etmek. Bay turmush – Müreffeh. Béyip ketmek – Zenginleşmek.

baya

Demin. Baya éytqiningiz keldi – Demin söylediğiniz geldi (oldu).

baya-shayet

bk. bayashat.

bayan

a. Beyan, söyleme, bildirme. Bayan qilmaq – Beyan etmek.

bayanat

a. Beyanat, demeç, bildiri.

bayanatchi

a.u. Sözcü. Birleshken Döletler Teshkilati bash katiwining resmiy bayanatchisi – Birleşmiş Milletler Teşkilatı genel sekreterliğinin resmî sözcüsü.

bayanchi

a.u. Sözcü.

bayanname

a.f. Beyanname, bildirge.

bayashat

Sevinçli, neşeli. 2. Bolluk, bereket, müreffeh.

bayatin

Deminden beri.

bayawan

f. Çöl, sahra, tenha yer.

baychéchek

Unutmabeni çiçeği.

bayiqi

Deminki.

bayiqida

Geçmişte.

bayiqidek

Deminki gibi.

bayitin

Deminden beri. Bayitin qayaqtisen? – Deminden beri nerdesin?

baykimas

Dikkatsiz.

baylighuch

Bağlama.

bayliq

Zenginlik. Bayliq bayliq emes, birlik baylik – Zenginlik zenginlik değil, birlik zenginlik. 2. Hayır, yarar, nimet.

bayqalmasliq

İhtiyatsız; ihtiyatsızlıkla; önüne arkasına bakmadan.

bayqash

bk. bayqimaq.

bayqimaq

Dikkat etmek, denemek, gözlemek, gözden geçirmek. Bayqisam qolidin ish kelmigidek – Denediğime göre elinden bir iş gelmeyecek gibi. Bayqimay qaldim – Dikkat edemedim; fark edemedim. Baykap yür – Dikkatli ol; dikkat et.

bayqimasliq

Dikkatsizlik.

bayqimighanda

Ansızın; birdenbire.

bayqush

I Baykuş. II Zavallı, çaresiz, talihsiz, şanssız.

bayram

Bayram. Bayram qilmaq – Bayram yapmak.

bayramlimaq

Bayramlaşmak.

bayraq

Bayrak.

bayraqchi

bk. bayraqdar.

bayraqdar

u.f. Bayraktar.

baysinmaq

Kendini zengin saymak.

baytal

Kısrak; doğurmamış kısrak. Boghaz baytal – Gebe kısrak.

baywechche

u.f. Zengin ve mert oğlan.

baz

I f. Yine, tekrar, bir daha. II f. Ala doğan. III Buzul.

baza

r. Askerî üs. Herbiy-déngiz bazisi – Askerî deniz üssü. Herbiy-hawa bazisi – Askeri hava üssü.

bazar

f. Pazar, borsa. Bazar küni – Pazar günü. Karangghu bazar – Kara borsa.

bazarliq

f.u. Hediye, armağan, tatlı (uzaktaki alış veriş yerinden getirilen hediye).

bazghan

Büyük çekiç (demirci çekici), balyoz.

bazghanchi

Demir dövücü, demirci.

BDT–BDT

[ Previous ] [ Next ]

BDT

(Birleshken Döletler Teshkilati) BM (Birleşmiş Milletler).

Beytulla–bezmek

[ Previous ] [ Next ]

Beytulla

a. Beytullah.

bechchigher

Pis herif, alçak herif.

bechchigherlik

Tiksinti.

bedbeshire

f.a. Çirkin, yakışıksız.

bedbeshirilik

f.a.u. Çirkinlik.

bedbext

f.a. Bedbaht.

bedbextlik

f.a.u. Bedbahtlık.

bedbin

f. Bedbin, karamsar.

bedbinlik

f.u. Bedbinlik, karamsarlık.

bedboy

f. Pis kokan.

bedboyluk

f.u. Pis kokulu.

bedchéhre

f. Çirkin, yakışıksız.

bedel

a. Bedel, yerine kullanma.

beden

a. Beden, gövde, vücut. Beden terbiyisi – Beden terbiyesi (eğitimi). Nazuk beden – İnce vücut.

bedeshqan

Bedeshqan qurmaq – Bağdaş kurmak. Supida u bedeshqan qurup oltardi – Sedirde o bağdaş kurup oturdu.

bedexlaq

f.a. Bozuk, ahlak bozukluğu.

bedexlaqliq

f.a.u. Ahlâksızlık.

bediiy

a. Bediî, estetik. Bediiy edibiyat – Bediî edebiyat.

bediiylik

a.u. Bediî, sanat değeri.

bediwilik

a.u. Göçebe hayatı.

bednam

f. Kötü nam. U méni bednam qildi – O benim itibarımı düşürdü (O benim şerefimi lekeledi).

bednamliq

f.u. Yüz karası, rezalet, ayıp.

bedniyet

f.a. Kötü kalpli, gönlü kara.

bedniyetlik

f.a.Kötü yüreklilik, zararlılık.

bedpikir

f.a.u. Kötü fikir.

bedpikirlik

f.a.u. Kötü fikirli.

bedpéil

f.a. Huysuz.

bedpéillik

f.a.u. Huysuzluk.

bedqiliq

f.u. Edepsiz, uygunsuz.

bedqiliqliq

Edepsizlik, uygunsuzluk.

bedwex

bk. bedbext.

bedxuy

f. Huysuz.

bedxuyluq

Huysuzluk.

bedölet

f.a. 1. Zengin. 2. Talihli.

beeyni

a. Tam, aynı.

beg

Bey.

beglik

Beylik.

begzade

u.f. Beyefendi, oğlan.

behissiz

a.u. Bahissiz; bahse girişmemiş.

behr

Kâr, kazanç.

behs

a. Bahis.

behsleshmek

a.u. Bahis tutuşmak, bahse girmek.

behslishish

a.u. Bahis tutuşma.

behuzur

f.a. Rahatça, sakin sakin, telaşsız. Süt we qimiz bilen behuzur teminlenduq – Süt ve kımız ile rahatça temin edildik.

beja

f. Yerine getirme; gerçekleştirme. Beja qilmaq – Yerine getirmek.

bejanudil

f.a.f. Can ve gönülden yerine getirmek.

bek

Pek. Bu yil bughday bek boldi – Bu yıl bağday çok iyi oldu.

bekmu

Çok, pek, gayet.

bekrek

Daha da, daha sıkı, daha çok. Suni teximu bekrek ixtisat qilish kérek – Suyu yine de daha çok tasarruf etmek lazım.

bel

Bel. Atning béli – Atın beli. Bel baghlimaq – 1) Kuşanmak, 2) Girişmek, koyulmak, başlamak. Bel kötermistin ishlimek – Durmadan çalışmak. Béli aghrimas – Tembel. Taghning bélide – Dağın üstünde. Bel ashmaq – Dağ geçidini geçmek.

bela

a. bk. bala II.

belbagh

u.f. 1. bk. belwagh. 2. Ekvator.

belche

Kazağı. 2. Demir kürek.

belchi

Kunduracı bıçağı.

beldem

Kertik.

beldesh

Kertik, kertmek.

beldimek

Kertmek.

belend

f. Yüksek. Belend awaz – Yüksek ses.

belendlik

f.u. Yükseklik.

belge

Belge, işaret. Belge qoymaq – Belge koymak, belgelemek.

belghem

Balgam.

belgilesh

bk. belgilimek.

belgiliguchi

Tayin eden, belirten.

belgilik

Belli, tanıdık, bilinen. Belgilik emes – Belli değil. Öz-özidin belgilik – Kendiliğinden belli.

belgilime

Tayin, teşhis, belirleme.

belgilimek

İşaretlemek. 2. Tayin etmek.

belgisiz

Belgesiz 2. Meçhul, belirsiz.

belgisizlik

Meçhul, belirsizlik.

belgüjek

Demir kürek.

belki

a.f. Belki, ihtimal.

belkim

a.u. bk. belki.

belli

f. Evet, anlaşılmak.

belnis

r. Hastahane.

belwagh

Kemer, kuşak. Belwagh baghlimaq – Kuşak kuşanmak, kemer bağlamak.

bemeni

f.a. Akıllı, zeki.

bend

f. Meşgul. Men bendmen – Meşgulüm.

bende

f. Bende, bağlı, esir, kul.

bendichilik

f.u. Bendelik hali.

bendilik

f.u. Bendelik.

benepshe

f. Menekşe.

benggi

f. Afyon tiryakisi.

benggilik

f.u. Tiryakilik.

benggixane

f. Tiryakilerin buluştuğu ev.

bengwash

f.u. Yaramaz, afacan.

bengwashliq

f.u. Yaramazlık, disiplinsizlik.

bengwashtaq

f.u. Disiplinsiz.

bent

f. bk. bend.

bep-barawer

u.f. Tam, tam eşit.

beqisem

bk. béqesem.

bequwet

f.a. bk. baquwet.

beraber

f. bk. barawer.

berbat

f. Harap, berbat, viran, yıkım.

berbatliq

f.u. Berbatlık, perişanlık, yıkım.

berdash

f. Sebat, metanet, dayanık. Berdash bermek – Dayanmak. U berdash bérelmeydu – O dayanamaz.

berdashliq

f.u. Dayanıklı, sebatlı, kuvvetli.

berdashsiz

f.u. Dayanıksız, metanetsiz, gevşek.

berdem

f.u. Dinç, çevik, sağlam, canlı. Berdem bolmaq – Dinç olmak.

berdémlik

Canlılık.

berdürmek

Verdirmek.

berdürüsh

bk. berdürmek.

bergek

f. Kayısı kakı, çekirdeksiz kak.

berhem

f. Berhem bermek – Son vermek, kesmek, bitirmek.

berheq

f.a. Mutlaka, muhakkak.

beri

Hepsi. Manga beri bir – Benim için fark etmez; benim için hepsi aynı.

berikalla

a. Çok iyi, aferin, bravo.

berike

Bereket.

beriket

a. bk. berike.

beriketlik

a.u. Bereketli.

berikilik

a.u. Bereketli.

berikisiz

a.u. Bereketsiz.

berk

I f. Yaprak. II 1. Kilitli. 2. Sağlam. Aghzinggha berk bol – Ağzını sıkı tut.

bermek

Vermek. Pul bermek – Para vermek. Doklad bermek – Konuşma yapmak. Xewer bermek – Haber vermek. Salam bermek – Selam vermek. Raziliq bermek – Rıza göstermek. Télégram bermek – Telgraf çekmek. Yol bermek – Yol vermek. Erge bermek – Kocaya vermek. Téléfon bermek – Telefon etmek. Apirip bermek – Götürmek, taşımak. Ekélip bermek – Getirmek. Echiqip bermek – Getirmek. Jawap bermek – Cevap vermek. Meslihet bermek – Akıl vermek. Emchek bermek – Meme vermek. Qerzgha bermek – Borç vermek. Qayturup bermek – Geri vermek. Sétip bermek – Satmak; satışa yardım etmek. Shu qoyni sétip ber – Şu koyunu satmada bana yardım et. Élip bermek – 1) Vermek, 2) Birisi için satın almak. Xotun élip bermek – Evlendirmek. Qoyup bermek – Salıvermek, serbest bırakmak, azat etmek, bırakmak. U méni qoyup berdi – O beni salıverdi. Yüz bermek – Yüz vermek. Töwendiki weqe yüz berdi – Aşağıdaki olay meydana geldi. Yézip bermek – Yazıvermek. Paxtigha suni öz waxtida bermek – Pamuk tarlasını zamanında sulamak. Bérimen digen quligha, chiqirip koyar yoligha – d. Tanrı sevdiği kulunun yardımcısıdır. Waxtni qoldin bermey – Zamanı kaçırmadan.

bermes

Cimri. Bermesning éshi pishmas – d. Cimrinin yemeği pişmez.

berna

f. Genç, güzel, sevimli.

berpa

f. Dikmek, kurmak, tesis, teşkil.

berq

a. Parıltı, parlaklık, parlak. Berq urmaq – Parlamağa başlamak; ışıldamaya başlamak.

berqarar

f.a. Daima, istikrarlı, aralıksız.

berqararliq

f.a.u. Sebatlılık.

berqut

Kadife.

berre

Kuzu kürkü.

berterep

f.a. Bertaraf. Berterep qilmaq – Bertaraf etmek.

berya

Çöl, sahra. Yürgen derya, yatkan berya – Yürüyen nehir, yatan sahra.

bes

I f. Yeter, kafi. II a. Tartışma, çekişme, münakaşa.

bes-bes

Yarışma, rekabet. Bulbullar bes-bes bilen sayrishidu – Bülbüller yarışırcasına ötüşüyorlar.

bes-beschi

a.u. Rakip, rekabeti seven.

bes-beslik

a.u. Rekabet hali.

besey

ç. Lâhana. Besey showisi – Lahana çorbası.

besh

Beş. Besh yilliq plan – Beş yıllık plan. Beshtin bir – Beşte bir. Bu ishni besh qoldek bilimen – Bu işi beş parmağımı bildiğim gibi biliyorum. Besh qol birdek emes – Beş parmak aynı değil. Besh künlük dünya – Beş günlük dünya.

besharet

a. Beşaret, müjde, bir iyi haber tebliği.

beshatar

Beş kurşun alabilen tüfek.

besher

a. Beşer, insan cinsi.

besheriyet

a. Beşeriyet, insanlık.

besheylen

Beş kişi, beşi ile beraber.

beshinchi

Beşinci.

beshire

a. Görünüş, dış, dış görünüş.

beshlep

Beşleyip.

beshlik

Beşlik.

beshtash

Beş taş. Beshtash oynimaq – Beştaş oynamak.

besleshmek

a.u. Tartışmak, çekişmek, münakaşa etmek. Bulbullar besliship sayrashmaqta – Bülbüller yarışarcasına ötüşmekte.

beslishish

bk. besleshmek.

best

f. Bünye, beden, yapı.

bet

Sayfa. Kitapning birinchi bétide – Kitabın birinci sayfasında. 2. Yüz. Béting barmu? – Yüzün var mı?

betbext

f. bk. bedbext.

betinke

r. Potin, botin.

betis

r. Patiska. Betis köynek – Patiska gömlek.

betleglik

Kurulu. Miltighing betleglikmu? – Tüfeğin kurulu mu? (Tüfeğin ateşe hazır mı?). Betleglik tapancha – Kurulu tabanca.

betles

bk. betlimek.

betlimek

Kurmak; ateşe hazır hale getirmek. 2. Yükleme, tahmil.

betqiliq

f.u. bk. bedqiliq.

better

f. Beter, daha fena, daha kötü. Undin better – Ondan beter; ondan daha kötü.

betxeylik

f.a.u. İsraf, savurma, tutumsuz kullanma. Betxeylik qilmaq – İsraf etmek.

bexsh

f. Bexsh etmek – Bağışlamak, ihsan etmek.

bext

a. Baht, talih. Bextke qarshi – Talihsizlik eseri, şanssızlık. Bexti kara – Bahtı kara.

bext-seadet

a. Baht ve saadet.

bextiyar

a.f. Bahtiyar.

bextiyarliq

a.f.u. Bahtiyarlık.

bextlik

a.u. Bahtlı.

bextsiz

a.u. Bahtsız.

bextsizlik

a.u. Bahtsızlık.

bexuduk

Emin. Bexuduk ishlimek – Emin işlemek.

bey-mu

ç. Ağaç mantarı.

beyge

At koşusu, at yarışı. Beygidin kelgen at – Yarışı kazanmış at.

beygilik

Koşu atı.

beynelmilel

a. Uluslararası.

beynelmilelchi

a.u. Enternasyonalizm taraflısı.

beynelmilelchilik

Enternasyonalizm.

beytulmuqeddes

Beytül-mukaddes.

bez

I anat. Bez. II Amerikan bezi.

bezbet

Yüzsüz, küstah, hayasız.

bezbetlik

Yüzsüzlük, küstahlık, haddini bilmezlik.

bezen

a. Bazen.

bezgek

Sıtma, malarya. Bezgek tutmaq – Sıtmanın yükselmesi. Bezgek pashisi – Sıtma sineği.

bezgeklik

Hummalı.

bezi

a. Bazı. Bezi ademler – Bazı insanlar. Bezi birliri – Bazı birileri. Bezi waxtta – Bazı zaman.

bezibirawlar

a.u. Bazı kimseler.

bezide

a.u. Bazen.

beziler

Bazıları.

bezilerde

a.u. Zaman zaman; kimi zaman.

bezlimek

Teskin etmek, yatıştırmak, dindirmek.

bezm

f. bk. bezme.

bezme

f. Ziyafet, şölen, içki meclisi.

bezmek

Soğumak, 2. Bezmek, bıkmak, usanmak.

Bilik–biétiwar

[ Previous ] [ Next ]

Bilik

Kutadgu Bilig (Balasagunlu Yusuf tarafından 1069'da Karahanlı Türkçesiyle yazılmış şürli eser).

biaman

f. Amansız.

biar

f.u. Arsız.

biaram

f. Endişeli, telâşlı, telâşla, rahatsız. Biaram bolmaq – Rahatsız olmak; endişeli olmak.

biarliq

f.u. Arsızlık.

biarman

f. İsteklerin kusursuz yerine getirilmesi; çok memnuniyet.

biazar

f. Masum, zararsız. Biazar adem – Masum adam.

biazarliq

f.u. Masumluk.

bibaha

Paha biçilmez; çok değerli.

bichare

f. 1. Çaresiz. 2. Biçare, zavallı.

bicharichiliq

Çaresizlik. 2. Biçarelik, zavallılık.

bichariliq

f.u. 1. Çaresizlik. 2. Biçarelik, zavallılık.

bicherim

f. Tam, bütün, sağlam, zedelenmemiş.

bidad

f. Adaletsiz, kanunsuz.

bidadliq

f.u. Terbiyesizlik, canavarlık.

bidar

f. Uyanık, ayık.

bidari

f. Uyumamak, uyanık bulunmak, bütün gece uyumamak. Ta seher bidaridurmen sen üchün – Ta sabaha kadar sen için uyumadım.

bidawa

f. Tedavisi imkânsız, iyi olmaz, onulmaz, tamiri imkânsız.

bidawilik

f.u. Onulmazlık, şifası imkânsız olma, tamiri imkânsız olma.

biderek

Meçhul, bilinmez. U biderek yoqulup ketti – O habersiz kayboldu.

biderman

f. Kuvvetsiz, dermansız, bitkin.

bidermanliq

f.u. Kuvvetsizlik, dermansızlık, bitkinlik.

bidert

f. Kaygısız. Bidert bolmaq – Kaygısız olmak.

bidet

a. Zararlı yenilik, bid'ât.

bidimagh

Üzüntülü, kederli. Bidimagh bolmaq – Üzüntülü olmak; kederli olmak.

bidimaghliq

Üzüntülü olmak, keyifsiz olmak.

biedep

f.a. Edepsiz.

biedeplik

Edepsizlik.

bieqilliq

f.a.u. Akılsızlık, ahmaklık, aptallık.

bieql

f.a. Akılsız, ahmak, aptal.

biexlaq

f.a. Ahlâksız.

biexlaqliq

f.a.u. Ahlâksızlık.

bigane

f. Yabancı. Bigane bolmaq – Uzaklaşmak.

biganilashmaq

f.u. Uzaklaşmak; yabancılaşmak.

biganiliq

f.u. Yabancılık.

biganilishish

bk. biganilashmaq.

bighem

f.a. Kaygısız, düşüncesiz. Bighem bolmaq – Kaygısız olmak.

bighemlik

f.a.u. Kaygısızlık.

bigherez

f.a. 1. Garazsız, kişisel çıkarını unutan, kişisel çıkarını aramayan, 2. Bitaraf, tarafsız, yansız.

bigizqol

İşaret parmağı.

biguman

f. Şüphesiz, kuşkusuz.

bigumanliq

f.u. Şüphesizlik.

biguna

f. Günahsız, suçsuz.

bigunaliq

f.u. Günahsızlık, suçsuzluk.

bihaya

f.a. Utanmaz, hayasız.

bihayaliq

f.a.u. Utanmazlık, hayasızlık.

bihet

f.a. Sonsuz, hudutsuz, uçsuz bucaksız.

bihude

f. Beyhude, boşuna.

bihurmetlik

Saygısızlık.

bihush

f. Şuursuz olarak, bilinçsizce, farkında olmadan. Bihush bolmaq – Şuurunu kaybetmek.

bihushluq

f.u. Şuursuzluk, bilinçsizlik.

bihésap

f.a. Hesapsız, sayısız. Bihésap köp – Hesapsız çok.

biihtiyar

Gayri ihtiyarî, istemeyerek.

biijazet

f.a. Icazetsiz, izinsiz, ruhsatsız.

biintizam

f.a. İntizamsız, düzensiz.

bijan

f. Cansız, ölü.

bijédel

f. Şüphesiz, kuşkusuz.

bikar

f. 1. Boş, işsiz. Bikar yürmek – Boş gezmek. Bikar turmaq – Boş durmak. Bikar qilmaq – Boşaltmak, kaldırmak, feshetmek. Bütün ishim bikargha ketti – Bütün işim boşa çıktı. Séning baturlighing bikar iken – Senin kahramanlığın boşunaymış. 2. Bedava, parasız.

bikarchi

f.u. Tembel, avare.

bikarchiliq

f.u. 1. Tembellik, avarelik. 2. Zamanın boşa geçmesi. Bikarchiliqtin – İşsizlikten.

bikardin-bikar

f.u.f. 1. Boşuna, boş yere. 2. Sebepsiz, durup dururken.

bikargha

f.u. Boşuna, bedava. Bikargha bermek – Bedava vermek; parasız vermek.

bikarliq

f.u. Boş; boş vakit geçirmek.

bikartelep

f.a. Tembel, avare.

bildürmestin

Belirtmeden, duyurmadan.

bilek

Elle kolun birleştiği bölüm, bilek.

bileks

a. Bilakis, tersine, aksine.

bilen

İle. Men bilen sen – Ben ile sen. Muellim bilen birge – Öğretmen ile beraber. Shuning bilen – Böylece, öylece. At bilen – At ile. Téléfon bilen sözleshmek – Telefonda konuşmak. Qandaq sewep bilen? – Nasıl bir sebep ile? Ashning témi tuz bilen – Yemeğin tadı tuz ile. Baturluq bilen – Kahramanlık ile. Az sanliq bilen – Az bir sayı ile. Öz ejili bilen öldi – Kendi eceli ile öldü. Öz qolum bilen – Kendi elim ile. Künning ötishi bilen – Günün geçmesiyle. Küni bilen – Günü boyu. Tüni bilen – Gece boyu. Yézining ichin bile – Köyün içi ile. Shundaq bolghan bilen – Şöyle olsa bile. Kirishim bilenla – Girmem ile beraber.

biler-bilinmes

Belirli belirsiz.

bilermen

Bilgili, bilgiç.

bilermenlik

Bilgiçlik. Bilermenlik qilmaq – Bilgiçlik etmek.

bilesh

bk. bilinmek.

biley

Bileği taşı. Biley tash – Bileği taşı.

bilik

Qutadghu bilik – Kutadgu bilig.

bilim

Bilim, ilim. Bilim yurti – Bilim yurdu. Bilim almaq – Bilim öğrenmek.

bilimchan

Ehil, bilgiç.

bilimchanliq

Bilgililik.

bilimdan

u.f. Ehil, bilgiç.

bilimdanliq

Bilgililik.

bilimdar

u.f. Bilgili.

bilimdarlik

u.f.u. Bilgililik.

bilimlik

Okumuş, bilgili.

bilimsiz

Bilimsiz, tahsil görmemiş, cahil, bilgisiz.

bilimsizlik

Cahillik, bilgisizlik.

biliner-bilinmes

Bilinir bilinmez.

bilinish

bk. bilinmek.

bilinmek

Bilinmek. Ötken kün bilinmeydu – Geçip giden günler bilinmez. Bilinmey – Bilinmeden.

bilinmes

Bilinmez.

bilinmeslik

Bilinmezlik.

bilish

bk. bilmek.

biliwalmaq

Bilmek, öğrenmek. Men Türk tilini obdan biliwaldim – Ben Türk dilini iyi öğrendim.

biljirlimaq

Çene çalmak, gevezelik yapmak.

bille

Birlikte, beraber. Buning bilen bille – Bunun ile beraber.

billür

a. Billûr.

bilmek

Bilmek. Aldin bilmek – Önceden bilmek. Uni kim bilsun – Onu kim bilsin. Uni kim bilidu? – Onu kim bilir? Xuda bilidu – Allah bilir. Néme qilishimni bilmeymen – Ne yapacağımı bilemem. Bilmey turup – Bilmeden. Körgen-bilgenler – Gören ve bilenler. Bilip turup – Bilerek, bildiği halde. Késel özini bilmeydu – Hasta kendini kaybetmiş. Men Türk tilini bilimen – Ben Türk dilini bilirim. Men séni bilmey qaldim – Ben seni bilemedim. Kérek dep bilmek – Gerekli olarak bilmek. Men séni yaxshi adem dep bilimen – Ben seni iyi bir insan olarak bilirim. U oqushni bilmeydu – O okumayı bilmiyor. Yézishni bilmeymen – Yazmayı bilmem.

bilmeslik

Bilmezlik. Bilmeslikke salmaq – Bilmezlikten gelmek.

bilmigenlik

Bilmezlik. Héch nerse bilmigenlik – Hiçbir şey bilmezlik.

bilyart

r. Bilârdo.

bimalal

f.a. Hür, serbest. Bimalal kiriwéring – Çekinmeden girebilirsiniz.

bimar

f. Hasta.

bimarliq

f.u. Hastalık.

bimehel

f.a. 1. Vakitsiz, zamansız. 2. Yersiz.

bimena

f.a. bk. bimeni.

bimeni

f.a. Manasız, anlamsız, saçma, akıl almaz.

bimenilik

f.a.u. Saçmalık.

bimeze

f. Tatsız.

bimezigerchilik

f.u. Tatsızlık.

bimezilik

f.u. Tatsızlık.

bina

a. Bina. Bina qilmaq – İnşa etmek; kurmak; dikmek; meydana getirmek.

binaen

a. Binaen, dayanarak, -den dolayı.

binakar

a.f. Mimar, inşaatçı.

binakarliq

Mimarlık.

binam

f. Namsız, atsız, isimsiz.

binamaz

f. Namaz kılmayan.

binawa

f. Beceriksiz, aciz.

binem

f. Sulama istemeyen toprak.

binezer

f.a. Bakımsız.

binezir

f.a. Emsalsiz, eşsiz, benzeri olmayan.

bingsi

ç. Güç, kuvvet, kabiliyet. Bingsing bolsa bu yaqqa chiq – Gücün yetiyorsa çık ortaya.

bingtuen

ç. Askerî kısım, birlik.

binihayet

f.a. Sonsuz, sınırsız, uçsuz bucaksız.

binobet

f.a. Sırasız.

binomus

f.a. Namussuz.

binomusluq

f.a.u. Namussuzluk, arsızlık.

binésip

f.a. Nasipsiz, nasibi yok, geçim vasıtasından yoksun.

biolog

r. Biyolog.

biologiye

r. Biyoloji.

bipana

f. Sığınacak yeri olmayan, evsiz barksız.

bipanaliq

f.u. Evsizlik, sığınaksızlık.

bipayan

f. Engin, uçsuz bucaksız.

bipayda

f.a. Faydasız, yararsız.

bipehm

f.a. Anlayışsız, idraksiz.

bipehmlik

f.a.u. Anlayışsızlık, idraksizlik.

biperaset

f.a. Anlayışsız, idraksiz.

biperasetlik

f.a.u. Anlayışsızlık, idraksizlik.

biperwa

f. Kaygısız, ihmalkâr, özensiz.

biperwaliq

f.u. Kaygısızlık, ihmalkârlık. Biperwaliq qilmaq – Vazifesini ihmal etmek.

biperzend

f. Çocuksuz.

biperzendlik

f.u. Çocuksuzluk.

bipul

f. Bedava, parasız.

bipulluq

f.u. Parasızlık.

biq-biq

Fokur fokur. Biq-biq qaynimaq – Fokur fokur kaynamak.

biqarar

f.a. Kararsız.

biqararliq

f.a.u. Kararsızlık.

biqesem

bk. béqesem.

biqildimaq

Fokurdamak.

biqin

Böğür, yan. 2. Fileto.

biqinlash

bk. biqinlimaq.

biqinlimaq

Böğüre vurmak, böğürüne dokunmak.

biqsimaq

Pis kokmak. Biqsip köymek – Dumanlanıp yanmak.

biquwet

f.a. Kuvvetsiz, güçsüz, zayıf.

bir

Bir. Bir qilmaq – Bir etmek. Bir bolmaq – Bir olmak. Bir dil, bir jan bolup – Tek gönül, tek vücut olarak. Bir jinslik – Aynı cinsten. Bir xil – Aynı, aynı türden. Birmu bir – Birebir. Birdin-bir – 1) Bir tek, biricik 2) Ancak, yalnız. Biri qalmay – Biri bile kalmadan. Bir éghizdin – Tek sesle. Héchbiri – Hiçbiri. Ikkining biri – İkisinden biri. Künlerde bir kün – Günlerden bir gün. Köz qarashlarning bir ikenligi – Görüşlerin bir olduğu. Her bir – Her bir. Birining keynidin biri – Birinin arkasından biri. Bir-biri bilen – Birbiri ile. Bir-birige – Birbirine. Bir-birimizni – Birbirimizi. Beri bir – Hepsi aynı. Bir yaqta – Bir tarafta. Bir yaqta qalmaq – Bir tarafta kalmak. Bir waxt veya bir waxtta – Aynı zamanda. Bir waxlarda – Bir zamanlarda. Bir kün – Bir gün. Bir zamanda – Bir zamanda. Bir chaghda – Bir zamanda. Bir az – Biraz. Bir azdin – Birazdan. Bir qanche – Birkaç. Bir tuqqan – Kardeş, akraba. Bir türlü – Aynı, aynı türden. Bir talay – Birçok. Bir yaq qilmaq – Bertaraf etmek. Bir adem – Bir adam. Bir keder – Biraz daha. Birla waxt ichide – Aynı zamanda. Bir nechche – Birkaç.

bir-birdin

Tek tek. Bir-birdin kiringlar – Tek tek giriniz.

bir-birlep

Tek tek, ayrı ayrı.

bir-ikki

Bir iki. Bir yoli – Bir defa.

biran

Birisi.

biraq

Fakat, ama.

biraqla

Hemen, birden, tamamiyle.

biraw

Birisi, bir kimse. Birawlar – Bir kimseler. Uning birawgha ziyini tegmidi – Onun birisine zararı dokunmadı.

biraz

Biraz.

birde

Birde körünüdu, birde yoq bolup kétidu – Bazen görünür, bazen kayıplara karışır.

birdek

Aynen, eşit. Birdek ishlimek – Eşit çalışmak. Birdek qilmaq – Eşit yapmak.

birdeklik

Eşitlik.

birdem

u.f. Bir an, bazen, hemen. Birdem kélidu, birdem kétidu – Bazen gelir, bazen gider. Birdemning ichide – Bir an içinde. Birdemdin kéyin – Hemen sonra.

birdendik

Bir anlık.

birdilliq

u.f.u. Gönül birliği.

birdin

Birdenbire, ansızın, anî olarak.

birdin-bir

Tek yegane.

birdinige

Ansızın, birdenbire.

birdinla

Ansızın, anî olarak. Birdinla yoq bolup ketti – Aniden kayıboluverdi.

birehimlik

f.a.u. Rahimsizlik, acımasızlık.

birehm

f.a. Rahimsiz, acımasız, merhametsiz.

biren-seren

Ara sıra, seyrek.

birer

Bir, herhangi bir. Birer sewep bilen – Herhangi bir sebep ile. Birer kishi – Herhangi bir kişi.

birer-birer

Birer. U birer-birer körünüp qalidu – O ara sıra görünür.

birge

Birlikte, beraber.

birghazan

Kaşıkçı kuşu.

birgileshmek

Birlikte olmak, beraber olmak. Birgiliship barmaq – Beraber varmak.

birgilik

Birlik.

birgine

Sadece bir, tek bir.

birikish

bk. birikmek.

birikken

Birleşmiş, toplanmış, birleşik. Birikken söz – gr. birleşik kelime.

birikme

kim. Birikmiş, birikme. 2. gr. Birleşik, birleşme.

birikmek

Birikmek.

birinchi

Birinci.

birinchidin

Birinci olarak.

birinchilik

Birincilik. Birinchilikni almaq – Birinciliği almak.

birkemde

Bir aralık, bir defa, günlerden bir gün.

birla

Sadece bir. Ishim birla kitap oqush – İşim sadece kitap okuma.

birlep

Birer birer, teker teker.

birleshken

Birleşmiş. Birleshken Milletler Teshkilati – Birleşmiş Milletler.

birleshme

Birleşme. Ayallar birleshmisi – Kadınlar demeği.

birleshmek

Birleşmek.

birleshtürmek

Birleştirmek.

birlik

Birlik. Küch birlikte – Güç birlik ile olur. Birlikke keltürmek – Birleştirmek.

birliksiz

Birliği olmayan. Birliksiz küch bolmas – Birlik olmadan güç olmaz.

birlikte

Birlikte, ortaklaşa, el birliği ile. Birlikte yashash – Birlikte yaşama.

birlishish

bk. birleshmek.

birmunche

Birçok.

birmunchilighan

Birçok.

birnechche

Birkaç.

birnerse

Bir şey. U nimidu, birnerse dégendi – O nedir, bir şey demişti. Héch bir nerse élip bolmidi – Hiçbir şey alınamadı.

birnime

bk. birnerse.

biro

bk. biraw.

birpes

u.f. Bir dakika, biraz. Birpes turup tur – Biraz bekle. Birpeste – Bir anda. Birpestin kéyin – Biraz sonra.

birqanche

Birkaç. Birqanchidin kéyin – Bir süre sonra.

birqisma

u.a.u. Bir türlü.

birqétim

Bir defa. Uni men birqétim körgendim – Onu ben bir defa görmüştüm.

birtalay

Birçok. Birtalay adem keldi – Birçok adam geldi. Bizdin birtalay yer – Bizden epey uzak.

birterep

u.a. Bu ishni birterep qilish kérek – Bu işi bertaraf etmek lazım.

birtereplime

u.a. Tek taraflı, tek yanlı.

birtola

Birden, bir hamlede.

birtughram

Serçe, 2. Çayır kuşu, toygar.

birtutash

Tek, yekpare, tam, tüm, bütün, kapsamlı. Birtutash plan – Geniş kapsamlı plan.

birtürlük

Aynı.

birwax

u.a. Bir zaman, bir sefer. Birwaxta – Aynı zamanda. Birwaxtin kéyin – Bir zamandan sonra.

birwaxqiche

Bir zamana kadar.

birxil

u.f. Aynı, aynı türden. Jümlining birxil müchiliri – Cümlenin aynı türden üyeleri.

birxilliq

u.f.u. Benzerlik.

biryaqliq

Biryaqliq qilmaq – Bertaraf etmek.

biryola

Birden, bir hamlede.

biryolila

Birden, bir hamlede, hepsi birden.

bis

Bıçak, jilet. Bisi qaytmaq – Körlenmek, körleşmek.

bisaqal

f.u. Sakalsız.

bisat

a. Döşeme, eşya. Yéngi bisatlar sélinghan öy – Yeni eşyalarla döşenmiş ev.

bisawat

f.a. Okuma yazma bilmeyen adam; cahil.

bisawatliq

f.a.u. Okuma yazma bilgisizliği; cahillik.

biseremjan

f. 1. Düzensiz, intizamsız. 2. Telaşlı.

biseremjanliq

f.u. 1. Düzensizlik 2. Telaşlılık.

bisewep

f.a. Sebepsiz.

bisingngide

Sinsi sinsi, istihza ile, alaylı. U bisingngide bir külüp qoydi – O alaylı bir şekilde güldü.

bislik

Ikki bislik – İki taraflı; iki yüzlü; çift ağızlı; iki tarafı keskin.

bislimaq

Bilemek, yontmak.

bismilla

a. Besmele.

bit

bk. pit.

bit-chit

Darmadağın, paramparça. Düshmenning bit-chitini chiqarmaq – Düşmanı darmadağın etmek.

bitap

f. Hasta. Bitap bolmaq – Hasta olmak.

bitaplanmaq

f.u. Hastalanmak.

bitapliq

f.u. Hastalık.

bitaqet

f.a. Takatsiz.

bitaqetlik

f.a.u. Takatsizlik.

bitayin

f.a. Belirsiz.

bitayinliq

f.a.u. Belirsizlik.

bitejribe

f.a. Tecrübesiz.

bitekellüp

f.a. Teklifsiz. Bitekellüp kiriwéring – Çekinmeden girebilirsiniz.

bitekellüplük

f.u. Teklifsizlik.

biterep

f.a. Tarafsız, yansız. Biterep bolmaq – Tarafsız olmak, yansız olmak.

bitereplik

f.a.u. Tarafsızlık, yansızlık.

bitik

tar. Mektup, kitap.

bitildimaq

bk. pitildimaq.

bitmek

bk. pütmek.

biwapa

f.a. Vefasız. Biwapa nadan yarim – Vefasız cahil yarım.

biwapaliq

f.a.u. Vefasızlık. Biwapaliq qilmaq – Vefasızlık etmek.

biwaste

f.a. Vasıtasız, doğrudan doğruya.

biwaxt

f.a. Zamansız, vakitsiz.

biwaxtliq

f.a.u. Zamansızlık, vakitsizlik.

biwesiqe

f.a. Vesikasız, belgesiz, delilsiz.

bix

bot. Tomurcuk, filiz.

bixawatir

f.a. Tehlikesiz, emniyetli, güvenli. Bihawatir bolmaq – Emin olmak.

bixawatirliq

f.a.u. Tehlikesizlik, güvenli olma durumu.

bixeter

f.a. Tehlikesiz.

bixeterlik

f.a.u. Tehlikesizlik, güvenlik.

bixewer

f.a. Habersiz. Men bixewermen – Habersizim. Bixewer qalmaq – Habersiz kalmak.

bixewerlik

f.a.u. Habersizlik.

bixlanmaq

Filizlenmek. Del-derexler bixlinip qaldi – Ağaçlar filizlendi; ağaçlar filizlenmeye başladı.

bixlashmaq

Filizlenmek.

bixut

f. Şuursuz, bilinçsiz. Bixut yétiptu – Şuursuz yatmakta.

bixutluq

f.u. Şuursuzluk, bilinçsizlik.

biyawan

f. Çöl, sahra.

biye

bk. baytal.

biz

Biz. Bizler – Bizler. Bizning – Bizim. Bizni – Bizi. Bizge – Bize. Bizdin – Bizden. Bizning bilen – Bizimle. Bizningki – Bizimki. Bizningkide – Bizimkinde. Bizningche – Bize göre.

bizar

f. Bıkmış, usanmış, bezmiş. U jénimdin bizar qildi – O beni canımdan bezdirdi. Jénimdin bizar boldum – Canımdan bezdim.

bizariliq

f.u. Terbiyesizlik, küstahlık.

bizep

Müsrif, israfçı, tutumsuz, savurgan. Bizep qilmaq – Savurmak.

bizeplik

Tutumsuzluk, savurganlık.

bizmaliqqa

ağ. Sonra.

bizmaraq

ağ. Sonra.

bizningki

Bizimki. Bu öy bizningki – Bu ev bizimki.

biétiwar

f.a. İtibarsız.

blok–blok

[ Previous ] [ Next ]

blok

r. Blok, grup, birlik. Tajawuzchi blok – Mütecaviz blok.

bobi–bozyer

[ Previous ] [ Next ]

bobi

ç. Değerli, aziz, güzel, sevimli. Ili – bek ejep bobi sher – Gulca çok da güzel şehir.

bodaq

I Besili, semiz. Bodaq qoy – Beslenmiş koyun. II Farz, tahmin, tasavvur. Öydiki bodaq bazargha tughri kelmeptu – Evdeki hesap çarşıya uymamış.

bodash

I bk. bodimaq. II Farz, tasavvur, tahmin.

bodimaq

Semirtmek, beslemek.

bodruq

Şişman, yağlı.

bodushqaq

Dikenli, iğneli.

bogha

Boğa.

bogha-yoma

Ceviz.

boghaltir

r. Muhasebeci.

boghaltirliq

r.u. Muhasebecilik.

boghaz

I Gebe, yüklü, hamile. Boghaz bolmaq – Gebe kalmak. II Boğaz. Dardanil boghizi – Çanakkale boğazı.

boghazliq

Aç gözlülük, oburluk.

boghdurmaq

Boğdurmak.

boghdurush

bk. boghdurmaq.

boghma

Anjin, boğak. Boghma késel – Boğak hastalığı.

boghmaq

Boğmak. Boghup öttürmek – Boğup öldürmek.

boghra

Buğra.

boghuch

Bağ, çene bağı.

boghulmaq

Boğulmak.

boghulush

bk. boghulmaq.

boghum

Nesil, kuşak. Yash boghum – Genç kuşak. 2. Bağlantı, eklem. 3. gr. hece. Uzun boghum – Uzun hece. Kalte boghum – Kısa hece. Yépik boghum – Kapalı hece. Ochuq boghum – Açık hece. Boghum yasighuchi – Hece yapan (türeten). Boghum yasash – Hece yapma.

boghum-boghum

Boğum boğum.

boghumluq

Boğumlu. Bir boghumluq – Bir boğumlu. Köp boghumluq – Çok boğumlu.

boghun

Düğüm, kavşak. Tömür yol boghuni – Demir yol kavşağı.

boghunaq

Tozlu hava.

boghuq

Boğuk. Boghuq avaz – Boğuk ses.

boghuqluq

Boğulmuş, boğulu.

boghuqsiz

Boğulmamış.

boghursaq

Yağda pişirilmiş hamur; lokma.

boghusa

Kara saban.

boghusaq

bk. boghursaq.

boghush

bk. boghmaq.

boghushmaq

Boğuşmak; ölüm kalım mücadelesi.

boghuz

I Boğaz. II Yem. Küchlük boghuz – Besleyici yem.

boghuzlash

Boğazını kesme.

boghuzlimaq

Boğazını keserek öldürmek.

boja

I r. Dizgin. II. Boja qilmaq – Kurutmak.

bola

Ardından, yüzünden, göre. Sizge bola – Size göre.

bolamdu?

Olur mu? Barsam bolamdu? Varsam olur mu?

bolangxuy

ç. Garanti, garantili.

bolaptu

ağ. İyi, olur, peki, kabul.

bolaq

ç.u. Paketlenmiş eşya.

bolar-bolmas

Küçük, ufak, cüz'î. Bolar-bolmas pulum qaldi – Cüz'î bir param kaldı.

bolash

I ç.u. Ambalâj, paketleme. II ç.u. İltizam, kesenek.

bolawalmaq

ç.u. Parça başına işçilik.

boldi

Oldu, yeter, kâfidir. Boldimu? – Oldu mu? Yeter mi?

boldurmaq

I 1. Gerçekleştirmek, tahakkuk etmek. 2. Mayalamak. Boldurghan xémir – Mayalanmış hamur. II Yorulmak; atın yolda yorulması.

bolghanliq

Varlık, oluş, dirim, olmak. Men yoq bolghanliqtin – Ben olmadığım için.

bolghashqa

Olduğu için. Pulum yoq bolghashqa – Param yok olduğu için.

bolja

Tahmin, faraziye, var sayım.

boljal

Tahmin, faraziye, var sayım.

boljash

bk. boljimaq.

boljilimaq

Tahminde bulunmak, farz etmek.

boljimaq

Tahmin etmek, farz etmek.

bolmaq

Olmak. Néme boluwatidu? – Ne oluyor? Meyli, néme bolsa bolsun – Boşver, ne olursa olsun. Bolsa bolsun – Olursa olsun. Her néme bolsimu – Her ne olsa bile. Bolsichu? – Ya olursa? Öyde yoq bolsichu – Ya evinde yok olursa? Bolmisa – Olmazsa. Bolmisa men kettim – Oysa ben gittim. Bolmisichu! – Ya olmazsa! Undaq bolsa – Öyleyse, öyle olsa. Shundaq bolsimu – Öyle olsa bile. Néme boldi? – Ne oldu? Kirishke bolamdu? – Girilir mi? Bolmaydu – Olmaz. Bolaptu – Olsun, iyi. Bolung! – Acele edin! Bolung, kech qalimiz – Acele edin gecikiriz. Téxi hepte bolmay – Daha bir hafta olmadan. Bolidighan bolsa – Olacaksa. Tamaq qilip qoymisam bolmas – Yemeği pişirip kotarmazsam olmaz. Bolup ötken – Olmuş bitmiş. Qish boldi – Kış oldu. Saq bol – Uyanık ol. Shu waxtqiche biz peqetla dixanchiliq ishliri bilen bolduq – Günümüze kadar biz sadece çiftçilik işleri ile meşgul olduk. Shundaq hallarmu bollati – Öyle durumlar da olurdu. Qayerdila bolmisun – Nerede olursa olsun. Kirishke bolmaydu – Girilmez, girmek yasak. Ondaq bolghan teqdirde – Öyle olduğu halde. Saat nechche boldi? – Saat kaç oldu? Bulbul sayrimas boldi – Bülbül ötmez oldu. Ölkimiz azat bolghichiliq – Eyaletimiz kurtarılana kadar. Öy ishi bilen boldum – Ev işi ile meşgul oldum. Bu yil hosul obdan boldi – Bu yıl ürün iyi oldu. Boldi – Memnuniyetle, kafi, yeter, tamam. Boldi endi, sözni toxtat – Yeter artık, konuşmayı durdur. Boludu – Olur, makul, iyi. Yene béreymu, ye boldimu? – Yine vereyim mi, veya tamam mı? Men Qeshqerde bir ay boldum – Ben Kaşgar'da bir ay kaldım. Oqup boldi – Okuyup bitirdi. Xapa boldi – Kızdı, gücendi, öfkelendi. Injénér, téxnik we ishchiler bolup hemmisi – Mühendis, teknisyen ve işçiler olarak hepsi. Héch bolmighanda – Hiç olmazsa. Éng bolmighanda – Hiç olmazsa. Bolushiche – Olduğu halde. Atni bolushiche qoyuwetti – Atı doludizgin koşturdu. Men bolsam – Ben olsam. O bolsa – O olsa. Bir bolmighan nerse – Önemsiz, işe yaramaz.

bolmighan

Beceriksiz, yaramaz. Bolmighan adem – Beceriksiz adam.

bolmighur

Beceriksiz, yaramaz.

bolmisa

Olmazsa.

bolmisichu

Ya olmazsa.

bolqa

Çekiç.

bolqilimaq

Cekiçlemek.

boludu

Olur, mümkün. Barsam boludu – İken Varsam olurmuş.

bolumsiz

Beceriksiz, aptal, yaramaz.

bolumsizliq

Beceriksizlik, aptallık, yaramazlık, akılsızlık, budalalık.

bolunmaq

Olmak, bulunmak.

bolupmu

Bilhassa, özellikle.

boluq

I Bol, bolluk. Bu yil boluq ashliq östürduq – Bu yıl bol tahıl ürettik. II ç.u. Garanti, teminat. Boluq qilmaq – Garanti altına almak, teminat vermek, teminat almak.

bolus

r. 1. Nahiye, bucak, 2. Kaymakam.

bolush

Olma. Bolushi mümkin bolghan – Muhtemel, olma ihtimali olan. Bolushi mümkin – Olabilir, muhtemel. Tün bolushi bilen – Gece olması ile. Bolushiche chaptim – Koşabildiğim kadar koştum.

bolushluq

Olumlu. Bolushluq péil – gr. olumlu fiil.

bolushsiz

Olumsuz. Bolushsiz péil – gr. olumsuz fiil.

bolushsizliq

gr. Olumsuzluk. Bolushsizliq ulanmisi – Olumsuzluk eki.

bomba

r. Bomba. Atom bombisi – Atom bombası. Bombigha tutmaq – Bombalamak.

bombardiman

Bombardıman.

bombardimanchi

Bombacı.

bombilash

Bombalama.

bombilimaq

Bombalamak.

bong-bong

Bong-bong qongghuz – Mayıs böceği.

bop

(bolup) Olup. Saat besh bop qaldi – Saat beşe geliyor.

bopa

ç. Bagaj, yol eşyası.

boptu

İyi, olur, peki, kabul.

boqapaq

Maske.

boqcha

bk. boxcha.

boqquch

Bağlama, çorap bağı.

boquch

bk. boqquch.

boqush

Bağ, kaytan.

bor

Tebeşir.

bora

Kamıştan yapılmış hasır. Bora toqumaq – Hasır örmek.

boran

Borağan, fırtına, şiddetli rüzgâr.

boran-chapqun

Tipi, kar fırtınası.

boran-chapqunluq

Fırtınalı.

boranlimaq

Fırtına çıkması.

boranliq

Fırtınalı.

borch

Vazife, ödev, görev, borç.

borchlanmaq

Borçlanmak.

borchliq

Borçlu.

bordaq

bk. bodaq.

bordash

bk. bordimaq.

bordimaq

bk. bodimaq.

borimaq

Kar fırtınası.

borsimaq

Pis kokmak, sası kokma.

borsuq

zool. Porsuk.

bosaq

bk. boghursaq.

bosh

Boş. Bosh idish – Boş kutu. Bosh xiyal – Boş hayal. Bosh qol kelmek – Eli boş gelmek. Bosh turmaq – Boş durmak. Bosh orungha oltur – Bos yere otur. Bosh tamaka – Gevşek sigara, gevşek tütün. Bos yer – Yumuşak yer (toprak). Bos chish – Boşamış (sallanmış) diş. Bosh baghlimaq – Gevşek bağlamak. Bosh awazda – Alçak sesle. Bu iigitmu bosh kelmidi – Bu delikanlı da ondan aşağı kalmadı. Qolum bosh emes – Elim boş değil. Aghzi bosh – Ağzı boş. Bosh adem – Gevşek adam. Bosh söz – Boş söz. Bosh qalmaq – Boş kalmak.

boshang

Gevsek, cansız, soluk, uyuşuk.

boshanglashmaq

Gevşemek, solmak, uyuşmak.

boshanglimaq

Gevşemek, solmak, uyuşmak.

boshanglishish

bk. boshanglimaq.

boshanmaq

Ayrılmak. Herbiy xizmettin boshanmaq – Askerî hizmetten ayrılmak. 2. Doğurmak. Xotunum bügün boshandi – Eşim bugün doğurdu.

boshashmaq

Gevşemek.

boshatmaq

Boşaltmak. Idishni boshatmaq – Kutuyu boşaltmak. Xizmettin boshatmaq – İsine son vermek.

boshluq

I Boşluk. Eghiz boshlughi – Ağız boşluğu. Öz öyümning xoshlughi put qolumning boshlughi – d. Kendi evimin rahatlığı, elimin ayağımın serbestliği. II Gevşeklik. U boshluq qildi – O gevşeklik etti.

boshqa

Bosuna. Boshqa ketmek – Boşuna gitmek, hebaya gitmek. Boshqa chiqmaq – Heba olmak. 2. Bedava, parasız. Boshqa bermek – Bedava vermek.

boshumaq

Boşalmak 2. Gevşemek 3. Ayrılmak. çıkmak. O türmidin boshudi – O hapishaneden çıktı.

boshunush

Ayrılmak. Herbiy xizmettin boshunush – Terhis olunma.

boshutush

Çıkarma. 2. Boşaltma. 3. Zayıflatma, gevşetme, bağların gevşemesi. 4. Yumuşatma.

boso

ç. Kıymalı makarna.

bostan

f. Bostan.

bosugha

Eşik. Bérlin bosughilirida – Berlin kapılarında.

bosut

Çeyiz. 2. Hediye, armağan.

bota

Köşek, deve yavrusu.

botaköz

Ceylan göz.

botanik

r. Botanikçi.

botanika

r. Bitki bilimi, botanik.

botilaq

bk. bota.

botinka

r. Potin.

botqa

Lapa, bulamaç.

botulka

r. Şişe.

botung

ç. Müteahhit.

botungluq

ç.u. Müteahhitlik.

bowa

Dede. Bowilirimiz – Dedelerimiz. Chong bowa – Büyük dede.

bowaq

bk. böwek.

boway

Dede, dedecik 2. İhtiyar, yaşlı.

boxcha

Çanta.

boy

Gövde, vücut, boy. Boy tartmaq – Boy atmak. Boyum yetmeydu – Boyum yetmez. Boyi qisqa – Boyu kısa. Boyi uzun – Boyu uzun. Bou-turqi kélishken – Vücut yapısı yakışıklı (güzel). Boy tartip ösüwatqan ziraetler – Büyüyen gelişen ekinler. Boygha tartmaq – Boy atmak, boy sürmek. Asman boyi dugulanghan samanlar – Boyu göklere değercesine toplanmış samanlar. 2. Kenar, kıyı. Derya boyi – Nehir kıyısı. Kün boyi – Gün boyu, bütün gün. Yil boyi – Yıl boyu, bütün yıl boyu, bütün yıl. Tün boyi – Gece boyu, bütün gece. Yol boyi – Yol boyu. Ömür boyi – Ömür boyu. Shu boyi – Tamamiyle, baştan başa. Shu boyi yoq bolup ketti – Tamamıyla kayıplara karıştı. Shu boyi élip qoydi – Tamamıyla alıp bir kenara koydu. Alghan boyi – Aldığı halde. Boyida bar – O gebe, gebedir. U boyidin ajraptu – O düşük yapmış. Boygha yetken – Ergenlik yaşına gelen kız. Yamandin yar boyigha qach – Kötüden yar (uçurum) kıyısına kaç. Boygha yetmek – Erginleşmek. Boy shürkünüsh – Tüylerin ürpermesi, tiksinmek. Boy bermek – Etkisi altına düşmek.

boyalmaq

Boyanmak.

boyanmaq

Boyanmak.

boyaq

Boya. Aq boyaq – Beyaz boya.

boyaqchi

Boyacı.

boyaqchiliq

Boyacılık.

boyash

Boyama. Köz boyash üchün – Göz boyamak için; aldatmak için.

boydaq

Bekâr.

boyiche

Boyunca. Pütün dunya boyiche – Bütün dünya boyunca. Soraqlar boyiche – Sorgular boyunca. Düm chüshken boyiche – Yüzü koyun yattığı halde. Yügürgen boyiche – Koştuğu halde.

boyida

Boyunda, kenarında, kıyısında. Derya boyida – Nehir boyunda.

boyiwetmek

Boyayıvermek.

boyiwétish

bk. boyiwetmek.

boylimaq

Kenarından gitmek. U su boylap ketti – O su kenarından gitti.

boyluq

I Boylu. Égiz boyluq – Uzun boylu. Uzun boyluq – Uzun boylu. Qisqa boyluq – Kısa boylu. II Gebe. Éghir boyluq – Gebe.

boytaq

bk. boydaq.

boyturuq

Boy, vücut yapısı. Uning boyturughi kishini özige qaritidu – Onun vücut yapısı insanı kendine çekiyor.

boyuma

Boyanmış 2. mec. Sahte, yalan.

boyumaq

Boyamak. Qangha boyumaq – Kana boyamak. Üzüngni boya – Yüzünü boya.

boyumichiliq

Boyacılık 2. mec. Aldatma, hile, yalancılık.

boyun

Boyun. Boyungha almaq – İkrar etmek, itiraf etmek, tanımak, üstlenmek. Boyun tolghimaq – İtaat etmemek, kafa tutmak. Pütün gunani méning boynumgha artti – Bütün suçu benim omzuma yükledi.

boyunbagh

u.f. Atkı, eşarp.

boyunchaq

Tasma.

boyunche

Hamut.

boyunturuq

Boyunduruk 2. mec. Tahakküm, esaret.

boyunush

bk. boyanmaq.

boz

Boz. Boz at – Boz at. 2. Sürülmemiş toprak. Boz bala – Delikanlı.

boza

Boza.

bozarmaq

Benzi uçma, rengi kaçmak, solmak. Bozurup ketmek – Rengi kaçmak.

bozlimaq

Bağırmak; hıçkırmak; ıztıraplı, hüzünlü ses.

boztoghay

Çayır kuşu, toygar.

bozyer

Boz yer; sürülmemiş toprak. Bozyer achmaq – Sürülmemiş toprağı tarla haline getirmek.

brak–bronewik

[ Previous ] [ Next ]

brak

r. Iskarta, bozuk mamul. Brakqa chiqarmaq – Bozuk mal saymak.

braxman

f. Brehmen.

brigada

r. Ekip, grup.

brigadir

r. Ekipbaşı, grup şefi.

brigadirlik

r.u. Ekipbaşı olma hali.

brilliant

r. Pırlanta.

bronewik

r. Zırhlı araba.

bu–buzuwetmek

[ Previous ] [ Next ]

bu

Bu. Bu kishi – Bu kişi. Bu xotun – Bu kadın. Bu dérize – Bu pencere. Bu yaqta – Bu tarafta. Bu yaqtin – Bu taraftan. Bu yerde – Bu yerde. Bu yerdin – Bu yerden, buradan. Buni néme qilay? – Bunu ne yapayım? Buning bilen – Bunun ile. Buning yénida – Bunun yanında. Buning sirtida – Bunun dışında. Buning üstige – Bunun üstüne. Buning kitabi – Bunun kitabı. Buning üstide – Bunun üstünde. Ish buningda emes – İş bunda değil. Buninggha qarighanda – Bu halde, buna göre. Buningdin – Bundan. Buningdin burun – Bundan önce. Buningdin kéyin – Bundan sonra. Buningdin bashqa – Bundan başka. Buningdinmu köp – Bundan daha çok. U yaq bu yaqni qaridi – O tarafı bu tarafı aradı. U yaq bu yaqtin kelgenler – O taraf, bu taraftan gelenler. Bu kemgiche – Bu zamana kadar.

budda

Buda. Budda dini – Buda dini, Budizm.

budruq

Sevimli, hoş, tatlı. Budruqqina bir qiz – Sevimli bir kız.

budu

Bu defa. Budu kétimen – Bu defa gideceğim.

budur-choqur

Çiçek bozukları olan; benekli.

budushqaq

bot. 1. Dulavratotu 2. Yapışkan.

bugh

Buhar.

bugha

Geyik. Shimal bughisi – Kuzey geyiği.

bughday

Buğday. Yazliq bughday – Yazlık buğday. Küzlük bughday – Güzlük buğday. Bughday uni – Buğday unu. Qara qiltiriq bughday – Siyah kılçıklı buğday. Bughday ünglük – Buğday tenli; esmer; yağız.

bughdayliq

Buğday ekini. Küzgi bughday oghutlandi – Güzlük buğday gübrelendi.

bughlimaq

Kaynatmak, buharla pişirmek, buhara vermek.

bughma

t. bk. boghma.

bughuldimaq

Kuğurmak; güvercinin ötmesi. Bu kepter etigendin beri bughuldaydu – Bu güvercin sabahtan beri ötüyor.

bughursa

ağ. Karasaban.

buhran

a. Buhran, kriz. Ixtisadiy buhran – İktisadi buhran.

bujang

ç. Bakan.

bujangliq

ç.u. Bakanlık.

bul

Poyra.

bulang

Yağma, çapulculuk, soygunculuk. Bulang qilmaq – Yağmalamak.

bulang-talang

Yağma, soygun.

bulang-talangchi

Yağmacı, soyguncu.

bulang-talangchiliq

Yağmacılık, soygunculuk.

bulangchi

Yağmacı.

bulangchiliq

Yağmacılık.

bulaq

Kaynak, memba, pınar. Qaynar bulaq – Kaynarca. Bilim bulighi – Bilim kaynağı. Bulaqtek köz – Nurlu göz (gözü nurlu).

bulash

Yağma, soygun.

bulbul

f. Bülbül.

bulduqlimaq

Dökülen veya akan suyun taklidî sesi.

bulghan

Samur.

bulghari

Kösele, gön, meşin.

bulghash

Sallamak 2. Kirletmek.

bulghatmaq

Çalkalamak 2. Kirletmek 3. Bulandırmak 4. Sallamak.

bulghimaq

Sallamak 2. Kirletmek. Qol bulghimaq – El sallamak.

bulghiwalmaq

Kirletmek.

bulimaq

Yağma etmek, soymak.

buljar

İkametgah.

buljumaq

Kımıldanmak, kımıldamak.

buljung

Kas, adale. Buljung gösh – Kas eti.

bulmaq

Lapa, bulamaç.

bultuq

Şır şır akma, şırıtlı.

bultuqlimaq

Şır şır etmek, şır şır akmak.

bultur

Geçen yıl, bıldır.

bulturqi

Geçen yılki, bıldırki.

bulung

Köşe, açı. Nurghun bulung – Çok köşe. Tik bulung – Dik açı. Keng bulung – Geniş açı.

bulung-pushqaq

Dibi köşe; çevre köşe.

bulungluq

Köşeli. Nurghun bulungluq – Çok köşeli.

buluq

bk. bultuq.

bulut

Bulut. Aq bulut – Ak bulut. Qara bulut – Kara bulut.

bulutluq

Bulutlu. Bulutluq hawa – Bulutlu hava. Bulutluq kün – Bulutlu gün.

bulutsiz

Bulutsuz. Bulutsiz hawa – Bulutsuz hava.

bunchilik

Bu kadar.

bunda

bk. munda.

bundaq

Böyle.

bundin

bk. mundin.

buni

bk. muni.

buninqidek

Önceki gibi, eskisi gibi.

burader

f. Birader, kardeş, dost.

buraderane

f. Kardeşçe, dostça.

buraderlik

f.u. Kardeşlik, dostluk.

buralma

Helezon, sarmal.

burash

Burma, bükme. Saatni burash – Saati kurma.

burchaq

bk. purchaq.

burgha

Burgu. Burgha bilen teshmek – Burgulamak; matkapla delmek.

burghay

Kıvrık; kıvırcık. Burghay chach – Kıvırcık saç. Burghay chachliq – Kıvırcık saçlı.

burghuch

Tornavida.

burghuchi

Sondajcı.

burghuchiliq

Sondaj işi. Burghuchiliq qilmaq – Sondaj işçiliği yapmak.

burghulimaq

Burgulamak.

burghuy

Burgu.

burghuychi

Matkapçı, delici.

burjek

Köşe. Töt burjek – Dört köşe.

burjeklik

Köşeli. Töt burjeklik – Dört köşeli.

burma

Burgu. Burma mix – Vida.

burmaq

Çevirmek. Atning béshini burdi – Atın başını çevirdi. 2. Dolamak; sarmak.

burmichi

Matkapçı, delici 2. mec. Dönek, kaçamak eden.

burmilash

Kaçamak hale getirme.

burmilighanliq

Kaçamak etmeklik. Bu faktni qesten burmilighanliq buludu – Bu delili kastlı halde kaçamak hale getirmek olur.

burmilimaq

Kaçamak etmek; kaçamak hale getirmek.

burna

Daha önce; daha erken.

burnadin

Eskiden beri, çoktan.

burnaqi

Evvelki, önceki, bundan önceki. Burnaqi kim – Geçen gün; evvelki gün.

buruch

bk. burush.

burul

Demir kın donlu.

burulma

Dönme, dönüş, çevirme.

burulma-burulma

Çok dönüşlü. Burulma-burulma yol – Çok dönüşlü yol.

burulush

Dönüm, dönüş.

burumaq

Burgulamak, matkapla delmek 2. Çevirmek, döndürmek.

burun

I Evvel, önce, geçen. Burun zamanda – Evvel zamanda. Xéli waqit burun – Epey zaman önce. Burundin tartip – Evvelden beri. Inqilaptin burun – Devrimden önce. Mundin burun – Bundan önce. II 1. Burun. Burun tüshügi – Burun deliği. Puchuq burun – Kısa ve kalkık burun. 2. coğr. Burun. Ikki qolumni burnumgha tiqip keldim – İki elim bomboş geldim. Qoghunning burni körünüp qaldi – Kavun olgunlaşmaya başladı.

burundin

Önceden, eskiden. Uni burundin bilimen – Onu önceden bilirim.

burunqi

Önceki, eski, kadimki.

burush

I Kesinti, kırpıntı, parça. II Çevirme.

burut

Bıyık. Burut qoymaq – Bıyık bırakmak. Shap burut – Uzun bıyık.

burutluq

Bıyıklı.

buruxtun

Buruxtun bolmaq – Bunalmak; nefesi kesilmek. Buruxtun qilmaq – Boğmak.

burzhua

r. Burjuva. Burzhua inqilap – Burjuva devrimi.

burzhuaziye

r. Burjuvazi.

bus

Duman, tütsü, pus.

bushang

bk. boshang.

buslashmaq

Dumanlı hale gelmek; duman ile kirlenmek; dumanlanmak.

busluk

Dumanlı, puslu.

but

Put 2. İkona.

butnash

Kapris yapma.

butnimaq

Kapris yapmak.

butperest

u.f. Putperest, puta tapan.

butperestlik

u.f.u. Putperestlik.

butxana

u.f. Mabet, tapınak.

buwaq

bk. böwek.

buwrul

Demir kırı donlu. Buwrul at – Demir kırı donlu at.

buxgaltér

r. Muhasebeci.

buxgaltérlik

r.u. Muhasebecilik.

buxturma

ask. Sır, gizli tutma.

buy

Tarantu (örümceği).

buya

Yabanî otlar. Shum buya – Zararlı ot.

buyan

Bu yana, beri. Buningdin buyan – Bundan beri. Köptin buyan – Çoktan bu yana. Bir yildin buyan – Bir yıldan beri. Yéqindin buyan – Yakın zamanden beri.

buyanqi

Bu yandaki. Bir yildin buyanqi – Bir yıldan beriki.

buyaqqa

Bu yana.

buyaqta

Bu yanda.

buyaqtin

Bu yandan.

buyla

Kama çivi 2. Ağaç değnek.

buyrumaq

Emretmek 2. Ismarlamak. Buyrisila! – Buyrun! Buyrughanni körermen – Kısmetim neyse o olur. Xuda buyrusa – Inşaallah, Allah isterse. Buyrumaptu – Nasip olmamış. Buyrumisun – Allah korusun.

buyruq

Buyruk, emir, ferman. Buyruq bermek – Emretmek. Buyruq chüshürmek – Buyurmak. Buyruq péil – Emir fiil.

buyruqchiliq

Kırtasi usullerle idare etmek.

buyruqwazliq

u.f.u. Kırtasi usullerle idare etme hali.

buyrush

Emretme 2. Ismarlama 3. Teşrif buyurma.

buyrutma

Sipariş etme, ısmarlama.

buyrutmaq

Sipariş etmek, ısmarlamak.

buyuldash

Köpüklenme, köpürme 2. Kaynama.

buyuldimaq

Köpüklenmek 2. Kaynamak.

buzdi-chachti

Savurma. Mélini az künde buzdi-chachti qiliwetti – Malını az bir zamanda saçıp savurdu.

buzdurmaq

Bozdurmak.

buzdurush

bk. buzdurmaq.

buzghuchi

Bozan, bozguncu. Tertip buzghuchi – Tertibi bozan; intizamsız kimse.

buzghun

Yıkılma, bozgun.

buzghunchi

Bozguncu, asalak, baltalayıcı entrikacı.

buzghunchiliq

Bozgunculuk. Buzghunchiliq qilmaq – Yıkıcı eylemde bulunmak.

buzghunluq

Yıkım perişanlık.

buzmaq

Bozmak. Buzup achmaq – Bozup açmak. Buzup ketmek – Bozup gitmek. Su tosmini buzup ketti – Su barajı bozuverdi. U bizning arimizni buzdi – O bizim aramızı bozdu. Sen pütün ishni buzding – Sen bütün işi bozdun. U méning keypimni buzdi – O benim moralimi bozdu. Könglüngni buzma – Canını sıkma. U bergen yedisini buzdi – O sözünü yerine getirmedi.

buzulghanliq

Anza, aksaklık, özensizlik.

buzulmaq

Bozulmak. Plan buzuldi – Plan bozuldu. Hawa buzuldi – Hava bozuldu. Arimiz buzulup ketti – Aramız bozuldu. Ashqazinim buzuldi – Midem bozuldu.

buzulmas

Bozulmaz. Buzulmas dosluq – Bozulmaz dostluk.

buzulush

Bozulma. Bu öy buzulushqa belgidendi – Bu ev bozulmaya belgelendi.

buzuq

Bozuk. Buzuq saat – Bozuk saat. Buzuq imaret – Bozuk imaret. Buzuq til – Bozuk dil. Buzuq adem – Bozuk adam. Buzuq niyetlik – Bozuk niyetli.

buzuqchiliq

Bozukluk; ahlak bozukluğu; sefahat. Buzuqchiliq qilmaq – Kendini sefahata vermek.

buzuqluq

Ahlaksızlık 2. Orospuluk.

buzush

Bozuş, bozma, bozmak.

buzuwetmek

Bozuvermek.

byudjet–byurokratchiliq

[ Previous ] [ Next ]

byudjet

r. Bütçe.

byuro

Büro. Partiye byurosi – Parti bürosu.

byurokrat

r. Bürokrat. Byurokratlar – Bürokratlar.

byurokratchiliq

r.u. Bürokrasi, kırtasiyecilik.

Béjin–bézishmek

[ Previous ] [ Next ]

Béjin

Pekin. Béjin güli – Pat.

béabruy

Otoritesiz, itibarsız.

béaram

Béaram qilmaq – Rahatsız etmek, huzursuz etmek.

bébéri

Böbür, leopar.

béde

Yonca. Qashqa béde veya yawa béde – Yabanî yonca. Béde köki – Mantı için kullanılan, yoncanın ilk yaprakları.

bédilik

Yoncalık; yonca tarlası.

bédiyan

bk. arpa.

bégen

Kabarcıklı düzeç.

béghir

anat. Ciğer. 2. mec. Yürek, bağır. Béghirgha basmaq – Bağra basmak. Tagh baghri – Dag yamacı. Baghrim – Canım. Tash béghir – Taş yürek. Baghri qattiq – Taş yürekli. Oghlumni baghrimgha bastim – Oğlumu bağrıma bastım. Öpke-béghir – Akciğer ve ciğer. Béghir reng – Kahverengi. Sus béghir reng – Açık kahverengi.

béghirlash

bk. béghirlimaq.

béghirlimaq

Sürünmek, sürüklenmek, ilerlemek. Yer béghirlap mangmaq – Yerde sürüklenerek ilerlemek. Yer béghirlap uchmaq – Yere değercesine uçmak.

béghirtaq

Kır tavuğu.

béghishlash

bk. béghishlimaq.

béghishlimaq

Armağan etmek, hediye etmek.

bégiz

Biz.

béhi

Ayva.

béhish

Cennet.

béhisht

bk. béhish.

béhishtlik

f.u. Cennetli.

béhzade

Kavunun bir türü.

béhzar

f. Ayva bahçesi.

béjanidil

f. Candan, isteyerek, canıgönülden.

béjirilmek

Becerilmek.

béjirim

Sağlam, tam, bütün.

béjirish

bk. béjirmek.

béjirmek

Becermek.

béket

Yolculukta gece kalacak yer; konak; durak.

béketchi

Konağa bakan kimse.

békimsizliq

Bakımsızlık.

békinish

bk. békinmek.

békinmek

Kilitlenmek; kapıyı kilitlemek. 2. Tespit etmek, saptamak.

békitish

bk. békitmek.

békitküch

Bağlaç, sürgü.

békitmek

Kilitlemek 2. Bağlamak; tasdik etmek. Qararni békitmek – Kararı tasdik etmek, onaylamak.

bélet

r. Bilet.

béletchi

Biletçi.

béletsiz

Biletsiz.

béliq

Balık. Aq béliq – Yayın (balığı). Yilan béliq – Yılan balığı. Béliq tutush – Balık tutma. Béliq showisi – Balık çorbası. Béliq tutmaq – Balık tutmak, balık avlamak. Béliq meyi – Balık yağı. Béliq sodisi – Balık ticareti. Béliq béqish – Balık üretme. Bélik yili – Balık yılı. Xan béliq – Hanbalık (Pekin'in tarihî adı, balık – Eski Türkçede şehir anlamındadır).

béliqaghuch

Martı (kuşu).

béliqchi

Balıkçı.

béliqchiliq

Balıkçılık. Béliqchiliq qélish – Balıkçılık yapma.

béliqliq

Balıklı. Béliqliq köl – Balıklı göl.

béliqtek

Balık gibi.

bénzin

r. Benzin. Bénzin ambari – Benzin deposu.

béqesem

İpekli düz kumaştan yapılmış cüppe.

béqim

Bakım, hizmet.

béqimsiz

Bakımsız.

béqin

bk. biqin.

béqindi

Bağımlı 2. Evlâtlık.

béqindiliq

Bağımlılık, tabilik.

béqinish

bk. béqinmaq.

béqinmaq

Bakınmak, etrafina bakınmak 2. Boyun eğmek, tabi olmak, itaat etmek.

béqinmas

Boyun eğmez, itaatsiz, dik başlı.

béqinmasliq

Boyun eğmezlik, itaatsizlik, harınlık.

béqish

bk. baqmaq.

béri

Beri, bu yana. Béri yaqta – Bu yanda. Almutidin béri – Almatı'dan beride. Uzundin béri – Çoktan beri. Bir qanche kündin béri – Birkaç günden beri. Bériraq – Biraz beri. On kündin béri – On günden beri. Béri kéling – Beri gelin. Ye néri emes, ye béri emes – Ne orada, ne burada. Béri qarang – Buraya bakın. Shuningdin béri – Şundan bu yana.

bériche

Olduğu kadar. Imqaniyetning bériche – İmkan olduğu kadar.

bérilgenlik

Sadık olma hali, sadakat, candan bağlılık.

bérilish

bk. bérilmek.

bérilmek

Verilmek. Yol bérilmek – Yol verilmek. 2. Dalmak, içtenlik. Xiyalgha bérilmek – Hayala dalmak. Bérilip ishlimek – İçtenlikle çalışmak.

bérip-bérip

Gitgide, gittikçe.

bériqi

Bu taraftaki. Bériqi yaqta – Bu tarafta.

bérish

I Varma. Bérishim kérek – Varmam gerek. Bérishtin yénishliri téz – Varmanızdan dönmeniz çabuk. Ishning bérishi – İşin gidişi. Bérish kélish – Gidiş dönüş. II Vermek, verme. Ayliq bérish – Aylık verme. Otpuska bérish – İzin verme. Unwan bérish – Ünvan verme. Qesem bérish – Kasem etme; yemin etme.

bérish-kélish

Gidiş dönüş; ilişki. Bérish-kélishimiz yoq – İlişkimiz yok. 2. gr. Yönelme hali.

bériwetmek

Verivermek.

bériwitish

bk. bériwetmek.

béshi

bk. bash.

bésilish

bk. bésilmaq.

bésilmaq

Basılmak. Qayta bésilmaq – Tekrar basılmak. Chang bésildi – Toz indi. Mal bésilghan kéme – Mal yüklenmiş gemi. Shamal bésildi – Rüzgar kesildi. Üni bésildi – Sesi kesildi. Yanghun bésildi – Yangın söndürüldü. Aghrighi bésildi – Ağrısı kesildi. El ayighi bésilghan mezgilde – Milletin gidiş dönüşü durduğu zaman.

bésim

Adım. 2. Basınç. Hawaning bésimi – Hava basıncı. 3. gr. Vurgu. 4. Üstün, büyük. Besim köpchülük – Büyük çoğunluk; ezici çoğunluk.

bésimdarliq

Üstünlük, hakimlik.

bésiq

İç bükey, obruk. 2. Ezilmiş, yılgın, sindirilmiş 3. Mütevazi, ağırbaşlı. Eghir-bésiq – Ağırbaşlı.

bésiqish

bk. bésiqmaq.

bésiqliq

İç bükeylik 2. Yılgınlık, ezilmişlik 3 İtidalli, ılımlı.

bésiqmaq

Susmak, sakinleşmek. El ayighi bésiqqan chaghda – Milletin gidiş dönüşü kesildiği zaman.

bésiqturmaq

(bésiqmaq'tan) Bastırmak, susturmak.

bésiqturulmaq

Bastırılmak, susturulmak.

bésish

(basmaq'tan) 1. Yürümek, adım atmak. 2. Basma, baskı yapma. 3. Yerini tutmak, vekillik. Orun bésish – Yerini tutma. 4. Basma, yayımlama, neşretme. Bésish bölümi – Baskı odası. Sheherni bésish – Şehiri ele geçirme. Ash bésish – Pilâvı dinlendirme. Aghriqni bésish – Ağrı kesme. Kigiz bésish – Keçe yapma. Qara bésish – Karabasan, kabus. Tuxum bésish – Tavuğun kuluçkaya yatması.

bésiwaldi

Kavunun bir türü.

bésiwalghuchi

İstilâcı, müstevli, gasp.

bésiwalmaq

Ele geçirmek, zaptetmek, zorla almak.

bésiwélish

bk. bésiwalmaq.

béter

f. Beter, daha kötü. Undin béter – Ondan beter; ondan daha kötü.

béton

r. Beton.

bétonluq

Betonlu. Tömür bétonluq – Demir betonlu.

béwil

f. İdrar, sidik.

béxewer

f.a. Habersiz. Hemmidin béxewer – Her şeyden habersiz.

béxi

Kunduracı iğnesi, biz, çuvaldız.

béxil

a. Cimri, hasis.

béxillenmek

a.u. Cimrilenmek, hasislenmek.

béxillinish

bk. béxillenmek.

béxilliq

a.u. Cimrilik, hasislik. Béxilliq qilmaq – Cimrilik etmek.

béyimaq

Zenginleşmek.

béyish

bk. béyimaq.

béyt

Beyit.

bézek

Nakış, desen, resim. Bézek salmaq – Nakış yapmak.

bézeklenmek

Süslenmek, güzelleşmek.

bézeklik

Nakışlı, desenli, resimli, süslü.

bézeklimek

Bezemek, süslemek.

bézelmek

Süslü olmak.

bézeng

İnatçı, direngen, arsız.

bézenglik

İnatçılık, arsızlık. Bézenglik qilmaq – İnatçılık etmek.

bézenmek

Süslenmek.

bézermek

Öfkeli bakmak. 2. Israr etmek.

bézesh

Bezemek, süslemek.

bézilish

bk. bézelmek.

bézimek

Bezemek, süslemek.

bézinish

bk. bézenmek.

bézireymek

bk. bézermek.

bézirish

bk. bézireymek.

bézish

bk. bezmek.

bézishmek

Dargınlık; aralarının açılması; birbirinden uzaklaşmak. Biz Bir-birimizdin béziship kettuq – Biz birbirimizden uzaklaştık.

bödüne–bözek

[ Previous ] [ Next ]

bödüne

Bıldırcın.

bödüniwaz

u.f. Bıldırcın dövüştürmeyi seven (kişi).

bödüniwazliq

u.f.u. Bıldırcın dövüştümeyi sevme.

bögen

Obur, pisboğaz.

bögenlik

Oburluk.

böhtan

a. Bühtan, iftira, töhmet. Böhtan qilmaq – İftira etmek.

böhtanchi

a.u. Bühtancı, iftiracı.

böjesh

Bezeme.

böjimek

Bezemek.

bökchan

Kamburlaşmış.

böke

I At sineği, üvez. II Güreşçi, pehlivan.

böken

Antilop.

böktermek

Eyerin arkasına yük bağlamak.

böktürüsh

bk. böktermek.

bökül

Otlakçı, asalak.

bökürimek

Böğürmek.

bölek

Başka. Mundin bölek – Bundan başka. 2. Ayrı. U bizdin bölek turudu – O bizden ayrı oturur.

bölek-bölek

Ayrı ayrı; başka başka.

bölekche

Ayrıca, başkaca.

bölekchilik

Ayrıcalık. Uning bölekchilighi nimide? – Onun ayrıcalığı nedir?

böleklik

Ayrıcalık. Böleklik qilmaq – Ayrıcalık tanımak.

bölenmek

Sarılmak. Gülge bölenmek – Çiçek ile sarılmak.

bölesh

bk. bölümek.

bölgüchi

Bölücü.

bölgünchilik

Bölücülük.

böljürgen

Böğürtlen. Qara böljürgen – Kara böğürtlen. Qizil böljürgen – Kızıl böğürtlen.

bölme

Oda.

bölmek

Bölmek, taksim etmek, paylaşmak. Bölüp chiqirish – Ayırmak. Könglünglerni uyaq-buyaqqa bölmenglar – Dikkatinizi dağıtmayın.

bölmilik

Ikki bölmilik öy – İki odali ev.

bölüm

Bölüm, bölük. Eskeriy bölüm – Askeri bölük.

bölümche

Bölüm.

bölümek

Belemek, kundaklamak.

bölün'güchi

mat. Bölünen.

bölündi

mat. Bölüm.

bölünmek

Bölünmek. Bölün'genni böri yer – Ayrılanı kurt yer. Bölünüp chiqmaq – Ayrılıp çıkmak.

bölünmes

Bölünmez, ayrılmaz.

bölünmeslik

Bölünmezlik, ayrılmazlık.

bölünüsh

bk. bölünmek.

bölüsh

Bölmek. Qaytidin bölüsh – Tekrar bölmek.

bölüshmek

Bölüşmek, paylaşmak.

bölüshüsh

bk. bölüshmek.

bölüshüwalmaq

Bölüşmek, paylaşmak.

bölüshüwélish

bk. bölüshüwalmaq.

bönek

Avans, pey. Bönek bermek – Avans vermek.

börek

anat. Böbrek.

böri

Kurt. Chil böri – Çakal. Böri isht – Kurt köpeği.

böriseg

Kurt köpeği.

börk

Kalpak, şapka.

börtegen

bot. Diken.

börtme

Ondüle, katlanmış, bükük. Börtme rumal – İpek şal.

börtmek

Şişmek, kabarmak.

börütme

Yumru, şiş.

böshük

Beşik.

böte

Pota.

böwek

Çocuk, yavru.

böweklik

Çocukluk. Böweklik qilmaq – Çocukluk yapmak.

böz

Amerikan bezi.

bözchi

Dokumacı.

bözek

Uslu, yavaş, sakin 2. Himayesiz, arkasız, kimsesiz. Bözek bolmaq – Ezik düşmek. Bözek qilmaq – Ezmek, hor görmek.

büdür–büzülmes

[ Previous ] [ Next ]

büdür

Pürtüklü, pürüzlü, kıvırcık.

büdür-büdür

Pürtüklü pürtüklü, kıvırcık.

büdürlesh

bk. büdürlimek.

büdürlimek

Kıvırcık hale getirmek.

bügün

Bu gün. Bügündin bashlap – Bu günden başlayarak. Bügün bolmisa ete – Bu gün olmazsa yarın. Ta bügün'giche – Ta bu güne kadar.

bügün-ete

Bu gün veya yarın.

bügünki

Bugünkü. Bügünki künlükte – Günümüzde.

bügünkidek

Bugünkü gibi.

büjek

Köşe. Üch büjek – Üçköşe, üçgen.

büjeklik

Köşeli. Üch büjeklik – Üç köşeli.

büjri

Büksül, dolambaçlı.

büjriklik

Büksüllük, dolambaçlı olma hali.

bük

Sıkı, sıkı; gür. Bük janggallik – Gür orman.

bükkide

Pek gür, çok gür. Bükkide bostan – Pek gür bostan.

bürge

Pire.

bürkes

Örtme; kaplama.

bürkimek

Örtmek; kaplamak.

bürküt

Kartal, altın kartal.

bütünley

bk. pütünley.

büwi

Yaşlı kadın, hanım, nine. 2. Hanım adlarına eklenir; Taşbüvi.

büyma

Kırma, kıvrım.

büyük

Büyük. Büyük alimlar – Büyük bil ginler.

büyüklük

Büyüklük.

büyüm

Nesne, eşya. Keng istimal bü yümliri – Bol tüketim nesneleri. Soda büyümliri – Ticari eşyalar.

büzülmes

Kopmaz.

Chaghan–chüshürüsh

[ Previous ] [ Next ]

Chaghan

Budistlerin yeni yıl bayramı (şu batta).

Char

Çar, kral, sultan.

Charizm

r. Çarlık, Çarlık rejimi.

Charyar

din. Peygamber Muhammed'in halefleri: Ebubekir, Ömer, Osman ve Ali.

Chawshyen

ç. Kore. Chawshyen tili – Kore dili.

Chawshyenlik

ç.u. Koreli. Chawshyenlik ayal – Koreli kadın.

Chighatay

Çağatay. Cengiz'in ikinci oğlu. Cengiz İmparatorluğunun Türkistan kışımı Çağatay'a verilmiştir. Chighatay edibiyati – Çağatay edebiyatı.

Cholpan

Zühre yıldızı, Çoban yıldızı.

Chuwash

Çuvaş (bir Türk boyunun adı).

Chéchen

Çeçen. Chéchen tili – Çeçençe, Çeçen dili.

Chérkes

Çerkez. Chérkes tili – Çerkez dili, Çerkezce.

Chéx

Çek. Chéx tili – Çek dili.

cha

I Ağarmış. Cha saqalliq – Ağarmış sakalli. Cha toxu – Alaca tavuk. II Başak kalıntısı; kesmik.

chach

Saç. Örüm chach – Örülmüş saç. Manglay chéchi – Alın saçı. Aq chach – Ak saç. Chach almaq – Saç kestirmek. Chach örmek – Saç örmek. Chach tökülmek – Saç dökülmek. Chéchim aqardi – Saçım ağardı. Chachliri aqarghan adem – Saçları ağarmış adam. Agharghan chach – Ağarmış saç.

chachbagh

Gelinin baş örtüsü. Kélinni kelgende körüng, chachbaghni salghanda körüng – Gelini geldiğinde gör, başörtüyü örttüğünde gör.

chachliq

Saçlı. Aq chachliq – Ak saçlı.

chachma

Taneli. Chachma oq – Misket.

chachmaq

Saçmak, serpmek. Aptap özining nurini chachti – Güneş nurunu saçtı.

chachqan

ağ. bk. chashqan.

chachquch

Mibzer, ekme makinesi.

chachqun

Dağınık.

chachrandi

Serpenti.

chachratmaq

(chachrimaq'tan) Sıçratmak, püskürtmek.

chachratquch

Püskürteç, pülverizatör.

chachratquzmaq

(chachratmaq'tan) Sıçrattırmak, serptirmek, püskürttürmek.

chachrimaq

Sıçramak.

chachtarash

u.f. Berber; bk. satrash.

chachtengge

Örülmüş saçın ucuna takılan madeni para.

chachturmaq

(chachmaq'tan) Dağıttırmak, serptirmek.

chadir

bk. chédir.

chagh

I Çağ, zaman, vakit, devir. Öz chéghida – Kendi zamanında. Shu chaghda – Şu zamanda. Bezi chaghlarda – Bazı zamanlarda. Kichik chéghimda – Küçük vaktimda. II Az. III Hoşnut, memnun. U könglimizni chagh etti – O gönlümüzü sevindirdi. IV Boyuna göre, denge, duruma göre, ayar, ölçü. Bu otup putumgha taza chagh keldi – Bu çizme ayağıma tam geldi. V Kuvvet, güç, kudret. Chéghingni chaghlap ishle – Gücünü ayarında kullan; dengeli çalış.

chaghlam

Varsayım. Köz chaghlimi – Gözle yapılan varsayım.

chaghlash

bk. chaghlimaq.

chaghlimaq

Tahmin etmek, ölçmek, ayarlamak. Chaghlap kördüm – Tahmin ettim. Qandaq chaghlaysen? – Nasıl buluyorsun? U chaghlimay sözleydu – O dengesiz konuşuyor. Chaghlap höküm qilmaq – Dengeli hükmetmek. Bu méni töwen chaghlighanlighingmu? – Bu beni aşağıladığın mı?

chaghliq

I Az. Chaghliq pulum bar – Az param var. II Geçici, muvakkat.

chaghsiz

Zamansız. Chaghsiz kelding – Zamansız geldin.

chah

ağ. Kuyu.

chaharyar

f. bk. Charyar.

chak

I bk. chek. II f. Tekerlek. Chishliq chaq – Dişli tekerlek. Harwuning chaqi – Arabanın tekerleği. Bir chaq yip – Bir makara ip. Chaq égirmek – İp eğirmek.

chak-chak

f. Chak-chak qilmaq – Çekmek.

chaka

Bala-chaqa – Çoluk çocuk.

chakang

ağ. bk. keshte.

chakar

f. İşçi. Chakar bolmaq – İşçi olmak.

chakarchiliq

f.u. bk. chakarliq.

chakarliq

f.u. İşçilik. Chakarliq qilmaq – İşçilik etmek.

chakine

Küçük. Chakine soda – Küçük ticaret.

chakkush

Çekiç.

chakush

Pide yapmada kullanılan bir tür çivili çekiç.

chakushka

Kama çivi.

chal

I 1. İhtiyar, yaşlı (erkekler için). 2. Ağarmış, ak saçlı. II Tam değil, yarı, bitmemiş, yarım yamalak. Chala uyqu – Imızganma uyuklama. Ishni chala tügettim – İşi yarıda bıraktım; İşi yarım yamalak bitirdim. Chala anglimaq – Yarım yamalak işitmek. Men uni chala bilimem – Ben onu yarım yamalak bilirim. Uni chala kördüm – Onu yarım , yalamak gördüm. Chala qazaq – Babası veya annesi Kazak olan. Chala ölük – Yarı ölü.

chala-puchuq

Yarım yamalak, biraz, tam değil.

chala-pula

Tam değil, biraz, karışık, az çok, yarim yamalak. Chala-pula ishlep qoydum – Biraz çalışmış oldum.

chalamolla

Yarım yamalak molla, bilgisiz molla.

chalasawat

u.f. Yarım yamalak okuma yazması olan; bilgisiz, cahil. Chalasawatlar kursi – Okuma yazma kursu.

chalasawatliq

u.f.u. Yarım yamalak okuma yazma hali; bilgisizlik; cahillik.

chaldurmaq

(chalmaq'tan III) Çaldırmak; müzik aletini çaldırmak.

chalgha

Tırpan.

chalghichi

Tırpan kullanan kimse, tırpancı.

chalghu

Müzik aletleri.

chalghuch

Çalan alet, karmaç.

chalghuchi

Çalgıcı, müzisyen.

chaliliq

Eksiklik, yarım yamalaklık. Chaliliq qilmaq – Eksiklik yapmak; yetersiz olmak; beceriksiz olmak. Mushu ishte men chaliliq qildim – Bu işte ben beceriksizlik ettim. Chaliliq bizdin ötti – Beceriksizlik ettik.

challiq

İhtiyarlık, yaşlılık (erkekler için).

chalma

Kurumuş çamur veya kerpiç parçası.

chalmaq

I Karıştırmak. II Ayak dayamak, ayakla vurmak. III Çalmak; müzik aletini çalmak. Chalmaq chalmaq – Alkışlamak.

chalmashmaq

Dolaşmak. Ayighim chalmiship kétiwatidu – Ayağım dolaşıyor.

chalputlimaq

Ayağına tepmek; ayağına vurmak; yıkmaya çalışmak.

chalqa

ağ. Sırt. U chalqisigha chüshti – O sırtüstü düştü.

chalqaymaq

Arkaya çekilmek; arka tarafına eğilmek, arkaya yaslanmak.

chalqiyish

bk. chalqaymaq.

chalwaqash

bk. chalwaqimaq.

chalwaqimaq

İhtiyarlamak, yaşlanmak.

chalwash

İyi traş edilmemiş baş; kötü traş edilmiş baş.

cham

bk. chamdam.

chama

Varsayım, tahmin, ölçü. Kérek chamida – Belli ölçüde. Chamidin tashqiri – Varsayımın dışında. Chamang yetse – Gücün yetse. Nimige chamang yetidu? – Neye gücün yeter? Chamisigha qarap yükle – Gücüne göre yükle. Saat ikkiler chamisida – Saat iki civannda. Méning chamamgha qarighanda – Benim tahminime göre. Chamam yetmeydu – Gücüm yetmiyor.

chamadan

r. Bavul, valiz.

chamaghur

bot. Turp.

chamdam

Adım. Her chamdamda qiyinchiliqlar kélip chiqidu – Her adımda zorluklar çıkacak.

chamdan

r. Bavul, valiz.

chamdash

bk. chamdimaq.

chamdatmaq

(chamdimaq'tan) Adımlatmak.

chamdimaq

Adımlamak. Chamdap mangmaq – Adım adım yürümek. U bir qedem ilgiri chamdidi – O bir adım ileri adımladı.

chamghur

bk. chamaghur.

chamilimaq

Ölçmek, tahmin etmek, kıyaslamak.

chamiliq

Ölçülü. Chamiliq pulum bar – Ölçülü param var.

chana

Kızak.

chanaq

Kabuk(ğu), kavkı. Köz chanighi – Göz çukuru. Uning közi chanighidin chiqqidek édi – Onun gözü göz çukurundan çıkar gibi idi.

chanash

bk. chanimaq.

chandir

iriş, sinir. Chandir gösh – Kirişli et.

chandirliq

Kirişli. Chandirliq gösh – Kirişli et.

chandurmaq

(chanmaq'tan) Yanılmak. Gepte chandurmaq – Sözde yanılmak. Chandurmay sözleydu – Yanlışsız konuşur.

chandurush

bk. chandurmaq.

chang

I Toz. Chang basmaq – Toz basmak. II Gürültü, yüksek ses. III. Chang salmaq – Kapmak, pençelemek. IV zool. Sarıasma.

chang-topa

Toz duman, toz toprak.

changchi

f.u. Sazcı.

changga

Ağaçtaki kuş yuvası.

changgal

I f. Avuç. II Salkım söğüt.

changgallimaq

Kapmak, yapışmak, avuca almak, pençelemek.

changgaq

Çengel, örgü iğnesi, tığ.

changghiriq

Keçe çadırın üstünü kuran ayrı bir yuvarlak kısmının adı. Kara öyning changghirighi – Keçe çadırın üst kısmı.

changildatmaq

(changildimaq'tan) Çıngırdatmak.

changildimaq

Çıngırdamak.

changjang

ç. Müdür, başkan. Zawodning changjingi – Fabrika müdürü.

changlandurmaq

Tozutmak 2. bot. Polenlemek.

changlandurush

bk. changlandurmaq.

changlanmaq

Tozumak 2. Polenlenmek.

changlashturmaq

Tozutmak.

changlatmaq

Tozutmak.

changliq

Tozlu. Changliq yol – Tozlu yol.

changqaq

Susuzluk, susama.

changqaqliq

Susuzluk.

changqargha

Alaca karga.

changqash

bk. changqimaq.

changqay

zool. Yaban horozu, çalı horozu.

changqimaq

Susamak.

changsiman

Toz gibi.

changsiz

Tozsuz.

chaniche

u.f. Küçük kızak.

chanimaq

Kazmak, kesmek, baltalamak, açmak. Ériq chanimaq – Kanal açmak. Yaghach chanimaq – Ağaç kesmek.

chanmaq

Yanılmak, kusurlu olmak, kusurun başkalarca bilinmesi. U changmay sözleydu – O kusursuz söylüyor.

chap

anat. Kasık (-ğı).

chapan

Cüppe, palto. Paxtiliq chapan – Kışlık palto. chekmen chapan – Palto.

chapanliq

Palto kumaşı.

chapaq

Çapak.

chapaqa

Kara kurbağası.

chapaqlashmaq

Çapak olmak.

chapaqlimaq

Çapak olmak.

chapaqliq

Çapaklı.

chapar

tar. Emireri, posta, kuriye, ayakçi.

chaparmen

tar. bk. chapar.

chapcha

Kürek.

chapchan

ağ. bk. chapsan.

chapchimaq

Atılmak, fırlamak, sıçramak.

chapchish

bk. chapchimaq.

chapi

ağ. Karyola, kerevet.

chapighan

Koşan, koşucu.

chaplanmaq

Yapışmak.

chaplash

bk. chaplimaq.

chaplashmaq

Yapışmak, sarılmak, usandırmak. U yerge chapliship yétiwaldi – O yere sarılmış halde yatıverdi.

chaplashqaq

Yapışkan, usandırıcı, yorucu.

chaplashqaqliq

Yapışkanlık, usandırıçılık.

chaplashturmaq

(chaplashmaq'tan) Yapıştırmak.

chaplashturush

bk. chaplashturmaq.

chaplatmaq

(chaplimaq'tan) Yapıştırtmak.

chaplatquzmaq

(chaplatmaq'tan) Yapıştırtmak.

chaplimaq

Yapıştırmak.

chaplishish

bk. chaplashmaq.

chaplitish

bk. chaplatmaq.

chapliwetmek

Sıvamak, macunlamak, ya pıştırmak.

chapmaq

I Koşmak. Chépip kelmek – Koşarak gelmek. II Çiftleşmek. III Kazmak, açmak, oymak. Ketmen chapmaq – Çapa ile yer kazmak. IV Kakmalarla süslemek. Sépigha kümüsh chapqan qilich – Sapı gümüş ile süslenmiş kılıç.

chapmu-chap

Yüz yüze karşılaşmak, yüz yüze rastlamak.

chapqaq

Hızlı, ayağı hızlı 2. Kalleş.

chapqu

Keser.

chapqun

Tipi 2. Akın, baskın.

chapqur

Hızlı koşan. Chapqur at – Hızlı koşan at.

chapqurluq

Çeviklik, canlılık.

chapquzmaq

I (chapmaq'tan III) Kazdırmak, açtırmak, oydurmak. II (chapmaq'tan ) Koşturmak. At chapquzmaq – At koşturmak.

chaprash

Çapraz.

chapsan

Çabuk, hızlı. Chapsan poyiz – Hızlı tren. Chapsan bérip kel – Çabuk git gel.

chapsanlash

bk. chapsanlimaq.

chapsanlatmaq

(chapsanlimaq'tan) Hızlandırmak.

chapsanlimaq

Hızlanmak.

chapsanliq

Çabukluk.

chapsanraq

Biraz hızlı, biraz çabuk.

chapturmaq

I (chapmaq'tan I) Koşturmak. Chapturup kelmek – Koşturup gelmek. At chapturmaq – At koşturmak. II (chapmaq'tan II) Çiftleştirmek. III (chapmaq'tan III) Kazdırmak, oydurmak, açtırmak. Östeng chapturmaq – Kanal açtırmak.

chapturush

bk. chapturmaq.

chaq

I bk. chagh I. II bk. chagh IV.

chaq-chuq

Ses taklidi.

chaq-pachaq

Chaq-pachaq bolmaq – Kırılmak; parçalanmak.

chaqa

Para, kuruş. Bir chaqam yoq – Bir kuruşum yok.

chaqash

Silkme, karıştırma, sarsıntı, titreme.

chaqchaq

Şaka. Chaqchaq qilmaq – Şaka etmek, şakalaşmak.

chaqchaqchi

Şakacı.

chaqchaqlashmaq

Şakalaşmak.

chaqchi

f.u. Tekerlek ustası.

chaqiliq

I Paralı. II. Bala-chaqiliq – Çoluk çocuklu.

chaqirilmighan

Davet edilmemiş. Chaqirilmighan méhman – Davet edilmemiş misafir.

chaqiriq

Çağırma, davet.

chaqirish

bk. chaqirmaq.

chaqirmaq

Çağırmak. Herbiy xizmetke chaqirmaq – Askeri hizmete çağırmak.

chaqirtmaq

(chaqirmaq'tan) Çağırtmak.

chaqlimaq

Bilemek. Pichaq chaqlimaq – Bıçak bilemek.

chaqliq

f.u. Tekerlekli. Ikki chaqliq harwa – İki tekerlekli araba.

chaqmaq

I 1. Kırmak, bozmak. Zorluq kishenlirini chaqmaq – Baskı işkencelerini kırmak. Chakmaq qent – Kesme şeker. 2. Sokmak, ısırmak. Ayighimni ilan chaqti – Ayağımı yılan soktu. Chéqip almaq – Sokmak, ısırmak. 3. Yakmak. Serengge chaqmaq – Kibrit yakmak. Chaqmaq chaqti – Kıvılcım çıktı. Aptap ademning közini chaqidu – Güneş insanın gözünü kamaştırır. Paqirap turghan qar közimni chéqip ketti – Parlayan kar gözümü kamaştınverdi. Bahagha chaq – Fiyatım kestir. II Yıldırım, şimşek. III Kare, dörtgen. IV Sokmak, ısırmak. V ağ. Dörtgen. Chaqmaq qent – Kesme şeker.

chaqmaqlimaq

Kare hale getirmek.

chaqmaqtash

Çakmaktaş.

chaqmaqtek

Kıvılcım gibi, yıldırım gibi, cin gibi.

chaqnimaq

Parlamak. Chaqnap turghan yultuzlar – Parlayan yıldızlar. Közimdin ot chaqnidi – Gözümde ateş alevlendi.

chaqpilek

f. İğ, iğ biçiminde.

chaqqan

Çevik. Chaqqan heriket qil – Çevik hareket et. Chaqqan bala – Çevik çocuk. Chaqqan bérip kel – Hemen git gel.

chaqqanlatmaq

Hızlandırmak.

chaqqanliq

Çeviklik, hızlılık, çabukluk.

chaqqaq

Sokan, sokucu, dikenli 2. Jurnalcı.

chaqquch

Ateşleyen.

chaqturmaq

(chaqmaq'tan IV) Sokturmak.

chaqturush

bk. chaqturmaq.

chaqu

Curnal, ihbar; bk. chéqim.

char

Alaca. Char toxu – Alaca tavuk.

charanglimaq

Yaygara etmek.

charaqlash

bk. charaqlimaq.

charaqlimaq

Görünüp kaybolmak, parlamak. Yultuzdek charaqlaydu – Yıldız gibi parlar.

charas

Kara üzüm türü.

charbagh

f. Çit.

charchap

f. Çarşaf.

charchash

bk. charchimaq.

charchashliq

Yorgunluk.

charchatmaq

(charchimaq'tan) Yormak.

charchay

bot. Bektaşi üzümü.

charchighanliq

Yorgunluk. Charchighanliqni sezmestin – Yorgunluğu duymadan.

charchimaq

Yorulmak. Charchimastin – Yorulmadan. Charchap ketmek – Yoruluvermek.

charchimas

Yorulmaz.

charchitish

bk. charchatmaq.

chare

f. Çare, tedbir. Chare körmek – Çare bulmak. Chare yoq – Çare yok. Jaza charisi – Ceza çaresi.

chare-tedbir

f.a. Çare ve tedbir.

charek

Çeyrek 2. Ölçü birimi 8.96 kg. Bir charek gürüsh – 9 kg pirinç.

charipay

f. Hayvan.

charisiz

f.u. Çaresiz. Charisiz qalmaq – Çaresiz kalmak.

charisizliq

f.u. Çaresizlik.

charlamchi

Müfettiş, gözetici, gözetmen.

charlamchiliq

Müfettişlik, gözetmenlik.

charlaqchi

bk. charlamchi.

charlash

bk. charlimaq.

charlighuchi

bk. charlamchi.

charlimaq

Müfettişlik etmek, gözetmek.

charq

bk. chaq I.

charqchi

f.u. 1. Tornacı 2. Bileyci.

charsa

f. Dörtgen, kare. Charsa métr – Kare metre.

charshembe

f. Çarşamba.

charsildatmaq

Çatırdatmak.

charsildimaq

Çatırdamak.

charwa

f. 1. Hayvan, mal, davar. Charwa mal – Hayvan, davar. 2. Ekonomi.

charwichi

f.u. Hayvan yetiştiricisi.

charwichiliq

Hayvancılık. Charwichiliq igiligi – Hayvancılık ekonomisi. Charwichiliq mutexessisi – Hayvancılık uzmanı.

charwidar

f. Hayvan yetiştiricisi.

chas

I f. Dörtgen. II Hızlı, çabuk. Achchighi chas – Çabuk kızan.

chasaqal

Ağarmış sakal.

chashka

f. Sabah.

chashmaq

ağ. bk. chachmaq.

chashqan

Sıçan, fare. Dala chashqini – Bozkır faresi. Chashqan yili – Sıçan yılı (12 hayvan takviminin birincisi, 1900, 1912, 1924, 1936, 1948 yılları sıçan yılıdır). Qarghu chashqan – Köstebek (-ği). Ak chashqan – Kakım. Chashqan késili – (tıb) polip (-pi).

chat

I Kasık; bk. chap. II 1. Dağ boğazı 2. Yarık, aralık.

chataliq

ağ. bk. chatra.

chataq

Aksilik, karışıklık, düzensizlik, macera. Chataq adem – Aksi adam; maceracı. Arimizda chataq chiqti – Aramızda karışıklık çıktı. Chataq qilmaq – Güçleştirmek; zorluk çıkarmak; karışıklık yaratmak. Chataq ish – Karışık iş. Chataq chiqarmaq – Karışıklık yaratmak; kavga çıkarmak. Kishining ishi bilen chatighing bolmisun – Başkaların işine karışma. Mesile chataqqa aylinip ketti – Mesele karışıklığa dönüştü.

chataqchi

İşi karıştıran; kavgacı; yaramaz.

chataqlashturmaq

Karıştırmak, zorluk çıkarmak.

chataqlashturush

bk. chataqlashturmaq.

chataqliq

Karışıklık, aksilik 2. münakaşa 3. Belirsizlik, muğlak olma.

chatashmaq

Dolaşmak, karışmak.

chatashturmaq

Dolaştırmak, karıştırmak.

chataylaq

ağ. bk. chatra.

chatma

Koşulan, takılan, bağlanan. Chatma harwa – Takılan araba.

chatmaq

Takmak, bağlamak.

chatqal

Boğaz, dağ boğazı.

chatqalliq

bk. chatqanliq.

chatqan

Çalılık, fundalık 2. Diken 3. bk. boran-chapqun.

chatqanliq

Çalılık, fundalık, ormamn sık yeri.

chatra

bk. chat I.

chatraq

bk. chatra ve chat I.

chawa

I Çalı çırpı. II İç yağı. Qoyning chawa yéghi – Koyunun iç yağı.

chawak

Alkış. Chawak chalmaq – Alkışlamak.

chawarmaq

Kızarmak.

chawat

İnce pide.

chawirish

bk. chawarmaq.

chaxcha

Tabak, kutu.

chaxchaq

Şaka. Chaxchak qilmaq – Şaka yapmak. Chaxchaq bilen qutulmaq – Şaka ile kurtulmak.

chaxchaqchi

bk. chaqchaqchi.

chaxchaqlashmaq

Şakalaşmak.

chaxmaq

bk. chaqmaq.

chay

Çay. Ak chay – Ak çay. Tash chay – Kalıba vurularak katılaştırılmış çay. Kök chay – Mavi çay. Achchiq – Çay demli çay. Sütlük chay – Sütlü çay. Qara chay – Kara çay (bir tür Çin çayı). Qaymaq chay – Kaymaklı çay. Chay quta – Çay kutusu. Chay qoshuq – Çay kaşığı. Chay demlimek – Çay demlemek. Ettigenlik chay – Kahvaltı. Chay ichish – Çay içme. Chay qoymaq – (bermek) çay vermek.

chay-pay

Çay ve çay gibi bir şeyler. Chay-pay ichiwalmaq – Çay ve çay gibi bir şeyler içmek.

chayan

Çiyan, akrep. Ilan-chayan – Yılan ve çiyan.

chayap

f. İpek halı.

chaychiliq

Çaycılık.

chaynash

bk. chaynimaq.

chaynimaq

Çiğnemek. Séghiz chaynimaq – Sakız çiğnemek.

chaypurush

u.f. Çay satıcı.

chayqalmaq

Sallanmak, ırgalanmak, çalkalanmak.

chayqanmaq

Yıkanmak.

chayqash

bk. chayqimaq.

chayqatmaq

(chayqimaq'tan) Sallatmak, ırgalatmak, yalpalandırmak, çalkalatmak, durulatmak.

chayqimaq

Sallamak, ırgalamak, yalpalandırmak, çalkalamak. Bash chayqimaq – Başıyla hayır işareti vermek. 2. Yıkamak, çalkalamak, durulamak. Kir chayqimaq – Çamaşır durulamak.

chayqinish

bk. chayqanmaq.

chayxana

u.f. Çayhane.

chayxanichi

u.f.u. Çayhaneci, çayhane sahibi.

chayxor

u.f. Çay tiryakisi.

chayxorluq

u.f.u. Çay tiryakiliği.

chayzar

u.f. Çay tarlası, çay bitkisinin bulunduğu alan (saha).

chaza

I ç. İleri karakol. II ç. Firkete.

chebdes

Çevik, faal.

chebdeslik

Çeviklik, faallik.

chechke

ağ. Öğle vakti.

chechmek

ağ. Çözmek, açmak.

chehre

f. Çehre, yüz, surat.

chek

I Hudut, sınır. Chek qoymaq – Sınırlandırmak. Chektin chiqmaq – Sınırı geçmek. Chektin ashqan – Sının aşan. II 1. Çek 2. Kur'a. Chek tashlimaq – Kur'a çekmek. Chek sanduqi – Kur'a sandığı. III 1. Dikiş yeri 2. Çatlak. Chek ketmek – Çatlamak. IV r. Çek.

chekchek

Öfkeli, kin dolu.

chekcheymek

Gözlerini fal taşı gibi açmak.

chekcheytish

bk. chekcheytmek.

chekcheytmek

Gözlerini fal taşı gibi açtırmak. Közlirini chekcheytip – Gözlerini fal taşı gibi açıp.

chekchiyish

bk. chekcheymek.

cheke

Şakak. Qizil yaghliqni chékilep tangghan qiz – Kızıl başörtüyü şakağından bağlamış kız.

chekke

Damla.

chekkilesh

bk. chekkilimek.

chekkilimek

Yapım, üretim, istihsal.

chekküzmek

bk. chektürmek.

chekküzüsh

bk. chekküzmek.

cheklem

Tehdit, sınırlama, kısma.

cheklen'gen

Tehdit edilen, sınırlanmış.

cheklen'genlik

Tehdit edilmişlik, sınırlanmışlık.

cheklesh

bk. cheklimek.

cheklik

Sınırlı.

cheklime

Sınırlama, yasaklama.

cheklimek

Sınırlamak, yasaklamak.

chekmek

I İçmek (sigara içmek) II Çekmek. Azap chekmek – Azap çekmek. Ah chekmek – Ah çekmek. Chéchek chekmek – Çiçek aşısı yapmak. III Koşmak. Harwigha at chekmek – Arabaya at koşmak.

chekmen

Asya modası bir tür kışlık pamuklu palto ve bu palto için kullanılan pamuk kumaş. Kaşgar, el tezgahı ile dokulan bu kumaşı ve bu paltosu ile ünlüdür.

chekmenlik

Asya modası palto için kullanılan kumaş.

chekmes

Tutmaz, yapışmaz. Kush chekmes lachin – Kuş tutmaz doğan.

cheksiz

Sınırsız, uçsuz bucaksız. Cheksiz dala – Uçsuz bucaksız bozkır.

cheksizlik

Sınırsızlık, uçsuz bucaksızlık.

chektürmek

I Sigara içirmek. II Çektirmek. III Koşturmak (araba, sapan gibi aletlere iş hayvanı bağlattırmak).

chelish

I (chalmaq'tan III) Çalmak, oynamak. II (chalmaq'tan I) Karıştırmak, eritmek.

chelle

Kamış. Chelle éghil – Kamış ağıl.

chelpek

Yağda pişirilen çörek; bk. poshkal.

chem

f. Kösele, ayakkabının altı.

chember

f. Çember. Yerim chember – Yarım çember.

chemberches

f. Koparılmaz, bozulmaz, herşeye hazır.

chemberlimek

Çemberlemek, çerçevelemek.

chemek

I ağ. Parmak; bk. barmaq. II İğri ayaklı.

chemen

I f. bk. chimen. II ç. Erişte, makama.

chemlimek

Taban koymak, kundura tabanı.

chen

I ç. Apolet. II ç. Oran, ölçü.

chendan

f. Bir defa, misli. Yüz chendan artuq – Yüz misli fazla.

chengze

ç. Kullanmak için kesilmiş ince çam ağaçları.

chenlesh

bk. chenlimek.

chenlimek

Kıyaslamak, yerini göstermek.

chep

f. Sol. Chep tamangha – Sol tarafa.

chepe

ağ. Solak; bk. solxay.

chertmek

ağ. Şaklamak, şakırdamak.

chet

Kıyı, kenar, yan. Bir chette – Bir kıyıda. Chet at – Arabanın yanma koşulan at. Chet barmaq – Serçe parmak. Chettin qarighanda – Kıyıdan bakıldığında. Yéza chétide – Köy kıyısında. Chette qalmaq – Dışarıda kalmak. Chetke chiqmaq – Dışarı çıkmak. Chetke qaqmaq – Dışlamak. U özini chetke aldi – O kendisini bir kenara aldı. Chet kishi – Yabancı kişi. Chet dölet – Kişisi yabancı devlet kişisi. Chet yurt – Yabancı ülke. Chet el – Yabancı ülke, yabancı devlet.

chetel

Yabancı ülke. Chetel tili – Yabancı dil. Chetel méli – Yabancı mal.

chetellik

Yabancı. Chetellik méhmanlar – Yabancı konuklar.

chetlesh

bk. chetlimek.

chetleshmek

Uzaklaşmak.

chetleshtürmek

(çetleşmekben) Uzaklaştırmak.

chetlik

Savulmak, bir yana çekilmek. Chetlik qilmaq – Bir yana çekmek.

chetlimek

Savulmak, bir yana çekilmek.

chetmek

İlmikli kapan.

chetnimek

Kaçınmak, çekilmek.

chewendaz

f. Atlı.

chewre

Torun çocuğu, torunun oğlu.

cheydu

I ç. Kıyma satın. II ç. Satır (büyük bıçak).

cheyek

ağ. Uzun. Cheyek chachliq – Uzun saçlı.

cheyletmek

(cheylimek'ten) Çiğnetmek, yoğurtmak.

cheylimek

Çiğnemek, yoğurmak.

cheyliwetmek

Çiğneyivermek, yoğuruvermek.

cheynek

Çaydan, demlik.

cheypu

ç. Küçük top.

cheyze

ç. Patlıcan.

chiberqut

Kadife.

chibilimek

ağ. Sarmak, kucaklamak, bağrına basmak.

chichish

bk. chichmaq.

chichmaq

Dışkısını salmak.

chidam

Tahammül, dayanma gücü. Chidam bermek – Dayanmak.

chidamliq

Dayanıklı, tahammüllü. Soghuqqa chidamliq – Soğuğa dayanıklı.

chidamliqliq

Dayanıklılık, tahammüllülük.

chidamsiz

Dayanıksız, tahammülsüz. Soghuqqa chidamsiz – Soğuğa dayanıksız.

chidamsizliq

Dayanıksızlık, tahammülsüzlük.

chidarliq

Tahammül edilebilir, dayanılabilir. Chidarliq halim qalmidi – Dayanılabilir halim kalmadı.

chidash

bk. chidimaq. Chidash bermek – Dayanmak.

chidashliq

Dayanıklı. Chidashliq bermek – Dayanmak. Ademning wüjüdi chidashliq bérelmeydu – Adamın vücudu dayanamaz.

chide

ağ. Bukağı; köstek (-ği).

chidighusiz

Dayanılmaz, tahammül edilmez.

chidimaq

Dayanmak, tahammül etmek. Chidap bermek – Dayanmak. Bu chidap bolmaydighan ish – Bu dayanılmaz iş. Chidap turalghusiz – Dayanılmaz. Chidap turalmaydighan – Dayanılmaz. U achchighigha chidalmaydu – O kızarsa sinirlerine hakim olamıyor.

chidimas

Dayanıksız, tahammülsüz, sabırsız.

chidimasliq

Dayanıksızlık, tahammülsüzlük, sabırsızlık. Chidimasliq hal – Dayanılmaz durum.

chig

I ağ. bk. chigh. II Düğüm; bk. chigik ve chigich.

chigdürmek

Düğümletmek.

chigdürüsh

bk. chigdürmek.

chige

Kınnar 2. Kenevir, kendir.

chigh

bot. Genelde bozkırlarda toplu olarak bir kökten dal dal olup çıkan uzun ve ince bitki ki, bu bitkiden bağ ve avlu süpürgesi yapılır. Chigh sakili – Bu 'chigh' bitkisinin ucundaki sakala benzeyen çiçeği.

chighan

Bir tür dikenli siyah ağaç.

chighanliq

chighan' ağacının bulunduğu saha.

chighdan

Hasır.

chighdan'gül

Çalılık, fundalar.

chighdimaq

bot. Çayır otu; süsen çiçeği.

chigher

Levha, tabela.

chighir

Çıkrık. Chighir yol – Çığır, dar patika.

chighiriq

Tekerlek, çark. Su chighirighi – Su tekerleği; dümen tekerleği.

chighliq

chigh' Bitkisinin bulunduğu saha.

chigich

Düğüm. Chigich kirmek – Düğümlenmek.

chigichi

Zanaatçı, esnaf.

chigichlik

Düğümlü.

chigichlimek

Düğümlemek; bk. chishlimek.

chigik

Düğüm.

chigiklik

Düğümlü.

chigilik

Çekirdekli. Chigilik ösümlük – Çekirdekli bitki.

chigilmek

Bağlanmak, düğümlenmek.

chigish

bk. chigmek. Chigish kirgüzmek – Düğümlendirmek; iş sarpa sarmak; karışık bir hale getirmek. Alla qandaq chigish oylar – Acayip bir karışık düşünceler. Nurghun chigish mesililer – Çok karışık meseleler.

chigishlendürmek

Düğümlendirmek, karıştırmak, sarpa sardırmak.

chigishlenmek

Düğümlenmek, karışmak, sarpa sarmak.

chigishleshmek

bk. chigishlenmek.

chigishleshtürmek

bk. chigishtürmek.

chigishlimek

Düğümlemek, karıştırmak, sarpa sardırmak.

chigishmek

Düğümlenmek, bağlanmak.

chigishtürmek

Düğümlendirmek, karıştırmak, sarpa sardırmak.

chigit

Pamuk çekirdeği (pamuk tohumu). Chigit yéghi – Pamuk çekirdeği yağı.

chigitlik

Çekirdekli. Chigitlik paxta – Çekirdekli pamuk.

chigiy

ağ. Dar patika, çığır, keçiyolu.

chigmek

Düğümlemek, bağlamak. Yaghliq chigmek – Örtü bağlamak (örtmek).

chijiq

ağ. bk. siziq.

chike

ağ. bk. chekke.

chiketke

Çikirge. Kara chiketke – Kara çikirge.

chikildek

ağ. Ayçiçeği, günebakan. Chikildek yéghi – Ayçiçek yağı.

chikildesh

bk. chikildimek.

chikildimek

Tiktak yapmak.

chikirish

bk. chiqarmaq.

chikke

Şakak.

chil

I Çil. Chil böri – Çakal. II t. Ekzama.

chilan

I İğdegillerden, koyu kahve renkli bir meyve ki, Kaşgar'ın çilanı ünlüdür. Chilan derixi – Çilan ağacı. II Koyu kahve rengi. Chilan toruq at – Koyu doru at.

chilanmaq

(chilimaq'tan) Islanmak, sulanmak. Qangha chilinip yattim – Kana batıp yattım; Kanla ıslanıp yattım.

chilapcha

ç. Leğen.

chilapchin

Tekne, leğen.

chilash

bk. chilimaq.

chilashmaq

Islanmak, sulanmak.

chilatquzmaq

(chilimaq'tan) Islattırmak, suya batırtmak.

chilawalmaq

Islatmak, suya batırmak, sulatmak.

chilböri

Çakal.

chile

Gübre; mayıs, hayvan pisliği. Ayighide chile qoymay tazilidi – Ayağını hayvan pisliğinden temizledi.

chiley

Taze hayvan pisliği.

chilge

Önce olgunlaşan bir kavun türü. Chilge shaptul – Önce olgunlaşan bir şeftali türü.

chilim

Pipo ile içilen tütün. Chilim chekmek – Pipo ile tütün içmek.

chilimaq

Batırmak, banmak, ıslatmak, nemletmek. U sugha nan chilap yedi – O ekmeği ıslatarak yedi. Idishqa chilighan sey – Salata.

chilimkesh

u.f. Tütün tiryakisi.

chiliq

Çok, büsbütün, tamamıyla. Chiliq qara terge chömüldüm – Büsbütün ter içinde kaldım. Köynigim chiliq ter – Gömleğim ter içinde.

chiliq-chiliq

İliklerine kadar ıslanmak; sırsıklam olmak.

chiliwalmaq

bk. chilimaq.

chillaq

Düğün sonrası, akrabalar arasındaki karşılıklı konukluk.

chillash

Tavuğun ötmesi. Toxular chillashqa bashlidi – Tavuklar ötmeye başladı.

chille

Sıraca. Chille késili – Sıraca hastalığı.

chillimaq

Davet etmek, çağırmak. Chillaydu bizni her seher sirdash shamallar – Çağırır bizi her sabah sırdaş yeller.

chilpiz

ağ. Kuzu kürkü; bk. eltire.

chim

Çim, çimen, çimenlik. Chim tézek – Turba.

chimaq

Çelme. Chimaq salmaq – Çelme takmak.

chimche

ağ. bk. könchi.

chimchilash

bk. chimchilimaq.

chimchilimaq

Çimdiklemek, çimdik atmak.

chimchimaq

bk. chimchilimaq.

chimchiq

Gözlerini kıpıştıran.

chimchiqlatmaq

Gözlerini kıpıştırmak.

chimchiqlitish

bk. chimchiqlatmaq.

chimdash

bk. chimdimaq.

chimdilimaq

bk. chimchilimaq.

chimdim

(Üç parmak ucu ile tutulan miktar) Çitmik, fiske.

chimdimaq

Çimdiklemek, çimdik atmak.

chimdiwalmaq

Çimdiklemek, çimdik atmak.

chimeltek

Küçük parmak, serçe parmak.

chimen

Çayır, çayırlık.

chimen'gül

Bir çiçek adı.

chimenli

f.u. Çayırlık.

chimentaz

f.u. Balıkçıl kuşu.

chimenzar

Çayırlık.

chimge

ağ. bk. qonchi.

chimildimaq

Gözlerini kıpıştırmak 2. Utanmak, çekinmek. Yüzi chimildimay shundak deydu – Utanmadan şöyle diyor.

chimildiq

Perde.

chimir

Imir-chimir – Göz kararması.

chimlash

bk. chimlimaq.

chimlimaq

Çimenli hale getirmek.

chimliq

Çimenlik, otluk.

chimpede

f.u. ağ. bk. chümperde.

chimqash

bk. chimqimaq.

chimqimaq

Çimdiklemek.

chin

Gerçek, doğru, hakikî. Sözning chini – Sözün gerçeği. Chin dost – Hakikî dost. Chin muhebbet – Hakikî sevgi. Chin dil bilen – Gönülden, candan.

chinar

Çınar (ağacı). Chinar derexti – Çınar ağacı.

chinarliq

Çınarlık.

chindiliqqa

Dördüncü gün; dört gün sonra.

chine

Çini; porselen.

chine-cheynek

Çay takınılan.

chine-chöchek

Mutfak takınılan.

chine-qacha

Mutfak takınılan.

ching

Sağlam, berk, sıkı, sabit. U qolumni ching siqti – O elimi iyice sıktı. Ching irade – Sabit irade. U öz sözide ching turdi – O sözünden caymadı. Ching uyushmaq – Sıkı birleşmek. Ching baghlinish – Sıkı bağlanma. Ching sual – Zor soru. Yadingda ching sakla – Aklında iyi tut. Özge yaring bolmisa, ching yaring bolay, yarim – Başka yarın olmazsa, sabit yarın olayım, yarım (sevgilim).

chingaymaq

Sıkılaşmak, sabitleşmek, sağlamlaşmak.

chingaytmaq

(chingaymaq'tan) Sıkılaştırmak, sabitleştirmek, sağlamlaştırmak.

chingdalmaq

Sıkıştırılmak; basarak sıkılaştırmak. Chingdalghan yol – Sıkıştırılmış yol.

chingdash

bk. chingdimaq.

chingdilish

bk. chingdalmaq.

chingdimaq

Basarak sıkıştırmak.

chinggeytmek

Dişlerini göstermek. U chishlirini chinggeytti – O dişlerini gösterdi.

chinggilek

bot. Yaban keteni, şeytan saçı, aktimon.

chingimaq

Sağlamlaşmak, sabitleşmek, sıkı hale gelmek.

chingitilish

bk. chingitilmaq.

chingitilmaq

Sağlamlaştırılmak, sabitleştirilmek, sıkıştırılmak.

chingitish

bk. chingitmaq.

chingitmaq

Sıkılaştırmak, sağlamlaştırmak.

chingliq

Dayanıklılık 2. Sağlamlık, sıkılık 3. Zorluk, çetinlik.

chingqalmaq

Sıkışmak.

chingqash

bk. chingqimaq.

chingqi

Chingqi chüsh – Tam öğle zamanı.

chingqilish

bk. chingqalmaq.

chingqimaq

Sıkıştırmak, zorlamak. Waxt chingqap keldi – Vakit sıkıştırdı; süre az kaldı. Chingqap aghrimaq – Şiddetli ağrı hissetmek; çok ağırmak.

chingsey

ç. Maydanoz.

chinigül

Karanfil (çiçeği).

chiniqadaq

Usta, kırılan çinileri yamamak.

chiniqish

bk. chiniqmaq.

chiniqmaq

Sağlamlaşmak, çelikleşmek, da yanıklı hale gelmek.

chiniqturmaq

(chiniqmaq'tan) Sağlamlaştırmak, çelikleştirmek.

chiniqturush

bk. chiniqturmaq.

chinitexse

Mutfak takımları.

chinliq

Gerçeklik, doğruluk.

chip-chip

Taklidî ses (buzun çözülmesi, karın erimesi gibi sıvı şeyler için kullanılır).

chipar

Benekli, alaca. Chipar at – Benekli at. Ala chipar – Alaca, alacalı bulacalı.

chiparliq

Beneklilik, karışık renkler halita sı.

chipchiq

ağ. serçe.

chiperchi

ağ. Postacı; bk. pochtikesh.

chiperxana

u.f. Postahane.

chipildash

bk. chipildimaq.

chipildimaq

Taklidî ses (dalga ve damlaların çırpıntısı). Uning yüzidin ter chipildap éqiwatidu – Onun yüzünden ter şıpırdap akıyor.

chipleshtürmek

ağ. Lehimlemek.

chipta

Hasır 2. Lif, kese.

chiptan

bk. chipta.

chipturghuch

ağ. Boyunduruk.

chiq-chiq

takl. Chiq-chiq qilmaq – Tik-tak yapmak.

chiqan

t. Çıban.

chiqarmaq

Çıkarmak. Öydin chiqarmaq – Evden çıkarmak. Chiqirip tashlimaq – Çıkarıvermek. Chet memliketke chiqarmaq – Yurt dışına çıkarmak. Qaptiki nanni chiqar – Turbadaki ekmeği çıkar. Béshingni chiqarma – Başını çıkarma. Bayraq chiqarmaq – Bayrak çıkarmak. May chiqarmaq – Yağ üretmek. Mekteptin chiqarmaq – Okuldan atmak. Xizmettin chiqarmaq – İşine son vermek. Gézit chiqarmaq – Gazete çıkarmak. Qanun chiqarmaq – Kanun çıkarmak. Idarimiz yolyoruq chiqardi – Kurumumuz önerge çıkardı. Balini emchektin chiqarmaq – Çocuğu memeden ayırmak. Pul chiqarmaq – Para çıkarmak. Ishtin chiqarmaq – İşten çıkarmak. Qoldin chiqarmaq – Elden çıkarmak. Bash chiqarmaq – Başaklanmak. Atni harwidin chiqarmaq – Atı arabadan çıkarmak. Chiqirip qoymaq – Geçirmek; uğurlamak. Nam chiqarmaq – Ün kazanmak. Oylap chiqarmaq – Düşünerek bulmak. Ularning chiqarghan béyitliri – Onların çıkardığı beyitler; onların keşfettiği beyitler. Yuquri chiqarmaq – Yukarı çıkarmak. Ayaq chikarmaq – Yürümeye başlamak. Charwa mallarni qishtin aman chiqarmaq – Hayvanları kıştan sağ salim çıkarmak. Yoldin chiqarmaq – Azdırmak; baştan çıkarmak; yoldan çıkarmak; saptırmak. Estin chiqarmaq – Hatırdan çıkarmak. Jidel chiqarmaq – Kavga çıkarmak. Topulang chiqarmaq – Ayaklanmak. Küch chiqarmaq – Güç çıkarmak; çalışmak; yardım etmek. Payda chiqarmaq – Fayda çıkarmak; kazanmak, kâr edinmek. Berginini burnimdin chiqardi – Verdiğini burnumdan çıkardı. Haydap chiqarmaq – Kovmak, defetmek, kapı dışarı etmek.

chiqartmaq

(chiqarmaq'tan) Çıkartmak. Chishimni chiqarttim – Dişimi çıkarttim.

chiqartturmaq

(chiqartmaq'tan) Çıkarttırmak.

chiqildash

bk. chiqildimaq.

chiqildatmaq

Şaklatmak, şakırdatmak.

chiqildimaq

Şaklamak, şakırdamak.

chiqim

Gider, masraf. Chiqim qilmaq – Masraf etmek. Malning qarni toq bolsila soghuqtin chiqimgha uchrimaydu – Hayvanın karnı tok olursa soğuktan ölmez. Kirim-chiqim – Gelir gider.

chiqimdar

u.f. Masraflı. Chiqimdar bolmaq – Masraflı olmak.

chiqimliq

Masraflı. Chiqimliq ish – Masraflı iş. Chiqimliq chay – Demli çay.

chiqimsiz

Masrafsız, gidersiz.

chiqindi

Artıklar, kırıntılar.

chiqirilmaq

(chiqarmaq'tan) Çıkarılmak. Aridin chiqirilmaq – Aradan çıkarılmak. Koghlap chiqirilmaq – Kovalanmak. Ishlep chiqirilmaq – Üretilmek. Bésip chiqirilmaq – Basılmak. Yuquri chiqirilmaq – Yukarı çıkarılmak.

chiqirishmaq

Çıkarışmak, beraber çıkarmak.

chiqiriwalmaq

Çıkarmak.

chiqiriwetmek

Çıkarıvermek. Atni harwidin chiqiriwettim – Atı arabadan çıkarıverdim.

chiqiriwétish

bk. chiqiriwetmek.

chiqish

bk. chiqmaq.

chiqishalmasliq

Anlaşamazlık; geçinemezlik.

chiqishish

bk. chiqishmaq. Birge turghandin kéyin chiqishi kérek – Beraber yaşadıktan sonra geçinmek gerek.

chiqishiwalmaq

Geçinivermek, anlaşıvermek. Biz uning bilen chiqishiwalduq – Biz onunla geçineverdik.

chiqishiwélish

bk. chiqishiwalmaq.

chiqishmaq

Anlaşmak, geçinmek. U héchkim bilen chiqishalmaydighan adem – O hiç kimse ile geçinemeyen adam. Biz uning bilen zadila chiqishalmaymiz – Biz onunla hiç geçinemeyiz. U hemme bilen chiqiship kétidu – O herkes ile geçinir. 2. Beraber çıkmak. Hemmisi seperge chiqishti – Hepsi yolculuğa çıktılar.

chiqishturmaq

(chiqishmaq'tan) Barıştırmak.

chiqmaq

Çıkmak. Öydin chiqmaq – Evden çıkmak. Chiqip ketmek – Çıkıp gitmek. Élip chiqmaq – Alıp çıkmak. Chiqip kelmek – Çıkıp gelmek. Tepip chiqmaq – Bulmak. Ishlep chiqmaq – İşlemek. Kün chiqti – Güneş çıktı. Ay chiqti – Ay doğdu. Chiqip turmaq – Çıkıp durmak. Yadin chiqqan oq yanmas – Yaydan çıkan ok dönmez. Yolgha chiqmaq – Yola çıkmak. Törge chiqmaq – Evin misafir yerine geçmek. Men yaghachqa chiqtim – Ben ağaca çıktım. Yuquri chiqmaq – Yukarı çıkmak. U buruti chiqmastin turup jengge ketken – O bıyığı çıkmadan savaşa gitmiş. Boynumgha chipqan chiqti – Boynuma çıban çıktı. Jangjal chiqti – Kavga çıktı. Shamal chiqti – Rüzgar çıktı. Xizmettin chiqti – İşten ayrıldı. U Nayman urighidin chiqqan – O Nayman soyundan çıkmış. Sözüng yalghan bolup chiqti – Sözün yalanmış. Erge chiqmaq – Kocaya gitmek. Balining tili chiqti – Çocuk konuşmaya başladı. Chay emdi chiqti – Çay yeni demlendi. Sözge chiqmaq – Konuşmaya çıkmak. Qarshi chiqmaq – Karşı çıkmak. Qolgha chiqidighan nerse – Ele geçebilecek şey. Izdin chiqmaq – İzden çıkmak; raydan çıkmak. Ishten chiqmaq – İşten ayrılmak. Bu ishning höddisidin chiqalmaymen – Bu işin üstesinden gelemem. Héch néme chiqmaydu – Hiçbir şey çıkmaz. Haraq béshimgha chiqti – Rakı etkiledi. Üstün chiqmaq – Üstün olmak. Qolum chiqti – Elim çıktı. Tamaqa otaqtin chiqti – Tütün bitkilerinin yabanî otlardan ayıklanması tamamlandı. Chetke chiqmaq – Kıyıya çekilmek. Chüshümdin chiqmaydu – Rüyamdan çıkmıyor.

chiqquzmaq

bk. chiqartmaq.

chiragh

f. ağ. bk. chiraq.

chiraghdan

f. Şamdan.

chiraq

Kandil, yağ lambası. Bilim-éqilning chirighidur – Bilim aklın ışığıdır.

chiray

f. Yüz, sima, çehre, surat. Ay chiray – Ay yüzlü. Ochuq chiray – Güler yüzlü. Issiq chiray – Sıcak yüzlü. Chiray bermek – Yüz vermek. Sürün chiray – Asık suratlı. Uning chirayi sürün – Onun suratı asık. Chirayingni türme – Suratını asma. Uning chirayidin nur yéghip turudu – Onun simasından nur yağıyor. Chirayingiz kimdin kün'ge saghirip kétiwatidu – Yüzünüz günden güne sararmaktadır. U chirayini buzdi – Onun suratı asıldı. Uning chirayi échilip ketti – Onun yüzü güldü.

chirayliq

f.u. Güzel. Ochuq chirayliq – Güler yüzlü. Sürün chirayliq – Asık suratlı.

chiraysiz

f.u. Çirkin.

chiraysizliq

f.u. Çirkinlik.

chirghan

Bir tür dikenli siyah ağaç.

chirik

Çürük, çürümüş.

chiriklash

bk. chiriklimaq.

chiriklik

Çürüklük.

chiriklimaq

Cırcır etmek, cıvıldamak.

chirildaq

Çığırtkan.

chirildaqliq

Çığırtkanlık.

chirildash

bk. chirildimaq.

chirildashmaq

Cıvıldaşmak, cırıldaşmak.

chirildatmaq

(chirildimaq'tan) Cırcır ettirmek, cıvıldatmak.

chirildimaq

Cıvıldamak, cırıldamak.

chirimek

Çürümek.

chirindi

Çürümüş şey, çürük mürük, bozuk şey. 2. Bitkilerin çürümesinden hasıl olan toprak gübre.

chiriq

Chiriq etmek – Cırcır etmek, cıvıldamak.

chirish

bk. chirimek.

chirislash

bk. chirislimaq.

chirislimaq

çatırdamak, şakırdamak 2. Cızırdamak, gıcırdamak.

chiritilmek

Çürütülmek.

chiritish

bk. chiritmek.

chiritmek

(chirimek'ten) Çürütmek.

chirko

r. Kilisse.

chirmalmaq

Karışmak, sarılmak. iç içe olmak.

chirmaq

Pençe, elin içi, elin beş parmağı.

chirmash

bk. chirmimaq.

chirmashmaq

Karışmak, dolaşmak, çetrefil bir hale gelmek, sarılmak, dolanmak.

chirmashquch

Sarmaşıcı, sarmaşan.

chirmatmaq

(chirmimaq'tan) Ördürmek, sardırmak.

chirmek

ağ. bk. kirmek.

chirmimaq

Sarmak, dolaşmak.

chirmishish

bk. chirmashmaq.

chirmitish

bk. chirmatmaq.

chirmiwalmaq

Qirlarni chirmiwalghin yawa otlar – Kırlan sarmış yabanî otlar.

chirmux

bot. Serbetçiotu.

chirsildash

Cırıldama.

chish

Diş. Éziq chish – Azı dişi. Süt chishi – Süt dişi; çocuk dişi. Udul chish – Ön diş. Chishning göshi – Dişin eti. Chish aghrighi – Diş ağrısı. Chish doxturi – Diş doktoru. Chish shotkisi – Diş fırçası. Chishqa tegmek – Kızdırmak; rahatsız etmek, sinirlendirmek. Chish yamimaq – Dolgu yapmak. Sapanning chishi – Saban dişi. Chish paturmaq – Sızlatmak, üzmek, zarar vermek. Chish patmas – Çok sert, sıkı. U chish tirnighi bilen yépishiwaldi – O bütün gücü ile sarıldı; dişi ile tırnağı ile sarıldı. U chish tirnighi bilen qarshi boldi – O bütün gücü ile karşı çıktı. Chishimni bülep turuptimen – Niyetindeyim; kastındayım. Chishim ötmeydu – Onu yapamam; ona cüret edemem.

chishang

İri dişli, dişli, dişli tırnaklı; öndeki dişlerin çıkıntılı olması.

chishangliq

Küstahlık, edepsizlik, zehirlilik, kinlilik.

chishi

Dişi. Chishim ötmeydu – Onu yapamam; Ona cüret edemem.

chishlem

Parça. Bir chishlem nan – Bir parça ekmek.

chishlesh

bk. chishlimek.

chishletmek

(chishlimek'ten) Dişletmek.

chishlettürmek

(chishletmek'ten) Dişlettirmek.

chishlimek

Dişlemek. Tilimni chishliwaldim – Dilimi dişledim. Uni böri chishlep öltürdi – Onu kurt dişleyerek öldürdü. Ishliseng chishteysen – Çalışsan kazanırsın. Ishlimigen chishlimeydu – Çalışmayan kazanamaz.

chishliq

Dişli. Chishliq chaq – Dişli tekerlek. 2. Dişli; dişli tırnaklı.

chishliwalmaq

Dişlemek, dişleyevermek.

chishsiz

Dişsiz.

chishsizliq

Dişsizik.

chisla

r. 1. Tarih 2. Takvim. Onunchi chisla – Tarihin onu.

chit

I r. Basma, çit köynek basma gömlek. II Çakal eriği çalıları, çiten Çit.

chitlaghliq

Çitlanmış.

chitlanmaq

Çilanmak.

chitlash

bk. chitlimaq.

chitlatmaq

(chitlimaq'tan). Qoghunluqni chitlattim – Kavun tarlasını çitlattım.

chitlimaq

Çitlamak.

chitliq

bk. chitlaghliq.

chiwe

Kasık; bk. chatra.

chiwich

Bir yaşındaki keçi.

chiwildimaq

Cırcır etmek, cıvıldamak.

chiwin

Sinek.

chiwiq

Çubuk. Polat chiwighi – Çelik çubuğu.

chiwiqlash

bk. chiwiqlimaq.

chiwiqlimaq

Çubuk ile vurmak; kamçılamak.

chiyghan

Doru.

chiyqirash

bk. chiyqirimaq.

chiyqiratmaq

(chiyqirimaq'tan) Bağırtmak, ağlatmak. Balilarni néme munche chiyqiritisen – Çocuklan niye bu kadar ağlatırsın.

chiyqirighaq

Yaygaracı, kavgacı.

chiyqirimaq

Bağırmak, gürültü etmek.

chiyqiritish

bk. chiyqiratmaq.

chiza

ç. 1. Çin uzunluk ölçü birimi (30 cm) 2. Çizgi, cetvel.

chochaq

anat. erkeklerin cinsel organı.

chochqa

Domuz. Yawayi chochqa – Yabanî domuz. Chochqa göshi – Domuz eti. Chochqa éghili – Domuz ağılı. Chochqa asrash – Domuz besleme. Chochqa yéghi – Domuz yağı. Déngiz chochqisi – Deniz domuzu. Chochqa yangighi – Palamut (tanesi).

chochqichi

Domuz çobanı.

chochqichiliq

Domuz besleme işi.

chochqiliq

Domuz gibi, domuzluk. Chochqiliq qilmaq – Domuzluk etmek; kötülük etmek; aksilik yapmak.

choga

ağ. Çöp, süprüntü.

chogh

Kor.

chogha

ağ. Musluk; bk. jümek.

choghal

tar. Polis karakolu.

choghun

ağ. bk. chögün.

choka

I Yemek çubuğu (çatal yerine kullanılan Çin mutfak aleti) II ağ. Dirsek.

chokan

I ağ. Küpe. II bot. Söğüt. III Evlenmiş genç bayan.

chola

Boş vakit, serbest zaman, müsait zaman. Cholam tegmidi – Vaktim olmadı. Bikarning cholisi yoq – İşsizin vakti yok.

cholaq

I Çolak. II anat. Kadınların cinsel organı.

cholghash

bk. cholghimaq.

cholghimaq

Etrafını almak, kuşatmak, çevrelemek.

cholta

Eksik, kısa, tam değil. Ishni cholta qilmaq – İşi eksik yapmak.

choltiliq

Eksiklik, yetersizlik, kısalık, kalitesizlik.

choltiqqida

Pat, şırak. U sugha choltiqqida qilip chüshüp ketti – O suya pat diye düşüverdi.

chom

Eşek eyeri, deve eyeri.

chomaq

Çomak.

chonaq

Kulaksız.

chong

Büyük. Chong yer égisi – Büyük toprak ağası. Chong aka – Büyük ağabey. Chong apa – Teyze, hala, nine, büyük anne. Chong dada – Amca, dayı. Chong xotun – Kocanın büyük karısı. Chonglar – Büyükler. Chonglar öyde yoq – Büyükler evde yok. Yéshi chong – Yaşı büyük. Chong bolmaq – Büyümek. Chong qilmaq – Büyütmek. Tughup chong qilghan anam – Doğurup büyüten annem. U chong bolup qaldi – O artık büyüdü. Chonglar bilidu – Büyükler bilir. Yurt chongliri – Yurt (memleket) büyükleri. Chong sözleydighan adem – Lafi çok büyük adam.

chong-kichik

Büyük küçük. Chong-kichik hemmisi – Büyük küçük hepsi.

chong-kichiklik

Büyük ve küçüklük.

chongaymaq

Büyümek. Qizim chonguyup qaldi – Kızım büyüdü (olgunlaştı).

chongaytish

bk. chongaytmaq.

chongaytiwetmek

Büyütüvermek.

chongaytmaq

(chongaymaq'tan) Büyütmek.

chongchi

Kibirli, kurumlu.

chongchiliq

Kibirlilik.

chonglatmaq

Büyütmek.

chonglimaq

Büyümek.

chongluq

Büyüklük, kibirlilik. Qara, bu qérining sözining chonglighini – Bak, bu yaşlının sözünün büyüklüğüne.

chongqur

Derin. Chongqur derya – Derin nehir. Chongqur qilmaq – Derin yapmak. Mesilige chongqur kirmek – Meselenin derinliğine inmek. Chonqur menilik – Derin manalı.

chongqurlash

bk. chongqurlimaq.

chongqurlashmaq

Derinleşmek.

chongqurlashturmaq

Derinleştirmek.

chongqurlashturush

bk. chongqurlashturmaq.

chongqurlatmaq

(chongqurlimaq'tan) Derinletmek.

chongqurlimaq

Derinlemek.

chongqurluq

Derinlik.

chongsinish

bk. chongsinmaq.

chongsinmaq

Kurulmak, çalımlı tavırlar almak, azamet taslamak.

chonguyush

bk. chongaymaq.

chopan

Çoban; bk. padichi.

choq

bk. chogh.

choqa

Tepe. Tagh choqisi – Dağ tepesi.

choqan

I Sepetçi söğütü. II Gürültü, uğultu, bağırma, bağırtı, çağırtı.

choqcha

Tepe.

choqchaymaq

Dimdik durmak, ucu çıkmak.

choqchimaq

Karıştırmak (ocağı).

choqmaq

Topuz, çomak.

choqqa

Tepe. Taghning choqqisi – Dağın tepesi.

choqu

ağ. Boyunduruk.

choqulash

bk. choqulimaq.

choqulimaq

Gagalamak, gagasıyla vurmak.

choquluq

Tepe.

choqum

Kesin, kesinlikle, kararlı olarak. Choqum péshwa – Kesin darbe; kesin tepki.

choqumaq

Gagalamak, gagasıyla vurmak. Choqup öltürmek – Gagalayarak öldürmek.

choqundurmaq

(choqunmaq'tan) Vaftiz etmek, tapındırmak.

choqunmaq

Puta tapmak, tapınmak.

choqunush

bk. choqunmaq.

choqur

Çiçek bozuğu.

choquraq

Dörtnal.

choqush

bk. choqumaq.

chor

Çamurdan yapılmış düdük.

chort

Kesin olarak, kesinlikle, büsbütün 2. Bir anda, şıp diye. Zenjir chort üzüldi – Zincir tamamıyla koptu. Chort kesmek – Tam kesmek, büsbütün kesmek. Chort sinmaq – Büsbütün kırılmak.

chortan

Turna balığı.

choruq

Çarık (sığır derisinden yapılmış köylülerin ayakkabı).

chos

r. Padavra.

choshqa

bk. chochqa.

chot

I ç. Bir tür küçük balta. Chot chapmaq – Küçük balta ile kesmek. II r. Çörkü. Chotqa salmaq – Hesaplamak. Chotni xata soqmaq – Hata hesaplamak.

chota

I El tezgâhı ile dokunmuş pamuklu kumaş; bk. mata. II ç. Hisse, pay.

chotka

r. Fırça. Chish chotkisi – Diş fırçası.

chotkilanmaq

Fırçalanmak.

chotkilash

Fırçalama, fırçalaş.

chotkilatmaq

(chotkilimaq'tan) Fırçalatmak.

chotkilimaq

Fırçalamak.

chotkilinish

Fırçalanma.

chotkilitish

Fırçalatma.

chotuchi

I Dokumacı. II Paycı, hisseci (kumar oyunundan hisse alan).

chotur

bk. chota II.

chowuq

ağ. bk. chiwiq.

choxchaymaq

Dimdik durmak, çıkıntılı olmak. Köz aldida choxchuyup turmaq – Göz önünde dimdik durmak.

choxchaytmaq

(choxchaymaq'tan) Dimdik durdurmak, çıkıntı yapmak.

choxchuyush

bk. choxchaymaq.

choxmaq

bk. choqmaq.

choyek

ağ. Kurdele, şerit.

choyla

ç. Süzgeç, kevgir (telden örülmüş mutfak aleti ki, bu aletle mantı, makarna gibi yemekler kazandaki kaynamış sudan çıkarılır).

choyun

Font, dökme demir.

chudun-chapqun

Tipi, yağışlı hava.

chugalmaq

Dağılmak, çozülmek, karışmak, açılmak. Qizning chéchi chugulup ketti – Kızın saçı dağılıverdi (açılıverdi).

chugalturmaq

(chugalmaq'tan) 1. Karıştırmak, dağıtmak 2. Çözmek, açmak, örgüyü çözmek, saçlarını açmak.

chugaz

f. ağ. bk. juwaz.

chugdurmaq

(chugumaq tan) Dağıttırmak, çözdürmek, açtırmak, karıştırtmak. U chachlirini chugdurdi – O saçlarını dağıttırdı.

chugdurush

bk. chugdurmaq.

chugh

Kırmızı, kıpkırmızı, koyu kırmızı.

chughlash

bk. chughlimaq.

chughlimaq

ağ. Toplamak, bir araya ge tirmek.

chughluq

Kıpkırmızı çiçek.

chughuldek

ağ. bk. qarghuyapilaq.

chugulush

bk. chugalmaq.

chugumaq

ağ. 1. Dolaştırmak, karıştırmak 2. Örgüyü çözmek. Chéchingni chugap alghin – Saçını dolastırıver.

chugun

I Dağınık, çözülmüş. Chéchi chugun qiz – Saçı dağınık kız. II bk. qonaq.

chuguq

Karışık, dağınık.

chugush

bk. chugumaq.

chuguwetmek

Dağıtmak, çözmek, karıştırmak.

chuhe

Atı mahmuzlamak.

chuke

bk. choka I.

chulash

bk. chulimaq.

chulashmaq

Bağrışmak.

chulatmaq

(chulimaq'tan) Bağırtmak, gürültü yaptırmak.

chulda

Dövdü, balta tersi.

chulghanmaq

Sarınmak, bürünmek.

chulghash

bk. chulghimaq.

chulghatmaq

(chulghimaq'tan) Sardırmak, büründürmek.

chulghimaq

Bürümek, sarmak 2. Etrafını sarmak, çevrelemek.

chulimaq

Bağırmak, gürültü yapmak, yaygara etmek.

chulwa

ağ. bk. chulwur.

chulwur

Dizgin.

chuma

r. Veba, taun. Chuma késili – Veba hastalığı.

chungqur

bk. chongqur.

chunguldaq

Çınlayan. Chunguldaq awaz – Çınlayan ses.

chungza

ç. Eteklik, etek.

chuqan

Bağırtı, bağırma, gürültü, yaygara. Chuqan salmaq – Bağırmak; yaygara yapmak. Chuqan chiqarmaq – Yaygara yapmak.

chuqan-süren

Bağırtı, gürültü. Kochini xoshalliq chuqan-sürini toldurdi – Sokağı sevinç sesleriyle doldurdu.

chuqansiz

Sessiz, gürültüsüz.

chuqu

ağ. bk. chungqur.

chuqur

Çukur; bk. chungqur.

chuqush

ağ. bk. noqush.

churquldashmaq

(churquldimaq'tan) Kuş sesleri.

churquldimaq

Kuş sesi.

churuldash

bk. churuldimaq.

churuldimaq

Cırıldamak, cıvıldamak.

churung

Warang-churung – Gürültü, bağırtı, yüksek sesle konuşma.

churuq

Cırıldamak, cıvıltı, cıvıldamak.

churuq-churuq

Cırıldamak, cıvcıldamak. Churuq-churuq qilmaq – Cırıldamak, cıvıldamak.

churuqlash

bk. churuqlimaq.

churuqlimaq

Cırıldamak, cıvıldamak.

chushluq

Uygun, makul, münasip, gereken. Özimizge chushluq ishimiz bar – Kendimize uygun işimiz var. Terge chushluq husul aldi – Dökülen tere uygun ürün aldı.

chushqunlimaq

Coşmak, coşkunlaşmak.

chuw-chuwlimaq

Dehlemek, acele ettirmek.

chuwalchang

Solucan, kurt.

chuwalduz

ağ. Büyük iğne. Yaxshigha ishare, yamangha chuwalduz – d. İyiye işaret, kötüye iğne (iyiye işaret yeter, kötüye iğne batırmak lazım).

chuwalmaq

bk. chugalmaq.

chuwulmaq

bk. chugalmaq.

chuwuq

ağ. bk. chuguq.

chuxbörü

ağ. bk. chilböri.

chéchek

I Çiçek. Ak chéchek – Beyaz çiçek. Dillar béghida chéchekler atti – Gönül bahçesinde çiçekler açıldı. II t. Çiçek (hastalığı). Chéchek chekmek – Çiçek aşısı yapmak.

chéchekchi

Çiçek aşısı yapan.

chécheklenmek

Çiçeklenmek, çiçek açmak.

chécheklesh

bk. chécheklimek.

chécheklik

Çiçekli. Chécheklik yaghach – Çiçekli ağaç.

chécheklimek

Çiçeklemek. Gül chécheklidi – Gül çiçekledi.

chéchen

I 1. Zihni çevik, hazırcevap 2. Hatip. II Temiz, temizlik seven.

chéchen-pakize

u.f. Temiz, temizlik seven.

chéchen-pakizlik

Temizlik, temizlik sevme hali.

chéchenlik

I 1. Hatiplik 2. Zihin çevikliği, hazırcevapllık. II Temizlik, temizlik sevme hali.

chéchilangghu

Dikkatsiz, dalgın, dağınık.

chéchilangghuluq

Dikkatsizlik, dalgınlık, dağınıklık.

chéchilghaq

Kızgın, ateşli, sinirli, öfkeli, hiddetli.

chéchilghaqliq

Kızgınlık, ateşlilik, sinirlilik, hiddetlilik.

chéchilish

bk. chéchilmaq.

chéchilma

Dağınık, ayrı ayrı, birbirinden ayrı.

chéchilmaq

Dağılmak. 2. Sinirlenmek, kızmak.

chéchindi

Ot kırıntısı, saman kırıntısı.

chéchish

I bk. chachmaq. II bk. chechmek.

chéchiwetmek

Dökmek, saçmak, serpmek, yaymak.

chéchiwétish

bk. chéchiwetmek.

chédir

Çadır. Chédir tikmek – Çadır dikmek.

chégara

ağ. bk. chégira.

chégarichi

ağ. Sınır muhafızı, sınır eri. Chégarichi eskerler – Sınır muhafız askerleri.

chégaridash

ağ. bk. chégiridash.

chéghi

bk. chaq.

chéghirik

mat. Trapez.

chégira

Sınır, hudut.

chégirichi

Sınır muhafızı.

chégiridash

Sınırdaş, ortak sınırı olan.

chégiridashliq

Sınırdaşlık, ortak sınırlara sahip olma hali.

chégirilimaq

Sınırlamak.

chégra

bk. chégira.

chégrin

r. Kumlu sahtiyan, şagren.

chékermen

u.f. İçici (sigara içici).

chéketke

Çekirge.

chékim

Bir chékim tamaqa – Bir defa içilen sigara (tütün).

chékimlik

Sigara gibi içilen şeyler.

chékindi

Topluluktan kopmuş, toplumca merdut.

chékindürgenlik

Caydırmışlık.

chékindürmek

Caydırmak.

chékindürülmek

Caydırılmak.

chékindürüsh

bk. chékindürmek.

chékinish

bk. chékinmek.

chékinmek

Caymak.

chékinmes

Caymaz.

chékish

bk. chekmek.

chékit

Nokta. Qosh chékit – Çift nokta, ast üst iki nokta. Jiq chékitler – Çok noktalar.

chékitlik

Noktalı. Chékitlik pesh – Noktalı virgül.

chélek

Kova. Yaghach chélek – Ağaç kova.

chéleklesh

bk. chéleklimek.

chéleklimek

Kova ile. Chéleklep yamghur yaghidu – Kovadan dökülür gibi yağmur yağar.

chélinmaq

Qongghuraq chélindi – Zil çalındı. Közge chélinmaq – Göze yansımak.

chéliqish

bk. chéliqmaq.

chéliqmaq

Yansımak, aksetmek, görünmek, ele geçmek. Közge cheliqmuydu – Göze görünmüyor.

chéliqturmaq

(chéliqmaq'tan) Görmek, dikkat etmek, rastlamak. Unung kökrigide töt dane midalning turghanlighini chéliqturdum – Onun göksünde dört tane nişanın bulunduğuna dikkat ettim.

chélish

(chalmaq'tan II) Mücadele, savaş, çarpışma, kavga. Chelish élip barmaq – Mücadeleyi sürdürmek.

chélishchan

Mücadeleci, direşken, sebatkar, gayretli, çalışkan.

chélishchanliq

Sebatkarlık, direşkenlik, gayretlilik, çabşkanlık.

chélishchi

Savaşçı, mücadeleci 2. Güreşçi, pehlivan.

chélishish

bk. chélishmaq.

chélishmaq

Savaşmak, mücadele etmek 2. Güreşmek.

chénesh

bk. chénimek.

chéngimaq

Tozumak.

chéngitish

bk. chéngitmaq.

chéngitmaq

Toz koparmak, toz çıkarmak.

chénimek

bk. chenlimek.

chéniqish

bk. chéniqmaq.

chéniqmaq

Çelikleşmek, sağlamlaşmak, da yanıklı olmak.

chéniqturmaq

(chéniqmaq'tan) Çelikleştirmek, sağlamlaştırmak, dayanıklı hale getirmek.

chéniqturush

bk. chéniqturmaq.

chénish

bk. chanmaq.

chépilghaq

Sebepsiz yere çıkışan; takılan, kafa tutan, müşkülpesent.

chépindi

Yonga.

chépiq

Çapalama, çapalamak. 2. Ot biçimi. Chépiq mashinisi – Ot biçer (biçer makine).

chépiqchi

Çapalayan, biçen.

chépish

bk. chapmaq.

chépishish

bk. chépishmaq.

chépishliq

Chépishliq ot – İyi kesilen ot; biçilmesi kolay bitki.

chépishmaq

Koşuşmak.

chéqil

ağ. bk. édir.

chéqildaq

Nara atan, çığlıklar atan.

chéqildash

bk. chéqildimaq.

chéqildimaq

Gürültü çıkarmak, gürüldemek, çağıldamak.

chéqildurmaq

Çaprazlama kavşuturmak, çiftleştirmek.

chéqilghan

Yıldırım, şimşek; bk. chéqin. Chékilghan chüshti – Yıldırım düştü.

chéqilish

bk. chéqilmaq.

chéqilmaq

Kırılmak, parçalanmak. Qacha chéqildi – Mutfak takımı kırıldı. Chaqmaq chéqildi – Şimşek çakıldı.

chéqim

İftira, bühtan.

chéqimchi

İftiracı.

chéqimchiliq

İftiracılık.

chéqin

Yıldırım, şimşek; bk. chéqilghan. Chéqin chaqti – Şimşek çaktı.

chéqindi

Döküntü, süprüntü, çöp.

chéqir

Gri-yeşil. Chéqir üzüm – Dut ağacı meyvesi. Chéqir üzüm derixi – Dut ağacı.

chéqish

bk. chaqmaq I ve IV.

chéqishmaq

Şakalaşmak, şaka etmek.

chéqishturmaq

Prova yapmak, karşılaştırmak.

chéqiwalmaq

Sokmak, ısırmak, iğnesini batırmak.

chéqiwélish

bk. chéqiwalmaq.

chériq

Asker, savaşçı.

chérko

Kilise.

chértish

bk. chértmek.

chértmek

Şaklatmak, şakırdatmak.

chétilish

bk. chétilmaq.

chétilmaq

Bağlanmak, takılmak.

chétin

Üvez ağacı.

chétish

bk. chatmaq I.

chétishmaq

Çapraşmak, takılmak, takılıp kalmak.

chétishturmaq

(chétishmaq'tan) Koşmak, bağlamak, takmak, iliştirmek.

chétishturush

bk. chétishturmaq.

chéwer

Usta, çevik. Bizde chéwer paxta térimchiliri bar – Bizde usta pamuk ekincileri var. Chéwer yétekchilik – Ma hir liderlik.

chéwerliq

Ustalık, çeviklik.

chéwik

Çubuk.

chöchek

I Hikâye. II Ağaç çanak.

chöchekchi

Hikâyeci.

chöchümek

Ürkmek, korkmak.

chöchün

ç. Tahtakurusu, tahtabiti.

chöchüre

Mantı.

chöchütmek

Ürkütmek, korkutmak.

chöchütüsh

bk. chöchütmek.

chöchütüwetmek

Ürkütüvermek, korkutuvermek.

chögületmek

(chögülimek'ten) Döndürmek, çevirmek.

chögülimek

Dönmek, dönüp durmak.

chögümech

Tepe, doruk.

chögümek

ağ. 1. Döndürmek 2. Etraf.

chögün

Font, ibrik.

chöje

Civciv. Chöje chiqarmaq – Civciv çıkarmak. Chöjini küzlükke sanaydu – Civciv güzün sayılır.

chöjek

Civciv.

chökermek

Batırmak. U karmaqlirini yene sugha chökerdi – O oltalarını yine suya batırdı. Tiz chökermek – Diz çöktürmek.

chökkide

Ansızın, birden bire.

chökmek

Çökmek, dalmak, batmak. Oygha chökmek – Fikre dalmak. Sugha chöküp ketmek – Suya batmak. Qayghugha chökmek – Kaygılanmak. Xiyalgha chökmek – Hayala dalmak. Tiz chökmek – Diz çökmek.

chöktürmek

(chökmek'ten) Çöktürmek.

chöktürüsh

bk. chöktürmek.

chöküldesh

bk. chöküldimek.

chöküldimek

Cırcır etmek, cıvıldamak.

chökürmek

bk. chökermek.

chökürüsh

bk. chökermek.

chöküsh

bk. chökmek.

chöl

Çöl. Yerim chöl – Yarım çöl; sahra.

chöl-bayawan

Çöl, sahra.

chölderesh

bk. chölderimek.

chölderimek

Terkedilmiş olmak, insansız kalmak, ahalisi dağılıp ıssızlaşmak.

chölistan

u.f. Çöl, sahra.

chöllesh

bk. chöllimek.

chöllimek

Susamak.

chöllük

Çöllük. Kumluk we chöllükler – Kumluk ve çöllükler.

chölmek

Çömlek, saksı.

chölpaqa

Kara kurbağası.

chöltexte

Tabak (-ğı), kap (-bı).

chömchek

Dal budak ağaç.

chömdürmek

(chömmek'ten) Batırmak, çökermek, suya indirmek.

chömdürüsh

bk. chömdürmek.

chömmek

Suya girmek, denize girmek, yıkanmak.

chömüch

Kepçe.

chömüldürmek

(chömülmek'ten) Yıkandırmak, suya girdirmek.

chömüldürüsh

bk. chömüldürmek.

chömüle

I Karınca. II Tınaz, dokurcun.

chömülidek

Karınca gibi. Chömülidek ümleshken adem – Karınca gibi bir araya gelen adam.

chömülmek

Yıkanmak, suya girmek, denize girmek. Chiliq qara terge chömüldüm – Ter içinde kaldım.

chömülüsh

bk. chömülmek.

chömülüwalmaq

Yıkanı vermek.

chömüsh

I bk. chömmek. II bk. chömüch.

chönek

Evlek, sıra. Ushshaq chönek – Ufak evlek. Chönek tartmaq – Evlek yapmak.

chöneklik

Evleklik.

chöneklimek

Evlek yapmak.

chöngesh

bk. chöngimek.

chöngimek

Kapamak, kapatmak.

chöntek

ağ. Cep, kese.

chöp

Ot, bitki. Köp yilliq chöp – Çok yıllık ot. Chöp basmaq – Ot basmak. Haram chöp – Yabanî ot. 2. Erişte.

chöplük

Çayırlık.

chöpxana

u.f. Ot ambarı.

chöre

Çevre, saha. Sheher chörisi – Şehir çevresi.

chöri

Kadın köle.

chöridimek

Bir şeyin etrafını kuşatmak; bir şeyin etrafını dolaşmak. Chöridep tam soqmaq – Çevresini duvarla kuşatmak. Chöridep orunlashmaq – Çevresine yerleşmek.

chörilesh

bk. chörilimek.

chörilimek

bk. chörüdimek.

chörimek

Atmak, fırlatmak.

chöriwetmek

Atıvermek, fırlatıvermek.

chörüdewalmaq

Kuşatmak, etrafını almak.

chörüdewélish

bk. chörüdewalmaq.

chörüdimek

Kuşatmak, çevirmek, etrafını sarmak.

chörülmek

Dönmek, dönüp durmak.

chörülüsh

bk. chörülmek.

chörüsh

bk. chörimek.

chöyze

ç. Damga. Chöyze basmaq – Damga basmak.

chüchkürmek

Hapşırmak.

chüchkürüsh

bk. chüchkürmek.

chüchük

Tatlı, şekerli.

chüchüla

Öksü.

chüchümek

Ekşimek.

chüchümel

Ekşi. Chüchümel sherap – Ekşi şarap. Chüchümel adem – Tutumsuz adam.

chüchümellik

Ekşilik 2. mec. Tutumsuzluk, beyinsizlik.

chüchün

ç. Tahtakurusu, tahtabiti.

chüchüre

bk. chöchüre.

chüchüsh

bk. chüchümek.

chüchütmek

Ürkütmek, korkutmak.

chüchütüsh

bk. chüchütmek.

chüje

Civciv. Chüjini küzde sanaydu – d. Civciv güzde sayılır.

chüjülimek

Civcivlemek, civciv çıkarmak.

chümbel

bk. chümbet ve chümperde.

chümbet

f. Örtü, peçe.

chümkesh

bk. chümkimek.

chümkimek

Örtmek, kapatmak, sarmak.

chümperde

u.f. Perde, örtü, peçe.

chümüle

Karınca. Chümüle uwisi – Karınca yuvası.

chünbel

bk. chümbet ve chümperde.

chünek

İz, evlek; bk. chönek.

chüngkesh

bk. chüngküsh ve chümkesh.

chüngkümek

Kapatmak, örtmek.

chüngkünmek

Kapanmak, örtünmek.

chüngkünüsh

bk. chüngkünmek.

chüngküsh

bk. chüngkünmek.

chünki

f. Çünkü.

chünpütmek

Güvenmek, itimat etmek, inanmak.

chünpütüsh

bk. chünpütmek.

chüpürendi

Çöp, süprüntü.

chüpürendilik

Çöplük, süprüntülük.

chürüch

Yaş, nemli, rutubetli. Chürüch qonaq – Yaş mısır.

chürümek

bk. chirimek.

chürüsh

bk. chirish.

chüsh

I Düş, rüya. Chüsh körmek – Düş görmek. U chüshümge kirdi – O düşüme girdi. Chüshte körmek – Düşte görmek. Men uni chüshümde kördüm – Ben onu düşümde gördüm. Yaxshi chüsh körün – İyi düş görün. Chüshimizge kirip baqmighan – Düşümüze bile girmemiş. II Öğle. Chüshkiche – Öğlene kadar. Chüsh waxti – Öğle zamanı. Chüshtin kéyin – Öğleden sonra.

chüshek

Yatak (takımı). Mamuq chüshek – Kuş tüyünden döşek.

chüshekesh

bk. chüshekimek.

chüshekimek

Sayıklamak.

chüshen'genlik

Anlamışlık.

chüshenche

Düşünce, fikir. Chüshenche bermek – Fikir vermek, bilgi vermek. Matériyalistik chüshenche – Materyalist düşünce.

chüshendürmek

(chüshenmek'ten) Anlatmak.

chüshendürülmek

Anlatılmak.

chüshendürüsh

bk. chüshendürmek.

chüshenmek

Anlamak. Sualimgha chüshendingmu? – Sorumu anladın mı? Chüshünelmaymen – Anlayamam.

chüshenmes

Anlamaz.

chüshenmeslik

Anlamazlık.

chüshergüzmek

(chüshermek'ten) İndirtmek.

chüshermek

(chüshmek'ten) İndirmek. Chüshürüp qoymaq – İndirmek; kaybetmek. Eske chüshermek – Hatırlamak. Bala chüshermek – Düşük yapmak. Chach chüshermek – Saç kesmek. Suret chüshermek – Resim çekmek.

chüshesh

bk. chüshimek.

chüshimek

I 1. Kösteklemek. Atni chüshimek – Atı kösteklemek. II Düş görmek.

chüshkermek

Aksırmak, hapşırmak.

chüshkün

Kederli, mahzun, hüzünlü, üzüntülü, düşünceli. Ruhi chüshkün köründi – Üzüntülü göründü.

chüshkünleshmek

Kederlenmek, üzüntülü olmak, cesaretini kaybetmek.

chüshkünlük

Moral bozukluğu, can sıkıntısı. Ruhiy chüshkünlük – Can sıkıntısı.

chüshkünlüshüsh

bk. chüshkünleshmek.

chüshkürüsh

bk. chüshkermek.

chüshlük

Öğlen; öğle zamanına ait. Chüshlük dem élish – Öğlen dinlenme zamanı. Chüshlük tamaq – Öğle yemeği.

chüshmek

İnmek, düşmek. Attin chüshmek – Attan inmek. Pestke chüshmek – Aşağı inmek. Yiqilip chüshmek – Yıkılmak, düşmek. Yénishingizda biznikige chüshüng – Dönüşünüzde bize gelin. Omigha chüshmek – Ekin biçimine başlamak. Oyungha chüshmek – Oyuna başlamak. Ishqa chüshmek – İşe başlamak. Poyizgha chüshmek – Trene binmek. Almutidin Bishkekke ayropilangha chüshüp bérishqa boludu – Almatı'dan Bişkek'e uçakla gidilebilir. Izgha chüshmek – İzlemek, takip etmek. Bendke chüshmek – Esir olmak. Qolgha chüshmek – Ele geçmek. Qolgha chüshmes – Ele geçmez. Yamulgha chüshmek – Hapse girmek. Chüshmek – Savaşa girmek. Salqin chüshti – Serin oldu. Soghuq chüshti – Soğuk oldu. Soghuq chüshkiche – Soğuk olana kadar. Soghuq chüshmey – Soğuk olmadan. Qar chüshti – Kar yağdı. Qarangghu chüshti – Karanlık oldu. Sugha chüshti – Suya girdi. Monchigha chüshti – Banyo yaptı. Manga chüshken séliq – Bana aitvergi. Saye chüshidighan yer – Gölge olabilecek yer. Kün chüshken yer – Güneşli yer. Baha chüshmekte – Fiyat inmekte. Bazar nerxi chüshti – Mal fiyatı indi. Nuraxunni istep tapmaq manga asan chüshmidi – Nurahun'u arayıp bulmak bana kolay olmadı. Bu pul manga san chüshmidi – Bu para bana kolay olmadı. U uni öltürüshning qestige chüshüptu – O onu öldürme peşindedir. U uni tutush herikitige chüshti – O onu yakalama peşinde. Arigha chüshti – Araya girdi. Men emdi mantigha chüshimen – Ben şimdi mantı yapacağım. Aldigha chüshti – Önüne geçti. Algha chüsh – Öne geç. Kéwezligimizge qurt chüshti – Pamuk tarlamıza kurt düştü. Kokatlargha sheldem chüshti – Bitkilere çiy düştü. Palwanlar otturigha chüshti – Pehlivanlar ortaya çıktı. Yolgha chüshti – Yola çıktı. Egher qolgha pul chüshse – Eğer ele para geçse. Suretke chüshti – Resime çekildi. Ongay chüshmidi – Kolay olmadı. Ornidin chüshti – Yerinden indi. Béshinggha qandaq ghem chüshti? – Başına nasıl bir keder geldi? Terge chüshti – Tere battı. Közge chüshti – Göze çarptı. Közüm chüshti – Gözüm düştü. Démi ichige chüshti – Sustu; sinesine çekti. Aq chüshken qara chach – Ağarmaya başlamış siyah saç. Uning béshigha kün chüshüptu – Onun başına iş gelmiş. U méning keyinimge chüshüptu – O benim peşimdeymiş. Tilimge chüshmey turuptu – Aklıma gelmiyor. Kishining aghzigha chüshüshtin saqlining – Kişinin şikayetinden sakının (korunun). Béshimgha éghir kün chüshti – Başıma ağır iş geldi. Eske chüshti – Akla geldi. Xatirge chüshti – Akla geldi. Yadimgha chüshti – Aklıma geldi.

chüshüm

I 1. Gelir, kazanç, verim. 2. gr. Akuzatif hali. Chüshüm kélish – Akuzatif hali (Belirtme hali) II. Chüshüm tereptin – Her taraftan.

chüshündürmek

(chüshünmek'ten) Anlatmak; bk. chüshendürmek.

chüshünmek

bk. chüshenmek.

chüshünmes

bk. chüshenmes.

chüshünmeslik

bk. chüshenmeslik.

chüshünük

İzah, aydınlatma.

chüshünüklük

Anlaşılır.

chüshünüksiz

Anlaşılmaz.

chüshünülmek

Anlaşılmak.

chüshünüsh

bk. chüshünmek.

chüshünüshlük

Anlaşılır.

chüshünüwalmaq

Anlamak. Emdi chüshünüwaldim – Şimdi anladım.

chüshünüwélish

bk. chüshünüwalmaq.

chüshürmek

İndirmek, düşürmek. Bayraqni chüshürmek – Bayrağı indirmek. Urup chüshürmek – Düşürmek, devirmek, vurarak düşürmek. Étip chüshürmek – Vurarak düşürmek. Chüshürüp qoymaq – İndirmek; düşürmek; kaybetmek. Xizmettin chüshürmek – İşten almak; işten atmak, görevden almak; görevsizlendirmek. Texttin chüshürmek – Tahttan indirmek. Bazar bahalirini chüshürmek – Borsa fiyatlarını indirmek. Qolgha chüshürmek – Ele geçirmek. Qulluqqa chüshürmek – Köle hale getirmek; köle yapmak. Suretke chüshürmek – Resme çekmek. Abroyini chüshürmek – İtibarını alçaltmak; şahsiyetini zedelemek. Eske chüshürmek – Akla getirmek. Bala chüshürmek – Düşük yapmak. Yadqa chüshürmek – Akla getirmek.

chüshürtmek

(chüshürmek'ten) İndirtmek, kestirmek. Chéchimni chüshürttim – Saçımı kestirdim.

chüshürtüsh

bk. chüshürtmek.

chüshürülmek

İndirilmek.

chüshürüsh

bk. chüshürmek.

dachen–dayimliq

[ Previous ] [ Next ]

dachen

ç. tar. Madeni para.

dachin

f. bk. darchin.

dad

f. bk. dat.

dada

Baba. Ögey dada – Üvey baba. Chong dada – Dede.

dadika

Babacığım. Dadikam – Babacığım.

dadil

f. Cesaretli, cesur, gözü pek. Dadil qoshun – Cesur ordu.

dadilliq

f.u. Cesurluk.

dadu

ç. bk. dadur.

dadur

ç. bot. Bir tür fasulye.

dadxa

f. ağ.tar. Vali.

dagaza

ç. Yüksek, dalyan gibi, boylu boslu.

dagh

I f. Leke, benek. Dagh tekküzmek – Lekelemek. Qara bir dagh köründi – Kara bir benek göründü. II Kızdırmak, yakmak. Yaghni dagh qilmaq – Yağı kızdırmak.

dagh-dugha

Tören, merasim, bayram, şenlik, zafer, sevinç. Dagh-dughilar bilen – Törenle. Toyni chong daghdughilar bilen ötküzduq – Düğünü büyük şenliklerle geçirdik.

dagh-dughiliq

Şenlikli, sevinçli. Dagh-dughiliq toy – Şenlikli düğün. Dagh-dughiliq sözler – Sevinçli sözler.

daghal

Nasırlaşmış, sert, pütür pütür.

daghallashmaq

Sertleşmek.

daghalliq

Sertlik.

daghdam

Geniş, açık, dosdoğru.

daghdirimaq

Yitirmek, kaybetmek, yoksun kalmak, şaşırmak, sersemlemek.

daghlash

bk. daghlimaq.

daghlimaq

f.u. Kızdırmak, yakmak, dağlamak. U yürek-baghrimni daghlidi – O yürek-bağrımı yaktı.

daghliq

Yanık. Daghliq yürek – Yanık yürek.

daghul

Kurnaz; anasının gözü; cin.

dahi

a. Dâhi.

dahilik

a.u. Dâhiyane, dâhilik.

daim

a. bk. dayim.

daimen

a. Daima, her vakit.

dair

a. Dair, ait. Shaylam xizmitige dair – Seçim hizmetine dair.

daire

a. Daire, halka, gevre. Hökümet dairiliride – Hükümet kurumlarında.

dairiwi

a. Dairevi.

dajjal

bk. dejjal.

daka

f. Gaz bezi. Daka romal – Gaz bezi örtüsü.

dal

a. Bükük, eğik.

dala

bk. tala.

dalalet

a. Delil, kanıt. Dalalet qilmaq – Göstermek, tanıtmak, ispat etmek.

dalan

f. Dış oda, bekleme odası.

dalda

Siper, sığınak. Ular özlirini daldigha aldi – Onlar kendilerini sakladılar.

daldilimaq

Siper etmek.

daljimaq

Çekilmek, uzaklaşmak. U keynige daljidi – O geriye çekildi.

daljish

bk. daljimaq.

dambixo

ağ. bk. dambulxo ve maxtanchaq.

dambulxo

ağ. Kendini öven, kendini pohpohlayan; bk. maxtanchaq.

damchi

ç.u. bk. dambixo.

damka

r. Dama taşı. Damka oynimaq – Dama oynamak.

damulla

f. Öğretmen, mollaların büyüğü.

dan

Tane, tohum. Bughday déni – Buğday tanesi.

dana

I f. bk. dane. II Akıllı, hikmetli, bilge.

danaliq

f.u. Akıllılık, bilgelik.

danchiliq

f.u. Hububat, tahıl.

dane

Tane.

dane-dane

f. Tane tane. Dane-dane gep qilmaq – Tane tane konuşmak.

dang

I bk. dangq. II ç. Rehin; rehine koymak.

dangdar

u.f. Meşhur, ünlü, tanınmış.

dangdarliq

u.f.u. Meşhurluk, ünlülük, tanınmışlık.

danggal

Kesek; kurumuş çamur parçası.

dangildash

bk. dangildimaq.

dangildatmaq

(dangildimaq'tan) Tıkırdatmak, gürüldetmek.

dangildimaq

Tıkırdamak, gürüldemek.

dangja

ç. bk. dengchi.

danglash

bk. danglimaq.

danglimaq

I Övmek, methetmek. II ç.u. Rehine koymak, tutuya koymak, rehine etmek.

dangliq

I Ünlü, şanlı, şöhretli. II ç.u. Rehine, tutak.

dangq

Ün, şöhret, şan. Dangqi ketken – Ünlü, şöhretli, tanınmış. Pütün dunyagha dangqi chiqti – Bütün dünyada ün kazandı.

dangqal

Dökme çanak; dökme çömlek.

dangrimaq

Çıngırdamak.

dangza

ç. Sayma, hesap. Dangzigha yézip qoyung – Hesaba yazıverin.

danikar

f. Lehimci.

danikarlash

f.u. bk. danikarlimaq.

danikarlatmaq

f.u. Lehimletmek.

danikarlimaq

f.u. Lehimlemek.

danilap

f.u. Tane ile; tane tane.

daniliq

f.u. Taneli.

danishmen

f. Akıllı, bilge.

danishmend

f. bk. danishmen.

danishmenlik

f.u. Akıllılık, bilgelik.

danixorek

Sivilce. Yüzini danixorek bésip ketken – Yüzünü sivilce basmış.

danlimaq

f.u. Toxumlamak, başaklamak.

danliq

f.u. Taneli, toxumlu. Danliq ösümlükler – Buğdaygiller.

danliqliq

f.u. Tanelilik, toxumluluk. Bughdayning danliqlighigha karang! – Buğdayın taneliliğine bakın!

dansiz

f.u. Tanesiz, tohumsuz.

dap

I Def. Dap-dumbaq awazliri – Def ve davul sesleri. Dap-dumbaq chalmaq – Def ve davul çalmak. II Övünme, atıp tutma.

dapchi

Çalgıcı.

dapende

f. Çalgıcı; bk. dapchi.

daplash

bk. daplimaq.

daplimaq

Basarak düzeltmek.

dapqut

Kırsal kesimlerdeki karşılıklı yardımlaşma; bk. lapqut.

dapqutlashmaq

Yardımlaşmak.

daq

Çıplak yer. Gilem sélinmighan daq yer – Halı serilmemiş çıplak yer. Dalida daq yerde qonduq – Dışarıda çıplak yerde konakladık.

dar

I Darağacı, idam sehpası. II Halat, çıma, palamar.

daramet

f. Gelir. Milliy daramet – Milli gelir.

darametlik

f.u. Gelirli.

darametsiz

f.u. Gelirsiz.

darametsizlik

f.u. Gelersizlik.

darang-durung

takl. Davul ve metal sesleri.

daranglash

bk. daranglimaq.

daranglatmaq

(daranglimaq'tan) Tıkırdatmak, çıtırdatmak, gümbürdetmek.

daranglimaq

Tıkırdamak, çıtırdamak, gümbürdemek.

daraqlatmaq

ağ. Deri yumşatmak.

daras

f. Yüksek, yüce.

darbaz

f. bk. dawaz.

darchin

f. bot. Tarçın.

dardang

Dardang qulaq – Kepçe kulak.

dardaymaq

Çıkmak, ilerlemek, taşmak, dimdik durmak.

dardiyish

bk. dardaymaq.

darichi

bk. dariger.

dariger

Eczacı.

darilitam

a. Yetimhane, yetim yurdu.

darilmuellimin

a. Öğretmen okulu.

darilpunun

a. Üniversite. Dölet darilpununi – Devlet üniversitesi.

daritish

bk. daritmaq.

daritmaq

Başa kakmak. Daritmaq söz – Sitem etmek, kınamak.

daritmay

Fazla laf kullanmadan.

darixana

f. Eczahane.

darman

f. bk. derman.

darmansiz

f.u. bk. dermansiz.

darwaza

f. bk. derwaza.

das

f. Leğen, tas.

dash

Büyük kazan.

dashqal

Cürüf, dışık.

dashue

ç. Üniversite.

daska

r. Sınıf tahtası.

dasqan

f. ağ. bk. dasturxan.

dastan

f. Destan.

dastanchi

f.u. Destancı.

dastanchiliq

f.u. Destancılık.

dastughan

ağ. bk. dasturxan.

dasturxan

f. Masa örtüsü; sofra örtüsü.

dat

I f. İmdat. Dat salmaq – İmdat bağrısı. Dat démek – İmdat çağırmak. II Pas. Dat bashqan – Paslanmış. Dat basmaq – Paslanmak. Dat basmaydighan polat – Paslanmaz çelik.

dat-peryat

İmdat bağrısı, imdat feryadı.

datlanmaq

Paslanmak.

datlash

f.u. bk. datlimaq.

datlashmaq

Paslanmak.

datlashqan

Paslanmış.

datlimaq

İmdat bağırmak 2. Şikayet etmek.

datxor

f. Şikâyetçi.

dawa

I a. Deva. Derdimge dawa taptim – Derdime deva buldum. II Dava.

dawager

a.f. bk. dewager.

dawaghan

ağ. bk. sughur.

dawalanmaq

a.u. Tedavi olmak.

dawalash

a.u. bk. dawalimaq.

dawalatmaq

a.u. Tedavi ettirmek.

dawalghimaq

Dalgalanmak, çalkalanmak, sarsılmak, sallanmak. Dawalghip aqqan deryalar – Dalgalanıp akan nehirler.

dawalghitmaq

(dawalghimaq'tan) Sallamak, sarsmak, çalkalamak, dalgalandırmak.

dawalimaq

a.u. Tedavi etmek.

dawam

a. Devam. Dawam etmek – Devam etmek. Ishni dawam ettürmek – İşi devam ettirmek. On yil dawamida – On yıl içinde. Dawami bar – Devamı var. Dawam qilmaq – Devam etmek. Urush heriketliri besh kün dawam qildi – Savaş faaliyetleri beş gün sürdü.

dawamlashmaq

a.u. Devam etmek.

dawamlashturghuchi

a.u. Devam ettiren.

dawamlashturmaq

a.u. Devam ettirmek.

dawamlashturush

a.u. bk. dawamlashturmaq.

dawamliq

a.u. Devamlı. Dawamliq söhbet – Devamlı sohbet. Dawamliq jeng – Devamlı cenk (savaş).

dawan

f. Dağ boğazı, yokuş. Dawan ashmaq – Dağ boğazını geçmek; yokuşu geçmek.

dawaz

f. İp cambazı.

dawrang

Çok övmek veya övünmek; aşırı gürültülü konuşmalar; yaygara; velvele. Dawrang qilmaq – Başkalar duysun diye isteyerek gürültülü övünmek veya övmek. Tinchliq dawringi – Sulh çağrısı; barış sesi. Dawrang salmaq – Buyurmak; çağırmak; isteyerek sesli konuşmak; isteyerek sesli övünmek.

dawruq

Ün. Dawruqi alemge ketken – Ünlü; dünya çapında bilinmiş ünlü.

dawul

I f. Davul. Dawul urmaq – Davul vurmak (çalmak) II Kasırga, uragan.

dawxan

Samur.

dawza

f. bk. derwaza.

daxan

f. Otçu, üfürükçü, efsuncu.

daxil

a. Dahil.

daxili

a. Dahili.

dayim

a. Daim, sürekli, her vakit. Her dayim – Sürekli, her vakit.

dayima

a. Daima, her vakit.

dayimi

a. Daimî, sürekli.

dayimiyliq

a.u. Süreklilik, devamlılık.

dayimliq

a.u. Devamlı, sürekli, her vakit.

de–dezmallimaq

[ Previous ] [ Next ]

de

Ki; ne de olsa; ise; ama, fakat, ve, için bağlaçlarını karşılar. Uygur Türkçesindeki bu edatın kalın şekli (da) yoktur, yani tek şekillidir. Ayrı yazılır. Şekil cihetinden Türkiye türkçesindeki dahi edatı 'da, de' edatlarına benzese bile vurguladığı anlam farklıdır. Özeng kelmeysen de – Kendin gelmedin ki. Waxtim bolmidi de – Vaktim olmadı ki. Pah, taza chirayliq iken de! – Vay, çok da güzelmiş! Almilar rasa boptu de! – Elmalar çok daha iyi tutmuş. U keldi de ishni bashlidi – O geldi ve hemen işe başladı. Zeynep akisini kördi de xoshal boldi – Zeynep ağabeyini gördü ve sevindi.

debdebe

a. Debdebe, tantana.

debdibilik

a.u. Debdebeli, tantanalı.

dehri

a. Dehri, dinsiz.

dehrilik

a.u. Dehrilik, dinsizlik.

dehshet

a. Dehşet; korkunç. Dehshet salmaq – Dehşet salmak.

dehshetlik

a.u. Dehşetli. Dehshetlik hujum – Dehşetli saldırı.

dejjal

a. Deccal. Kıyamette çıkacak yalancı ve zarar verici bir şahıs ki, Hazreti İsa tarafından öldürüleceğine inanılır.

dekke

f. Azar, darbe. Dekke yémek – Azarlanmak. Düshmenni ayighan dekkisini yer – Düşmana acıyan darbe yer. Men uning dekkisin bérey – Ben onun cezasını vereyim. Dekke bermek – Azarlamak.

dekke-dükkilik

Köngül dekke-dükkiligide – Endişe içinde.

del

I Tam, aynen, uygun. Saet del toqquz bolghanda – Saat tam dokuz olduğunda. Ötük del keldi – Çizme tam geldi. Del shundaq – Aynen şöyle. Del shu chaghda – Tam o zaman. Del waxtida – Tam zamanında. Del sen kérek éding – Tam sen lazımdın. Del ene shundaq qilghandila – Aynen şöyle yapıldığında. II Uyuşuk.

del-derex

Ağaçlar.

delalet

a. bk. dalalet.

deldeng

Sallanma, dengesiz.

deldenglesh

bk. deldenglimek.

deldenglimek

Sallanmak. Deldenglep yürmek – Sallanarak yürümek.

deldengshimek

Sallanmak.

deldengshish

bk. deldengshimek.

deldüng

Beceriksiz.

deldünglük

Beceriksizlik.

delil

a. bk. délil.

dellal

a. Tellal, simsar.

dellalliq

Tellallık, simsarlık.

delle

a. Muhabbet tellalı.

delli

Deli, çılgın.

dellilik

a.u. Muhabbet tellallığı. Dellilik qilmaq – Muhabbet tellallığı yapmak.

delling

ç. Tek, yalnız. Nurghun leshkerler bilen delling jeng qildi – Çok askerler ile yalnız savaştı.

dellingma-delling

ç.u.ç. Yalnız; başbaşa.

delmu-del

Tam, tam tamına.

dem

I f. Dinlenme, istirahat. Dem aldurmaq – Dinlendirmek. Etinggha dem aldur – Atını dinlendir. Dem élish – Dinlenme. Dem élish öyi – Dinlenme evi. Dem élish küni – Dinlenme günü; tatil günü. Dem élish waxtida – Dinlenme vaktinde. Dem almaq – Dinlenmek. Dem élish ezaliri – Nefes alma organları. Dem tutulush – Nefes darlığı. Dem shiqilish – Nefes darlığı. Dem élishqa bashlimaq – Dinlenmeye başlamak. Dem almay – Dinlenmeden. Ichke dem tartmaq – İçe nefes çekmek. Demi chiqmaydu – Nefesi yok. Dem bermek – Nefes vermek. II f. An, lahza, esna. Bir dem – Biraz, biran. Qéshimda turmiding bir dem – Yanımda biran bile kalmadın. Bir demdin béri – Şu andan itibaren. Bir dem turup turung – Biraz bekleyin. Bir demmu tinmaydu – Biran bile dinlenmiyor. Bir demning ichide – Birdenbire. Dem alghiche – Aniden, biranda. dem …

dem ... dem

Kâh. Dem miltiqtin, dem awtomattin atti – Kâh tüfekle, kâh makineli tüfekle attı. Bir dem undaq deydu, bir dem mundaq deydu – Kâh öyle diyor, kâh böyle diyor.

dembidem

f. Sık, sık sık.

demde

f. Hemen. Demde bérip kel – Hemen git gel. Demde yétip keldi – Hemen geldi.

demek

Demek, söylemek. Déwidingghu – Demiştin ya. Kishilerning déyishiche – Kişilerin söylediğine göre. Kéche-kündüz démey ishlimek – Gece gündüz demeden çalışmak. Yoq dése boludu – Yok denilebilir. Démidimmu?! – Demedim mi?! Dégili bolmaydu – Denilmez. He néme deyla? – Evet ne diyorsunuz? Shuni démemla – Şunu deseniza. Geyriting bolsa, dégenni qilghili boludu – Gücün olsa denileni yapılabilir. Uxmidingizghu deymen – Duymadınız herhalde. Shundaq boldi deyli – Şöyle oldu diyelim. Démek, bérish kérek – Evet, gidelim. Hesh-pesh dégiche – Hemen; çarçabuk.

demlenmek

Demlenmek. Chayni demlep qoydum – Çayı demledim. Chay demliniptu – Çay iyi demlenmiş.

demlesh

bk. demlimek.

demletmek

(demlimek'ten) Demletmek. Ashni demliting emdi – Şimdi yemeği demletin.

demlimek

Demlemek. Ashni demlep qoydum – Yemeği demledim.

demsigha

Astma.

dendesh

bk. dendimek.

dendetmek

(dendimek'ten) Alıştırmak. Denditip almaq – Alıştırmak.

dendimek

Alışmak. Dendep qalmaq – Alışıvermek.

deng

I ç. Tahıl vergisi. II ç. Konuk yeri; kervansaray, otel.

dengchi

ç.u. Otele bakan; kervansaraya bakan kimse.

denggirek

Kendini öven.

dengsesh

ç.u. bk. dengsimek.

dengsimek

ç.u. Tartmak; ölçüp biçmek. Her bir tagharni dengsep körüp chiqmaq – Her çuval ağırlığım tartmak.

dep

I Diye. Yoq dep jawap berdi – Yok diye cevap verdi. Bu yerge séni dep keldim – Buraya seni diye geldim. Séni dep – Seni diye. U bizni dep shéyit boldi – O bizi diye şehit oldu. Néme dep keldin – Ne diye geldin. Qeshqer sen qeyerde dep kétiwerdi – Kaşgar sen nerede diye yürümeye devam etti. Qaraqashni dep yürüp qargha qaldi aslighim – Kara kaşlıyı diye koşarak, sonunda tahılımı kar bastı (Zamanımı sevgilimin peşinden koşarak yitirip, sonunda tahılımı kar bastı). He dep – Aralıksız, durmadan. Hushidin kétey dep qaldi – Bayıla yazdı. II a. tar. Uzaklaştırma, çıkarma.

depne

f. Defin, gömme. Depne murasimi – Defin töreni. Depne qilmaq – Gömmek.

depselmek

Çiğnenmek.

depsen

Depsen qilmaq – Ayakları altında ezmek; çiğnemek.

depsende

Depsende qilmaq – Çiğnemek, aşağılamak.

depsesh

bk. depsimek.

depsetmek

(depsimek'ten) Çiğnetmek.

depsilish

bk. depselmek.

depsimek

Çiğnemek.

depter

f. Defter. Xatire deptiri – Hatıra defteri.

depterche

f. Küçük defter.

deqemde

Deqemde bolmaq – Bakmak; göz kulak olmak; gözetmek.

deqiqe

a. Dakika.

deqiqiliq

a.u. Dakikalık.

derbider

f. Serseri, avare, sefil.

derbiderlik

f.u. Serserilik, avarelik, sefillik.

derdiser

f. Ağırlık, çetinlik, zorluk. Manga bir derdiser boldingghu – Bana bir yük oldun ya.

derdiserlik

f.u. Yük olma hali; dert olma hali.

deregdesh

bk. deregdimek.

deregdimek

Sormak, soruşturmak.

derek

İşaret, belge. Derek bermek – İşaret etmek. Hich dérigi yoq – Hiç belirtisi yok.

dereksiz

f.u. Belirtisiz. U dereksiz yoqaldi – O belirtisiz kayboldu.

dereksizlik

f.u. Belirtisizlik.

derengge

Topuz, çomak, sopa.

derex

f. Ağaç. Méwilik derex – Meyveli ağaç.

derext

f. bk. derex.

derexzar

f. Ağaçlık, orman.

derexzarliq

f.u. Ağaçlık, ormanlık.

dergah

f. Saray; hükümdar sarayı.

derghezep

f.a. Öfkeli, kızgın, hiddetli. Derghezep bolmaq – Öfkelenmek, hiddetlenmek.

derguman

f. Şüphe, tereddüt. Dergumanmen – Şüpheliyim.

derhal

f.a. Derhal, hemen. Derhal bérip kel – Hemen git gel.

derheqiqet

f.a. Gerçekten, sahih.

derigh

Arzuyu veya üzüntüyü ifade eden bir ünlem. Wa derigh! – Heyhat! Ne çare! Wa derigh bir körüp qanalmidim – Heyhat bir görmeye nasip olmadı. Derigh ötti ömrüm – Ne çare geçti ömrüm.

derije

a. Derece. Yuquri derijige kötermek – Yüksek dereceye kaldırmak. Artuq derijide – Fazlasıyla. Bilim derijisini ashurush üchün – Bilim seviyesini yükseltmek için. Xelqning bilim derijisi – Halkın bilim seviyesi. Yoq derijide – Yok derecede. Ilmiy derije – İlmî ünvan. Filologiye penliri qandidati derijisini aldi – Filoloji bilimlerinin adaylık ünvanını aldı. Issiqliq derijisi ottuzdin ashti – Sıcaklık derecesi otuzu geçti. Uning issiqliq derijisi kötürülüp ketti – Onun ateşi yükseliverdi.

derijilik

a.u. Dereceli. Ilmiy derijilik ademler – İlim adamları. Yuquri derijilik melumatqa ége bolghanlar – Yüksek bilgi sahipleri. Her derijilik hökümet orunliri – Çeşitli derecedeki hükümet kurumları. Köp derijilik – Çok dereceli.

derkar

f. tar. Gerekli, lüzumlu, lazım.

derkarliq

f.u. Gereklilik, lüzumluluk.

derman

İlaç, em, deva 2. Kuvvet, güç, kudret. Dermanim yoq – Gücüm yok.

dermansiz

f.u. Güçsüz, kuvvetsiz.

dermansizlandurmaq

f.u. Güçsüzlendirmek, zayıflatmak.

dermansizlanmaq

Güçsüzlenmek.

dermansizliq

f.u. Güçsüzlük, zayıflık.

derperde

f. Kapı veya pencere perdesi.

derre

f. tar. Çubuk. Derre urmaq – Çubukla dövmek.

derrilimek

Çubukla dövmek; cezalandırmak.

derro

f. Derhal, hemen, acil.

ders

a. Ders. Ders almaq – Ders almak. Ders bermek – Ders vermek.

derslik

a.u. Ders kitabı. Derslik kitapliri – Ders kitapları.

dersxana

a.f. Dershane.

dert

f. Dert, keder, acı. Dert tartmaq – Acı çekmek. Shuning derdini tarttim – Şunun acısını çektim.

dertkesh

a.f. Dertli.

dertlendürmek

Dertlendirmek.

dertlenmek

f.u. Dertlenmek.

dertleshmek

f.u. Dertleşmek.

dertlishish

bk. dertleshmek.

dertmen

f. Dertli, acı çeken.

derwaza

f. Kapı.

derwazichi

f.u. Kapıcı.

derwaziwen

f. Kapıcı.

derweqe

f.u. Gerçekten, sahih.

derwish

f. Derviş.

derwishlik

f.u. Dervişlik.

derya

f. Nehir.

deryalap

f.u. Deryalap aqqan qan yashlar – Nehir gibi akan kanlı göz yaşları.

des

f. Sıkı, sabit. Des turmaq – Sıkı durmak. Des qopmaq – Ayağa kalkmak. Orunliridin des turushti – Yerlerinden ayağa kalktı.

deshkül

İtiş, neden, hamle.

deshnem

f. Serzeniş, başa kakma, tekdir, azarlama. Deshnem bermek – Azarlamak. Deshnem yémek – Azarlanmak. Momaydin deshnem yedim – Nineden azarlandım.

desht

f. Çöl, bozkır. Deshti qipchaq – Kıpçak bozkırı.

desht-sehra

f.a. Bozkır ve sahra.

deshti-yawan

f. Bozkır, çöl.

deshtlik

Çöllü.

deslep

u. bk. destlep.

deslepki

bk. destlepki.

deslepte

f.u. bk. destlep.

desliwide

f.u. Öncesinde, evvelinde.

desmal

f.a. Peçete, peşkir.

desmallimaq

f.a.u. Masayı silmek.

desmaye

f. Sermaye.

desmi

f. ağ. bk. desmaye.

desmiye

f. bk. desmaye.

desrumal

f. Mendil.

desselmek

bk. depselmek.

dessesh

bk. dessimek.

desside

bk. des. Des turmaq – Ayağa kalkmak; dimdik durmak.

dessilish

bk. depsilish. /.

dessimek

bk. depsimek.

dest

f. 1. Kol 2. Sap (sapı). Kamcha desti – Kamçı sapı. Acharchiliq destidin – Açlık vesilesiyle.

destar

f. Sofra örtüsü.

deste

f. Tutam. Bir deste gül – Bir tutam çiçek. Xaltisidin bir deste xetni chiqardi – Torbasından bir tutam mektubu çıkardı.

destek

f. 1. Kabza 2. Sap 3. Manivela.

destewwel

f.a. Önce, başlangıçta.

destewwelki

f.a.u. Önceki.

destigah

f. Tezgah.

destigahsaz

Tezgah yapımı.

destigahsazliq

Tezgah yapım işi.

destilimek

Yığmak, toplamak, biriktirmek.

destlep

f.u. Evvel, önce, ilk.

destlepki

f.u. Önceki, evvelki, ilki.

destlepte

f.u. bk. destlep.

desturxan

f. bk. dasturxan.

destür

f. Destur.

det

Sitem, kınama. Det qilmaq – Sitem etmek.

dettalash

a.u. Ağız kavgası; çatışma; münakaşa etmek; tartışmak.

dettikam

Aşık kumar oyununda aşığı atarken söylenen söz; aşığa seslenmiş ünlem.

dewa

a. Dava. Dewa qilmaq – Dava açmak.

dewachi

a.u. Davacı; bk. dewager.

dewager

a.f. Davacı.

dewagerlik

a.f.u. Davacılık.

dewalashmaq

a.u. Dava açışmak.

dewalishish

a.u. bk. dewalashmaq.

dewam

a. bk. dawam.

dewet

a. Davet. Dewet qilmaq – Davet etmek.

dewetname

Davetname.

dewir

a. bk. dewr.

dewr

a. Devir, çağ, zaman.

dexl

a. İlgi, ilinti, alaka. Dexlim yoq – İlgim yok.

dexldar

a.f. İlişikte, alakası olan.

dexldarliq

a.f.u. İlgi, alaka, ilişik.

dexli

a.u. Engel, mania, güçlük. Dexli bermek – Engellemek; rahatsız etmek; güçlük çıkarmak.

dexlsiz

a.u. Alakası yok; ilgisiz, dokunul maz.

dexlsizlik

a.u. Dokunulmazlık; ilgisizlik. Térritoriyilerning dexlsizligi – Toprak bütünlüğünün dokunulmazlığı.

dexme

f. Kabir, mezar, türbe.

dexmize

f. Ağır yük, külfet. Dexmize bolmaq – Yük olma.

deydey

Ayartma. Deydeyge salmaq – Ayartmak; kışkırtmak.

deydeychi

Ayartan; kışkırtan; kandırıp baştan çıkaran.

deydi

Serseri, avare, sefil, ipsiz. Deydi oq – Gezen ok.

deydilik

Serserilik, avarelik.

deydimek

Serseri olmak; avare olmak.

deyfu

ç. Doktor.

deyuz

a. Deyyus. Karısının veya kendisine çok yakın olan bir kadının iffetsizliğine göz yuman kimse.

deyuzlik

Muhabbet tellallığı.

deyyuz

a. bk. deyuz.

dez

Çatlak. Dez ketmek – Çatlamak. Dez ketküzmek – Çatlatmak. Sanga neme dez ketti! – Sana ne!

dezmal

f. Ütü.

dezmallanmaq

f.u. Ütülenmek.

dezmallatmaq

f.u. (dezmallimaq'tan) Ütületmek.

dezmallimaq

f.u. Ütülemek.

dialéktik–dizél

[ Previous ] [ Next ]

dialéktik

r. Diyalektik. Dialéktik matériyalizm – Diyalektik materyalizm.

diben

ç. Negatif.

didar

f. Yüz, surat. Didar körüshmek – Görüşmek; birbirini görmek.

dijorni

r. Nöbetçi, nöbet bekleyen.

dijorniliq

r.u. Nöbetçilik. Dijorniliq qilmaq – Nöbetçilik yapmak.

dik

Dik etmek – İrkilmek.

dikildash

bk. dikildimaq.

dikildek

Yerinde durmaz; kurtlu peynir.

dikildimaq

Tıpır tıpır yürümek.

diktatura

r. Diktatörlük, diktatör, mutlak salahiyet.

dil

f. Gönül. Dilimda tolghan xoshalliq – Gönlüm sevinçle dolu. Bu söz hemmining tilida we dilida – Bu söz herkesin dilinde ve gönlünde. Dilde bolsa, tilgha kélidu – Gönülde olsa dile gelir. Janu-dilim bilen – Can ve gönlüm ile. Dili bahar – Sevecen.

dilazar

f. Gönül kıran, hakaret eden. Dilazar bolmaq – Gönlü kırılmak.

dilazarliq

Gönlün kırılma hali.

dilber

f. Dilber, güzel, sevilen.

dildar

Sevgili, yar, dost.

dildarliq

f.u. Can ve yürekten.

dildash

f.u. Yakın, sırdaş.

dilgusha

f. Cazibeli, büyüleyici, gönül avlayan.

dilgushaliq

f.u. Cazibelilik, büyüleyicilik, gönül avlayanlık.

dilkesh

f.u. Şen, neşeli.

dilkeshlik

f.u. Neşelilik.

dilliq

Sap dilliq – Temiz kalpli.

dilnawaz

f. Sevgili, yar, dost.

dilraba

f. Sevgili, yar, dost.

dilshat

f. Şen, neşeli, şakrak.

dilshatliq

f.u. Neşelilik.

dimagh

a. bk. dimaq.

dimaq

a. 1. Beyin, dimağ 2. Burun. Is dimighimgha urdi – Duman burnuma dokundu.

dimiq

Boğucu, bunaltıcı.

dimiqish

bk. dimiqmaq.

dimiqmaq

Boğulmak. U sugha dimiqip öldi – O suya boğularak öldü.

dimiqturmaq

(dimiqmaq'tan) Boğmak.

dimiqturush

bk. dimiqturmaq.

din

Din. Islam dini – İslam dini. Budda dini – Buda dini; Budizm.

dinar

f. Dinar.

dinchi

a.u. Dinci, dine düşkün.

dinchilik

a.u. Dine düşkünlük.

dindar

a.f. Dindar.

dindarliq

a.f.u. Dindarlık.

ding

I Hassas, duyarlı. Ding qulaq – Duyarlı kulak. Qulaqlirini ding qilip – Kulaklarını duymaya hazır bir hale getirip. II Keskin, sivri. Ding pichaq – Keskin bıçak.

ding-ding

Tıpır tıpır. Ding-ding – Etmek tıpır tıpır etmek.

dinggak

Topal, aksak.

dinggakliq

Topallık, aksaklık.

dinggaymaq

Dimdik durmak, çıkmak, ucu çıkmak.

dinggaytish

bk. dinggaytmaq.

dinggaytmaq

(dinggaymaq'tan) Yukarı kaldırmak. Tay quyrughini dinggaytti – Tay kuyruğunu yukarı kaldırdı.

dingildimaq

Küçük adımlarla koşmak.

dingliq

Keskinlik, sivrilik.

dingxulu

ç. Maden lambası.

diniy

Dini. Diniye nazariti – Diyanet İşleri Başkanlığı.

dinsiz

Dinsiz.

dinsizlik

Dinsizlik.

diplom

r. Diploma.

diplomat

r. Diplomat.

diplomatik

r. Diplomatik. Diplomatik wekil – Diplomatik vekil.

diplomatiye

r. Diplomasi.

diplomluq

Diplomalı.

diq

Ağrı, sızı, acı, ıstırap, azap, işkence, sıkıntı.

diqqatsizlik

a.u. Dikkatsizlik.

diqqet

a. Dikkat. Diqqet qilmaq – Dikkat etmek. Diqqitimni jelp qildi – Dikkatimi çekti.

diqqetlik

a.u. Dikkatli.

diqqetsiz

a.u. Dikkatsiz.

dir-dich

Titreme, titreyiş. Dir-dir etmek – Titremek.

dirijabil

r. Dirijabl, balon.

dirildesh

bk. dirildimek.

dirildetmek

(dirildimek'ten) Titretmek.

dirildimek

Titremek.

dist

Ökçe. Dishti égiz petinke – Ökçesi yüksek ayakkabı.

dit

Anlayış, kavrayış.

ditlash

bk. ditlimaq.

ditlimaq

Kavramak, anlamak.

diwan

f. Divan.

diwane

f. Dilenci. U diwane bolup qalghan – O dilenci oluvermiştir. Benggi diwane – bot. benç (ci); mec.ol. Aklını oynatmış.

diwe

f. Dev.

diwiziye

r. Tümen. Atliq diwiziye – Atlı tümeni. Piyade diwiziye – Piyade tümeni.

dixan

f. Çiftçi. Dixan-ormanchiliq nazariti – Tarım ve Ormancılık Bakanlığı.

dixanchiliq

f.u. Çiftçilik.

dixmaq

Kör, küt.

diyanet

a. Diyanet, sofuluk, dindarlık.

diyanetlik

a.u. Sofuluk, dindarlık.

diyanetsiz

a.u. Sofu olmayan, dindar olmayan.

diyanetsizlik

a.u. Sofu olmama hali, dindar olmama hali.

diyar

f. Diyar, ülke, memleket.

diyerlik

Yeterince, yeterli kadar, yeterli halde. Diyerlik étiwar bermek – Yeterince önem vermek.

dizél

Dizel.

Dolan–dozhna

[ Previous ] [ Next ]

Dolan

Dolan. (Tarim nehri civarında yaşayan göçebe Uygurların adı. Dolan, Moğolca "yedi, 7" anlamındadır. Bu toplumun 18. yüzyıldaki Kalmuk istilası sırasında gelmiş Kalmuklar olup, Türkleştiği bilinir).

do

Do tutturmaq – İştah çağırmak.

doda

Kapris. Dodisi tutup qaptu – Kapris yapıyor; hırçınlaşıyor.

doga

bk. dowa.

dogha

r. Boyunduruk.

doghap

Ayran. Muzdek doghap – Buz gibi ayran.

doghapchi

Ayran satan kimse.

doghapchiliq

Ayran satma işi.

doghdaq

Çalı horozu, yaban horozu.

doghdaymaq

Dimdik durmak.

doghlang

Bodur, alçak.

doghlangliq

Bodurluk, alçaklık.

dogilimaq

ç.u. bk. dowilimaq.

dogma

r. Dogma.

dogmichilliq

r.u. Dogmatizm.

dogowor

r. Antlaşma, muahede, pakt, anlaşma, mukavele.

dogoworlashmaq

r.u. Mukavele yapmak, anlaşmak.

dok

Kambur, tümsek, kabarık. Dok adem – Kamburlu adam. Dok bolmaq – Kamburlu olmak.

dokaymaq

Eğilmek, bükülmek.

dokiyish

bk. dokaymaq.

doklat

r. Konferans.

doklatchi

r.u. Konuşmacı.

doktor

r. Doktor. Filologiye penliri doktori – Dil bilimi doktoru.

dola

Omuz. Dola söngek – Omuz kemiği.

dolana

bot. Akdiken. Dolana képinigi – Akdiken sineği.

dollar

Dolar.

dolqun

Dalga.

dolqunlanmaq

Dalgalanmak.

dolqunlash

bk. dolqunlimaq.

dolqunlatmaq

(dolqunlimaq'tan) Dalgalandırmak.

dolqunlimaq

Dalgalanmak.

dolqunlunush

bk. dolqunlanmaq.

dolqunluq

Dalgalı.

dolqunlutush

bk. dolqunlatmaq.

dolqunsiman

Dalgalı; dalga şeklinde.

dolway

Tokmak.

dombaq

Kozalak, yumru, şiş, ur.

dombaqliq

Çıkıntı hali, kabartı hali, tümseklik.

dombaymaq

Şişmek, kabarmak.

dombaytmaq

(dombaymaq'tan) Şişirmek, kabartmak.

dombura

Kazak Türklerinin milli çalgı aleti.

domburichi

Domburayı çalan kimse; çalgıcı.

domchaq

İri parça, kütle, yığın.

dominion

r. Dominyon.

domlaq

bk. domulaq.

domna

r. Maden fırını. Domna mesh – Maden fırını.

domsaq

Asık çehreli; somurtkan.

domsaqliq

Asık çehrelilik; somurtkanlık.

domsarash

bk. domsarimaq.

domsarimaq

bk. domsaymaq.

domsayghan

Somurtkan, asık suratlı, yüzü gülmez.

domsayghanliq

Somurtkanlık, yüzü gülmezlik.

domsaymaq

Somurtmak, suratını asmak.

domsaytish

bk. domsaytmaq.

domsaytmaq

Çatmak, kırıştırmak, surat asmak, somurtmak. U tumshughini domsaytti – O yüzünü kırıştırdı; O ağız burnunu kırıştırdı.

domulanmaq

Yuvarlanmak.

domulaq

Yuvarlak. Bir domulaq yip – Bir yumak ip. Domulaq qilmaq – Yuvarlak yapmak.

domulaqlash

bk. domulaqlimaq.

domulaqlimaq

Yuvarlaklaştırmak.

domulash

bk. domulimaq.

domulatmaq

(domulimaq'tan) Yuvarlatmak.

domulimaq

Yuvarlamak. Domulap ketmek – Yuvarlanıvermek.

domulunush

bk. domulanmaq.

domulutush

bk. domulatmaq.

dong-dong

Yerinde durmaz; kurtlu peynir.

dongghaq

Kamburlaşmış; beli çökük.

dongghaqlash

bk. dongghaqlimaq.

dongghaqlimaq

İğilmek, bükülmek. Dongghaqlap yürmek – Beli çökük halde yürümek.

dongghaqliq

Kamburlaşmışlık; beli çöküklük.

dongghaslash

bk. dongghaslimaq.

dongghaslimaq

Büyük adımlarla hızlı hızlı yürümek (gezmek).

dongghaymaq

Elleriyle dizleri üstünde durmak.

dongghaytmaq

(dongghaymaq'tan) Elleriyle dizleri üstünde durdurmak.

dongghuyush

bk. dongghaymaq.

dop

Top. Dop oynimaq – Top oynamak.

doppa

Takke. Badam doppa – Badem takke (dört yanına badem çiçeğine benzer şekilde, beyaz iple işlendiği siyah takke; Kaşgar badem takkesi ünlüdür).

doq

Tehdit, gözdağı. Doq qilmaq – Tehdit etmek; gözdağı vemek.

doq-doq

Yerinde durmaz; kurtlu peynir.

doqa

Uzunca. Doqa bash – Uzunca baş.

doqal

ağ. bk. doq.

doqaslatmaq

ağ. Tehdit etmek.

doqchi

Korkutan; tehdit eden.

doqmush

Köşe. Doqmushtiki öy – Köşedeki ev. Kocha doqmushliri – Sokak köşeleri.

doquldash

bk. doquldimaq.

doquldimaq

Yerinde durmamak; ele avuca sığmamak.

doqurushmaq

Çarpışmak; karşılaşmak; çatışmak. Ular ishikte doqurushup qaldi – Onlar kapıda çarpışıverdiler.

doqurushush

bk. doqurushmaq.

dora

İlaç, em, deva. Dora ichmek – İlaç içmek. Yumulaq dora – Hap. Dora qeghizi – Reçete. Yazning qéqi qishqa dora – d. Yazın kakı kışa ilaç. Miltiq dorisi – Barut.

dora-derman

bk. dora-dermek.

dora-dermek

İlaç ve haplar.

doram

Taklit; taklit etme.

doramchi

Taklitçi.

doramchiliq

Taklitçilik. Doramchiliq qilmaq – Taklit etmek.

dorash

bk. dorimaq.

dorgha

f. Amirleri; üstler.

doriger

f. Eczacı.

dorigerlik

f.u. Eczacılık.

dorilanmaq

f.u. İlaçlanmak.

dorilash

f.u. bk. dorilimaq.

dorilimaq

f.u. İlaçlamak.

doriliq

f.u. İlaç.

dorimaq

Taklit etmek.

dorixana

f. Eczahane.

dos

f. bk. dost.

dosaq

bk. dowsaq.

doschaq

Küçük dost.

dosh

f. Kabarık, tümsek.

doska

r. Sınıf tahtası.

dost

f. Dost. Dostlarche – Dostlar gibi. Dost bolmaq – Dost olmak. Dost tutmaq – Dost tutmak. Dost körmek – Dost görmek. Méhnetni dost tutung – Emeği dost tutun. Dostlarey – Dostlar. Dost tartmaq – "ya dost illallah" diye zikretmek.

dostane

f. Dostane. Dostane yashimaq – Dostça geçinmek.

dostlashmaq

Dost olmak.

dostlashturmaq

Tanıştırmak; barıştırmak.

dostlishish

bk. dostlashmaq.

dostluk

f.u. Dostluk.

dosun

bk. dowsun ve dowsaq.

dotey

ç. tar. Vali.

dotsént

r. Doçent.

dotséntliq

r.u. Doçentlik.

dowa

Dokurcun, tınaz, yığın. Exlet dowisi – Çöp yığını. Qum dowiliri – Kum yığınları.

dowilaghliq

Yığılmış, toplanmış.

dowilanmaq

ç.u. Yığılmak, toplanma.

dowilatmaq

(dowilimaq'tan) Yığdırmak, toplatmak, yığın haline getirtmek.

dowilimaq

ç.u. Yığmak, toplamak. Qoghunlarni bir yerge dowilap qoyduq – Kavunları bir yere topladık.

dowsaq

anat. Sidik torbası, kavuk.

dowsun

bk. dowsaq.

doxmush

bk. doqmush.

doxtur

r. Doktor. Mal doxturi – Veteriner, baytar.

doxturluq

r.u. Doktorluk. Mal doxturluq ponkiti – Veteriner merkezi.

doxturxana

r.f. Hastahane.

doyba

Dama. Doyba oynimaq – Dama oynamak.

dozaq

f. bk. dozax.

dozax

f. Cehennem. Yarsiz ömrüm méning ming yashisam bir künche yoq, ishiq otingning aldida dozax oti uchqunche yoq – Yarsiz ömrüm benim bin yaşasam bir gün kadar yok, aşk ateşinin önünde cehennem ateşi kıvılcım kadar yok.

dozhna

r. Düzine.

drama–dramaturgiye

[ Previous ] [ Next ]

drama

r. Dram.

dramaturg

r. Dramaturg; dram yazarı.

dramaturgiye

r. Dramaturji.

Dun'gan–duyulgha

[ Previous ] [ Next ]

Dun'gan

Döngen, Çin Müslümanları. Dun'gan xelqi – Döngen halkı.

dua

a. Dua. Aq dua – İyi dua. Bed dua – Kötü dua.

duagöy

a.f. Hayırhah, hayırhahlık.

duaxan

a.f. Otçu, üfürükçü, efsuncu.

duben

ç. tar. Hudut bölgelerindeki askeri saha komutanı.

duch

f. Duch bolmaq – Karşılaşmak. Duch kelmek – Karşılaşmak.

duchar

f. Duçar. Duchar bolmaq – Duçar olmak; uğramak; yakalanmak. Bextsizlikke duchar boldum – Mutsuzluğa uğradım; şanssızlık.

duduq

Keke.

duduqlanmaq

Kekelenmek.

duduqlash

bk. duduqlimaq.

duduqlatmaq

(duduqlimaq'tan) Kekeletmek.

duduqlimaq

Kekelemek. Duduqlap sözlimek – Kekeleyerek söylemek.

duduqluq

Kekelik.

duduqmaq

bk. duduqlimaq.

duga

I ç. bk. dowa. II a. ağ. bk. dua.

dughdaq

bk. doghdaq.

dughlaqliq

bk. duglaqliq.

duglaqliq

ç.u. Yığılmış, toplanmış.

dujna

r. bk. dozhna.

dukan

f. Dükkan, kantin. Saet dukini – Saat dükkanı.

dukanche

f. Küçük dükkan.

dukanchi

f.u. Dükkancı, tezgahtar.

dukanchiliq

f.u. Ticaret mesleği.

dukandar

f. Dükkancı, tezgahtar.

dukandarchiliq

bk. dukanchiliq.

dukandarliq

bk. dukanchiliq.

dum-dum

Taklidî ses. Dum-dum – Güm güm. Dum-dum sokmaq – Güm güm çalmak.

dumba

Dumba yemek – Dayak yemek.

dumbalanmaq

Dayaklanmak.

dumbalash

bk. dumbalimaq.

dumbalatmaq

(dumbalimaq'tan) Dayakla vurdurmak.

dumbalimaq

Dayaklamak, dövmek.

dumbaq

Davul. Dumbaq chalmaq – Davul çalmak.

dumbaqchi

Davulcu.

dumbaymaq

Çıkmak, şişmek, göze çarpmak. Üzidiki üstixanliri dumbuyup chiqqan – Yüz kemikleri çıkıntılı.

dumbaytmaq

(dumbaymaq'tan) Şişirmek, çıkarmak, göze çarptırmak.

dumulaq

bk. domulaq.

dung

I Ufak, küçük. II ç. Toptan. Dung sétish – Toptan satış. Dung soda – Toptan satış. Ishni dung alghuchi – Toplu iş sözleşmesi sahibi.

dunya

a. Dünya. Ikki dunya – İki dünya. Ikki dunyada xor bolmaq – İki dünyada hor olmak. Dunya tinchlighi – Dünya barışı. Dunya qarash – Dünya görüşü; görüş açısı. Pütün dunyagha melüm – Bütün dünyaya belli. Dunyagha kelmek – Dünyaya gelmek. Dunyadin ötmek – Dünyadan göçmek (giçmek). Dünyasining hemmisini dégidek xeshlep tügetti – Bütün servetini harcayıp bitirdi. Pütün dunyasini qaldurup ketti – Bütün servetini bırakıp gitti.

dunya-alem

a. Dünya-alem; dünya ve alem.

dunyadar

a.f. Zengin, varlıklı. Dunyadar bolmaq – Zengin olmak.

dunyaliq

a.u. Dünyevî.

dunyashumul

a. Alemşümul.

dunyawiy

a. Dünyevî.

dunyaxor

a.f. Haris, tamahkarlık, çıkarcı.

dunyaxorluq

a.f.u. Tamahkarlık, çıkarcılık, menfaatperestlik.

dupu

ç. Bakla, bakliyegiller.

dupyaghach

r.u. bot. Meşe (ağacı).

duqunush

ağ. bk. toqunush.

durichi

bk. doriger.

dut

f. 1. Kömür kokusu 2. Duman.

dutar

f. Tambur gibi bir çalgı aleti.

dutarchi

f.u. Çalgıcı, sazcı, saz sanatçısı.

dutey

ç. Vali.

duwa

I a. ağ. bk. dua. II bk. dowa.

duwilimaq

bk. dowilimaq.

duwsaq

bk. dowsaq.

duwsun

ağ. bk. dosun.

duxawa

f. Kadife.

duyjang

ç. Ekipbaşı, grup şefi.

duyjangliq

Ekipbaşkanlığı.

duyulgha

Miğfer, başlık, tolga.

dwigatél–dwigatél

[ Previous ] [ Next ]

dwigatél

r. Motor. Par dwigatéli – Buhar motoru; buhar makinesi.

dédi-dédi–dézinféksiye

[ Previous ] [ Next ]

dédi-dédi

Dedikodu; lakırdı. Bular hemmisi dédi-dédi gepler – Bunlar hepsi dedikodu sözler.

dégen

Demiş, dediği. Méning dégenlirim yadingdin chiqmisun – Benim dediklerim aklından çıkmasın. Exmet dégen kishi – Ahmet denilen kişi. Qeshqer dégen sheher – Kaşgar denilen şehir. Deghinimge yettim – Dediğime ulaştım. Arzumgha yettim – Dileğime eriştim. Az dégende – En azından. Eng köp dégende – En çok denildiğinde. Dégen bilen – Mamafih, bununla beraber. Perzent dégen bilen ata-ana üchün bext – Çocuk bununla beraber ata-ana için baht. Néme dégining u? – O ne dediğin? Dégendikidek ter tökti – Denildiği gibi ter döktü. Su ekéley dégen bolup kétip qaldi – Su getireyim demiş gibi gitiverdi.

dégende

Denildiğinde, anda. Ikki yil dégende – İki yıl denildiğinde. Qoghlap yétey dégende – Kovalayıp yettiği anda. He digende – Hemen, ilk önce, zamanında.

dégendek

İstenildiği gibi, pürüzsüz, eksiksiz, tam, iyi. U bu ishqa dégendek diqqet qilmighan – O bu işe istenildiği gibi dikkat etmemiş. Dégendek yardem körsetti – İyi yardım etti. Dégendek nétije bermidi – İstenildiği gibi netice vermedi. Dégendekla – Denildiği gibi.

dégendikidek

Denildiği gibi, söylendiği gibi.

dégenlik

Demiş olmak; söylemiş olmak. Bu héchnime bilmeydu dégenlik emes – Bu hiçbir şey bilmiyor anlamına gelmez.

déger

f. Déger namazi – İkindi namazı.

dégidek

Çok, pek. Dégidek yaxshi – Çok iyi. 2. Hemen hemen, her zaman. Dayim dégidek – Her zaman. Her yil dégidek – Hemen hemen her yıl. U künde dégidek kélidu – O hemen hemen her gün geliyor.

dégidekla

Söylenebilecek halde 2. Hemen; hemen hemen. Dégidekla hemmisi – Hemen hemen hepsi.

dégilik

Aktif, faal, etki. Siyasi dégilik körsetmek – Siyasî etkinlik göstermek.

déhqan

f. bk. dixan.

déhqanchiliq

f. bk. dixanchiliq.

dékabr

r. Aralık. Dékabr éyi – Aralık ayı.

dékaratsiye

r. Dekor.

dékret

r. Kararname, kanun.

délighur

Ahmak, akılsız, sersem, budala.

délighurluq

Ahmaklık, akılsızlık, budalalık.

délil

a. Delil, kanıt. Délil keltürmek – Delil getirmek (göstermek).

délillesh

bk. délillimek.

délillik

a.u. Delilli.

délillimek

a.u. Kanıtlamak.

délilsiz

a.u. Delilsiz.

démekki

u.f. Demek ki.

démiqish

ağ. bk. tunchuqush.

démiqmaq

bk. tunchuqmaq.

démokrat

r. Demokrat.

démokratik

r. Demokratik.

démokratiye

r. Demokrasi.

démokratizm

r. Demokratizm.

démokratizmliq

r.u. Demokratlık.

démokratlashmaq

r.u. Demokratlaşmak.

déngiz

Deniz. Déngiz eskiri – Deniz askeri. Déngiz boyidiki – Deniz kıyısındaki; sahildeki. Déngiz boyliri – Deniz kıyıları; sahiller.

déngizchi

Denizci.

députat

r. Vekil.

députatliq

r.u. Vekillik.

dérek

I bk. derek. II ağ. bk. térek.

dérize

f. Pencere. Dérize perdisi – Pencere perdesi. Dérize qapqisi – Pencere kapağı.

dérizilik

f.u. Pencereli. Dérizilik öy – Pencereli ev.

désant

r. Çıkarma birlikleri.

déweylesh

bk. déweylimek.

déweylimek

Tehdit etmek.

déwinmek

Şatlanmak, ırgalanmak, sendelemek.

déwirqay

Katran, sakız, akıntı.

déwirqayliq

Reçineli, çıralı.

déwitish

bk. déwitmek.

déwitmek

Dehlemek.

déxan

f. bk. dixan.

déyilish

bk. déyilmek.

déyilmek

Denilmek. Shundaq déyildimu? – Şöyle denildi mi?

déyish

bk. demek.

déyishish

bk. déyishmek.

déyishmek

Konuşmak; kara karşı söyleşmek; birbirine demek. Silerni chaqirishqa kishi éweteyli déyishiwatattuq – Sizleri çağırmaya kişi gönderelim diye konuşuyorduk.

dézinféksiye

r. Dezinfeksyon. Dézinféksiye qilmaq – Dezinfekte etmek.

dö–döt

[ Previous ] [ Next ]

dö

I Falanj. II f. bk. diwe.

döget

f. bk. düget.

dögilimek

bk. düglimek.

döglek

bk. düglek.

dögletmek

(döglimek'ten); bk. dügletmek.

döglimek

bk. düglimek.

dökcheymek

bk. dükcheymek.

dölet

a. Devlet. Gerp döletliri – Batı devletleri. Dölet tüzülüshi – Devlet yapısı (düzeni). Dölet tili – Devlet dili. U döletke gherq boldi – O zengin oldu. Dölet qushi – Devlet kuşu.

döletchilik

a.u. Devletçilik. Ulugh döletchilik – Büyük devlet iddiası.

döletlik

a.u. 1. devletli, devleti olan 2. Zengin, varlıklı.

döletmen

a.f. Zengin.

döletxana

a.f. Zengin ev.

döley

Beyinsiz, kalın kafalı, et kafalı.

dönen

Dört yaş; dört yaşlı (hayvanlar için). Dönen qoy – Dört yaşlı koyun.

döng

Tepe, sırt. Éghiz döng – Yüksek tepe. Qum döngliri – Kum tepeleri.

döng-oyman

Tepe ve çukur.

döng-qir

Yükseklik; tepelik bozkır.

dönggesh

bk. dönggimek.

dönggi-daras

Muhteşem, parlak.

dönggimek

Yüklemek; başkasının üstüne atmak; suçunu başkalarının üstüne atmak. U eypni bashqilargha dönggeydu – O suçu başkalarına yüklüyor.

dönglük

Tepelik. Dönglük jay – Tepelik yer.

dörem

f. Sıra, nöbet, defa; bk. qétim. Men bu döremdimu bek xoshal boldum – Ben bu defada da çok sevindim.

döshe

Et tahtası.

döshkelimek

İtmek, dışlamak.

döt

Kütük (-ğü); inek.

dü-dük–düwe

[ Previous ] [ Next ]

dü-dük

takl. Güm güm.

dügdek

Kambur.

dügdeymek

Kasılmak.

düget

f. Mürekkep hokkası.

düglek

Yuvarlak, daire.

dügleklenmek

Yuvarlaklanmak.

düglesh

bk. düglimek.

dügletmek

(düglimek'ten) Yuvarlatmak, yuvarlandırmak.

düglimek

Yuvarlanmak.

düglütüsh

bk. dügletmek.

düglütüwetmek

Yuvarlandırmak.

dük

İğ, iğ şeklinde.

dükcheymek

İğilmek, bükülmek, kamburlaşmak.

dükchi

Usta.

dükchüyüsh

bk. dükcheymek.

düküldetmek

(düküldimek'ten) Takırdatmak; güm güm ettirmek.

düküldimek

Güm güm etmek.

dükür

Taklidî ses.

dükür-dükür

Taklidî ses.

dükürletmek

(dükürlimek'ten) Takırdatmak.

dükürlimek

Takırdamak.

düldül

f. Düldül.

düm

Yüzükoyun; yüzükoyun yere kapanmak. Düm kömürmek – Devirmek; döndürmek. Düm yatmaq – Yüzükoyun yatmak.

dümbe

f. Arka, sırt.

dümchek

Kambur, tümsek, kabarık.

dümcheklik

Tümseklik, kamburluk.

dümcheymek

İğilmek, bükülmek, kamburlaşmak.

dümcheytmek

(dümcheymek'ten) Eğmek, bükmek.

dümchüyüsh

bk. dümcheymek.

dümkömürmek

Ters çevirmek.

dümkömürülmek

Ters çevirilmek.

dümkömürüsh

bk. dümkömürmek.

dümlesh

bk. dümlimek.

dümlimek

Söndürmek.

düp

Çalı, fonda.

düpüldimek

Takırdamak, atmak, çarpmak. Yürügüm düpüldeydu – Kalbim atıyor.

düpür

Gürültü.

düpür-düpür

Gürültülü.

düpürletmek

(düpürlimek'ten) Gürültü çıkarmak.

düpürlimek

Takırdamak.

dür

Coşkulu. Xelq dür chawak chaldi – Halk coşkuyla alkışladı.

dürbün

f. Dürbün.

dürdün

ç. İpek kumaş.

dürride

Ani gürültü, ayak sesi. Balilar dürride yügürüshüp kélishti – Çocuklar gürültü ile koşturup geldiler.

dürüs

f. Dürüst.

dürüslük

f.u. Dürüstlük.

dürüst

bk. dürüs.

dürüstlük

bk. dürüslük.

düshenbe

f. Pazartesi.

düshkelesh

bk. düshkelimek.

düshkelimek

bk. döshkelimek.

düshmen

f. Düşman.

düshmenchilik

f.u. Düşmanlık.

düshmenleshmek

f.u. Düşmanlaşmak.

düshmenleshtürmek

f.u. Düşmanlaştırmak.

düshmenleshtürüsh

f.u. bk. düshmenleshtürmek.

düshmenlik

f.u. Düşmanlık. Düshmenlik qilmaq – Düşmanlık yapmak.

düshmenlishish

f.u. bk. düshmenleshmek.

düwe

bk. dowa.

e–e

[ Previous ] [ Next ]

e

E, közliri shunche nurluq – Evet, gözleri o kadar nurlu.

ebeden–ebzel

[ Previous ] [ Next ]

ebeden

a. y.d. 1. Ebedî 2. Bitmez 3. Hiçbir zaman, asla.

ebedilik

İlelebet.

ebet

a. Ebedî, sonsuz.

ebgar

f. 1. Dilenci 2. Bakımsız, serseri, öksüz.

ebidiyet

a. Ebediyet.

ebiyarger

a.f. Özenli.

eblex

a. 1. Aptal, ahmak 2. Alçak herif, namussuz.

eblexliq

a.u. Aptallık, alçaklık.

ebrez

bk. ewrez.

ebrishim

bk. ewrishim.

ebzel

a. bk. ewzel.

echiqmaq–echkü

[ Previous ] [ Next ]

echiqmaq

(élip chikmaq) Alıp çıkmak; getirmek.

echki

bk. echkü.

echkü

Keçi. Echkü térisi – Keçi derisi.

eda–edliyichilik

[ Previous ] [ Next ]

eda

a. bk. ada.

edalet

a. bk. adalet.

edawet

a. bk. adawet.

edep

a. Edep. Ediwini yédi – Tenbih edildi. Ediwini berdim – Cezalandırdım.

edeplik

a.u. Edepli.

edepsiz

a.u. Edepsiz.

edepsizlenmek

Edepsizlenmek.

edepsizlik

a.u. Edepsizlik.

edibiy

a. Edebî. Edibiy til – Yazı dili.

edibiyat

a. Edebiyat. Bediiy edibiyat – Bediî edebiyat; estetik edebiyat. Edibiyat mejmuisi – Edebiyat mecmuası. Xelq edibiyati – Halk edebiyatı. Éghiz edibiyati – Folklor.

edibiyatchi

a.u. Edebiyatçı, yazar.

edibiyatchiliq

a.u. Edebiyat işleri.

edibiyatshunas

Edebiyatçı.

edibiyatshunasliq

Edebiyat işleri.

edip

I a. Yazar, edebiyatçı. II Elbisenin dikiş hattı.

ediplik

I a.u. Yazarlık, edebiyatçılık. II Elbisedeki dikiş hattının olma hali.

edliye

a. Adliye, adalet. Edliye wezirlighi – Adalet bakanlığı.

edliyichi

a.u. Hakim, avukat; hukuk işleriyle meşgul olan kimseler.

edliyichilik

a.u. Hukuk işleri.

egah–egüz

[ Previous ] [ Next ]

egah

f. bk. agah.

egdürmek

(egmek'ten) Eğdirmek.

eger

f. Eğer.

egerchende

f. bk. eger.

egerde

f.u. bk. eger.

egeshme

Takıntı. Egeshme jümle – Takıntı cümle. Egeshme gep – Takıntı söz.

egeshmek

Peşinden gitmek; arkasına takılmak. Mayni egiship yaz keldi – Mayıs'ı takip ederek yaz geldi.

egeshtürmek

(egeshmek'ten) Beraberinde götürmek.

egini

bk. kiyim.

egitmek

(egmek'ten) Eğdirmek. Shaxni egitmek – Dalı eğdirmek.

eglek

Elek.

eglekchi

Elekçi.

eglekchilik

Elekçilik.

eglenmek

Elenmek, elekten geçirilmek, kalburlanmak.

egme

Eğme.

egmek

Eğmek, iğmek. Boyun egmek – Boyun eğmek. Bash egmek – Baş eğmek.

egmesh

Eğri, iğri.

egri-bügri

Çarpık, eğri.

egri-donaq

Çarpık, engebeli.

egri-donay

bk. egri-donaq.

egri-megri

Çarpık, engebeli.

egri-toqay

Çarpık, engebeli. Egri-tokay yollar – Çarpık ve engebeli yollar.

egrilik

Eğrilik 2. Namussuzluk, samimiyetsizlik.

egüz

Su birikintisi.

ehali–ehwallashmaq

[ Previous ] [ Next ]

ehali

a. bk. ahali.

ehd

a. Ahd. Ehd qilmaq – Ehd etmek; söz vermek. Ehdimiz buzuldi – Ahdimiz bozuldu. U ehdige yetti – O ahdine erişti.

ehdleshmek

Anlaşma yapmak.

ehdname

Pakt, antlaşma.

ehe

ünl. Vay canına!

ehemiyet

a. bk. ehmiyet.

ehl

a. Oturan, halk, yerli. Sen'et ehli – Sanatçılar. Pen ehli – İlim adamları; bilginler. Kesip ehli – Meslek sahipleri. Ehli kelem – Yazarlar. Ehli ishiq – âşıklar. Ehli din – Din adamları. Ehli Islam – Müslümanlar.

ehmiyet

a. Ehemmiyet, önem. Ehmiyet bermek – Önem vermek. Ehmiyiti yoq – Önemi yok. Hich qandaq ehmiyetke ége emes – Hiçbir önemi yok.

ehmiyetlik

Önemli.

ehmiyetsiz

Önemsiz.

ehmiyetsizlik

Önemsizlik.

ehram

a. Ehram, piramit.

ehwal

a. Ehval, durum. Hazirqi ehwal – Şimdiki durum. Xelqara ehwal – Halkara durum. Ehwalingiz qandaq? – Durumunuz nasıl? Ehwali ruhiye – Manavi durumu, keyfi.

ehwalat

Durum, vaziyet.

ehwallashmaq

a.u. Halhatır sormak. Biz ular bilen ehwalliship turduk – Biz onlarla halhatır soruşup durduk; Biz onlarla ilgilenerek yaşadık.

ejayip–ejnibiy

[ Previous ] [ Next ]

ejayip

a. Ecayip.

ejayip-gharayip

Sihirli, büyülü 2. Olağanüstü 3. Şahane, harikulade.

ejayipliq

a.u. Harikulade, olağanüstü, sihirli.

ejayipxana

a.f. bk. ajayipxana.

ejdat

a. Ecdat, atalar.

ejder

f. Ejderha.

ejdiha

f. Ejderha.

ejeba

a. Garip, acayip, tuhaf.

ejel

a. Ecel. Ejili yetti – Eceli gelmiş. Öz ejilidin öldi – Kendi eceli ile öldü. Ejellik zerbe – Öldürücü darbe.

ejem

Acem, Fars, İranlı 2. Klasik bir Uygur şarkısı.

ejep

a. Hayret, şaşırtıcı. Ejepke qalmaq – Başkalarının hayret etmesine maruz kalmak. Ejepke qaldurmaq – Başkalarını şaşırtmak. Ejep yaxshi – Çok iyi; şaşırtacak derecede iyi. Ejep boptu – İyi olmuş; öyle olması gerekirdi, ecepsinmek hayretetmek.

ejir

a. y.d. Mükafat, emeğin karşılığı. Ejrini Xuda bersun – Allah ecir ve sabır versin. Ejrini Xudadin körüng – Ecrini Allah versin.

ejnibiy

a. Yabancı. Ejnibiy perest – Yabancı hayranı. Ejnibiy perestlik – Yabancı hayranlığı.

ekber–eksiyetchilik

[ Previous ] [ Next ]

ekber

a. Ekber. Allahu ekber – Allahu ekber.

ekchimek

Kurumak.

ekchitmek

(ekchimek'ten) Kurutmak.

eke

I (élip kel) Getir, alıp gel. II Şımarık, mahallebici, nazenin.

ekek

bk. erkek.

ekelmek

(élip kelmek) Alıp gelmek; getirmek.

ekiletmek

(ekilimek'ten) Okşamak, şımartmak.

ekilimek

Şımarmak, ekkelmek; bk. ekelmek.

ekketmek

(élip ketmek) Alıp gitmek; götürmek.

ekkirmek

(élip kirmek) Alıp girmek; getirmek.

eks

a. Aks, yansıma. Eks etmek – Yansımak. Eksi sada – Şes yansıması. Eksi halda – Aksi halde. Eksige keltürmek – Aslına getirmek.

ekser

a. Ekser, en çok.

ekseriyet

a. bk. eksiriyet.

eksi

a. Aksi, ters.

eksiche

a.u. Aksi halde.

eksil

a. Aksilik, gericilik.

eksilheriket

a. Geri devrim.

eksilheriketchi

a.u. Geri devrimci.

eksilheriketchilik

a.u. Geri devrimcilik.

eksilik

a.u. Aksilik, terslik, gerilik.

eksilinqilap

bk. eksilheriket.

eksilinqilapchi

bk. eksilheriketchi.

eksilinqilapchiliq

bk. eksilheriketchilik.

eksilinqilawiy

Geri devrimcilik. Eksilinqilawiy heriket – Geri devrimcilik hareketi (eylemi).

eksinche

a.u. Aksi halde. Eksinche boldi – Aksi halde oldu.

eksiri

a. En çoğu.

eksiriyet

a. En çoğu.

eksiyetchi

a.u. Gerici.

eksiyetchilik

a.u. Gericilik.

el–elwida

[ Previous ] [ Next ]

el

I Vatan, memleket, il, ülke. Chet ellik – Yabancı. El kezmek – Seyahat etmek. El bolmaq – Vatandaş olmak. El edibiyati – Vatan edebiyatı. Anam ellerning nénini yéqiwatidu – Anam (annem) başkalarının ekmeğini pişiriyor. II El, kol.

el-aghine

Akraba ve dost; akraba ve arkadaş.

el-yurt

Vatan ve millet.

ela

a. Peki, pek iyi, çok iyi. Ela körmek – Pek iyi saymak. Yüz anglighandin bir körgen ela – Yüz dinlemekten bir görmek daha iyi.

elachi

a.u. Üstün başarılı öğrenci.

elachiliq

a.u. Üstün başarılı öğrenci olma hali. Elachiliq üchün küreshmek – Üstün başanlı öğrenci olabilmek için mücadele etmek.

elan

a. bk. élan.

elbet

a. bk. elwette.

elbette

a. bk. elwette.

elchi

Elçi; dünürcü.

elchilik

Temsilcilik 2. Büyükelçilik.

elchixana

u.f. Büyükelçilik; sefaret.

elem

a. Elem, ıstırap, azap. Elem chekmek – Azap çekmek; ıstırap çekmek. Elimige chidalmidim – Istırabına dayanamadım. Elem qilarliq – Istıraplı. U elimini mendin alidu – O öcünü benden çıkanyor.

elemdar

a.f. Elemdar, bayraktar.

elemlik

a.u. Elemli, ıstıraplı.

elengge

Alev.

eles

I Yüksek, yüce. Eles taghlar – Yüksek dağlar. II İğri, şaşı, yanbakış.

eleyhissalam

a. din. Eleyhisselam. Musa eleyhissalam – Musa eleyhisselam.

elhemdu

a. din. Elhemdu. Elhemdu oqumaq – Elhemdu okumak.

elippe

a. bk. élipbe.

elkézer

u.f. Memleket memleket gezen.

elle

Ninni.

elley

Ninni.

elleylesh

bk. elleylimek.

elleylimek

Ninni söylemek.

ellik

Elli. Yüz ellik – Yüz elli.

ellikim

Kimdir. Ellikim keldi – Kimdir geldi; Kimdir biri geldi.

ellikwéshi

Ellibaşı; elli ailenin başkanı.

elqim

Boğaz.

elqisse

a. Kısacası, hasıl, velhasıl.

eltire

Kuzu derisi.

elwan

a. Muhtelif, çeşitli, türlü.

elwan-elwan

a. Türlü türlü, çeşit çeşit.

elwan-türlü

a.u. Muhtelif, türlü türlü.

elwette

a. Elbette, şüphesiz. Elwette kélimen – Elbette geleceğim.

elwida

a. Elveda. Elwida éytmaq – Elveda söylemek.

embegül–emrü-perman

[ Previous ] [ Next ]

embegül

a.f. Peygamber çiçeği, mavi kantaron, belemir.

emchek

Meme. Emchek balisi – Süt çocuğu. Bir emchek emgen – Aynı memeyi emen.

emchilik

Tedavi etme hali.

emdi

Şimdi. Emdi boldi – Şimdi oldu.

emdigiche

Şimdiye kadar.

emdigine

Daha şimdi. Emdigine keldi – Daha şimdi geldi.

emdiki

Şimdiki. Emdiki wezipe – Şimdiki vazife.

emdila

Daha yeni. Shundila – Sadece şu halde. Menla emes – Sadece ben değil.

emdilik

Şimdilik.

emdilikte

Şimdilikte.

emel

a. İş, meşgale, görev, emel. Emel qilmaq – Yerine getirmek. Emelge ashmaq – Gerçekleşmek, becerilmek. Emelge ashmaydighan xiyal – Gerçekleşmeyecek hayal; ham hayal.

emeldar

a.f. Memur, bürokrat.

emeldarliq

a.f.u. Bürokratlık.

emeldiki

a.u. Yürürlükteki. Emeldiki qanunlar – Yürürlükteki kanunlar (yasalar).

emelileshmek

a.u. Gerçekleşmek.

emeliyet

a. Pratik, gerçek. Bu xewer emeliyetke uyghun emes – Bu haber gerçeğe uygun değil.

emeliyetchi

Gerçekçi.

emellimek

a.u. Yoluna koymak, uygulamak.

emelperest

a.f. Karyerist; mevki düşkünü.

emelperestlik

a.f.u. Mevki düşkünlüğü.

emen

I Pelin, akpelin. II Yani, sanki, adeta.

emes

Değil. Andaq emes – Öyle değil. Mümkin emes – Mümkün değil. Men emes – Ben değil. Shundaq emesmu? – Şöyle değil mi? Yaxshi emes – İyi değil.

emgekchan

Çalışkan.

emgekchanliq

Çalışkanlık.

emgekchi

Emekçi, çalışan.

emgekchiler

Çalışanlar. Emgekchi ayal – Çalışan kadın.

emgekdar

u.f. Emekçi, çalışan.

emgüzge

Emzik.

emgüzmek

(emmek'ten) Emzirmek.

emilileshtürmek

a.u. Gerçekleştirmek.

emiliy

a. Pratik. Emiliy yosunda – Pratik halde.

emiliyet

bk. emeliyet.

emiliyetchan

a.u. Gerçekçi.

emiliyetchanliq

a.u. Gerçekçilik.

emin

a. Emin, tehlikesiz. Emin bolmaq – Emin olmak. Eminmusen? – Emin misin? Eminmen – Eminim.

emir

I a. Emir, buyruk. Öz emrige aldi – Kendi emrine aldı. Emir qilmaq – Emretmek, buyurmak. II a. Amir, yönetici, hükümdar, emreden.

emise

(ya bolmisa) Ya ise, yada, veya. Mana emise – İşte, işte sana, işte böyle.

emizek

Emzik.

emlak

a. Menkul mallar, emlak.

emlakdar

a.f. Emlakçı.

emlimek

Tedavi etmek.

emma

a. bk. amma.

emmek

Emmek.

emniyet

a. Emniyet.

emrü-perman

a.f. Emir ve ferman.

Enjanliq–enze

[ Previous ] [ Next ]

Enjanliq

Andicanlı, Andican şehrinden olan kimse.

en

I En. (hayvanın kulağını keserek yapılan damga, belge). En salmaq – En vurmak (yapmak). Atning qulughida en bar – Atın kulağında en var. II ç. Dava, iş, arşiv. En depter – Arşiv defter. III En. Éni besh métir – Eni beş metre.

en'ene

a. Anane, gelenek. En'ene boyiche – Geleneğe göre.

en'gize

Sonra.

en'güshter

f. Yüzük (-ğü).

en'iniwiy

a. Ananevi, geleneksel.

enchi

Ülüş, pay, miras. Bu balamning enchi – Bu çocuğumun payı. Enchingge tekkini – Payına çıktığı.

endaze

f. Ölçü, mikyas.

endi

bk. emdi.

endigine

Şimdi, daha şimdi. Endigine keldim – Daha şimdi geldim.

endikmek

Titremek, tiksinmek, nefesi boğulmak, hayacanlanmak, içler çekmek.

endiktürmek

(endikmek'ten) Titretmek, tiksindirmek, hayacanlandırmak.

endilik

Şimdilik.

endilikte

Şimdilikte.

endishe

f. Endişe. Endishe qilmaq – Endişe etmek. Endishe salmaq – Endişelendirmek.

endishisiz

f.u. Endişesiz.

enduwa

a. Mala, sürgü.

ene

bk. ana II.

eng

I En. Eng ewwel – En evvel. Eng yaxshi – En iyi. Eng chong – En büyük. Eng bolmighanda – Hiç olmazsa. Eng aldin – İlk önce. II bk. en III. III Renk. Éngi öchmek – Rengi silinmek, rengi solmak.

enggiz

Kapris, şımarık, nazlı, geçici arzu.

englik

I Enli, geniş. Englik chit – Enli basma. II Ruj. Englik sürmek – Ruj sürmek.

engsiz

Renksiz.

enhar

a. Büyük, bol. Enhar bolup éqip yatqan sular – Gür sulu nehirler.

enighu

İşte o.

enjir

a. İncir.

enjirzar

a.f. İncirli.

enjirzarliq

a.f.u. bk. enjirzar.

enjü

Demet, bağlam.

enjür

a. bk. enjir.

enlik

I Geniş, engin, enli. II Nişanlı, markalı, işaretlenmiş, en vurulmuş.

ensiz

I Dar, ensiz. II Ensiz, damgasız, belgesiz. III Endişeli, telaşlı.

ensizchilik

Endişeli olma hali.

ensizlik

bk. ensizchilik.

ent

Öç, intikam, kana kan isteme. Ent almaq – Öç almak, intikam almak.

entiqe

a. Antika.

enzar

a. Görme, gözden geçirme, özet, icmal.

enzarchi

a.u. Gözlemci, müşahit.

enze

ç. İş, arşiv, dosya. Mexpi enze ashkarilandi – Gizli dosya belli oldu.

ep–epyünkeshlik

[ Previous ] [ Next ]

ep

Rahat, uygun, kolay. Épini tapmaq – Kolayını bulmak.

epchil

Becerikli, mahir.

epchilik

Beceriklilik, mahirlik.

epchiqmaq

(élip chiqmaq) Alıp çıkmak, getirmek, çıkarmak.

ependi

Efendi, cenabı.

ependilik

Tuhaflık, gariplik.

epghan

a. y.d. Feryat, çığlık.

epidiyan

İlaç.

epkar

a. Fikir, düşünce.

epkech

f. İki ucunda askısı olan, iki kova ile su taşımak için kullanılan alet.

epkesh

bk. epkech.

eplep

Sakin ve titizlikle; uygun bir halde.

eplep-seplep

Bir şeyler yapıp, karıştırıp çaresini bulmak.

epleshmek

Yaklaşmak, anlaşmak, barışmak.

eplik

Becerikli, mahir, usta. Eplik adem – Becerikli adam. Eplep ishle – Yavaşça ve ikkatli çalış.

eplimek

Düzeltmek, ayarlamak, tanzim etmek. Eplep sözle – Dikkatli söyle. Pulni eplep serp qil – Parayı tasarruflu harca. Epliwirek qarisam – Dikkatle bakarsam. Ayighingni eplep bas – Ayağını dikkatli bas.

epperilmaq

(élip bérilmaq) Alıp varmak; götürmek.

eppermek

(élip bermek) Alıp vermek. Awu kitapni eppéring – O kitabı alıp verin. Balamgha kitap epperdim – Çocuğuma kitap alıp verdim.

epsane

f. Efsane. Epsane toqumaq – Efsane oydurmak.

epsanichi

f.u. Efsaneci.

epsaniliq

Fu. Efsanelik.

epsaniwiy

f. Efsanevi. Epsaniwiy xelq qehrimani – Efsanevî halk kahramanı.

epsiz

Kolaysız, zor, sıkıntılı, güç, müşkül 2. Beceriksiz, rahatsız.

epsun

f. Büyü, üfürükçülük.

epsun-tupsun

Üfürükçülük.

epsunchi

f.u. Büyücü.

epsus

f. Maalesef, ne yazık ki.

epsuslanmaq

Pişman olmak.

ept

f. Yapı, sima. Epti yaman – Siması kötü. Epting qurghur – Kahretsin.

eptidin

Simasından, tavınndan. Eptidin könglige endishe chüshüptu – Simasından endişelenmiş.

epu

a. Af. Epu etmek – Affetmek. Epu sorumaq – Af dilemek. Epu qilish – Affetme.

epyün

f. Afyon. Epyün urushliri – Afyon savaşları.

epyünkesh

f. Afyonkeş, afyon tiryakisi.

epyünkeshlik

f.u. Afyonkeşlik, afyon tiryakiliği.

eqd–eqriba

[ Previous ] [ Next ]

eqd

a. Ahd, anlaşma. Eqdi nikah – Nikah anlaşması.

eqide

Akide.

eqli-parasat

a. Akıl ve feraset.

eqliy

Aklî, zihinsel. Eqliy méhnet – Aklî emek; zihinsel çalışma.

eqriba

a. Akraba.

Eribiy–erzimeslik

[ Previous ] [ Next ]

Eribiy

Arabî, Arapça.

Ermen

Ermeni. Ermen qizi – Ermeni kızı. Ermen tili – Ermeni dili. Erminiler – Ermeniler.

er-xotun

Karı-koca. Er-xotun bolup barduq – Karı-koca olarak vardık.

ergeshmek

Peşinden gitmek; takılmak. U dadisigha ergiship ketti – O babasının peşinden gitti.

ergeshtürmek

(ergeshmek'ten) Beraberinde götürmek. Uni Mamut özige ergeshtürüp ketti – Onu Mahmut kendisiyle beraber götürdü.

ergetmek

(ergimek'ten) Peşine takmak, beraberinde göçtürmek. Ishtni özengge ergetme – Köpeği peşine takma.

ergimek

Takip etmek, izlemek. 2. Dönmek, dolaşmak, birinin başını döndürmek. Lachin bolup ergiymen – Şahin olarak dolaşıyorum.

eriksiz

Esir. Eriksiz bolmaq – Esir olmak. Eriksiz emgek – Esir emeği. Eriksiz heriket – Özgürlükten yoksun hareket.

eriksizdin

İstemeyerek. Eriksizdin razi boldum – İstemeyerek razı oldum.

eriksizlik

Esirlik. Bu ishqa méni eriksizlik mejbür qildi – Bu işe beni esirlik mecbur etti.

eripe

a. Arafa. Bayram eripiside – Bayram arafasında. Yéngi yil eripiside – Yeni yıl arafasında.

eriz

a. Arz. Eriz qilmaq – Arz etmek.

erize

a. Dilekçe.

erk

Hürriyet, azatlık, özgürlük. Erk bermek – Hürriyetini vermek. Erki özide – Serbest; hürdür, özgürdür. Erking özengde – Özgürsün. Öz erkige qoydum – Özgür bıraktım.

erkan

a. Erkan.

erke

Sevimli, şımarık.

erkek

Erkek. Erkek qoy – Erkek koyun. Erkek gül – Erkek çiçek.

erkekchilik

Erkeklik, yiğitlik.

erkeklik

Erkeklik. Erkeklik qiliwiting – Bir yiğitlik edin. Erkekligingni mana shu yerde körset – Yiğitliğini işte şurada göster.

erkeksiz

Erkeksiz. Erkeksiz öy – Erkeksiz ev. Öyning erkeksiz bolushi yaman – Evin erkeksiz olması kötü.

erkeksizlik

Erkeksizlik.

erkilesh

bk. erkilimek.

erkiletmek

(erkilimek'ten) Şımartmak, okşamak.

erkilik

Şımarıklık.

erkilimek

Şımarmak.

erkin

Hür, serbest, özgür.

erkinchilik

Özgürlük, serbestlik. Söz erkinchilighi – Söz hürriyeti. Erkinchilikte yashimaq – Özgür olarak yaşamak.

erkinlesh

bk. erkinlimek.

erkinlik

Özgürlük, hürriyet. Erkinlikke chiqmaq – Özgürlüğe kavuşmak.

erkinlimek

Özgürlük hissetmek; rahatlamak.

erklik

Özgürlük, serbestlik. Erklik xelq – Özgür halk.

erlik

Evli kadın. Erlik xotun – Evli kadın. Köp erlik – Çok erkeklik; çok erkekli.

erman

bk. arman.

ermek

Eğlence, oyuncak.

ermen

Pelin, akpelin.

erre

Testere.

errikesh

u.f. Testereci.

errilesh

bk. errilimek.

errilimek

Testere ile kesmek.

ersirimek

Kadınların koca (erkek) isteği.

erte

İlk, erken, sabah seheri. Erte köklem – İlkbahar. Erte köklemde – İlkbaharda.

erte-kech

Sabah-akşam.

ertek

Hikaye (Kazak lehçesi).

ertekchi

Hikayeci (Kazak lehçesi).

ertigen

bk. ettigen.

ertiyaz

İlkbahar.

eruz

a. Aruz. Eruz wezni – Aruz vezni. Eruz qaldisi – Aruz kaidesi.

erwah

a. 1. Hayal, görüntü 2. Ruh, akıl, can, iç alem. Erwayi uchup ketti – Ödü patladı; Ölü gibi bembeyaz kesiliverdi. Erwah ursun – Ruh vursun. Erwah urghur – Ruh vursun.

erweze

Çöplük.

erzen

f. Ucuz. Erzen baha – Ucuz fiyat. Erzen qilmaq – Ucuzlatmak.

erzenchilik

f.u. Ucuzluk.

erzenlesh

bk. erzenlimek.

erzenletmek

(erzenlimek'ten) Ucuzlatmak.

erzenlik

f.u. Ucuzluk.

erzenlimek

f.u. Ucuzlamak.

erzensimek

Ucuz görmek; ucuz hissetmek.

erzensinish

bk. erzensimek.

erzigudek

Dikkate değer; zahmete değer. Erzigudek héchnéme yoq – Dikkate değer hiçbir şey yok.

erzihal

a. Dilekçe, iltimas. Erzihal bayan qilmaq – Arzu ve durumunu belirtmek.

erzimek

bk. erzigudek. Hich bir nimige erzimeydu – Hiçbir şeye yararı yok.

erzimes

Önemsiz, değmez. Erzimes pul – Önemsiz para.

erzimeslik

Önemsizlik.

Eshure–eswap-üsküne

[ Previous ] [ Next ]

Eshure

a. Aşure (Arapça Muharrem ayının 10 una rastlayan günün adı).

es

I Hafıza. Eske almaq – Hatırlamak. Ésigha keldi – Ayıldı; kendine geldi. Ésigha kelmey ölüp ketti – Kendine gelmeden ölüverdi. Eske chüshmek – Hatırlamak. Estin chiqmaq – Unutulmak. Estin chiqarmaq – Unutmak. Eske élish kéchisi – Anma gecesi. Ésimde bar – Aklımda var. Ésimde yoq – Aklımda yok. Ésimdin chiqmighan bolsa – Aklımdan çıkmamış olsa. Ésimdin chiqip kétiptu – Aklımdan çıkıvermiş. Este qalmaq – Hafızada kalmak. Este tutmaq – Akılda tutmak. Eske salmaq – Akla salmak. Eske élish – Hatırlamak. Ésingdimu? – Aklında mı? Ésimde – Aklımda. Ésing barmu? – Hafızan yerinde mi? U es-hushidin ketti – O şaşırdı. Ésingni yighiwal! – Aklını topla! Ési kirip qaldi – Olgunlaştı, büyüdü. Uning esi yoq – Onun hafızası zayıf. II Koku, ıtır. Yaman es – Kötü koku.

esaret

a. bk. asaret.

esas

a. bk. asas.

esbap

a. bk. eswap.

esebiy

a. bk. esewiy.

esel

a. Bal. Esel eri – Bal arısı.

eselchilik

a.u. Bal üreticiliği.

esen

Gelecek, yakın gelecek.

esen'ge

Gelecek yıl.

esep

a. Asab, sinir.

eserlenmek

Etkilenmek, tesirlenmek.

esersiz

a.u. Etkisiz, tesirsiz, belirtisiz. U héchqandaq esersiz yoqulup ketti – O hiçbir eser bırakmadan kayboldu.

esewiy

a. Sinirli.

eshap

Eshabi kehef – Eshabi kehef (Yedi evliyanın öldüğü kutsal mağara).

esheddi

a. Kızgın, gazaplı, öfkeli, sert, şiddetli, aşırı. Esheddi düshmen – Aşırı düşman. Esheddi yaman – Aşırı kötü.

esheddileshmek

Aşırı öfkelenmek.

eshmek

Döndürmek, çevirmek; burmak.

eshshaptul

Şeftalin bir türü.

eshu

(ana shu) Şu, işte şu.

eshundaq

(ana shundaq) Şöyle, işte böyle.

eshya

a. Eşya, nesne. Xam eshya – Ham eşya.

esibiyet

a. y.d. Sinirsal.

esil

I a. Asıl. Esil nüsxe – Asıl nüsha. Eslige tughri – Aslına oygun. Ishning esli – İşin aslı. Mesilining esli – Meselenin aslı. Eslide – Aslında. II a. Başka, değerli, kıymetli, önemli. Esil tash – Kıymetli taş. Esil zatliq at – Nesilli at. Esli yaman – Aslı kötü; soysuz.

esillik

a.u. Aslına uygün olma hali; doğruluk, gerçeklik, aslî.

esilsiz

a.u. Asılsız, temelsiz.

esilsizliq

a.u. Asılsızlık.

esilzade

a.f. Asilzade, soylu, aristokrat.

esilzadiliq

a.f.u. Asilzadelik, soyluluk, aristokratlık.

esir

I a. Esir, tutsak, mahkum. Herbiy esir – Savaş esiri. Esir almaq – Esir almak. Esir qilmaq – Esir etmek. Esir chüshmek – Esir düşmek. II a. Asır, yüzyıl; çağ. Ottura esir – Orta çağ. Ottura esir tarihi – Orta çağ tarihi. III a. din. Asır namazı.

esirdash

a.u. Çağdaş.

esirlik

I a.u. Esirlik, mahkumlük. II a.u. Asırlık, yüzyıllık. Bir esirlik ömür – Yüzyıllık ömür. III a.u. Esirlik, kölelik, tutsaklık, mahkumlük. Esirlikte yashamaq – Esirlikte yaşamak.

esiwiy

a. Sinirli, asabî.

esiwiyleshmek

Asabîleşmek, sinirlenmek.

esker

a. Asker, cenkçi. Atliq esker – Atlı asker, süvari. Hawa eskiri – Hava askeri. Dengiz eskiri – Deniz askeri. Yallanma esker – Paralı asker.

eskertme

İzahat, oyan, ikaz.

eskertmek

Oyarmak. Axirqi qétim eskertimiz – Son defa oyarırız.

eski

Eski, kötü. Eski öy – Eski ev. Biz eski jayimizda turumiz – Biz eski yerimizde oturuyoruz. Eski-eski zamanlarda – Çok eski zamanlarda. Eski kitaplarda – Eski kitaplarda. Eski adem – Kötü adam.

eski-tüski

Eski.

eskichi

Eskici.

eskichilik

Eskicilik.

eskilik

Eskilik, gerilik, kadim. Eskilikke qarshi küresh – Gericiliğe karşı savaş.

eskimek

Eskimek, yıpranmak 2. Yaşlanmak, ihtiyarlamak.

eskiri

a. Askerî. Eskiri xizmet – Askerlik hizmeti.

eskirimek

bk. eskimek.

eskirtmek

(eskirimek'ten); bk. eskitmek.

eskitmek

Eskitmek, yıpratmak.

esla

a. Esla, hiç. Esla körginim yoq – Hiç görmedim.

esletme

Hatırlatma, uyarma.

esletmek

Hatırlatmak, uyarmak, aklına salmak.

esli

a. bk. esil.

eslide

a.u. Aslında.

eslihe

a. Silah. Herbiy eslihe – Askeri silah. Qural-eslihe – Silah.

eslihilik

a.u. Silahlı.

eslik

Akıllı 2. Hafızalı.

eslimek

Hatırlamak, düşünmek.

esna

a. Zaman. Shu esnada – Şu esnada.

esnek

Esneyiş, esneme.

esnesh

bk. esnimek.

esnetmek

(esnimek'ten) Esnetmek.

esnimek

Esnemek.

esqatmaq

Yardımcı olmak. Atam-anamgimu xilila esqitip qaldim – Ata-anam için epey yardımcı olabildim. Béshinggha éghir kün chüshkende esqitarmen – Başına ağır günler geldiğinde yardımcı olurum.

essalam

a. Selam.

essalamueleykum

a. Selameleyküm. Weeleykum essalam – Vealeyküm esselam.

essiz

I Hafızasız, akılsız, kaba, çabuk unutan. Qandaq essizsen özeng – Nasıl bir unutkansın. II Kokusuz. Essiz gül – Kokusuz çiçek.

essizlik

Hafızasızlık, akılsızlık. Bu qandaq essizlik – Bu nasıl akılsızlık.

esteghpurulla

a. Estağfırullah.

estelik

Hatıra, anma, abide. U buni manga estetik qilip berdi – O bunu bana bir anma şeyi olarak verdi.

ester

f. Astar.

esterletmek

Fu. (esterlimek'ten) Astarlatmak.

esterlik

Astarlık.

esterlimek

Astarlamak.

esteyidil

f. Candan, içtenlikle, canu gönülden.

eswap

a. Alet. Dixanchiliq eswapliri – Çiftçilik aletleri. Muzika eswapliri – Çalgı aletleri.

eswap-üsküne

a.f. Alet-takım.

et–ettiginey

[ Previous ] [ Next ]

et

Et. Tinige et qonup qaldi – Bedeni şişmanladı. Et élish – Şişmanlamak.

ete

Yarın. Bügün-ete – Bugün-yarın. Etidin axshamghiche – Sabahtan akşama kadar.

ete-ügün

Yarın-öbürgün.

etey

İsteyerek. Bu etey qilinghan ish – Bu isteyerek yapılan iş.

eteylep

bk. etey.

etidin

Yarından. Awwalqi etidin – Önceki yarından.

etige

Yarına.

etigen

Yarın 2. Erken, sabah.

etigenki

Sabahki. Etigenki chay – Sabah kahvaltısı.

etigenligi

Yarın.

etigenlik

Sabahki, sabahleyin. Etigenlik owqet – Sabah kahvaltısı.

etigenliktiki

Sabahki.

etigenrek

Biraz erken.

etigi

Yarın.

etigini

Yarın, başka gün.

etilik

Yarın. Etilikke kéling – Yarın gelin. Etilik chay – Sabah kahvaltısı.

etilikkiche

Yanna kadar.

etimalim

a.f. İhtimal.

etir

a. Itır. Etir sepmek – Itır saçmak. Etir gül – Itır kokulu çiçek. Etir suyu – Itır kokulu su; lâvanta, parfüm, esans.

etirsopun

Itır kokulu sabun.

etisi

Yarını.

etisige

Yarınına.

etiwar

a. Otorite, prestij, değer. Etiwari yoq adem – Değeri yok insan. Uning etiwari ketti – O prestijini kaybetti. Etiwardin chüshmek – Otoritesini kaybetmek. Etiwar tapmaq – Otorite kazanmak. Etiwar bermek – Önem vermek. Etiwargha almaq – Değer vermek.

etiwaren

a. İtibaren. Shu kündin etiwaren – Şu günden itibaren.

etiwarlimaq

a.u. Saygı göstermek, hürmet etmek, değer vermek.

etiwarliq

a.u. Otoriteli, itibarlı, değerli.

etiwarsiz

a.u. İtibarsız, değersiz, önemsiz. Etiwarsiz qarimaq – Önemsememek. Ishqa etiwarsiz qarash – İşe üstünkörü bakmak.

etiwarsizliq

a.u. İtibarsızlık, değersizlik, önemsizlik. Etiwarsizliq bilen – Alçakça.

etiyaz

İlkbahar.

etiyazda

İlkbaharda.

etiyazghi

Llkbaharki. Etiyazghi gül – İlkbahar çiçeği.

etiyazlighi

İlkbahar.

etiyazliq

İlkbahar vakti. Etiyazliq ish – İlkbahar işi.

etles

a. Atlas, harita atlası.

etlik

Semiz, şişman, sağlam. Etlik qoy – Semiz koyun. Etlik adem – Şişman adam.

etmek

I Etmek, kılmak, yapmak. Teshkil etmek – Teşkil etmek. U tamaqni yaxshi étidu – O yemeği iyi yapar. Dawam etmek – Devam etmek. II Kapatmak, kilitlemek.

etrap

a. Etraf. Etrapigha yaman ademler tolup ketken – Etafını kötü adamlar sarmış. Etrapini oriwalduq – Etrafını sardık. Etraptikilér – Etraftakiler.

etrapide

Etrafında. Etrapimde héchkim yoq – Etrafımda hiç kimse yok.

etrapliche

a.u. Etraflı halde.

etrapliq

a.u. Etraflı. Etrapliq muzakirilerdin kiyin – Etraflı müzakirelerden sonra. Etrapliq türde – Etraflı halde.

etraptiki

a.u. Etraftaki.

etret

r. Ekip, takım, müfreze, kol.

etsiz

Zayıf, arık, kuru.

etteng

Eyvah, yazık. Etteng kelmidi – Yazık gelmedi. Etteng dédim – Eyvah dedim. Etteng dédim de qaldim – Eyvah diyebildim o kadar.

ettenggine

Yazık.

ettigen

Sabah, erken. Ettigen keldim – Sabah geldim.

ettigende

Sabahtan, erkenden.

ettigenki

Sabahki. Ettigenki owqet – Kahvaltı.

ettigenligi

Sabahleyin.

ettiginey

Eyvah, yazık.

ewet–ewzellik

[ Previous ] [ Next ]

ewet

a. Ebedî, sonsuz.

ewetke

a.u. Ebediyete, sonsuza.

ewetlik

a.u. Ebedilik.

ewetmek

Göndermek. Ewetip turmaq – Zaman zaman göndermek.

ewj

a. Tepe, doruk, zirve, en üst derece. Ewjige chiqmaq – Doruğuna erişmek. Issiq taza ewjighe chiqqan künler – Isının tam doruğuna ulaştığı günler.

ewlat

a. Evlat. Yash ewlat – Genç evlat. U ewlat körmey ötti – Onun ömrü evlatsız geçti.

ewlatsiz

a.u. Evlatsız.

ewlatsizliq

a.u. Evlatsızlık.

ewliya

a. Evliya.

ewliyaliq

a.u. Evliyalik. Ewliyaliq qilmaq – Evliyalık etmek.

ewre

a. İki nesil aşağıdaki torun.

ewret

a. Çıplaklık.

ewrez

f. Kirli suların döküldüğü çukur.

ewrishim

Esnek, elastiki.

ewrishimlik

Esneklik, elastiklik, kıvraklık, çeviklik.

ewu

O, işte o. Ewu kishi – O kişi.

ewwel

a. Evvel. Hemmidin ewwel – Hepsinden evvel. Eng ewwel – En evvel. Ewwel zamanlarda – İlk çağlarda. Ewwelliri – Önceleri. Ewweldin axirighiche – Öncesinden sonuna değin.

ewwela

a. İlk önce.

ewweliy

Daha önce, en evvel, önceleri, eskiden.

ewwelqi

a.u. Evvelki, önceki. Yilin ewwelqi yérimida – Yılın ilk yarımında.

ewwelqidek

a.u. Evvelki gibi.

ewzel

a. Daha iyi, daha güzel. Ewzel körmek – Daha iyi saymak. Bu undin ewzelrek – Bu ondan biraz daha iyi.

ewzellik

a.u. Üstünlük, avantaj, meziyet, şeref, onur.

exbarat–exletxana

[ Previous ] [ Next ]

exbarat

bk. axbarat.

exiri

a.u. Son, sonu, sonunda.

exlaq

a. Ahlâk. Exliqi yaman – Ahlakı kötü. Exlak derslighi – Ahlâk dersi kitabı.

exlaqiy

a. Ahlâkî.

exlaqliq

a.u. Ahlâklı.

exlaqsiz

a.u. Ahlâksız.

exlaqsizliq

a.u. Ahlâksızlık.

exlet

a. Çöp. Exlet oymini – Çöp çukuru.

exlet-chawa

Çöp.

exletchi

a.u. Çöpçü.

exletlik

a.u. Çöplük; çöplenmiş yer.

exletxana

a.f. Çöplük; çöp atılan yer.

ey–eyyarliq

[ Previous ] [ Next ]

ey

I ünl. Hey, be. II İyileşme, sıhhatli olma. Ey bolmaq – Sıhhatli olarak sıraya katılmak. Yüz qozidin 95 qoza ey boldi – Yüz kuzudan 95 kuzu büyüyüp sıraya katıldı. Bu bala bizge ey bolmaydighan körüdüdu – Bu çocuk bize alışamaz gibi görünüyor.

eyil

Kolan.

eylemek

I Etmek, kılmak, yapmak, işlemek. II Tabaklamak. Tire eylemek – Deri tabaklamak.

eymenmek

Çekinmek. U étishqa eyminetti – O söylemekten çekiniyordu.

eymenmey

Çekinmeden.

eyna

bk. ana II.

eyne

a. Aynı. Eyne zamanda – Aynı zamanda.

eynek

f. Cam. Köz eynek – Gözlük. Eynek taxta – Cam tahtası. Eynek zawodi – Cam fabrikası. Eynek salmaq – Cam takmak.

eynekchi

f.u. Camcı.

eyneklik

f.u. Camlı.

eynen

a. Aynen, tam.

eyni

a. Aynı. Eyni özi – Aynı kendisi. Eyni zamanda – Aynı zamanda. Eynige qaytarmaq – Eski haline getirmek. Eynige kelmek – Eskisi gibi olmak.

eynula

Erikgillerden, siyah renkli tatlı erik.

eyp

a. bk. éyip.

eysh

a. Zevk, lezzet. Eysh qilmaq – Zevklenemek.

eysh-ishret

a. Zevk, lezzet, tadını çıkarmak.

eytewur

Kısacası, hasılı, velhasıl.

eytmaq

Silmek, kurulamak.

eywan

f. bk. aywan.

eywez

ağ. bk. ewrez.

eyyar

a. Hileci, sahtakar.

eyyarliq

a.u. Sahtakarlık.

Ezrail–ezmek

[ Previous ] [ Next ]

Ezrail

a. Ezrail. U sendin Ezraildin qorqqandek qorqudu – O senden Ezrail'den korkmuş gibi korkuyor.

eza

I bk. aza. II a. Eza, üye, organ. Anglash ezasi – Duygu organı. Hezm qilish ezasi – Hezmetme organı. Jins ezasi – Cinsel organ. Partiye ezasi – Parti üyesi. Muxbir ezasi – Muhabir üyesi.

ezaliq

a.u. Üyelik. Ezaliq béleti – Üyelik bileti.

ezap

a. bk. azap.

ezayi-beden

a.f. Bütün vücut.

ezbirayi

f. Allah rızasına. Ezbirayi Xuda – Allah rızasına.

ezel

a. Baki, sonsuz.

ezelde

a.u. Ezelde.

ezeldin

a.u. Ezelden, eskiden. Bu ezeldin shundaq – Bu ezelden şöyle. Uni ezeldin bilmeymen – Onu ezelden bilmiyorum.

ezelgi

a.u. Eski, ezeldeki.

ezen

a. Ezan. Ezen éytmaq – Ezan okumak.

ezgü

Mukaddes, mübarek. Ezgülerning ruhigha dua qildim – Azizlerin ruhuna dua ettim.

ezgüchi

Ezen, zulüm eden, istibdat, zalim.

ezgüchilik

Zalimlik, ezicilik. Müstemlike ezgüchiligi – Sömürge zalimliği.

ezgülük

İyilik, hayır, azizlik. Ezgülük qilmaq – İyilik yapmak.

ezimet

a. Yiğit.

ezimetlik

a.u. Azimlilik, yiğitlik.

eziz

a. Aziz. Eziz dost – Aziz dost.

ezme

Geveze, boşboğaz.

ezmek

Ezmek, mıncıklamak, çiğnemek. Xapaliq uni qattiq ézetti – Üzüntü onu çok eziyordu.

fabrika–fashistlashmaq

[ Previous ] [ Next ]

fabrika

r. Fabrika. Yipekchilik fabrikisi – İpek fabrikası. Paxta toqumichiliq fabrikisi – Dokuma fabrikası.

fabrikichi

Fabrikacı.

fakt

r. Delil, kanıt.

fakultét

r. Fakülte. Filologiye fakultéti – Filoloji fakültesi.

famile

r. Soyad.

farfor

a. Porselen.

fashist

r. Faşist.

fashistlashmaq

Faşistlaşmak.

Fin-Ugor–fizkultura

[ Previous ] [ Next ]

Fin-Ugor

Fin-Uğor. Fin-Ugor tilliri – Fin-Uğor dilleri.

Finlandiyelik

r.u. Finlandiyeli.

film

r. Film.

filolog

r. Filolog.

filosofiye

r. Felsefe.

firewn

a. tar. 1. Firavun 2. mec. Aç gözlü zengin 3. Tiran, zorba, müstebit hükümdar.

fizik

r. Fizikçi, fizik bilgini.

fizika

r. Fizik. Fizika derslighi – Fizik kitabı.

fizikilik

r.u. Fiziki, bedence.

fiziolog

r. Fizyoloji bilgini.

fiziologiye

r. Fizyoloji.

fizkultura

r. Beden eğitimi.

flot–flot

[ Previous ] [ Next ]

flot

r. Filo. Herbiy-déngiz floti – Askerî deniz filosu. Herbiy-hawa floti – Askerî hava filosu.

fond–fotonusxa

[ Previous ] [ Next ]

fond

r. Fon, stok.

fontan

r. Fıskiye, fışkırık, havuz fıskiyesi.

fonétika

r. Fonetik, sesbilgisi.

fonétikichi

r.u. Sesbilimcisi, fonetikçi.

formula

r. Formül.

fosfat

r. Fosfat.

foto

r. Foto. Fotogha élish – Foto çekme.

fotoapparat

r. Fotoğraf makinesi.

fotograf

r. Fotoğraf.

fotografiye

r. Fotografya.

fotografiyilik

r.u. Fotoğraftık.

fotonusxa

r.a. Fotokopi.

Fransuz–front

[ Previous ] [ Next ]

Fransuz

Fransız. Fransuz tili – Fransız dili.

Fransuzche

Fransızca.

frank

r. Frank. Shwéytsariye frankisi – Isveçre Franki.

front

r. Cephe.

fung–funt

[ Previous ] [ Next ]

fung

ç. Alan ölçü birimi.

funt

r. Funt. Misir funti – Mısır funtu.

fédératip–féwral

[ Previous ] [ Next ]

fédératip

r. Federasyon.

fédératipliq

r.u. Birleşik, müşterek.

fédératsiye

r. Federasyon.

féldshér

r. Sağlık memuru.

féodal

r. Feodal, derebeylik.

féodalizm

r. Feodalizm, derebeylik.

féodalliq

Derebeylik.

férma

r. Firma.

féstiwal

r. Festival.

féwral

Şubat, ikinci ay.

gach–gazsiman

[ Previous ] [ Next ]

gach

Taklidî ses (çubukla vurarken).

gacha

I Orta derecede; şöyle böyle. II Dilsiz.

gachcha

Kör. Gachcha adem – Dar kafalı adam.

gachchida

Çıtırdatarak. U almini gachchida qilip chaynidi – O elmayı çıtırdatarak çiğnedi.

gachildatmaq

Çıtırdatmak.

gachildimaq

Çıtırdamak.

gachiliq

Orta derecede olma hali.

gaday

f. Yoksul, fakir.

gadaychiliq

Fu. Yoksulluk, fakirlik.

gadaylanmaq

bk. gadaylashmaq.

gadaylashmaq

f.u. Yoksullaşmak, fakirleşmek.

gadaylashturmaq

f.u. (gadaylashmaq'tan) Yoksullaştırmak, fakirleştirmek.

gadaylashturush

f.u. bk. gadaylashturmaq.

gadayliq

f.u. Yoksulluk, fakirlik.

gadirmash

Karışıklık, düzensizlik. Gadirmash qilmaq – Karıştırmak.

gadirmashlashturuwetmek

Karıştınvermek; düzensiz hale getirmek.

gaga

ağ. bk. walley.

gagar

ağ. bk. walley.

gah

f. Kâh, bazen. Gah kélidu, gah kelmeydu – Bazen gelir, bazen gelmez.

gal

Boğaz. Gélimdin tamaq ötmeydu – Boğazımdan yemek geçmiyor; İştahsızım; Rahatsızım; Canım sıkılıyor.

galdi-guldung

Tutarsız, boşboğaz.

galdi-guldungluk

Tutarsızlık, boşboğazlık.

galmush

Kör, küt, dar kafalı.

galmusluq

Dar kafalılık.

galstuk

r. Kıravat, boyunbağı.

galstukluq

r.u. Kıravatlı.

galwang

Kör, küt, ahmak. Galwang bolmaq – Ahmak olmak, aldanmak.

galwangliq

Kütlük, duygusuzluk, akılca zayıflık, dar kafalılık.

galzang

Aklı zayıf. Galzang bolmaq – Akıl zayıflığı.

galzangliq

Akıl zayıflığı.

gang

I ç. Çelik. Gang xenjer – Çelik hançer. Gang beden – Çelik beden. II ç. ağ. bk. wang II.

ganggirash

bk. ganggirimaq.

ganggiratmaq

(ganggirimaq'tan) Sersemletmek, zihnini bulandırmak, aklını şaşırtmak.

ganggirimaq

Sersemlemek, aklını şaşırmak. Béshim ganggirap qaldi – Ne yapacağımı bilemeden şaşırıp kaldım.

ganggiritish

bk. ganggiratmaq.

ganggung

ç. Bahadir, pehlivan.

ganggungluq

ç.u. Bahadirlik, pehlivanlık. Ganggungluq qilmaq – Pehlivan olmak.

gangza

I ç. Büyük bardak. II ç. Pipo.

garang

f. 1. Beyinsiz, kaim kafalı, et kafalı, ahmak. 2. İntizamsız, allak bullak.

garang-gurung

Karışık ses taklidi.

garanglashmaq

f.u. Körleşmek, beyni körleşmek.

garangliq

Körlük, beyin durgunluğu.

garanglishish

bk. garanglashmaq.

garay

Koyu.

garayliq

Koyuluk.

garis

a. ağ. bk. waris.

garisliq

a.u. ağ. bk. warisliq.

garki

f. efs. Vücudu at, kafasının ortasında da bir boynuz olarak tasavvur edilen bir hayvan.

garmon

r. Garmunika.

garmonchi

r.u. Garmunikçi.

garnizon

r. Garnizon, muhafız kuvvet.

gas

Sağır, işitmez. Gas adem – Sağır adam. Gas bolup qalmaq – Sağır oluvermek.

gaslashmaq

Sağırlaşmak.

gasliq

Sağırlık.

gastrol

r. Turne.

gay-gayida

f.u. Bazen, seyrek, ara sıra.

gaybir

f.u. Bazı bir. Gaybir ademler – Bazı bir insanlar.

gayi

f. Bazı, ara sıra. Gayi chaghda – Bazı zaman.

gayida

f.u. Bazen, bazı zaman.

gayisi

f.u. Bazısı. Ularning gayisi kelmidi – Onların bazısı gelmedi.

gaz

r. Gaz. Buqquchi gaz – Boğan gaz. Yash aqquzidighan gaz – Göz yaşartan gaz.

gazh-guzh

Taklidî ses. Gazh-guzh qilmaq – Cızırdamak.

gazhildash

bk. gazhildimaq.

gazhildatmaq

(gazhildimaq'tan) Cızırdatmak.

gazhildimaq

Cızırdamak.

gazir

ç. Ayçiçeği çekirdeği. Gazir yéghi – Ayçiçeği çekirdeği yağı.

gazlash

bk. gazlimaq.

gazlashmaq

r.u. Gazlaşmak.

gazlashturmaq

r.u. (gazlashmaq'tan) Gaz haline getirmek.

gazlimaq

r.u. Gazlamak.

gazliq

r.u. Gazlı. Gazliq bomba – Gazlı bomba; gaz bombası.

gazsiman

r.u. Gaz gibi, gaza benzer.

gechgey–gezmal

[ Previous ] [ Next ]

gechgey

ağ. bk. gerden.

geden

bk. gerden.

gedeng

Hareketsiz, kımıldamaz.

gedenglik

Hareketsizlik, kımıldamazlık.

gedenkesh

f. İnatçı, direngen, harın.

gedenkeshlik

f.u. İnatçılık, direngenlik, harınlık.

gegechük

ağ. bk. walley.

gej

I ağ. Mal, var yok, varlık. II f. Albatr, kaymak taşı.

gejge

ağ. bk. ghol I.

geme

Bodrum 2. Zeminlik, toprak dam.

gemlenmek

Gamlı olmak; dert çekmek.

gemlik

Gamlı, hüzünlü, dertli, üzüntülü.

gemliwélish

a.u. Tedarik etme, stoklama.

gende

Gübre, mayıs.

gendi

bk. gende.

gengze

ç. Lokanta; bk. ashxana.

genj

f. tar. Servet, zenginlik.

genjing

Candan, samimi olarak, açık yürekle, dürüst. Genjing gep qilmaq – Dürüst söylemek.

gep

f. Söz, kelime. Béhude gep – Saçma, laf, palavra. Quruq gep – Boş laf. Gep tarqidi – Söz dağıldı. Héch gep emes – Birşey değil. Hemme gep shuningda – Bütün mesele şunda. Néme gep? – Nedir? Héch gep yoq – Hiçbir şey yok. Gep tushughuchi – Söz taşıyıcı; dedikuducu. Gep toqumaq – Dedikodu yapmak. Xewer gep – Haber söz. Ündesh gep – Ünlem söz. Soraq gep – Soru söz. Gep qayturmaq – İtiraz etmek; karşı söylemek. U gep qilmay qaldi – O sustu; O konuşmadı. U kishige héch gep kelmeydu – O kişiye hiç söz gelmez. Gep sanjimaq – Kinaye etmek. Geptin gep chiqti – Sözden söz çıkb. Gepke kirmeydighan adem – Söz dinlemez adam. Gep tingshimaq – Söz dinlemek. Gep tegiship ketmek – Ağız kavgası yapmak. Gep satmaq – Laf satmak. Gepke salmaq – Konuşturmak.

gep-söz

f.u. Konuşma. Ular gep-söz qilmay olturushatti – Onlar konuşmadan oturuyorlardı.

gepchan

f.u. Hatip, konuşkan; bk. sözchan.

gepchil

f.u. bk. gepchan.

gepchillik

f.u. Konuşkanlık.

gepdan

f. bk. gepchan.

gepdanlik

f.u. Hatiplik. Gepdanliq qilmaq – Hatiplik yapmak.

gepleshmek

f.u. Konuşmak.

geplishish

bk. gepleshmek.

gepsatar

f.u. Geveze, boşboğaz, çenebaz.

ger

I f. bk. eger. II f. Çapkın. III a. ağ. bk. gherq.

gerbi-shimal

a. Kuzey batı.

gerche

f. Gerçi.

gerden

Ense, artkafa. Gerden'ge almaq – Üstlenmek; sorumluluğu üstlenmek.

gerdesh

f. Dönüm, dönüş, cilve. Pelekning gerdishi – Kaderin cilvesi.

gerepshe

ağ. bk. bégiz.

gesht

f. Zevk, lezzet, haz.

gesiyet

a. ağ. bk. wesiyet.

gewde

f. Gövde, vücut.

gewdilendürmek

Cisimlendirmek, canlandırmak, tahakkuk ettirmek.

gewdilenmek

Cisimlenmek, tahakkuk etmek.

geyjang

ç. Muhtar.

gez

I Kez, an. Bir gezde – Bir anda. Gez bolmaq – Rastlanmak, uğramak. Gez kelgen yerde – Karşılaştığı yerde. II f. Arşın (71 santimetre).

gezende

f. 1. Söz dinlemez, itaatsiz 2. Zararlı, muzır 3. mec. Alçak, namussuz.

gezh-pezh

Yaygara, gürültü.

gezhge

Ense, artkafa.

gezlime

f.u. Kumaş.

gezlimek

f.u. Arşın ile ölçümek.

gezmal

f.a. Kumaş.

gha-gha–ghüsül

[ Previous ] [ Next ]

gha-gha

Taklidî ses; Karga sesi.

ghach

I Taklidî ses. Ishik ghach qilip échildi – Kapı gıçırdayıp açıldı. II. Yangyu ghach bolup kétiptu – Patates çok yatkın olmuş.

ghach-ghach

Taklidî ses, gaç-guç.

ghachildash

bk. ghachildimaq.

ghachildatmaq

Gıcırdatmak, çatırdatmak.

ghachildimaq

Gıcırdamak, çatırdamak. Ghachildap turghan soghuq – Keskin soğuk.

ghachilditish

bk. ghachildatmaq.

ghachiliq

Dilsizlik.

ghachir-ghuchur

Gıcırdamak.

ghachirlash

Gıcırdamak.

ghachirlatmaq

(ghachirlimaq'tan) Gıcırdatmak.

ghachirlimaq

Gıcırdamak, çatırdamak, şakırdamak. Qishning ghachirlap turghan küni – Kışın sert soğuk günü.

ghachirlitish

bk. ghachirlatmaq.

ghadaymaq

bk. ghodaymaq.

ghadiyish

bk. ghadaymaq.

ghajash

Kemirme; bk. ghajimaq ve ghajilash.

ghajilanmaq

Yıpranmak, kemirilmek.

ghajilash

bk. ghajilimaq.

ghajildashmaq

Ağız kavgası yapmak; tartışmak, çekişmek, çatışmak.

ghajildishish

bk. ghajildashmaq.

ghajilimaq

Kemirmek, yıpratmak.

ghajilinish

bk. ghajilanmaq.

ghajilish

bk. ghajilimaq.

ghajimaq

Kemirmek, yıpratmak, yontmak.

ghajék

ağ. bk. ghijek.

ghal-ghal

Téshi pal-pal, ichi ghal-ghal – Gösterişli fakat içi boş.

ghalcha

Suç ortağı, uşak, yaltak.

ghalchi

bk. ghalcha.

ghalchiliq

Yaltaklık, yağcılık.

ghalibane

a.f. Muzafferane.

ghalibiyet

a. Galibiyet, zafer, başarı.

ghalibiyetlik

a.u. Başarılı. Ghalibiyetlik urush – Başarılı savaş.

ghalildatmaq

(ghalildimaq'tan) Titretmek.

ghalildimaq

Titremek.

ghalip

a. Galip, yenen. Ghalip bolmaq – Galip olmak, yenmek.

ghaliq

ağ. Boğaz, gırtlak.

ghalis

Çok. Ghalis keldi – Çok oldu.

ghaljir

Kuduz, kudurmuş. Ghaljir it – Kuduz köpek.

ghaljirane

u.f. Kudurmuşçasına, gözü kararmış.

ghaljirlanghan

Kudurmuş, gözü kararmış.

ghaljirlanmaq

Kudurmak, gözü kararmak.

ghaljirlashmaq

Kudurmak, gözü kararmak.

ghaljirliq

Kudurmuştuk, kuduzluk, kızgınlık, çılgınlık.

ghaljirlishish

bk. ghaljirlashmaq.

ghaltek

f. 1. Tekerlek 2. El arabası.

ghalwirimaq

Homurdanmak.

ghalwur

bk. ghelwir.

ghang

Çıplak, şallak, kurumak, çırçıplak. Ghang bolup qalmaq – Kurumak.

ghangza

I ç. İdman için sabit yatay çubuk (-ğu) II ç. Pipo.

ghanjugha

Yük bağlamak amacıyla eyerin arkasına takılan çift tasma. Ghanjughigha baghlimaq – Eyer tasmasına bağlamak.

ghapil

a. Gafil. Ghapil bolmaq – Gafil olmak. Ghapil qalmaq – Gafil olmak.

ghapilane

a.f. Gafilane.

ghapilliq

Gafillik, gafil olma hali. Ghapilliqta qaldim – Gafil oldum.

ghaqildimaq

Bağırmak, vaklamak.

ghaqirash

bk. ghaqirimaq.

ghaqiratmaq

(ghaqirimaq'tan) Gürültü çıkartmak, uğuldatmak.

ghaqirimaq

Gürlemek, gürültü çıkarmak, uğuldak.

ghar

a. Mağara. Tash ghar – Taş mağara.

gharam

Dokurcun, tınaz, ot yığını.

gharamlash

bk. gharamlimaq.

gharamlimaq

Dokurcun yapmak.

gharang-ghurung

Hırıltı, hırıldama. Gharang-ghurung ün – Hırıltılı ses.

gharanglimaq

Hırıldamak.

gharas-ghurus

Çatırdamak. Gharas-ghurus qilip yiqilmaq – Çatırdayarak düşmek.

gharaslash

bk. gharaslimaq.

gharaslatmaq

(gharaslimaq'tan) Çatırdatmak.

gharaslimaq

Çatırdamak.

gharaybat

a. Hayretamiz, hayrete değer.

gharayip

a. Hayret, oldukça, gayet. Gharayip we ajayip nersiler – Hayret verici nesneler.

gharet

a. kit. Akım, baskın. Gharet qilmaq – Akın yapmak.

gharghira

Ölümden önceki hırıltı 2. Gargara.

gharghur

Köpeğin dalaşırken çıkardığı ses. Isht ghar-ghur qiliwatidu – Köpek ürüyor.

gharildimaq

Gürüldemek, uğuldamak.

ghars-ghurs

Taklidî ses. Ghars-ghurs etmek – Çıtırdamak, çatırdamak.

gharsildash

bk. gharsildimaq.

gharsildatmaq

(gharsildimaq'tan) Çatırdatmak.

gharsildimaq

Çatırdamak.

gharslaqilmaq

Çatırdamak.

ghart-ghart

Taklidî ses. Ghart-ghart qilmaq – Gıcırdamak.

ghartash

Kaya, kayalık.

ghas-ghas

Taklidî ses. Ghas-ghas qilmaq – Gıcırdamak, cayırdamak.

ghasildash

bk. gharsildash.

ghasildimaq

bk. gharsildimaq.

ghatildash

bk. ghatildimaq.

ghatildatmaq

(ghatildimaq'tan) Uğuldatmak, homurdatmak.

ghatildimaq

Uğuldamak, homurdamak.

ghaye

a. Gaye, amaç. Méning ghayem shu – Benim gayem budur.

ghayet

a. Gayet, pek, çok. Ghayet chirayliq – Çok güzel.

ghayibane

a. Giyabî.

ghayip

a. Kayıtsız, hazır bulunmayan, kayıp. Ghayip bolmaq – Kaybolmak.

ghayipliq

a.u. Bilinmeyen, meçhul.

ghayisiz

a.u. Gayesiz, ülküsüz.

ghayisizliq

a.u. Gayesizlik, ülküsüzlük.

ghayiwi

a. Gayevî.

ghaz

f. Kaz. Erkek ghaz – Erkek kaz. Chishi ghaz – Dişi kaz.

ghazan

ağ. bk. ghazang.

ghazang

Yere düşen sonbahar yaprağı. Ghazang bolmaq – Sararmak.

ghazanglashmaq

Sararmak, san olmak, solup sararmak. Étizlar küz küni ghazanglishidu – Tarlalar sonbaharda solup sararır.

ghazanglishish

bk. ghazanglashmaq.

ghazat

Cihat. Ghazatqa atlanmaq – Cihad savaşına girişmek.

ghazi

a. Gazi.

gheddar

a. Haince, hainlik.

gheddarliq

a.u. Hainlik.

ghele-paraq

Tahıl vergisi.

ghelet

a. Yanlış, sehven, hata.

ghelibe

a. Galebe, başarı.

ghelibilik

a.u. Galebe çalan, başarılı. Ghelibilik jeng – Başarılı savaş.

gheliti

a. Tuhaf, garip.

ghelitilik

a.u. Tuhaflık, gariplik.

ghelle

f. Ekmek, tahıl.

gheltek

Çomak 2. Makara 3. Blok.

ghelwe

f. Bağırma, bağırtı, macera, kavga, kargaşa, iskandal.

ghelwe-ghogha

Kavga, iskandal.

ghelwichi

f.u. Kavgacı, maceracı.

ghelwilik

f.u. Kavgalı, maceralı.

ghelwir

f. Kalbur; elek.

ghelwirchi

f.u. Kalbur yapan, usta.

ghem

a. Dert, acı, keder, gam, üzüntü. Ghem yémek – Kederlenmek. Ghem basmaq – Yese kapılmak.

ghem-ghusse

a. Dert, acı, keder, gam, üzüntü.

ghem-qayghu

Gam ve kaygı.

ghemgüzer

a.f. Teselli veren, avutan, sevindiren. Ghemgüzer ana – Sevindiren ana.

ghemkin

f. Gamlı, üzüntülü, hüzünlü.

ghemkinlik

f.u. Gamlılık, hüzünlülük.

ghemlesh

Tasarlama, merak etme.

ghemlimek

Tasarlamak, merak etmek.

ghemliwalmaq

a.u. Tedarik etmek, stoklamak.

ghemnaq

Kederli, mahzun. Ghemnaq bolmaq – Kederli olmak.

ghemsiz

a.u. Gamsız, kaygısız, tasasız.

ghemsizlendürmek

Güvenliğini sağlamak, tehlikeden korumak.

ghemsizlendürüsh

Güvenliğini sağlama, tehlikeden koruma.

ghemsizlenmek

Güvenli hale gelmek.

ghemsizlik

Kaygısızlık.

ghemxor

a.f. Özenle, özenişli, merhametli, acıyan.

ghemxorluq

a.f.u. Tasa, kaygı. Gemxorluq qilmaq – Merak etmek, düşünmek.

ghemze

f. Nazlı, cilve, nazlılık.

ghemzede

f. Kederli, mahzun.

gheplet

a. Gaflet. Gheplet basqan – Gafil olan.

gherbi-jenubiy

a. Güney batı.

gherbi-jenup

a. Güney batı.

gherbi-shimaliy

a. Kuzey batı.

gherbiy

a. Batı.

gherbiyleshmek

a.u. Batılılaşmak.

gherbiylishish

a.u. Batılılaşma.

gherem

f. bk. gharam.

gherez

a. Hedef, amaç. Shexsiy gherez – Özel amaç.

gherezlik

a.u. Amaçlı, kastlı.

gherezsiz

a.u. Kişisel bir menfaat gözetmeyen; şahsi çıkarını unutan.

gherezsizlik

a.u. Şahsi çıkarını unutma hali.

gherlik

Çapkınlık 2. Sahtelik, yalan.

gherq

a. Dalma, batma. Gherq qilmaq – Batırmak. U adisini pulgha gerk qilip kétti – O ailesine yeterince para verip gitti. Gherq bolmaq – Batmak. U döletke gherq boldi – O yeterince zengin oldu.

gherqap

a.f. Kaplama, boyama, kapatma, girdap.

ghesh

f. Bulantı. Könglüm ghesh bolup turudu – Midem bulanıyor.

gheshlenmek

f.u. Rahatsız olmak, endişelenmek, telaşlanmak.

gheshlik

f.u. Rahatsızlık, sinirlilik, öfke.

ghewwas

a. kit. Dalgıç.

gheynula

Erik kurusu.

gheyret

a. Gayret. Bu ishni gheyret bilen bashlidi – Bu işi gayret ile başladı. Gheyret qilmaq – Gayret etmek.

gheyretchan

a.u. Gayretli, çalışkan.

gheyretchanliq

a.u. Çalışkanlık.

gheyretlendürmek

a.u. Cesaretlendirmek.

gheyretlendürüsh

a.u. Cesaretlendirme.

gheyretlenmek

a.u. Cesaretlenmek, gayretkeşlik.

gheyretlik

a.u. Gayretli.

gheyretlinish

a.u. Cesaretlenme.

gheyretsiz

a.u. Gayretsiz.

gheyretsizlik

a.u. Gayretsizlik.

gheyri

a. Başka, değişik, ayrı, bambaşka.

gheyur

a. Cesaretli.

gheyurane

a.f. kit. Enerjik, kesin olarak.

gheyurluq

a.u. Cesaret, yüreklilik.

ghezel

a. Türkü. Ghezel oqumaq – Türkü söylemek.

ghezelchi

a.u. Şarkıcı; türkü söyleyen kimse.

ghezep

a. Gazap, hiddet, öfke. Ghezewim keldi – Öfkelendim.

ghezeplendürmek

a.u. Öfkelendirmek.

ghezeplendürüsh

a.u. Öfkelendirme.

ghezeplenmek

a.u. Öfkelenmek.

ghezeplik

a.u. Öfkeli.

ghezeplinish

a.u. Öfkelenme.

ghezine

a. bk. xezine.

ghezne

a. bk. xezine.

ghich

I Baştan başa, tüm, büsbütün. II Taklidî ses. U ghich qilip ishikni échip kirip keldi – O kapıyı gıcırdatarak açıp içeri girdi.

ghich-ghich

Taklidî ses. Qar ghich-ghich qilidu – Kar gıcırdıyor.

ghichildimaq

Gıcırdamak. Ishik ghichildidi – Kapı gıcırdadı.

ghichirlash

Gıcırdama.

ghichirlatmaq

(ghichirlimaq'tan) Gıcırdatmak. Chishlirini ghichirlatmaq – Dişlerini gıcırdatmak.

ghichirlimaq

Gıcırdamak.

ghichirlitish

Gıcırdatma.

ghichla

Büsbütün, tüm, baştan başa.

ghidighlash

Gıdıklama.

ghidighlatmaq

(ghidighlimaq'tan) Gıdıklatmak.

ghidighlimaq

Gıdıklamak.

ghidighlitish

Gıdıklatma.

ghiding-piding

Mırıldanma, mırıltı. Ghiding-piding gep néme kérek – Mırıltıya ne gerek.

ghidiq

Gıdık. Ghidighimni keltürme – Beni gıdıklama.

ghidir-büdür

Pürtüklü, pürüzlü.

ghijaq

f. ağ. bk. ghijek.

ghijek

a. Musik aleti.

ghijekchi

a.u. Çalgıcı, musikişinas.

ghijeymek

Soğuktan uyuşmak, donmak.

ghijighdash

Gıcıklama.

ghijighdimaq

Gıcıklamak.

ghijilash

ağ. Buruşturma, ezme.

ghijildash

Gıcırdama.

ghijildatmaq

(ghijildimaq'tan) Gıcırdatmak.

ghijildimaq

Gıcırdamak.

ghijimlilimaq

Buruşturmak, ezmek. U sériq saqilini ghijimlaytti – O sarı sakalını buruşturuyordu.

ghijiq

ağ. Gıdıklanma, gıdıklama; bk. ghidiq.

ghijir-ghujur

Taklidî ses. Ghijir-ghujur kelmek – Gıcırdamak.

ghijiyish

Soğuktan uyuşma, donma.

ghikildimaq

Şırıltı çıkarmak.

ghil

İnce ve kaygan buz.

ghil-pal

Görünüp kaybolma, yamp sönme. Shu chaghda kochining u chétide bir bala ghil-pal körünüp qaldi – O zaman sokağın öbür tarafında bir çocuk görünüp kayboldu.

ghilap

a. Kılıf. U ghilaptin qilichini sughunip aldi – O kılıftan kılıcını çıkardı.

ghildirlash

Tekerleğin yuvarlanması.

ghildirlatmaq

(ghildirlimaq'tan) Tekerleği yuvarlatmak.

ghildirlimaq

Tekerleğin yuvarlanması.

ghilghimaq

Bulanmak. Meydem ghilghip turuptu – Midem bulanıyor.

ghilghish

Bulanma, bulantı.

ghilghitmaq

(ghilghimaq'tan) Bulandırmak.

ghiljing

Soytarı, şaklaban.

ghiljinglash

Soytarılık yapma.

ghiljinglimaq

Soytanlık yapmak.

ghiljingliq

Soytarılık. Ghiljingliq qilmaq – Soytanlık yapmak.

ghiljir

bk. ghiljing.

ghiljirliq

bk. ghiljingliq.

ghilman

a. din. Cennet gençliği.

ghilt

Közi ghilt yashqa toldi – Gözü dolu dolu oldu.

ghiltang

Kaygan, kaypak, kaygın.

ghimsa

Dar geçit.

ghing

U ghing démey qaldi – O itiraz etmeden kaldı. Ghing qilmastin yewe – Sesini çıkarmadan yever.

ghingildimaq

Vızıldamak, homuıdamak, uğuldamak.

ghingshighaq

Homurdanıp duran.

ghingshimaq

Sesler çıkarmak. Küchük ghingshidi – Enik seslendi.

ghingshiq

Yanıkçı; sızlanma huyu olan.

ghip

Görünüp kaybolma. Ghip qilip ichkirige kirip ketti – Görünür görünmez içeriye daldı.

ghipildaq

Yerinde durmaz.

ghipildash

Endişe etme; merak etme.

ghipildimaq

Endişe etmek, merak etmek.

ghir

I Büsbütün, tüm, mükemmel. Ghir kök at – Tüm gök at. II Hızlı; görünür görünmez. U ghirla qilip ötüp ketti – O hızlı geçiverdi.

ghirchildash

bk. ghichildimaq.

ghirchildatmaq

Gıcırdatmak.

ghirdalmaq

(ghirdimaq'tan) Bilenmek, yontulmak, kemirilmek.

ghirdash

Bileme, yonutma, kemirme.

ghirdimaq

Bilemek, yontmak, kemirmek.

ghirghul

ağ. bk. qirghawul.

ghirildimaq

Böğürmek.

ghiring

Ghiring dep éghiz achmidi – Ses çıkarmadı. Ghiring qilma – Sus. Ghiring etken tawush yoq – Hiç ses yok.

ghiring-piring

Ghiring-piring qilmidim – Bir kelime bile söylemedim.

ghirla

Bir anda, hemen, hızla. U ghirla qilip bazargha bérip keldi – O bir anda çarşıya gidip döndü.

ghirram

f. Oyuncu, trişörlük, dolandırıcılık.

ghirramliq

f.u. Oyunculuk, trişörlük, dolandırıcılık.

ghish

f. bk. xish I.

ghit-ghit

Yerinde durmaz; bk. ghipildaq.

ghiza

a. Yemek. Akshamliq ghiza – Akşam yemeği. Chüshlük ghiza – Öğle yemeği. Kechlik ghiza – Akşam yemeği.

ghizalanmaq

a.u. Yemek yemek.

ghizh-ghizh

Tahrik etmek, kışkırtmak. Ghizh-ghizhgha salmaq – Kışkırtmak. Xelq ghizh-ghizh qaynaydu – Halk kaynaşıyor.

ghizillash

Hızlı yürüme.

ghizillimaq

Hızlı yürümek.

ghizmetchi

a.u. ağ. bk. xizmetchi.

ghodayganliq

Mağrurluk, gururluluk, kibirlilik.

ghodayghan

Mağrur, gururlu, kibirli.

ghodaymaq

Dimdik durmak, ucu çıkmak 2. Kibirlenmek.

ghodur

bk. ghudur.

ghodutmaq

ağ. Buharla pişirmek.

ghodutush

Buharla pişirme.

ghoduyush

Dimdik durma, ucu çıkma 2. Kibirlenme.

ghogha

Kavga. Ghogha chiqarmaq – Kavga çıkarmak.

ghoghisiz

Kavgasız.

ghoghisizliq

Kavgasızlık.

ghoghuchi

Kavgacı.

ghoghulashmaq

Kavgalaşmak.

ghoghulushush

Kavgalaşma.

ghoja

I f. Yaşlı; yaşlı adam. II ağ. bk. xoja.

ghojayin

f. Sahip, malik, iye.

ghojayinlik

f.u. Sahiplik, maliklik, iyelik.

ghojikem

f.u. Beyim, beyefendim.

ghojura

ağ. bk. hujra.

ghol

I 1. Ağaç gövdesi 2. Sap; sürüngen sap 3. Omuz 4. Belkemiği. II f. Boğaz, dağ boğazı. III Çok, bol, fazla.

ghola

f. Kütük (-ğü).

gholluq

I 1. Geniş omuzlu 2. gövdeli. II Bolluk, bereket.

ghonggiraq

ağ. bk. qongghuraq.

ghonguldash

Vızıldama.

ghonguldashmaq

Vızıldaşmak.

ghonguldimaq

Vızıldamak.

ghonguldushush

Vızıldaşma.

ghor

ağ. Buhar; bk. hor.

ghoraz

f. Horoz. Jüje ghoraz – Civciv horoz.

ghorilay

ağ. bk. ular II.

ghorjun

bk. xorjun.

ghoru

Sokma.

ghorulday

ağ. İskete.

ghoruldimaq

Mırıldamak, gurgur etmek.

ghorun

ağ. bk. horun.

ghosma

ağ. bk. osma.

ghotuldash

Homurdanmak, homurtu, söylenme.

ghotuldimaq

Homurdanmak, homurtu, söylenmek.

ghowa

Donuk, karanlık.

ghowgha

Kavga, savaş, gürültü. Ghowgha qilmaq – Kavga etmek.

ghowghichi

Kavgacı; bk. ghoghuchi.

ghowghiliq

Kavgalı.

ghowuluq

Donukluk, karanlık.

ghowur-shuwur

Gürültü, patırtı, uğultu.

ghoza

f. Koza.

ghozaq

Badıç, baklamsı meyve.

ghozaqliq

Badıçlı, baklamsı meyveli.

ghozek

Kozalak.

ghozh-ghozh

Taklidî ses. Ghozh-ghozh qaynimaq – Karınca gibi kaynaşmak.

ghozhghun

Gürültülü kalabalık.

ghozhmek

Yuva, ocak (-ğı).

ghubar

a. 1. Toz, kül 2. Bir tür Arapça el yazısı.

ghubarliq

a.u. Tozlu, dumanlı.

ghubarsiz

a.u. Açık, sarih.

ghubarsizliq

a.u. Açıklık.

ghuchurlatmaq

(ghuchurlimaq'tan) Gıcırdatmak.

ghuchurlimaq

Gıcırdamak.

ghudunglimaq

bk. ghudungshimaq.

ghudungshighaq

Kavgacı, şirret.

ghudungshighaqliq

Kavgacılık, şirretlik.

ghudungshimaq

Kavgalaşmak, öfkelenmek, aksilik yapmak.

ghudungshush

Kavgalaşma, öfkelenme, aksilik yapma.

ghuduq-buduq

Mırıltı, mırıldanma.

ghudur

Ghudur bughday – Evvelki yıl ekilmiş buğday tarlasında kendiliğinden dökülmüş tohumdan sonraki yıl ekilmeden hasıl olan buğday.

ghudur-budur

Pürtüklü, pürüzlü.

ghudurash

Mırıldanma.

ghudurimaq

Mırıldanmak.

ghudurlashmaq

Pürtüklü olmak; pürüzlü olmak.

ghughuq

ağ. bk. ghidiq.

ghujmek

Yığın, küme. Ghujmek bolup ketmek – Yığın haline gelmek.

ghujmeklenmek

Küme olmak, yığılmak.

ghujmekleshmek

bk. ghujmeklenmek.

ghujmeklinish

Küme olma, yığılma.

ghujmeklishish

bk. ghujmeklinish.

ghujunumaq

Sinirlenmek, kızmak, öfkelenmek, alınmak.

ghujunush

Sinirlenme, kızma, öfkelenme, alınma.

ghul

I Zincir, köstek. II Uğultu. III ağ. Omuz; bk. müre.

ghula

Longuz, girdap, burgaç.

ghulach

Kulaç; iki kol uzunluğu, açılmış koçak. Ghulach atmaq – Kulaç atmak.

ghulachlash

İki kol uzunluğu ile ölçme; kulaç atma.

ghulachlatmaq

(ghulachlimaq'tan) İki kol uzunluğu ile ölçtürmek; kulaç attırmak.

ghulachlimaq

İki kol uzunluğu ile ölçmek; kulaç atmak.

ghulam

f. Köle, kul.

ghulan

ağ. bk. qulan.

ghulash

Yıkılma, devrilme, yuvarlanma.

ghulatmaq

(ghulimaq'tan) Devirmek, yıkmak, yuvarlatmak.

ghuldurlimaq

Gürlemek, gürüldemek, gümbürdemek.

ghulghula

f. Panik, ürkü, telaş. Ghulghula qilishmaq – Telaşlanmak.

ghulghulash

İtişip kakışma.

ghulghulimaq

İtişip kakışmak.

ghulghululuq

Gürültülü patırtılı; gürültülü.

ghulghuy

Alarm, telaş, velvele, endişe.

ghulghuychiliq

Dalgalanma, çalkantı, galeyan.

ghulghuyluq

Endişeli, telaşlı, tehlikeli.

ghuli

Tamamen, hiç, büsbütün.

ghulimaq

Yıkılmak, devrilmek, yuvarlanmak. Ghulap chüshmek – Yuvarlanıp düşmek.

ghulja

I zool. Karaca, yabanî koyun. II ağ. bk. yangaq I.

ghulluxlash

ağ. bk. ghidighlash.

ghulpu

ağ. kilit.

ghulsungek

ağ. bk. omurtqa.

ghulun

ağ. Yaşma dolmamış tay; kısrak yavrusu.

ghulunlash

ağ. bk. qulunlash.

ghulunlimaq

ağ. bk. qulunlimaq.

ghulup

f. ağ. bk. qulup.

ghulutulmaq

(ghulimaq'tan) Yıktırılmak, yuvarlatılmak, devirtilmek.

ghulutulush

Yıktmlma, yuvarlatılma, devirtilme.

ghulutush

Devirme, yıkma, yuvarlatma. Aghachni ghulutush – Ağacı yıkma.

ghunan

Üç yaşındaki at.

ghunche

f. Gunca. Gülning ghunchiliri échildi – Gülün (çiçeğin) guncalan açıldı. Ghunchidek léwi – Gunca gibi dudağı.

ghunchilash

Guncalama.

ghunchilimaq

Guncalamak.

ghungghaymaq

Canı sıkılmak, hasret çekmek.

ghungghuja

ağ. tar. Prens.

ghungghur-ghungghur

Taklidî ses, konuşma sesi.

ghungghurlash

Mırıldanma, mırıltı.

ghungghurlimaq

Mırıldanmak.

ghungghuyush

Can sıkılması, hasret çekme.

ghungshimaq

Mırıldanmak; şikayet etmek.

ghungshush

Mırıldanma, şikayet etme.

ghunguldash

Islık çalma, ötme.

ghunguldimaq

Islık çalmak, ötmek.

ghunguldughuch

Cırcır, geveze.

ghunjun

bk. ghunujun.

ghunujun

Üç yaşındaki dişi sığır.

ghuqarash

Islık, uluma.

ghuquratmaq

(ghuqurimaq'tan) Islık çalmak, ötmek, ötüş.

ghuqurimaq

Islık, ulumak.

ghuqurutush

Islık çalma, ötme, ötüş.

ghurbet

a. Gurbet. Ghurbet chekmek – Gurbet çekmek.

ghurbetchilik

Gurbette yaşamak.

ghurrek

zool. Kumru.

ghurs

Ghars-ghurs – Taklidî ses.

ghurt

Taklidî ses; Su içerken boğazdan çıkan ses.

ghurullash

Kuğuma.

ghurullimaq

Kuğumak.

ghurur

a. Gurur.

ghururlanmaq

a.u. Çalımlı tavırlar almak.

ghururlunush

Çalımlı tavırlar ama.

ghururluq

Kibir, mağrurluk; yüksekten bakma.

ghusse

a. Kasvet, hüzün, iç sıkıntısı.

ghut-ghut

Kavgacı, şirret.

ghut-ghutluq

Kavgacılık, şirretlik.

ghutuldimaq

Fıkırdamak 2. Çene çalmak 3. Homurdanmak.

ghuwa

Karanlık, yarı karanlık.

ghuwalanmaq

Karanlık olmak.

ghuwalashmaq

bk. ghuwalanmaq.

ghuwalinish

Karanlık olma.

ghuwalishish

bk. ghuwalinish.

ghuwullimaq

Islık çalmak.

ghuy

Taklidî ses; Gürültü.

ghuyghuy

Topaç, pırlangıç.

ghuyla

Görünüp kaybolma. Ghuyla qilmaq – Görünüp kaybolmak. Ghuyla qilip ötüp ketmek – Hızla geçmek.

ghuyuldatmaq

(ghuyuldimaq'tan) Hızlı yürütmek, koştumak. At ghuyuldutup élip mangdi – At çok hızlı götürdü.

ghuyuldimaq

Hızlı gitmek. Ayropilan ghuyuldap uchup ketti – Uçak hızlı geçti.

ghuza

bk. ghoza.

ghuzhmek

Helezon 2. Salkım 3. Yığın 4. Kalabalık, sürü.

ghéjek

a. bk. ghijek.

ghéjir salwa

ağ. bk. tazqara.

ghéliz

a. Anlaşılmaz; anlaşılması güç. Ghéliz kep – Anlaşılmaz söz.

ghéni

a. Gani, zengin, bol.

ghénilik

a.u. Gani olma hali; zenginlik, bolluk.

ghénimet

a. Ganimet.

ghéribane

a.f. Garibane, yalnız. Ghéribane yashimaq – Yalnız yaşamak.

ghérich

Karış.

ghérichlash

Karışlama.

ghérichlatmaq

(ghérichlimaq'tan) Karışlatmak; karış ile ölçütmek.

ghérichlimaq

Karışlamak.

ghérichlitish

Karışlatma; karış ile ölçütme.

ghérip

a. 1. Seyyah, gezmen 2. Gurbet.

ghéripchiliq

a.u. bk. ghéripliq.

ghériplanmaq

a.u. bk. ghéripsinmaq.

ghéripliq

a.u. Gariplik.

ghéripsinish

a.u. Yadırkama; kendini unutulmuş hissetme.

ghéripsinmaq

a.u. Yadırkamak; kendini unutulmuş hissetmek; kendini ihmal edilmiş hissetmek.

ghérish

bk. ghérich.

ghérishlash

bk. ghérichlash.

ghéywane

a.f. Gıyaben. Ghéywane parang qilmaq – Gıyaben söylemek.

ghéywet

a. Gıybet. Ghéywet qilmaq – Gıybet etmek.

ghéywetchi

a.u. Gıybetçi.

ghéywetchilik

a.u. Gıybet etme hali.

ghéywetxor

a.f. bk. ghéywetchi.

ghüsül

a. Gusul. Ghüsül quyunmaq – Gusul yapmak.

gijing–gizhde

[ Previous ] [ Next ]

gijing

Can sıkıcı.

gijingliq

Can sıkıcı bir tarzda.

gilas

f. Vişne.

gildinglash

bk. gildinglimaq.

gildinglatmaq

(gildinglimaq'tan) Titretmek, sallandırmak.

gildinglimaq

Titremek, sallanmak.

gildingwash

Başı devamlı titreyen kimse.

gilem

f. Kilim, halı.

gilemche

f. Küçük halı; küçük kilim.

gilemchi

f.u. Halıcı, kilimci.

gilemchilik

f.u. Halıcılık, kilimcilik.

gimn

r. Millî marş, devlet marşı.

gimnastika

r. Jimnastik.

gimnastikchi

r.u. Jimnastikçi.

gimnaziye

r. Lise.

gir

r. Terazi, tartı, kantar.

girchi

r.u. Kantar katibi.

girdap

f. Dalga, girdap, su çevrisi. Urush girdawigha tartmaq – Savaş içine çekmek.

girde

I Dağ koyunu. II bk. girdenan.

girdenan

Kaim tandır ekmeği (normal tandır ekmeğinden farklı olarak, girdenanm hamuru sert yoğundur).

gire

f. Kıskaç. Ikki front girishi ichide – İki cephe arasında.

gireleshmek

Birbirinin içine girmek; iç içe olmak.

gireleshtürmek

(gireleshmek'ten) Birbirine giriştirmek; iç içe olmasını sağlamak.

giren

Çevre.

girimsen

Donuk, sönük, renksiz.

giriptar

f. Karşılaşmak, yakalanmak. Bir balagha giriptar boldum – Bir belaya yakalandım.

giriptarliq

f.u. Karşılaşma hali; yakalanma hali.

girt-girt

Çıtırtı, kıtırdı. Girt-girt qilip chaynimaq – Kıtırdatıp çiğnemek.

girtash

r.u. Terazi taşı; kantar taşı.

girtildimaq

Çıtırdamak, kıtırdamak.

girwek

Kıyı, kenar.

girxana

Uncu dükkanı.

gitar

r. Gitara, kitara.

gitarchi

r.u. Gitarcı, kitarcı.

gitaz

ağ. bk. qorultaz.

giya

f. Yabanî ot.

giyde

ağ. bk. girde.

giye

Efsanevî kuş 2. Kağıt ejderha.

gizhde

ağ. bk. girde II.

Gomindang–goyaki

[ Previous ] [ Next ]

Gomindang

ç. Milliyetçi Çin Partisi.

Gomindangchi

ç.u. Milliyetçi Çin Partisi'nin taraftan (üyesi).

Gowuyüen

ç. Çin Halk Cumhuriyeti'nin devlet şurası.

gobi

ç. Çöl, bozkır.

godung

Gürültü.

godunglashmaq

Gürültülü konuşmak.

gojun

Heybe.

gokey

ç. Pide, çörek.

gol

f. Kalın kafalı, ahmak, aptal.

goleng

ç. 1. Kaolin 2. Hint dansı.

golluq

f.u. Kalın kafalılık, ahmaklık, aptallık.

golmush

Saflık, safdil.

gopat

a. ağ. bk. wapat.

goshchi

f.u. Kasap.

goshungluq

Gurur, iftihar.

goto

ç. Lagar beygir.

goya

I f. Sanki. Goya men bilmigendek – Sanki ben bilmiyormuşum gibi. II ç. Yara yakısı.

goyaki

f. bk. goya.

Gruzin–gruppiwaz

[ Previous ] [ Next ]

Gruzin

Gürcü. Gruzin ayili – Gürcü kadını. Gruzin xelqi – Gürcü halkı.

gradus

r. Derece, grado.

gram

r. Gram.

grammatika

r. Gramer.

grammatikiliq

r.u. Gramere ait.

granat

r. El bombası. Granat atmaq – El bombası atmak.

grazhdan

r. Vatandaş. Grazhdanlar urushi – İç savaş.

grazhdanliq

r.u. Vatandaşlık. Grazhdanliqni qobul qilmaq – Vatandaşlığı kabul etmek.

grim

r. Makyaj, yüz boyası. Grim qiliwalmaq – Makyaj yapmak.

grimchi

r.u. Makyajcı.

grimlenmek

r.u. Makyaj yapmak.

grimlimek

r.u. Makyaj yapmak.

grindik

r.u. Makyajlı.

grip

r. t. Grip, grip hastalığı. Grip bilen aghrimaq – Grip ile hastalanmak.

gruppa

r. bk. guruppa.

gruppiwaz

r.f. bk. guruppiwaz.

gudung–guy

[ Previous ] [ Next ]

gudung

bk. godung.

gudunglashmaq

bk. godunglashmaq.

gum

Girdap.

guman

f. Şüphe. Guman qilmaq – Şüphe etmek. Gumanda bolmaq – Şüphelenmek.

gumanlanmaq

f.u. Şüphelenmek.

gumanliq

f.u. Şüpheli.

gumansirash

f.u. bk. gumansirimaq.

gumansirimaq

f.u. Şüphelenmek.

gumansiz

f.u. Şüphesiz.

gumansizliq

f.u. Şüphesizlik.

gumbilimaq

Dövmek, pataklamak.

gumran

f. Yıkma, yıkılma, tahrip, yıkım. Gumran bolmaq – Yıkılmak, çökmek, tahrip olmak.

gumranliq

f.u. Yıkım, inkıraz, düşme.

guna

bk. gunah.

gunah

f. 1. Günah 2. Suç.

gunahkar

f. Suçlu, günahlı.

gunahkarliq

f.u. Suçluluk, gunahhhk.

gunahlimaq

f.u. Suçlamak.

gunahliq

f.u. 1. Suçlu 2. Günahlı.

gunahsiz

f.u. 1. Günahsiz 2. Suçsuz. Gunahsiz ademning qéni töküldi – Masum insanın kanı aktı.

gunahsizliq

Günahsızlık 2. Suçsuzluk.

gunawaz

Bahçe nilüferi; zambak.

gundan

ç. Pazar, çarşı.

gundipay

f. Gardiyan.

gundu

ç. Pranga, kelepçe.

gungchendang

ç. Komünist partisi.

gungdupay

ç. bk. gundipay.

gungga

Sessiz, suskun.

gunggu

bk. gungga.

gungguluq

Sessizlik, suskunluk.

gunggurash

bk. gunggurimaq.

gunggurimaq

Cıvıldamak.

gunggurmen

ç. Kalın makama.

gunguldash

bk. gunguldimaq.

gunguldimaq

Uğuldamak, vızıldamak.

gup

Taklidî ses. U gup étip chüshti – O pat diye düştü.

gupa

ağ. bk. wapa.

gupat

a. ağ. bk. wapat.

guruh

f. Grup, ekip, sürü. Guruh guruh – Grup grup.

guruhwaz

f. Hizipçi.

guruhwazliq

f.u. Hizipçilik. Guruhwazliq qilmaq – Hizipçilik yapmak.

guruppa

r. Grup.

guruppilash

r.u. bk. guruppilimaq.

guruppilashmaq

Grup haline gelmek. Guruppiliship ishlimek – Grup halinde çalışmak.

guruppilimaq

Grup haline getirmek.

guruppiwaz

r.f. Hizipçi.

guruppiwazliq

Hizipçilik. Guruppiwazliq qilmaq – Hizipçilik yapmak.

gutu

ç. Kemik.

guw

Islık, gürültü. Xelq guw kéliwatidu – Halk gürültülü bir şekilde geliyor.

guwah

f. Şahit. Guwah bolmaq – Şahit olmak.

guwahchi

f.u. Şahit.

guwahchiliq

f.u. Şahitlik.

guwahlandurmaq

f.u. İfade etmek, delalet etmek.

guwahliq

f.u. Şahitlik. Guwahliq bermek – Şahitlik etmek.

guwahname

f. Belge, kart.

guy

ç. Şeytan.

gwardiye–gwardiyichi

[ Previous ] [ Next ]

gwardiye

r. Hassa.

gwardiyichi

r.u. Muhafız subayı.

géchildatmaq–gézquyruq

[ Previous ] [ Next ]

géchildatmaq

Çıtırdatmak, kıtırdatmak.

géchildimaq

Çıtırdamak, kıtırdamak.

gédenggür

Kibirli, kurumlu.

gédenggürlük

Kibirlilik, kurumluluk.

gédesh

f. ağ. bk. gérdesh.

gédeygen

Kibirli, kurumlu.

gédeymek

Kibirlenmek, gururlanmak.

gékirtek

Boğaz. Gékirtektin almaq – Boğazından yakalamak.

général

r. General.

généralissimus

r. Başkumandan.

généralliq

r.u. Generallik.

géolog

r. Jeolog, jeoloji uzmanı.

géologiye

r. Jeoloji.

géométriye

r. Geometri, hendese.

géométriyilik

r.u. Geometrik, hendesî.

gérb

r. Arma, damga.

gérdesh

Kenar, çerçeve.

gérem

ağ. bk. geme.

géshter

Bir tür çalgı aleti.

gézek

I ağ. Kez, defa, kere. Künige ikki gézek – Gününe iki kere. II İkiz, iki çocuk. Ikki gézek – İkiz. Xotuni gézek tughdi – Eşi ikiz doğurdu.

gézekchi

I Bekçi, koruyucu, karakol. II Nakış takkesi.

gézekchilik

Bekçilik.

gézekleshmek

Nöbetleşmek, sırayla. Gézekliship ishleshmek – Nöbetleşerek çalışmak.

gézekmu-gézek

Nöbetleşerek.

gézektiki

Sıradaki.

gézendichilik

f.u. 1. İtaatsizlik 2. Zararlılık, 3. Alçaklık, namussuzluk.

gézendilik

f.u. bk. gézendichilik.

gézerimek

İnat, direngenlik, harınlık.

gézit

r. Gazete. Tam géziti – Duvar gazetesi. Kündilik gézit – Günlük gazete.

gézitchi

r.u. Gazeteci.

gézquyruq

Akbaba; bk. tazqara.

Görxan–gösht

[ Previous ] [ Next ]

Görxan

Görhan (12. yüzyılda Orta Asya'yı, istila eden Karahitaylar'ın hanı).

gödek

f. Ufak, küçük.

gödeklik

Ufaklık, küçüklük.

göher

İnci, halis inci. Köz göhiri – Göz bebeği.

göjey

ç. Sarma, sargı.

gör

f. Kabir, mezar. Bir ayighi yerde, bir ayighi görde – Bir ayağı yerde, bir ayağı mezarda (yaşlı insanlar için).

görchi

f.u. Mezarcı, mezar kazıcı.

göre

f. bk. görü.

görka

f. bk. görkaw.

görkar

f. bk. görkaw.

görkaw

f. Mezarcı, mezar kazıcı.

görkawliq

f.u. Mezarcılık, mezar kazıcılıği.

görü

f. Rehin, rehine koymak. Görüge almaq – Rehin almak.

görükesh

f. Murabahacı, tefeci.

görükeshlik

f.u. Murabahacılık, tefecilik.

görüstan

f. Mezar.

görüstanliq

f.u. bk. görüstan.

görüxana

f. Rehin sandığı.

görüxet

f. Makbuz, senet.

gösh

f. Et. Pishiq gösh – Pişmiş et. Xam gösh – Ham et. Loq gösh – Kemiksiz et. Qoy göshi – Koyun eti. At göshi – At eti. Toxu göshi – Tavuk eti. Gösh nan – Etli pide.

göshdar

f. Etli.

göshdarliq

f.u. Etlilik.

göshgirde

f.u. Etli börek.

göshlük

f.u. Etli. Göshlük qoy – Etli koyun. Göshlük ash – Etli yemek.

gösht

f. bk. gösh.

Gülyar–güzellimek

[ Previous ] [ Next ]

Gülyar

Gülyar (bir Uygur şarkısının adı).

güdük

r. Düdük, siren. Güdük chalmaq – Düdük çalmak.

gügüm

Alaca karanlık, yarı karanlık. Gügüm chüshmek – Alaca karanlık olmak.

gügüt

f. Kibrit, kükürt.

gügütluq

f.u. Kükürtlü.

güjek

Kürek. Tomur güjek – Demir kürek. Güjek chish – Ön diş.

güjekche

Küçük kürek.

güjelmek

Küretmek.

güjesh

bk. güjimek.

güjetmek

(güjimek'ten) Küretmek; kürekle toplatmak.

güjimek

Küremek.

güjütüsh

bk. güjetmek.

güküresh

bk. gükürimek.

gükürimek

Gürüldemek. Hawa gükürewatidu – Gök gürüldedi.

gül

f. Gül, çiçek. Aq gül – Beyaz çiçek. Anar gül – Nar çiçeği. Embe gül – Peygamber çiçeği. Ushshaq gül – ağ. bk. talgül. Binepshe gül – Menekşe. Pilpil gül – Karanfil çiçeği. Piyaz gül – Zambak, nilüfer. Toxu köz gül – Tavukkarası. Tügme gül – Ebegümeci. Téke saqili gül – Teke sakal çiçeği. Juxa gül – Kasımpatı. Chine gül – Karanfil çiçeği. Xan gül – Han çiçeği. Qara gül – Ebegümeci. Xitay gül – Pat (-tı). Xine gül – Kınaçiçeği. Dester gül – Koyungözü. Güli rena – Şakayık (çiçeği). Güli sepser – Süsen çiçeği. Sanbar gül – Aynısafa. Söget gül – Zakkum (ağacı). Sériq gül – San çiçek. Sebde gül – Sebde çiçeği. Sériq sebde – San sebde. Qamchi gül – Kamçı çiçeği. Qongguraq gül – Çançiçeği. Qizil gül – Gül, çay gülü. Leyli gül – Haşhaş. Leyli qazaq güli – Yabanî haşhaş. Maymun gül – Maymun çiçeği. Mexmel gül – Yıldız çiçeği. Merwayit gül – İnci çiçeği. Güli meryem – Meryem çiçeği. Nafadan gül – Nafadan çiçeği. Namazsham gül – Akşam çiçeği. Hesret güli – Kardelen çiçeği. Yögimesh gül – Sarma çiçek. Gül qéti – Taçyaprağı. Gül yüzlük – Gül yüzlü. Qacha gül – Ev çiçeği. Gül chember – Çelenk (-ği). Erkek gül – Kısır çiçek. Gül tögmek – Solmak. Gül chekmek – Nakış işlemek. Gül basmaq – Nakış işlemek;; bk. keshte.

gülab

f. Gül suyu.

gülbagh

f. Çiçek bahçesi.

gülbahar

f. Herdemtaze, çuha çiçeği.

gülchi

f.u. Çiçekçi.

gülchilik

f.u. Çiçekçilik.

gülchiray

f. Güzel, çiçek yüzlü.

güldan

f. Vazo, çiçeklik.

güldeste

f. Çiçek demeti.

güldür

Gürültü. Hawaning güldüri bar, yamghuri yoq – Havanın gürültüsü var yağmuru yok.

güldür-ghalap

Acele acele.

güldür-güldür

Gürültü, gümbürtü.

güldüras

Gürültülü, parlak, debdebeli. Güldüras alqishlar – Gürültülü alkışlar.

güldürletmek

(güldürlimek'ten) Gürültü yapmak; gümbürdetmek.

güldürlimek

Gürlemek, gürüldemek, gümbürdemek. Hawa güldürlidi – Gök gürledi.

güldürmama

Gökgürültüsü.

güldüs

Çırpıntı, şıpırtı, ses; dalgaların çırpıntısı.

güldüslesh

bk. güldüslimek.

güldüsletmek

(güldüslimek'ten) Suda ellerini çırparak ses çkartmak.

güldüslimek

Suda ellerini çırpmak.

güle

Kuru kayısı.

gülenber

f. Peygamber çiçeği, belemir.

gülenggüch

Salıncak.

güli

f. Kuru üzüm türü.

güllendürmek

f.u. Çiçeklendirmek.

güllendürüsh

f.u. bk. güllendürmek.

güllenmek

f.u. Çiçeklenmek. Baghlar güllendi – Bahçeler çiçeklendi.

güllesh

f.u. bk. güllimek.

gülletmek

f.u. (güllimek'ten) Çiçeklendirmek.

güllimek

f.u. Çiçeklemek. Alma köchetliri chirayliq güllidi – Elma ağaçları güzel çiçekledi. Güllep yashnimaq – Gelişmek; inkişaf etmek.

güllük

Çiçekli 2. Alacalı bulacalı; renkli; desenli. Güllük chit – Desenli basma.

güllünüsh

f.u. bk. güllenmek.

güllütüsh

bk. gülletmek.

gülnepshe

f. Menekşe. Gülnepshe reng – Mor.

gülqaq

Kurutulmuş kayısı.

gülqen

f. Tatlı uyutucu kocakarı ilacı.

gülreng

f. Gülrenk, pembe.

gülsepser

f. bot. Süsen çiçeği.

gülshen

f. Çiçek bahçesi.

gülsopun

f.a. Kokulu sabun; bk. etirsopun.

gültaji

f. Taç, çiçek tacı.

gülwadan

f. Alacalı, alabulaca. Gülwadan chipar – Alacalı.

gülxan

I f. Çiçek bahçesi. II f. Alev alev yanan ateş. Gülxan yaqmaq – Ateş yakmak.

gülxana

f. Çiçek bahçesi.

gülxeyri

f. bot. Ebegümeci.

gülyüz

f.u. 1. Güle benzer yüz; gül gibi yüz 2. güzel.

gülzar

I f.a. kit. Çiçek bahçesi. II f. Gül bahçesi.

gülüstan

f. 1. Çiçek bahçesi 2. Gülistan (klasik destan).

güm

f. Yok olmak, inkıraz, batmak, sönmek. Güm bolmaq – Yok olmak.

gümbez

f. Kubbe. Méchitning gümbizi – Mescidin kubbesi.

gümbezlik

f.u. Kubbeli.

gündixana

f. Hapishane. U gündixanida – O hapishanede.

günggürt

bk. günggüt.

günggüt

Kükürt, kibrit; bk. gügüt.

günje

ağ. bk. gürüch.

günjüt

bot. Susam.

günsiz

f.u. 1. Renksiz 2. Donuk, sönük.

güpla

Pat diye. Güpla qilip jiqilip chüshti – Pat diye düştü.

güppide

Pat diye. Güppide ésimge chüshti – Hemen aklıma geldi.

güpüldesh

bk. güpüldimek.

güpüldetmek

(güpüldimek'ten) Vurarak boğuk bir ses çıkartmak.

güpüldimek

Güıngüm etmek; küt küt etmek.

güpüldütüsh

bk. güpüldetmek.

güreykesh

f. ağ. bk. görükesh.

gürjek

bk. güjek.

gürkiretmek

(gürkirimek'ten) Suyun gürül gürül akıtılması.

gürkirimek

Suyun gürül gürül akması.

gürkürütüsh

bk. gürkiretmek.

gürrek

bk. torulgha.

gürsside

Taklidî ses. Gürsside qilip jiqilip chüshti – Pat diye düştü.

gürsüldesh

bk. gürsüldimek.

gürsüldimek

Gürültü patırtı, gümbürtü.

gürüch

Pirinç.

gürüchchi

Pirinççi.

gürüchchilik

Pirinççilik.

gürüldesh

bk. gürüldimek.

gürüldi

Gürültü.

gürüldimek

Gürültü yapmak; alevlenmek. Ot gürüldep yéniwatidu – Ateş cayır cayır yanıyor.

gürüllimek

bk. gürüldimek.

gürünj

bk. gürüch.

güwüldesh

bk. güwüldimek.

güwüldeshmek

Beraber gürültü yapmak.

güwüldimek

Gürüldemek, vızıldamak. Ot güwüldep yéniwatidu – Ateş cayır cayır yanıyor.

güye

Murabaha, murabahacılık.

güyikesh

Murahabacı, tefeci.

güzel

Güzel.

güzellesh

bk. güzellimek.

güzelleshmek

Güzelleşmek.

güzelleshtürmek

Güzelleştirmek.

güzellik

Güzellik.

güzellimek

Güzelleştirmek.

hadash–hazirqi

[ Previous ] [ Next ]

hadash

ağ. bk. yadash.

hadis

a. Tuhaf, garip, acayip.

hadise

a. Hadise, olay.

haduq

bk. harduq.

hafiz

a. Hafız.

haga

a. ağ. bk. hawa.

haganchi

ağ. bk. hawanche.

hajet

a. Hacet, ihtiyaç. Hajiti yoq – İhtiyacı yok.

hajetlik

a.u. Gerekli, ihtiyaçlı, lüzumlu. Hajetlik miqtarda – Gerekli miktarda.

hajetmen

a.f. Muhtaç.

hajetsiz

a.u. Gereksiz, lüzumsuz.

hajetxana

a.f. Tuvalet.

haji

a. din. Hacı.

hajiz

a. ağ. bk. ajiz.

hak

f. Kireç. Chilanghan hak – Sulanmış kireç. Chilanmighan hak – Sulanmamış kireç.

hakawur

Kibirli, kendini beğenmiş.

hakawurluq

Kibirlilik; kendini beğenmişlik.

hakim

a. Hakim.

hakimiyet

a. Hakimiyet. Hakimiyet organliri – Hakimiyet kurumlan.

hakimiyetsizlik

a.U Hakimiyetsizlik.

hakimliq

a.u. Hakimlik. Hakimliq qilmaq – Hakimlik etmek.

hakkak

f. ağ. bk. neqish.

hakkakchi

f. ağ. bk. neqqash.

haklatmaq

f.u. (haklimaq'tan) Badana yaptırmak.

haklimaq

f.u. Badana yapmak.

hakliq

f.u. Kireçli.

haktash

f.u. Kireç.

hal

I ağ. bk. hoyla. II a. Hal, durum, vaziyet. Terjime hal – Özgeçmiş. Hal sorimaq – Hal hatır sormak. Öz halinggha qara – Kendi durumuna bak. Öz halimgha qoy – Kendi-halime bırak. Néme hal tatisen? – Neden nazlanıyorsun? Haldin taymaq – Yorulmak; zayıf düşmek. Her halda – Her halde. Héch bolmighan halda – Hiç olmazsa. III Pembe, pembe renk.

hal-ehwal

a. Hal hatır. Hal-ehwal sorimaq – Hal hatır sormak.

hala

ağ. bk. hoyla.

halak

a. Ölüm, mahvolma, yok olma, yıkım. Halak qilmaq – Yok etmek; mahvetmek.

halaket

a. Ölüm, mahvolma, yok olma, yıkım. Halaketke uchrimaq – Ölüm ile karşılaşmak.

halaketlik

a.u. Mahvedici, felaketli, meşum, öldürücü, tehlikeli.

halal

a. Helal. Halal mal – Helal mal. Halalim – Eşim; nikahlı eşim.

halallash

a.u. Hak verme; temize çıkarma.

halallimaq

a.u. Hak vermek; temize çıkarmak.

halalliq

a.u. Namusluluk, doğruluk, dürüstlük, samimilik.

halawet

a. Zevk, lezzet, rahat, mutlu. Japanimu, halawetnimu teng körmek – Meşakkati da, rahatı da beraber görmek.

halawetlik

a.u. Lezzetli, zevkli, rahat, mutlu, hoşnut.

halbuki

a.u. Halbuki, oysa.

haldash

ağ. bk. aldash.

halem

a. ağ. bk. alem.

halet

a. Durum, vaziyet. U méni qiyin halette qaldurdi – O beni zor duruma soktu.

halga

ağ. bk. halwa.

halliq

a.u. Varlıklı; hali vakti yerinde. Halliq aililer – Varlıklı aileler.

halqa

a. Halka, çember; ortası boş daire.

halqimaq

Geçmek, atlamak, üzerinden geçmek.

halqish

ağ. bk. alqish.

halreng

Pembe renk.

halsirash

Yorulma, yorgun düşme.

halsiratmaq

(halsirimaq'tan) Yormak, kuvvetsizlendirmek.

halsirimaq

Yorulmak, kuvvetsizlenmek; yorgun düşmek.

halsiz

a.u. Yorgun, kuvvetsiz, zayıf.

halsizlandurmaq

a.u. (halsizlanmaq'tan); bk. halsizlatmaq.

halsizlanmaq

a.u. Kuvvetsizlenmek; yorgun düşmek.

halsizlatmaq

(halsizlanmaq'tan) Yormak, zayıflatmak, yorgun düşürmek, kuvvetsizlendirmek.

halsizlik

Kuvvetsizlik, yorgunluk.

halwa

a. Helva.

halwichi

a.u. Helvacı.

hamacha

Teyze, hala.

haman

f. Hemen; hemen hemen.

hamane

f. Ergeç, eninde sonunda, an, esna, bir anda. Hamane kelmeydu – Eninde sonunda gelmeyecek.

hamanem

a.u. Hep bir, ergeç.

hamaqet

a. Aptal, ahmak, budala.

hamaqetlik

a.u. Aptallık, ahmaklık, budalalık.

hambal

a. bk. hammal.

hamildar

a.f. Hamile, gebe. Hamildar bolmaq – Hamile olmak.

hamildarliq

a.f.u. Hamilelik, gebelik.

hamile

a. Hamile, gebe.

hamiy

a. Hami, destekleyen, arka.

hamiyliq

a.u. Hamilik. Hamiyliq körsetmek – Hamilik yapmak; desteklemek.

hammal

a. Hamal, küfeci.

hammam

a. Hamam. Hammamgha chüshmek – Hamama girmek.

hammamchi

a.u. Hamamcı.

hamut

f. ağ. bk. amut.

han

Tabgaç Han.

han'git

zool. Akbaba.

handiga

f. ağ. bk. handiwa.

handiwa

Mala, sürgü.

hang

Ağzı açık, mıymıntı.

hang-tang

Şaşakalma. Hang-tang bolmaq – Şaşakalmak; aklı durmak.

hangga

Erkek eşek.

hanggit

bk. han'git.

hangkaymaq

Aval aval bakmak. Hangqiyip qalmaq – Aval aval etrafına bakıp durmak.

hangqiyish

Aval aval bakma.

hangrash

Anırma, bağırma, hıçkırma.

hangratmaq

(hangrimaq'tan) Anırtmak, bağırtmak.

hangrimaq

Anırmak, bağırmak, hıçkırmak. Éshek hangraydu – Eşek anırır.

hangwaqmaq

Ağzım açıp bakmak; şaşkın şaşkın bakmak.

hangwaqti

Ağzı açık, seyirci, mıymıntı.

hangwaqtiliq

Ağzı açıklık, mıymıntılık.

hangwéqish

Ağzını açıp bakış; şaşkın şaşkın bakış.

hapash

Hapash qilmaq – Sırtına almak; birisini sırtında kaldırmak.

haqaret

a. Hakaret. Haqaret qilmaq – Hakaret etmek.

haqaretligenlik

a.u. Hakaret etme hali.

haqaretlik

Hakaretli.

haqaretlimek

a.u. Hakaret etmek.

hara

bk. here.

haram

a. Haram. Haram ölmek – Gebermek, mürdolmak. Haram oy – Kötü niyet. Haram oyluq – Kötü niyetli.

haramliq

a.u. Alçaklık, namussuzluk. Haramliq qilmaq – Namussuzluk etmek.

haramtamaq

a.u. Otlakçı, asalak.

haramtamaqliq

Otlakçılık, asalaklık.

haramxor

a.f. bk. haramtamaq.

haramxorluq

a.f.u. bk. haramtamaqliq.

haramzade

a.f. 1. Gara meşru çocuk 2. Namussuz, hergele.

haramzadiliq

a.f.u. Namussuzluk, alçaklık.

haraq

a. Rakı, votka.

haraq-sharap

a. Rakı ve şarap.

haraqxana

a.f. Rakı içilen yer; meyhane.

haraqxor

a.f. Rakıcı, alkolik, içki müptelası.

haraqxorluq

a.f.u. Alkolizm, içki müptelalığı.

hararet

a. Hararet, sıcaklık, ateş.

harduq

Yorgunluk, bitkinlik. Harduq almaq – Dinlenmek.

hardurmaq

(harmaq'tan) Yormak, yorgunluk vermek. Nahayiti hardurding de – Çok yordun ya.

hardurush

Yorma; yorgunluk verme.

hare

bk. here II.

harghanliq

Yorgunluk.

harghuzmaq

Yormak, yorgunluk vermek.

harghuzush

Yorma, yorgunluk verme.

harghuzuwetmek

bk. harghuzmaq.

harimi

Gayri meşrü çocuk 2. Hileli madrabaz.

harmaq

Yorulmak. Harmang! – Kolay gelsin!

harmas

Yorulmaz; yorulmak bilmeyen.

harmas-talmas

bk. harmas.

harmasliq

Yorulmazlık.

harmastin

Yorulmadan.

harmastin-talmastin

bk. harmastin.

harmay-talmay

Yorulmadan; bıkmadan.

harsiz

a.u. Arsız, şerefsiz.

harsizliq

a.u. Arsızlık, şerefsizlik.

harwa

a. Araba. Kötek harwa – İki tekerlekli ağaç araba; iki tekerlekli at arabası. Qala harwa – Öküz arabası. Éshek harwa – Eşek arabası. Atni harwidin chiqardingmu? – Atı arabadan çıkardın mı? Harwa kira qilmaq – Araba kiralamak; araba tutmak.

harwichi

Arabacı.

harwikesh

a.f. bk. harwichi.

harwikeshlik

a.f.u. Arabacılık. Harwikeshlik qilmaq – Arabacılık yapmak.

harwiliq

a.u. Arabalı. Harwiliq kelmek – Araba ile gelmek.

hasa

a. Deynek, ince sopa.

hashar

a. Gönüllü yardımlaşma.

hasharchi

a.u. Gönüllü karşılıklı yardımlaşan.

hasharet

a. Böcek. Zererlik hasharetler – Zararlı böcekler.

hashkara

f. ağ. bk. ashkara.

hashkarilimaq

f.u. bk. ashkarilimaq.

hashqalla

Bravo! Aferin!

hasil

a. Hasıl; meydana gelen. Hasil bolmaq – Hasıl olmak.

hasilat

a. Hasılat, kazanç, ürün.

hasildar

a.f. Verimli, bereketli.

hasildarliq

a.f.u. Verimlilik, mahsuldarlık.

hasilsiz

a.u. Verimsiz, bereketsiz.

hasirap-hömüdep

a.u. Kuvvetten düşerek; zorluklar içinde.

hasiratmaq

a.u. (hasirimaq'tan) Yormak, yorgunluk vermek.

hasirighanliq

a.u. Yorgunluk, bitkinlik.

hasirimaq

a.u. Yorulmak.

hawa

a. Hava. Hawa rayi – Hava durumu. Hawa buzulup turuptu – Hava durumu iyi değil; hava bozuk. Hawa issiq – Hava sıcak.

hawajaz

a.f. ağ. Uçak.

hawajazi

a.f. ağ. Uçak.

hawale

f. Havale. U bu ishni sizge hawale qildi – O bu işi size havale etti.

hawanche

f. Havan, döveç.

hawapayiz

a.r. ağ. Uçak.

hawareng

a.f. Gök renk, mavi.

hawasiz

a.u. Havasız.

hawasizliq

a.u. Havasızlık.

hawlash

Havlama.

hawlashmaq

Havlaşmak; çok köpeklerin havlaması.

hawlatmaq

(hawlimaq'tan) Havlatmak.

hawlimaq

Havlamak.

hawluqmaq

Koşuşmak 2. Telaşlanmak.

hawluqturmaq

(hawluqmaq'tan) Şaşırtmak, koşturmak.

hawshumaq

Havlamak.

hawshush

Havlama.

hawshutmaq

(hawshumaq'tan) Havlatmak.

hawuz

a. Havuz.

hawza

a. Havuz. Donbas kömür hawzisi – Donbas kömür yatağı.

hay!

ünl. Hey!

hay-hay

ünl. Hey hey.

hay-huy

ünl. Hay-huy dégiche – Hemen, bir anda.

haya

a. Haya, utanma, ar, yüz, utanç.

hayajan

f. Heyecan. Hayajangha kelmek – Heyecanlanmak.

hayajanlanmaq

f.u. Heyecanlanmak.

hayan

a. Fayda, menfaat, çıkar.

hayankesh

a.f. Alıp faydasına satan, tüccar.

hayasiz

Hayasız, arsız, utanmaz.

hayasizliq

a.u. Hayasızlık, arsızlık.

hayat

a. Hayat. Hayat köchürmek – Hayatı sürdürmek; yaşamak.

hayat-mamat

a. Ölüm kalım. Hayat-mamat mesilisi – Ölüm kalım meselesi.

hayatbexsh

a.f. Hayat dolu; hayat veren; hayat-bahş.

hayatchan

a.u. Uzun ömürlü; hayat kuvveti olan.

hayatchanliq

a.u. Uzun ömürlülük.

hayatiy

a. Hayatî.

hayatkeshlik

a.f.u. Hayatî, dirimlik.

hayatsiz

a.u. Hayatsız.

hayatsizliq

a.u. Hayatsızlık.

haydalmaq

Kovulmak, sürülmek 2. Tarla sürmek; tarla açmak.

haydaq

Dağıtma 2. Hız, sürat 3. Kovulma, sürülme, sürgün.

haydaqchi

Sürücü.

haydash

Kovma, dağıtma, sürme, açma; bk. haydimaq.

haydighuchi

Sürücü. Mashinini haydighuchi – Araba sürücü.

haydighuzmaq

(haydimaq'tan) Sürdürtmek.

haydimaq

Kovmak, dağıtmak, sürmek. Atlami haydighin – Atları sür. 2. Sürmek, açmak. Yer haydimaq – Tarla sürmek (açmak).

haydiwetmek

Kovalamak, sürmek; sürgüne göndermek.

hayem

a. ağ. bk. ayem.

hayidash

ağ. bk. herilesh.

hayt-huyt

Hayt-huyt dégiche – Hemen, bir anda.

haywa

a. ağ. bk. harwa.

haywan

a. Hayvan. Haywanlar dunyasi – Hayvanlar dünyası. Öy haywini – Ev hayvanı; evcil hayvanlar.

haywanat

a. Hayvanat, hayvanlar. Haywanat dunyasi – Hayvanat dünyası. Haywanat bégi – Hayvanat bahçesi.

haywanatchiliq

a.u. Kürük hayvanı yetiştiriciliği.

haywanchi

a.u. Hayvan çiftliği işçisi.

haywanlashmaq

a.u. Hayvan gibi olmak; canavar olmak.

haywanliq

a.u. Hayvanlık, canavarlı.

haywansiman

a.u. Canavar görünüşlü, hayvani.

haza

I a. Yas, müsibet. Haza tutmaq – Yas tutmak. II a. An, süre, müddet. Bir hazadin kéyin – Bir müddet sonra.

hazagiche

a.u. Bir süre. Bir hazaghiche – Bir süre.

hazidar

a.f. Yaslı, müsibetli.

hazidarliq

a.f.u. Yaslılık, müsibet hali.

hazir

a. 1. Şimdi 2. Hazır. Hazir bolmaq – Hazır olmak. Hazirgha qeder – Şimdiye kadar. Hazir pul – Peşin para. Hazir qilmaq – Hazırlamak. Hazir bol! – Hazır ol!

hazirche

a.f. Şimdilik.

hazirgha

a.u. Şimdilik.

hazirghiche

a.u.f. Şimdiye kadar.

hazirjawap

a. Hazırcevap.

hazirjawapliq

a.u. Hazırcevaplık.

hazirlanmaq

a.u. Hazırlanmak. Yolgha hazirlanmaq – Yola hazırlanmak.

hazirlashmaq

a.u. Hazırlaşmak; beraber hazırlamak.

hazirlatmaq

a.u. (hazirlimaq'tan) Hazırlatmak.

hazirlimaq

a.u. Hazırlamak. Ders hazirlimaq – Ders hazırlamak.

hazirliq

a.u. Hazırlık. Hazirliq körmek – Hazırlık yapmak.

hazirliwalmaq

a.u. Hazırlamak.

hazirqi

a.u. Şimdiki. Hazirqi zamanda – Şimdiki zamanda; günümüzde. Hazirqi adem – Şimdiki adam. Hazirqi zamandiki – Günümüzdeki. Hazirqi zaman péli – Şimdiki zaman fiili.

Hebesh–hezret

[ Previous ] [ Next ]

Hebesh

a. Habeş. Hebesh ayili – Habeş kadını. Hebesh xelqi – Habeş halkı.

he

Evet, iyi 2. ünl. Hadi. He dégiche – Hemen anında.

he-hu

He-hu dégiche – Hemen, anında.

he-huchi

Kışkırtan, kışkırtıcı.

he-huchiliq

Kışkırtıcılık; kışkırtma hali.

hebib

a. kit. Dost, ahbap.

heddi

a. Sınır, hudut. Heddin ashmaq – Aşırılık, sınırı geçmek. Heddin tashqiri – Aşırı derecede.

heddi-hésap

a. Sınır, hudut. Heddi-hésawi yoq – Çok, hesapsız çok, sınırsız.

heddi-hésapsiz

a.u. Hesapsız, çok.

hede

Abla; büyük kız kardeş.

hedep

Aralıksız, durmadan; ardı arası kesilmeden.

hedis

a. Hadis.

hediye

a. Hediye, armağan.

hej

a. Hac. Hechge bérish – Hacca gitme (gidiş). Hej qilmaq – Hac yapmak.

hejep

a. Hayret, hayret etmek; bk. ejeplinish

hejilesh

a.u. Heceleme.

hejilimek

a.u. Hecelemek.

hejim

a. Hacim. Hejmi zor – Hacmi büyük. Hejmi keng idish – Hacmi geniş kap (kutu).

hejimsiz

a.u. Hacimsiz.

hejindik

a.u. Hacimli.

hejr

a. kit. Ayrılık, veda.

hejwi

a. Hicviye.

hejwiy

a. Hicvi. Hejwiy zhurnal – Hicvi dergi.

hel

I a. Hal, çözme. Hel bolmaq – Hallolmak. Hel qilip bolmaydighan mesile – Hallolması imkansız mesele. Mesilini hel qilmaq – Meseleyi halletmek. II Yaldız, altın yaldız.

helekchilik

a.u. Gaile, sıkıntılı iş.

helep

Vıcık karışım; vıcık yem.

helqim

Gırtlak. Jéni helqimigha kelgende – Canı gırtlağına geldiğinde.

hem

f. Hem, ve. Men hem sen – Ben ve sen. Men hem barimen – Ben de gideceğim.

hemde

f.u. Hem de, bir de.

hemdem

f. Dost, ahbap.

hemdemlik

f.u. Dostluk, ahbaplık.

hemek

Ekmek türü.

hemel

I Şırınga. Hemel qilmaq – Şırınga yapmak. II a. astr. 22 marttan 21 aprile kadar olan zaman.

hemelchi

Şırınga.

hemesir

f.a. Çağdaş, aynı devreye ait.

hemian

f. Para kesesi.

hemjins

f.a. Hemcins, aynı cinsten.

hemjinslik

f.a.u. Hemcinslik; aynı cinsten olma hali.

hemkar

f. Meslektaş.

hemkarlashmaq

f.u. Yardımlaşmak, işbirliği etmek, mensubu olmak.

hemkarliq

İşbirliği, yardımlaşma.

hemkarlishish

f.u. Yardımlaşma, mensubu olma.

hemmeslek

f.u. Hemfikir, gaye ortaklığı, ülküdeş.

hemmesleklik

f.a.u. Hemfikirlik, gaye ortaklığı.

hemmeylen

f.u. Hepimiz.

hemnepes

f.a. Arkadaş, yoldaş.

hemnepeslik

f.a.u. Arkadaşlık, yoldaşlık.

hempikir

f.a. Hemfikir.

hempikirlik

f.a.u. Hemfikirlik.

hemra

f. 1. Yoldaş, yol arkadaşı 2. Peyk, uydu.

hemraliq

f.u. Yol arkadaşlığı, yoldaşlık.

hemsat

Hemen, derhal.

hemsheher

f. Hemşeri.

hemsheherlik

f.u. Hemşerilik.

hemshire

f. Hemşire.

hemsöhbet

f.a. Muhatap.

hemsöhbetlik

f.a.u. Muhatap olma hali.

hemxizmet

f.a. İş arkadaşı, mesai arkadaşı.

henniwasi

Hepsi. Henniwasi sizge bolsun – Hepsi sizin olsun.

hepileshmek

Elde etmeğe çalışmak; rica etmek, yalvarmak.

heps

a. Hapis. Hepske almaq – Hapsetmek.

hepsxana

a.f. Hapishane, ceza evi.

hepte

f. Hafta. Bir hepte ichide – Bir hafta içinde.

heptilik

f.u. Haftalık. Ikki heptilik – İki haftalık. Heptilik zhurnal – Haftalık dergi.

heq

a. Hak. Mende néme heqqing bar? – Bende ne hakkın var? Ish heqqi – İş hakkı.

heq-naheq

a.f.a. Hak ve haksızlık.

heqemsaye

f. Komşu, bitişik.

heqiqet

a. Hakikat, gerçek. Ishning heqiqiti – İşin gerçeği.

heqiqetchi

a.u. Hakikati seven; adaletten yana.

heqiqetlimek

a.u. Tetkik etmek; meydana çıkarmak.

heqiqiten

Hakikaten, hakkıyla, gerçekten.

heqiqiy

a. Hakiki, gerçek, doğru. Heqiqiy dost – Gerçek dost.

heqiqiyliq

a.u. Gerçeklik, doğruluk.

heqliq

a.u. Haklı. Heqliq bolmaq – Haklı olmak.

heqqani

a. Haklı, adil. Heqqani ish – Haklı iş.

heqqaniyet

a. Hakkaniyet, adalet.

heqqaniyetperwer

a.f. Adaletten yana; hakikati seven.

heqqaniyetperwerlik

a.f.u. Adaleti sevme hali; hakikati sevme hali.

heqqaniyetsiz

a.u. Haksız, hakikatsiz.

heqqaniyetsizlik

a.u. Haksızlık.

heqqide

Hakkında. Gep kim heqqide? – Söz kimin hakkında?

heqsiz

a.u. Haksız. Heqsiz éyplesh – Haksız suçlama.

heqsizliq

a.u. Haksızlık.

heqte

a.u. Hakkında, konuda. Bu hekte – Bu konuda.

her

f. Her. Her kim – Herkes. Her kimde – Herkeste. Her qachan – Her zaman. Her ikkilisi – İkisi de. Her qisma – Her türlü. Her yil – Her yıl. Her kün – Her gün. Her yerde – Her yerde. Her halda – Her halde. Her ikki – Her iki. Her ikkimiz – Her ikimiz.

herbir

f.u. Herbir.

herbiri

Herbiri.

herbiy

a. Askerî. Herbiy unwan – Askerî unvan. Herbiy hizmetchi – Askerî görevli. Herbiy septin boshanmaq – Askerî görevden çekilmek.

herbiyleshmek

a.u. Askerîleşmek.

herbiyleshtürmek

a.u. (herbiyleshmek'ten) Askerîleştirmek.

herbiyleshtürüsh

a.u. Askerîleştirme.

herchend

f. Gerçi, fakat.

herdayim

f. Her zaman.

herdem

f. Her an.

here

I Arı. Gül berisi – Çiçek arısı. Erkek here – Erkek arı. Bal berisi – Bal arısı. Here uwisi – Arı yuvası. II Testere. bıçkı. Qol berisi – El testeresi.

herem

a. tar. Harem. Herem aghisi – Harem ağası.

hergiz

f. Hiçbir zaman.

herhalda

f.a.u. Herhalde.

herichi

Testereci, bıçkıcı.

heriket

a. Hareket. Heriketke keltürmek – Harekete geçirmek. Heriketke kelmek – Harekete geçmek. Heriketke keltürgüchi küchler – Harekete geçiren güçler. Heriket etmek – Hareket etmek. Herikettiki armiye – Hareketteki ordu. Qarshi heriket – Karşı hareket.

heriketchan

a.u. Hareketli, dinamik, faal.

heriketchanliq

a.u. Hareketlilik, dinamiklik, faallik.

heriketchilik

a.u. Hareket, harekette bulunmak.

heriketlendürgüchi

a.u. Hareketlendiren; harekete geçiren. Heriketlendürgüchi küchler – Harekete geçiren güçler.

heriketlendürmek

Hareketlendirmek.

heriketlenmek

Hareketlenmek.

heriketsiz

a.u. Hareketsiz.

heriketsizlik

a.u. Hareketsizlik.

herilenmek

Bıçkılanmak; testere ile kesilmek.

herilesh

Bıçkılama, testere ile kesme.

heriletmek

(herilimek'ten) Bıçkılatmak; testere ile kestirmek.

herilimek

Bıçkılamak, testere ile kesmek.

herjayda

f.u. Her yerde.

herkayerde

f.u. Her yerde.

herkayerdin

f.u. Her yerden.

herket

a. bk. heriket.

herkim

f.u. Herkes, her hangi biri.

hernéme

f.u. Her şey.

herp

I a. Harb, savaş. II a. Harf. Bash herp – Büyük harf.

herpmu-herp

a.u.a. Harfi harfına. Herpmu-herp terjime – Harfi harfına çevri.

herqachan

f.u. Her zaman.

herqanche

f.u. Her ne kadar.

herqandaq

f.u. Her hangi.

herqayaqqa

f.u. Her tarafa.

herqayaqta

f.u. Her tarafta.

herqaygha

f.u. ağ. bk. herqayaqqa.

herqaysi

Herkes, herhangi biri.

hertereplime

f.a.u. Etraflıca, her taraftan, enine boyuna.

hertürlük

f.u. Her türlü.

herwaxit

f.a. Her zaman.

herxil

f. Her türlü.

herxilliq

f.u. Her türlülük, değişik.

heryaqlima

f.u. Her yönüyle.

herzaman

f. Her zaman.

hesel

a. Bal. Hesel berisi – Bal ansı.

hesen-hüsen

a. Gökkuşağı. Hesen-hüsendek rengdar – Gökkuşağı gibi renkli.

heset

a. Haset, gıpta, kıskançlık. Heset qilmaq – Haset etmek.

hesetchi

a.u. Hasetçi, haset eden, kıskanan.

hesetlik

a.u. Hasetlik, kıskançlık.

hesh-pesh

Hesh-pesh dégiche – Hemen, bir anda.

heshem

a. Bezeme, süsleme, ziynet. Heshem qilmaq – Bezemek, süslemek.

heshemet

a. Muhteşem, parlak.

heshemetlik

a.u. Muhteşemlik, parlaklık.

heshkipichek

bot. Gündüzsefası, kahkaha çiçeği, çit sarmaşığı.

hesret

a. Hasret. Hesret chekmek – Hasret çekmek.

hesretleshmek

a.u. Hasretleşmek; dertleşmek.

hesretlik

a.u. Hasretli, dertli, üzgün.

hesse

a. 1. Defa, kere, kez, sefer 2. Pay, hisse.

hessilik

a.u. Hisseli.

hetta

a. Hatta, bile.

hettiginey

ünl. Yazık, heyhat, ne çare.

hewes

a. Heves, istek. Hewes qilmaq – İstemek.

heweskar

a.f. İstekli, talip, gönüllü, hevesli.

heweskarliq

a.f.u. İsteklilik, gönüllülük, heveslilik.

heweslendürmek

a.u. (heweslenmek'ten) Heveslendirmek; isteğini uyandırmak.

heweslenmek

a.u. Heveslenmek, istek hissetmek.

hey'et

a. Heyet, kurul, komisyon. Teptish hey'iti – Teftiş kurulu.

heydekchi

Süren, iten, teşvik eden, kışkırtan, dürten; bk. haydaqchi.

heydekchilik

Sürmek, itmek, teşvik etmek, kışkırtmak.

heydiha

bk. ejdiha.

heyel

Gecikme, geç kalma. Heyel qilip qalmaq – Gecikmek.

heyellenmek

Gecikmek; acele etmemek.

heykel

a. Heykel.

heykelche

a.f. Büst, göğüs.

heykelchi

a.u. Heykeltıraş.

heykeltarash

a.f. bk. heykelchi.

heykeltarashliq

a.f.u. Heykeltıraşlık.

heyran

a. Heyran. Heyran bolmaq – Heyran olmak.

heyranliq

a.u. Heyranlik; heyran olma hali. Heyranliq ichide qaldim – Heyran oldum.

heyret

a. Hayret. Heyrette qalmaq – Hayret etmek.

heywet

a. Muhteşem, azametli, görkemli.

heywetlik

a.u. Muhteşem, azametli, görkemli.

heyyar

a. Sayrımsak, riyakar, iki yüzlü, sahte tavırlı adam.

heyyarliq

a.u. Riyakarlık, iki yüzlülük. Heyyarliq qilmaq – Riyakarlık etmek.

hezep

a. ağ. bk. ejep.

hezer

a. kit. Yavaş, dikkat. Hezer qil! – Dikkate t!

hezhdihar

f. ağ. bk. ejdiha.

hezil

a. Şaka, latife. Hezil qilmaq – Şaka yapmak. Hezil qilip qutulmaq – Şaka ile kurtulmak.

hezilkesh

a.f. Şakacı.

hezilkeshlik

a.f.u. Şakacılık.

hezilleshmek

a.u. Şakalaşmak.

hezim

a. Hazım, sindirim. Hezim qilmaq – Hazmetmek, sindirmek.

hezin

a. Hazin, keder, elem.

hezinlik

a.u. Kederli, elemli, üzgün.

hezret

a. tar. Hazret. Hezretliri – Hazreti.

Hijriy–hissiyat

[ Previous ] [ Next ]

Hijriy

a. Hicri. Hijriy yil – Hicri yıl.

Hind

Hind. Hind ayili – Hind kadını. Hind xelqi – Hind halkı. Hind tili – Hind dili.

Hindistan

Hindistan.

Hindistanliq

Hindistanlı. Hindistanliq qiz – Hindistanlı kız.

hid

Koku. Hidi chiqti – Kokusu çıktı.

hidlik

Kokulu.

hidsiz

Kokusuz.

hidsizlik

Kokusuzluk.

hijamet

a. t. Kan alma, hacamat.

hijaq

Şakacı, alaycı, çok gülen.

hijran

a. Hicran, ayrılık acısı.

hildam

ağ. bk. ildam.

hillet

a. Suç, itham, kabahat. Hillet qoymaq – Suçlamak.

himaye

a. Himaye. Himaye qilmaq – Himaye etmek.

himayichi

a.u. Himaye eden, koruyan, koruycu.

himayisiz

a.u. Himayesiz.

himayisizlik

a.u. Himayesizlik.

himirish

Sokuşturma, tıkıştırma.

himirmek

Sokuşturmak, tıkıştırmak.

himleshmek

Sıklaşmak, sıkı yanaşmak.

himleshtürmek

(himleshmek'ten) Sıklaştırmak.

himmet

a. Himmet, lutuf.

himmetlik

a.u. Himmetli, lutuflu.

himmetsiz

a.u. Himmetsiz, lutufsuz.

himmetsizlik

a.u. Himmetsizlik, lutufsuzluk.

hinggaymaq

Dişlerini göstermek.

hinggaytmaq

(hinggaymaq'tan) Dişlerini göstertmek.

hirjaymaq

bk. héjaymaq.

his

a. His, duygu. His qilmaq – Hissetmek. Tughma his – Doğuştan gelen duygu.

hisdash

a.u. Mütesanit, dayanışık.

hisdashliq

a.u. Mütesanit olarak, dayanışarak.

hissiyat

a. His, duygu.

ho–hoyla-aram

[ Previous ] [ Next ]

ho

bk. hor.

hoduqmaq

Telaşlanmak, heyecanlanmak.

hoduqturmaq

(hoduqmaq'tan) Telaşlandırmak, heyecanlandırmak.

hoduqush

Telaşlanma, heyecanlanma.

hokukshunas

a.u. Hukukçu, adliyeci.

hola

a. Avlu. Holigha chiqmaq – Avluya çikmak.

holuq

Buharlı. Horluq polo – Buharlı pilav.

holuqma

Telaşlı olma, telaşlı oluş.

holuqmaq

Telaşlanmak, acele etmek.

holuqturmaq

(holuqmaq'tan) Şaşırtmak, endişelendirmek, korkutmak.

honan

bk. hornan.

honnaq

ağ. bk. boghma.

hopat

a. ağ. bk. wapat.

hoquq

a. Hukuk. Shayiam hoquqi – Seçim hukuku. Grazhdanliq hoquqi – Vatandaşlık hukuku. Hoquq bermek – Hukuk vermek.

hoquqiy

a. Hukukî. hukuka ait. Hokuki mesttiler – Hukukî meseleler.

hoquqluq

a.u. Hukuklu. Teng hoquqluq – Eşit hukuklu. Toluq hoquqluq wekil – Tam hukuklu vekil.

hoquqshunasliq

a.f.u. Hukukçuluk, adliyecilik.

hoquqsiz

a.u. Hukuksuz.

hoquqsizliq

a.u. Hukuksuzluk.

hoqush

zool. Hüthüt, çavuş kuşu.

hor

Buhar. Horgha aylanmaq – Buhar haline gelmek.

hordalmaq

Buğulanmak.

hordatmaq

Buhara vermek, buhar çıkarmak.

hornan

Buharda pişirilmiş ekmek.

horun

Tembel, haylaz, uyuşuk.

horunlashmaq

Tembelleşmek. Horunlushup ketmek – Tembelleşevermek.

horunluq

Tembellik, haylazlık, uyuşukluk. Horunluq qilmaq – Tembellik etmek.

hosh

f. bk. hush.

hosma

bot. Bir tür bitki, yaprağından mıcıklanarak çıkarılan su, kaşı karartmak için, hanımlar tarafından kaşlarına sürülür.

hosul

a. Ürün, verim. Hosuli kem – Verimsiz.

hosuldar

a.f. Verimli.

hosuldarliq

a.f.u. Verimlilik. Hosuldarliqni ashurush – Verimliliği yükseltme.

hosulluq

a.u. Verimli.

hosulsiz

a.u. Verimsiz.

hosulsizliq

a.u. Verimsizlik.

hoyla

f. Avlu. Hoylining arqisi – Avlunun arkası.

hoyla-aram

f. Ev ve avlu; inşaat.

hujra–huzur

[ Previous ] [ Next ]

hujra

a. Oda, yatak odası.

hujum

a. Hücum, saldırı, taarruz. Hawa hujumi – Hava saldırısı. Hujum qilmaq – Saldırmak.

hul

Temel, esas. Binaning hulini qurmaq – Binanın temelini atmak.

hulimaq

Ulumak.

hurrek

Yumru, şiş, tümür 2. mec. Namussuz, arsız, vicdansız.

hurreklik

Namussuzluk, arsızlık, vicdansızlık.

hush

f. Şuur, bilinç, akıl. Hushtin ketmek – Bayılmak. Késel hushigha keldimu? – Hasta kendine geldi mi?

hushqitmaq

Islak çalmak; düdüğü öttürmek.

hushqitquch

Düdük.

hushsiz

f.u. Şuursuz, bayılmış, kendini kaybetmiş. Késel hushsiz yatidu – Hasta şuursuz yatıyor.

hushsizliq

f.u. Şuursuzluk, baygınlık.

hushyar

f. Uyanık, gözü açık. Hushyar bolmaq – Uyanık olmak.

hushyarliq

f.u. Uyanıklık. Hushyarliq körsetmek – Uyanıldık göstermek.

huwlash

Uluma.

huwlimaq

Ulumak.

huzur

a. Bulunma. Huzuringizda – Huzurunuzda.

héch–hézi

[ Previous ] [ Next ]

héch

f. Hiç. Héch bolmisa – Hiç olmazsa.

héchbir

f.u. Hiçbir. Héchbir sewepsiz – Hiçbir sebep olmadan.

héchkim

f.u. Hiçkim.

héchnede

f.u. Hiçbir yerde.

héchnedin

Hiçbir yerden.

héchnege

f.u. Hiçbir yere.

héchnerse

f.u. Hiçbir şey.

héchnéme

f.u. Hiçbir şey.

héchnémige

f.u. Hiçbir şeye. Héchnémige yarimaydu – Hiçbir şeye yaramaz.

héchqachan

f.u. Hiçbir zaman.

héchqandaq

f.u. Hiçbir türlü.

héchqayaqqa

f.u. Hiçbir tarafa.

héchqayaqtin

f.u. Hiçbir taraftan.

héchqaysi

f.u. Hiçbiri, hiçbirsi. Héchqaysimiz – Hiçbirimiz.

héchqeyerde

f.u. Hiçbir yerde.

héchqeyerdin

f.u. Hiçbir yerden.

héchqeyerge

f.u. Hiçbir yere.

héchqisi

Héchqisi yoq – Birşey değil; önemli değil.

héchwaxtta

f.u. Hiçbir zaman.

héchyaqqa

f.u. Hiçbir tarafa.

héchyerde

f.u. Hiçbir yerde.

héchyerge

f.u. Hiçbir yere.

héjaymaq

Gülümsemek, tebessüm etmek.

héjaytmaq

(héjaymaq'tan) Gülümsetmek, tebessüm ettirmek.

héjik

Hece.

héjiklimek

Hecelemek.

héjir

Kilden yapılmış kase (kap).

héjiyish

Gülümseme, tebessüm etme.

hékaye

a. Hikâye, ökü.

hékayichi

a.u. Hikâyeci.

hékayichilik

a.u. Hikâyecilik.

hékmet

a. Hikmet, bilgelik.

hékmetlik

a.u. Hikmetli. Hékmetlik sözler – Hikmetli sözler.

héle

a. Hile. Héle ishletmek – Hile kullanmak. Héle qilmaq – Hile yapmak.

héle-neyreng

a.f. Hile ve oyun.

héli

Daha, da, bir de, daha da, biraz önce. Héliraq bérip keldim – Biraz önce gidip döndüm. Belidin helighe – Ardarda; sık sık.

héliger

a.f. Hilekar, hileci.

héligerchilik

a.f.u. Hilekarlık, hilecilik.

héligerlerche

a.f. Hileci gibi.

héligerlik

a.f.u. Hilecilik, hilekarlık.

hélighichila

Şu ana kadar.

hélila

Demin; biraz önce.

hélile

Bir tür ilaç bitkisi.

hélimu

Şimdi de, iyi ki.

héliqi

Deminki, sözü geçen, adı geçen, zikredilen.

héliraqta

Biraz önce. Héliraqta u méni yoqlap keldi – Biraz önce o beni ziyaret etti.

hémishe

f. Daima, her zaman.

hémishem

f.u. bk. hémishe.

hémishemki

f.u. Her zamanki.

héqide

ağ. bk. eqide.

héqighdash

ağ. bk. öpkilesh.

héqiq

I a. Kırmızı akik. II Hıçkırık.

hérip

a. bk. herp II.

héris

a. Hırs, aç gözlü.

hérish

(harmaq'tan) Yorulma.

hérisliq

a.u. Hırslık, aç gözlülük.

hésap

a. Hesap. Hesap mashinisi – Hesap makinesi. Ottura hesap bilen – Ortalama.

hésapchi

a.u. Muhasebeci.

hésapchiliq

a.u. Muhasebecilik.

hésaplaghliq

a.u. Hesaplanmış.

hésaplanmaq

a.u. Hesaplanmak; sayılmak. U birinchi oqughuchi dep hésaplinidu – O birinci öğrenci sayılır.

hésaplash

Hesaplama, sayma.

hésaplashmaq

a.u. Hesaplaşmak.

hésaplatmaq

(hésaplimaq'tan) Hesaplatmak, saydırmak.

hésaplimaq

a.u. Hesaplamak, saymak.

hésapliq

a.u. Hesaplı, sayılı.

hésapsiz

a.u. Hesapsız.

hésawat

a. Hesap verme, defter tutma. Hésawat deptiri – Hesap defteri.

hésip

a. Sucuk.

hétiqash

Yadırgama, çekinme, sıkıntıya düşme.

hétiqimaq

Yadırgamak, çekinmek, sıkıntıya düşmek.

héyit

a. Bayram. Qurban héyiti – Kurban bayramı.

héyit-ayem

a. Bayram ve tatil. Héyit-ayemlerde – Bayram ve tatillerde.

héyitlashmaq

a.u. Bayramlaşmak.

héyitlatmaq

a.u. (héyitlimaq'tan) Bayramlaşmaya götürmek.

héyitlimaq

a.u. Bayramlaşmak.

héyitliq

a.u. Bayramlık.

hézi

Hézi bolmaq – Sakınmak, korunmak. Jéninggha hézi bol! – Kendine iyi bak!

hödde–hözürlenmek

[ Previous ] [ Next ]

hödde

a. Höddige almaq – Üstlenmek; sorumluluğu üstlenmek.

höddiger

a.f. Sorumlu.

höddigerlik

a.f.u. Sorumluluk, taahhüt.

höddisidin

a.u. Höddisidin chiqmaq – Yerine getirmek; gerçekleştirmek; sona erdirmek.

hödek

ağ. bk. ördek.

höjjet

a. Hüccet, belge, vesika.

höjjetlik

a.u. Belgelere dayanan.

hökmüral

a.f. ağ. bk. hökümran.

höküm

a. Hüküm. Höküm qilmaq – Hükmetmek, emretmek. Höküm sürmek – Hüküm sürmek.

hökümdar

a.f. Hükümdar, amir, buyurucu.

hökümdarliq

a.f.u. Hükümdarlık, amirlik. Hökümdarliq qilmaq – Hükümdarlık yapmak; amirlik yapmak.

hökümname

a.f. Hükümname, karar.

hökümran

a.f. Hükümran. Hökümran partiye – Hükümran parti.

hökümranliq

a.f.u. Hükümranlık. Hökümranliq qilmaq – Hükümranlık etmek.

höküreng

Dörtnal. Höküreng tashlap chapmaq – Dörtnal koşturmak.

höküresh

Böğürme, anırma, uğuldama, bağırma.

hökürimek

Böğürmek, anırmak, uğuldamak, bağırmak. Hökürüp yighlimaq – Hıçkırarak ağlamak.

höküz

Öküz.

höl

f. Islak, nemli, yaş, rutubetli. Höl bolmaq – Islanmak.

hölchilik

f.u. Islaklık, nemlik, yağmurlu hava; vıcık çamur; sulu sepkenli.

höldimek

f.u. bk. höllimek.

hölesh

bk. yölesh.

höllenmek

f.u. Islanmak.

hölletmek

(höllimek'ten) Islattırmak.

höllimek

f.u. Islatmak, nemlendirmek.

höllük

f.u. Rutubet, nem, yaşlı.

hömeymek

Gözlerini fal taşı gibi açmak.

hömür

a. bk. ömür.

hömüyüsh

Gözlerini fal taşı gibi açma.

höplesh

Sıvı bir şeyi yutma.

höplimek

Sıvı bir şeyi yutmak.

höpüp

zool. Hüthüt, çavuş kuşu.

hörmet

a. Hürmet, saygı. Hörmet körsetmek – Saygı göstermek.

hörmeten

a. kit. Saygıyla.

hörmetlesh

a.u. Saygı gösterme.

hörmetligüchi

a.u. Saygı gösteren.

hörmetlik

a.u. Saygılı.

hörmetlimek

a.u. Saygı göstermek.

hörmetperest

a.f. İkbalperest.

hörmetperestlik

a.f.u. İkbalperestlik.

hörmetsiz

a.u. Saygısız.

hörmetsizlik

a.u. Saygısızlık.

höshine

Omuz.

hösn

a.Güzellik, letafet, yakışıklılık.

hösnlük

a.u. Güzel, sevimli, latif, yakışıklı.

hösnxet

a.f. Kaligrafi.

hötel

ağ. bk. yötel.

hözür

a. Huzur, rahat. Hözür qilmaq – Rahatlamak. Hözürini körmek – Rahatını görmek.

hözür-halawet

a. Rahat, sükünet, huzur, memnuniyet, hoşnutluk, zevk, lezzet.

hözürlenmek

a.u. Ferahlık duymak, dinlenmek, rahatlamak.

hüjeyrilik–hüshtek

[ Previous ] [ Next ]

hüjeyrilik

a.u. Hücreli.

hül

Kızgın hava, yakıcı sıcak.

hülüldimek

Alev alev yanmak; tutuşup yanmak.

hüner

f. Hüner, sanat, ustalık.

hünerlik

f.u. Hünerli, sanatı olan.

hünersiz

f.u. Hünersiz, sanatsız. Hünersiz yigit – Hünersiz erkek.

hünerwen

f.u. Usta, zanaatçı, sanatçı.

hünerwenlik

f.u. Ustalık, sanatçılık, zanaatçılık.

hüppide

Hemen, aniden, birden bire, ansızın. Oyni hüppide ot aldi – Evi aniden yangın sardı.

hüpüp

ağ. bk. höpüp.

hür

I A Hüri, cennet kızı. Hür qizi – Cennet kızı. II Hür, serbest, erkin.

hürbagh

Çiçekli bahçe.

hürkek

Ürkek. Hürkek at – Ürkek at.

hürkeklik

Ürkeklik.

hürkümek

Ürkmek. Etim hürküp ketti – Atım ürküverdi.

hürküsh

Ürkme.

hürkütmek

(hürkümek'ten) Ürkütmek.

hürkütüsh

Ürkütme.

hürkütüwetmek

Ürkütüvermek.

hürlük

a.u. Hür olma hali.

hürmet

a. bk. hörmet.

hürpeymek

Saçların karmakarışık olması 2. Tiksinmek.

hürpeytmek

(hürpeymek'ten) 1. Saçlarını karmakarışık yapmak 2. Tiksindirmek.

hürriyet

a. Hürriyet, erkinlik.

hürriyetperwer

a.f. Hürriyetperver, hürriyetsever.

hürriyetperwerlik

a.f.u. Hürriyetperverlik, hürriyetseverlik.

hüseyni

a. Bir üzüm türü.

hüshtek

Islık, ötme. Hüshtek chalin aq – Islık çalmak. xa …

iane–iane

[ Previous ] [ Next ]

iane

a. y.d. İane. Iane toplimaq – İane toplamak. Iane qilmaq – İane etmek.

Ibraniy–ibretlik

[ Previous ] [ Next ]

Ibraniy

a. İbranî. Ibraniy dini – İbranî dini.

ibadet

a. İbadet. Ibadet qilmaq – İbadet etmek.

ibadetxana

a.f. İbadethane.

ibare

a. İbare.

ibaret

a. İbaret. Shuningdin ibaret – Şundan ibaret.

ibaytin

Deminden. Ibaytin béri – Deminden beri.

iblis

a. İblis.

iblisane

a.f. İblisçe.

ibn

a. Oğlu. Ibn Sina – İbn Sina (Sina oğlu).

ibret

a. İbret. Ibret almaq – İbret almak.

ibretlik

a.u. İbretli.

ich–ichtirmek

[ Previous ] [ Next ]

ich

İç. Ich sürmek – İç sürmek, ishal olmak. Ichim qatti – Kabız oldum. Ichi ötti – İçi sürdü. Ichim aghridi – Kamım ağrıdı. Öy ichi – Aile efradı; evdekiler; çoluk çocuk.

ichek

Barsak.

ichide

İçinde. Bir yil ichide – Bir yıl içinde. Ichtin chiqqan düshmen – İçten çıkan düşman. Ichimde – İçimde. Ichimdin chiqqan bala – Doğurduğum çocuk. Ichidin – İçinden. Ichige – İçine. Öz ichige alidu – Kendi içine alacak. Ichi qara – Kötü niyetli. Ichim échildi – Ferahladım, sevindim. Ichi kawak (qawaq) – içi boş. Mulayim kara közliri ichige oltaghan – Mülayim siyah gözleri içine çökmüş. Aghzining ichide – Ağzının içinde. Ich aghirtmaq – Acımak. Ich pushmaq – Canı sıkılmak; içi sıkılmak. Ich köymek – Acımak, merhamet etmek. U ichide oylidi – O kendi kendine düşündü.

ichimlik

İçki, içilen şey. Ichimlik ichmek – İçki içmek.

ichish

İçme.

ichkergi

İçeri, dahilî.

ichki

Dahilî, içe ait. Ichki aghriklar – İç hastalıklar. Ichki kiyim – İç çamaşır, iç elbise.

ichkilik

İçki. Ichkilik ichmek – İçki içmek. Ichkilikke bérilip ketmek – İçki düşkünlüğü.

ichkiri

İçeri. Memliketning ichkirisige – Ülkenin içerisine. Ichkiride – İçeride.

ichkirilesh

İçerleme.

ichkirilimek

İçerlemek.

ichköynek

İç gömlek, gecelik.

ichkülük

bk. ichkilik.

ichküzmek

(ichmek'ten) İçirmek.

ichküzülmek

Içirilmek.

ichküzülüsh

İçirilme.

ichküzüsh

İçirme.

ichmek

İçmek.

ichqoyun-tashqoyun

İç içe olmak; sıkı dostluk; kardeşçe yakınlık. Rehberlerning amma bilen ichqoyun-tashqoyun bolushi – Liderlerin toplum ile iç içe olması.

ichtirmek

(ichmek'ten) İçirmek.

idare–idéallashturmaq

[ Previous ] [ Next ]

idare

a. İdare. Öz-özini idare qilish – Kendi kendini idare etme. Herbiy xizmet idarisi – Askerî hizmet idaresi. Gézit idarisi – Gazete idaresi. Idare qilguchi – İdare eden. Idare qilmaq – İdare etmek.

iddia

a. İddia.

idrek

a. İdrak.

idreklik

a.u. Zeki, hassas.

idreksiz

a.u. İdrak edemeyen.

idreksizlik

a.u. Kavrayış zayıflığı, anlayışsızlık.

idéal

r. İdeal, ülkü.

idéalist

r. İdealist, ülkücü.

idéalizm

r. İdealizm, ülkücülük.

idéallashturmaq

r.u. Ülkü haline getirmek; ülküleştirmek.

ige–igne

[ Previous ] [ Next ]

ige

İye, sahip. Banka igisi – Banka sahibi. Chong yer igisi – Büyük toprak ağsı. Sen'et igisi – Sanat sahibi. Qelem igisi – Yazar, edip. Talant igisi – Yetenek sahibi. Bu chong ehmiyetke ige – Bunun önemi çok büyük. 2. Fail, özne.

igek

Eğe.

igellimek

Ele geçirmek, zaptetmek, gaspetmek, zorla almak, işgal etmek.

igermek

Eğirmek, bükmek.

ighwa

a. Kışkırtma, provokasyon, fesat.

ighwachi

a.u. Fesatçı, kışkırtıcı.

ighwagerchilik

a.f.u. Kışkırtma hali; fesat hali.

igichi

ağ. Büyük kız kardeş; bk. acha ve hede.

igidar

u.f. Sahip, malik, iye.

igidarchiliq

u.f.u. Sahiplik, iyelik.

igidarliq

u.f.u. Sahiplik, iyelik.

igilik

I Ekonomi. Dölet igiligi – Devlet ekonomisi. Kolléktip igilik – Kamu ekonomisi. II gr. İyelik. Igilik qoshumchisi – İyelik eki. III ağ. bk. kiyimlik.

igisiz

Sahipsiz, iyesiz. Igisiz qalmaq – Sahipsiz kalmak. 2. gr. Öznesiz, failsiz. Igisiz péil – Öznesiz fiil. Igisiz jümle – Öznesiz cümle.

igisizlik

Sahipsizlik, iyesizlik.

igitek

Tortu.

igne

bk. yingne.

ihanet–ihtiyatsizliq

[ Previous ] [ Next ]

ihanet

a. İhanet.

ihate

a. İhate; kenarım kuşatma.

ihfiyatkarliq

a.f.u. bk. ihtiyatchanliq.

ihsan

a. İhsan.

ihtimal

a. İhtimal. Ihtimaldin yiraq – Olasılığı çok az. Her ihtimalgha qarshi – Her ihtimala karşı.

ihtiram

a. İhtiram.

ihtiras

a. İhtiras.

ihtirasliq

a.u. İhtiraslı.

ihtisham

a. İhtişam, görkem.

ihtishamliq

a.u. Görkemli.

ihtiyaj

a. İhtiyaç.

ihtiyajliq

a.u. İhtiyaclı, lüzumlu.

ihtiyat

a. İhtiyat. Ihtiyat qilmaq – İhtiyat etmek.

ihtiyatchan

a.u. İhtiyatlı, dikkatli.

ihtiyatchanliq

a.u. İhtiyatlı olma hali.

ihtiyatkar

a.f. bk. ihtiyatchan.

ihtiyatliq

a.u. İhtiyatlı, dikkatli.

ihtiyatsiz

a.u. İhtiyatsız, dikkatsiz.

ihtiyatsizliq

a.u. İhtiyatsızlık, dikkatsizlik.

ijabet–ijtimaiyet

[ Previous ] [ Next ]

ijabet

a. İcabet.

ijabiy

a. Müspet, olumlu.

ijadiiy

a. Yapıcı.

ijadiyet

a. Yaratıcılık.

ijadiyetchanliq

a.u. Yaratıcı yeteneğinin yüksekliği.

ijare

a. Kira. Ijarigha alghuchi – Kiracı. Ijare heqqi – Kira hakkı. Yer ijarisi – Yer (toprak) kirası. Ijarigha almaq – Kiraya almak. Ijarigha bermek – Kiraya vermek. Ijarigha qoymaq – Kiraya koymak.

ijarichi

a.u. Kiracı.

ijaridar

a.f. Kiracı.

ijarikesh

a.f. Kiracı.

ijat

a. Yaratma. Ijat qilghuchi – Yaratıcı.

ijatchan

a.u. Yaratıcı.

ijatchanliq

a.u. Yaratıcılık.

ijatchi

a.u. Yaratıcı.

ijatkar

a.f. Yaratıcı.

ijatkarliq

a.f.u. Yaratıcılık.

ijaze

a. bk. ijazet.

ijazet

a. Ruhsat, izin. Ijazet bermek – İzin vermek.

ijra

a. İcra. Ijra qilmaq – İcra etmek. Ijra qilghuchi – İcra eden.

ijrachi

a.u. İcra eden.

ijraiye

a. Yürütme. Ijralye komitéti – Yürütme komitesi.

ijtihat

a. Çalışkanlık, gayret.

ijtihatliq

a.u. Çalışkan, gayretli.

ijtimaiy

a. İçtimaî, toplumsal.

ijtimaiyet

a. İçtimaiyat.

ikkeylen–ikkizek

[ Previous ] [ Next ]

ikkeylen

İkimiz, ikisi, iki kişi.

ikki

İki. Ikkimiz – İkimiz. Ikkilisi – İkisi de. Ikki hesse – İki hisse. Ikkisi – İkisi. Ikkidin bir – Bir bölü iki. Ikkisidin biri – İkisinden biri. Ikki ayliq – İki aylık. Ikki yilliq – İki yıllık. Ikki yaqlima – İki taraflama. Ikkige böldüm – İkiye böldüm. Bir-ikki heptidin keyin – Bir iki haftadan sonra. Ikki yüzlük – İki yüzlü, riyakar. Ikki yüzlimichilik – İki yüzlülük. Ikki tayin – Belli değil, bilinmeyen, meçhul, belirsiz.

ikki-ikkidin

İkişer ikişer.

ikkilen

İkimiz, ikisi, iki kişi.

ikkilik

İkili.

ikkilisi

İkisi de. Ikkilisi ketti – İkisi de gitti.

ikkinchi

İkinci. Ikkinchi derijilik – İkinci dereceli.

ikkinchidin

İkinci olarak.

ikkizek

İkiz.

Ilah–ilwiz

[ Previous ] [ Next ]

Ilah

a. Tanrı.

Ilahiy

a. Tanrısal.

Ilahiyet

a. İlahiyat, Tanrı bilimi.

ilaj

a. Çare, araç, deva, ilaç, em. Muning birer ilaji barmu? – Bunun bir çaresi var mı? Ilaj yoq – Çare yok. Ilajim yoq – Çarem yok. Ilajini körmek – Çaresini bulmak. Néme ilajing bar? – Ne çaren var?

ilajsiz

a.u. Çaresiz. Ilajsiz keldim – Çaresiz geldim.

ilajsizliq

a.u. Çaresizlik. Ilajsizliqtin razi boldum – Çaresizlikten razı oldum.

ilan

a. bk. élan.

ildam

Çabuk, hızlı. Ildam poyiz – Hızlı tren.

ildamlash

Hızlanma.

ildamlatmaq

(ildamlimaq'tan) Hızlandırmak.

ildamlimaq

Hızlanmak.

ildamliq

Çabukluk, hızlılık. Ildamliq bilen – Hızla.

ildamlitish

Hızlandırma.

ildamraq

ağ. Biraz daha hızlı.

ildurmaq

Astırmak.

ileshmek

Karışmak.

ileshtürmek

(ileshmek'ten) Karıştırmak.

ilgek

İlmek.

ilgha

I Seçme, seçi, ayıklama. II ağ. Toplu iğne, çengelli iğne.

ilghar

Öncü, ilerici. Bizning ilgharlirimiz – Bizim öncülerimiz.

ilgharliq

Öncülük.

ilghash

Seçme, ayıklama.

ilghimaq

Seçmek, ayıklamak.

ilgiche

İğ.

ilgiri

Daha önce, daha erken 2. İleri. Ilgiri qarap – İleriye bakarak. Atisidin qarghish alghan ilgiri kelmes – Atasından beddua alan kimsenin bahtı açık olmaz.

ilgiri-kéyin

Hiçbir zaman; asla. Ilgiri-kéyin mundaq ishni qilmang – Asla böyle bir işi yapmayın.

ilgirilesh

İlerleme.

ilgirilik

Üstünlük, avantaj.

ilgirilimek

İlerlemek.

ilgüch

Askı.

ilham

a. İlham. Ilham bergüchi – İlham veren. Ilham almaq – İlham almak.

ilhambexsh

a.f. İlham veren. Ilhambexsh sözler – İlham veren sözler.

ilhamchi

a.u. İlhamcı, coşturan.

ilhamlandurmaq

a.u. (ilhamlanmaq'tan) İlham vermek, coşturmak.

ilhamlanmaq

a.u. İlham almak.

ilighliq

Asılı. Ilighliq turuptu – Asılı duruyormuş.

ilik

İlik. Omurtqa ilighi – Belkemiği iliği.

ilim

a. İlim, bilim.

ilimaq

Ilımak, ışımak.

ilimdar

a.f. Bilgili, okumuş.

ilimdarliq

a.f.u. Bilgililik.

ilimlik

a.u. Bilgili.

ilimsiz

a.u. Bilgisiz.

ilimsizlik

a.u. Bilgisizlik.

ilinmaq

İlişmek, takılmak. Béliq qarmaqqa ilindi – Balık oltaya takıldı. Ilinip qalmaq – Takılıp kalmak. Ilinip turmaq – Asılı durmak. Közge ilinidighan nerse – Göze çarpan şey. Közge ilinmaq – Göze çarpmak. Közüm oyqugha ilindi – Yeni uyudum; Yeni uykuya daldım.

ilishish

Karışma, katılma.

ilitmaq

(ilimaq'tan) Ilıtmak, ısıtmak.

iliwalmaq

İlişmek, takılıvermek.

iliwélish

İlişme, takılıverme.

iljaymaq

Gülümsemek, tebessüm etmek.

ilk

El, kol. Ilkimizde – Elimizde. Mal-dölitim ilkimdin ketti – Malım mülküm elimden gitti (malımı-mülkümü kaybettim).

illet

Çıban, kançıbanı.

illetlik

Hasta. Illetlik jay – Hastalı yer.

illiq

Ilık, sıcak. Illiqqina külüp qoydi miyighida – Sıcak bir gülümsedi. Közge illiq körünüdu – Göze sıcak gözüküyor.

illiqliq

Ilıklık, sıcaklık.

illitish

Ilıtma, ısıtma.

illitmaq

(ilimaq'tan) Ilıtmak, ısıtmak.

ilman

Ilık. Ilman su – Ilık su.

ilmaq

Asmak. U meni közge ilmaydu – O beni hor görüyor.

ilme

I Örme, örgü. Ilme késili – Epilepsi, sara (hastalığı) II Belirti, alamet.

ilmek

I 1. Çengel, örgü iğnesi 2. Düğüm, ilmek. II Karmuk, zıpkın.

ilmichi

Örgü örücü, oyacı.

ilmichilik

Trikotaj işi.

ilmiy

a. İlmî, bilimsel. Ilmiy kéngesh – Bilimsel şura.

ilpet

a. Dost, arkadaş.

ilpetchilik

a.u. Dostluk, arkadaşlık.

ilpetleshmek

a.u. Dostlaşmak, arkadaş olmak.

ilpiz

Bars; bk. qaplan.

ilqa

Yılkı.

ilqichi

Yılkı çobanı.

ilqichiliq

Yılkıcılık; yılkı sürüsü ile meşgul olma işi.

iltija

a. İltica, rica, istek.

iltimas

a. İltimas. Iltimas qilmaq – İltimas etmek.

iltimaschi

a.u. İltimas eden.

iltimasname

a.f. Dilekçe.

iltipat

a. İltifat. Iltipat körsetmek – İltifat etmek; iltifat göstermek.

iltipatlik

a.u. İltifatlı.

iltipatsiz

a.u. İltifatsız. Iltipatsiz qaldurmaq – İltifat etmemek.

iltipatsizliq

a.u. İltifatsızlık.

ilwiz

Böbür, babur, leopar.

ima–imzalimaq

[ Previous ] [ Next ]

ima

İma, işaret. Ima qilmaq – İma etmek, işaret etmek.

imam

a. İmam.

imamliq

a.u. İmamlık. Imamliq qilmaq – İmamlık yapmak.

iman

a. İman. Imanimiz kamil – İmanımız kamil. Iman keltürmek – Müslüman olmak (imana gelmek).

imanliq

a.u. İmanh.

imansiz

a.u. İmansız.

imansizliq

a.u. İmansızlık.

imaret

a. İmaret. Imaret salmaq – İmaret yapmak.

imaretchi

a.u. Mimar.

imaretchilik

a.u. Mimarlık.

imir-chimir

Hafif dalgalar, kamaşma.

imkan

a. İmkan. Imkani bolsa – İmkanı olsa. Imkani yoq – İmkanı yok.

imkaniyet

a. İmkaniyet.

imkansiz

a.u. İmkansız.

imkansizliq

a.u. İmkansızlık.

imla

a. İmla. Imla kaidiliri – İmla kaideleri (kuralları).

imlash

İma etme, işaret etme.

imlimaq

İşaret etmek. Imlap qichqarmaq – İşaret ederek çağırmak.

imliq

gr. Ünlem, nida.

import

r. İthalât.

importluq

r.u. İthalât için hazırlanmış. Importluq mal – İthalât için hazırlanmış mal.

impérator

r. İmparator.

impératorluq

r.u. İmparatorluk.

impérialist

r. Emperyalist.

impérialistik

r. Emperyalizme ait. Impérialistik zulum – Emperyalizmin zulmü. .

impérializm

r. Emperyalizm.

imraq

ağ. bk. amraq.

imtihan

a. İmtihan, sınav. Imtihan almaq – İmtihan yapmak. Imtihan bermek – İmtihan olmak. Imtihandin ötmek – İmtihandan geçmek.

imtiyaz

a. İmtiyaz.

imtiyazliq

a.u. İmtiyazlı.

imza

a. İmza. Imza qoymaq – İmza atmak. Bu uning öz imzasi – Bu onun kendi imzası.

imzalimaq

a.u. İmzalamak.

In'gliz–inzhénérlik

[ Previous ] [ Next ]

In'gliz

İngiliz. In'gliz ayili – İngiliz kadım. In'gliz tili – İngiliz dili.

Injil

a. İncil.

in

İn.

inabet

a. bk. inawet.

inaq

Dost, barışçı, barışçıl, barışsever. Inaq ishleymiz – Barış içinde çalışıyoruz. Inaq yashimaq – Dostça yaşamak, dostça geçinmek.

inaqlashmaq

Dost olmak, barışmak.

inaqliq

Dostluk, mutabakat.

inawet

a. Güven, itimat, itibar, inanma. Inawetke almaq – İtimat etmek, güvenmek.

inawetlik

a.u. İtibarlı, güvenilir.

inawetsiz

a.u. Güvensiz, itibarsız.

inawetsizlik

a.u. İtimatsızlık, güvensizlik, itibarsızlık.

inayet

a. Lutuf, meyil.

inchik

İnce, zarif.

inchike

bk. inchik.

inchikilik

İncelik, titizlik. Inchikilik bilen ishlen'gen plan – Titizlikle yapılmış plan.

inchikilimek

İnceltmek; titizlikle araştırmak.

inchiklimek

bk. inchikilimek.

indesh

Seslenme; bk. ündesh.

indikmek

Suluk kesilmek; bk. endikmek.

indimek

Seslenmek; bk. ündimek.

indin

Öbürgün (yarın değil).

indinliq

Öbürgünlük.

indinqi

Öbürgünkü.

industriyileshtürmek

r.u. Sanayileştirmek.

inek

İnek.

ingek

Çene.

inggen

Deve.

ingichke

ağ. İnce.

ingichkilik

İncelik.

ingichkilimek

İnceltmek, incelemek.

ingishmek

Eğilmek.

ingishtürmek

(ingishmek'ten) İğmek, eğmek.

ingiwash

ağ. Elbise, giysi, üst.

ingrimaq

İnlemek.

ini

Küçük erkek kardeş.

inichke

bk. inchike.

injiq

Kaprisli, takılma, kafa tutma.

injiqlimaq

İnlemek, sinirlenmek.

injiqliq

Kaprislilik, kafa tutma.

inju

İnci.

inkar

a. İnkar. Inkar qilmaq – İnkar etmek.

inkas

a. İnkas, yankı. Inkas qilmaq – İnkas etmek; yankı vermek.

inqilap

a. İhtilâl, devrim, inkılâp.

inqilapchi

a.u. İhtilâlci, devrimci, inkılâpçı.

inqilapchil

a.u. Devrimcilik.

inqilapchiliq

a.u. Devrimcilik.

inqilawiy

a. İnkılaba özgü. Inqilawiy heriket – Devrim faaliyeti.

inqilawiylashmaq

a.u. Devrimcilik.

inqiraz

a. Batma, düşme, meşum, yok olma.

insan

a. İnsan, kişi.

insanchiliq

a.u. Kişilik. Insanchilighi yoq adem – Kişiliği yok adam.

insaniy

a. İnsanî, insanca.

insaniyet

a. İnsaniyet. Insaniyet alimi – İnsanlık alemi.

insaniyetchilik

a.u. Kişilik. Insaniyetchilighi yoq adem – Kişiliği yok adam.

insaniyetperwer

a.f. İnsancıl, insan seven.

insaniyetsizlik

a.u. İnsaniyetsizlik, merhametsizlik.

insanperwer

a.f. İnsancıl, insan seven, hümanist.

insap

a. İnsaf. Insap qilmaq – İnsaflı olmak.

insapliq

a.u. İnsaflı.

insapsiz

a.u. İnsafsız.

insapsizliq

a.u. İnsafsızlık.

insha

a. Yaratma, kurma, meydana getirme, hazırlama, inşa.

inshaalla

a. İnşaallah.

inshaat

a. İnşaat.

institut

r. Enstitü. Sherqshunasliq instituti – Şarkiyat (Doğu bilimleri) enstitüsü. Ilmiy-tekshürüsh instituti – Araştırma enstitüsü. Pédagogika instituti – Eğitim enstitüsü.

intayin

Gayet, çok, pek. Intayin yaxshi – Çok iyi; gayet iyi.

intilmek

Hamle, dalga, hız.

intiqam

a. İntikam. Intiqam almaq – İntikam almak.

intiqamchi

a.u. İntikamcı.

intizam

a. İntizam. Emgek intizami – Çalışma intizamı; iş intizamı.

intizamsiz

a.u. İntizamsız.

intizamsizliq

a.u. İntizamsızlık.

intizar

a. İntizar, bekleme. Intizar bolmaq – İntizar olmak.

intizarliq

a.u. İntizar olmak.

intérnatsional

r. Uluslararası, beynelmilel, enternasyonal.

intérnatsionalist

r. Enternasyonalizm taraflısı.

intérnatsionalistik

r. Uluslararası, beynelmilel.

intérnatsionalizm

r. Enternasyonalizm.

intérnatsionalliq

r.u. Enternasyonalizm taraftarlığı.

inwéntar

r. Demirbaş, avadanlık, envanter. Inwéntar qilmaq – Envantere geçirmek; envanter kontrolü.

inzhénér

r. Mühendis. Tagh inzhénéri – Maden mühendisi.

inzhénérlik

r.u. Mühendislik.

ioshuruq–ioshuruq

[ Previous ] [ Next ]

ioshuruq

Gizlilik, saklılık.

ipade–iptirachiliq

[ Previous ] [ Next ]

ipade

a. İfade. Ipade etmek – İfade etmek.

ipadilash

a.u. İfade etme.

ipadilimaq

a.u. İfade etmek.

ipar

Misk.

iplas

a. Kirli, alçak. Iplas adem – Alçak insan.

iplaslashmaq

Kirlenmek; alçaklaşmak.

ippet

a. İffet.

iptira

a. İflira. Iptira qilmaq – İftira etmek.

iptirachi

a.u. İftiracı.

iptirachiliq

İftiracılık.

iqlim–iqrar

[ Previous ] [ Next ]

iqlim

a. İklim.

iqrar

a. Tanıma, itiraf. Ikrar bolmaq – Tanımak, itiraf etmek.

Iran–irsiyet

[ Previous ] [ Next ]

Iran

f. İran. Iran tilliri – İran dilleri.

Iranliq

f.u. İranlı.

irade

a. İrade. Iradisi küchlük – İradesi güçlü.

iradilik

a.u. İradeli. Iradilik kishi – İradeli kişi.

iradisiz

a.u. İradesiz.

iradisizlik

a.u. İradesizlik.

irghaq

Çengel.

irghatmaq

(irghimaq'tan) Atlatmak, sıçratmak.

irghay

bot. Hanımeli.

irghimaq

Atlamak, sıçramak. Irghip ötmek – Atlayıp geçmek. Irghip minmek – Sıçrayıp binmek (ata).

irghitmaq

Bir yana atmak; kenara atmak.

irimchik

Sütün kaynatılması ile yapılan bir çeşit peynir.

irinchek

Tembel.

irkit

Süt suyu (bir çeşit süt ürünü).

irpan

a. İrfan. Ilim-irpan – İlim ve irfan.

irq

a. Irk.

irqchi

a.u. Irkçı.

irqchiliq

a.u. Irkçılık.

irqiy

a. Irkî; ırka ait.

irsiyet

a. İrsiyet.

Islam–isyankar

[ Previous ] [ Next ]

Islam

a. İslam.

Islamiyet

a. İslamiyet.

Ispan

İspanya. Ispan ayili – İspanya kadını.

Israiliye

a. İsrail.

is

Koku 2. Duman. Is tegmek – Dumanla zehirlenmek.

isen

ağ. bk. isen'ge.

isen'ge

Gelecek yıl.

ish

İş. Ish béshigha chiqmaq – İş başı yapmak. Uning héchbir ishi yoq – Onun hiçbir işi yok. Sizge bir ishim chüshti – Sizden bir ricam var. Qolidin héchqandaq ish kelmeydu – Elinden hiçbir iş gelmiyor. Ish tashlash veya ish tashlimaq – Grev. Ish heqqi – İş hakkı. Ishqa ashurmaq – Becermek, gerçekleştirmek. Ishtin qalmaq – İşe gidememek. Ishqa pishshiq – İşe alışkın; becerikli.

ishare

a. İşaret.

isharet

a. bk. ishare.

ishchan

Çalışkan.

ishchanlik

Çalışkanlık.

ishchi

İşçi. Ishchi ayal – İşçi kadın. Qara ishchi – Vasıfsız işçi. Ishchi küchi – İşçi gücü.

ishek

bk. éshek.

ishekchi

Eşekçi, eşek çalıştıran.

ishekchilik

Eşekçilik, eşek çalıştırma işi.

ishen'güsiz

Aldatıcı; inanılır değil.

ishench

İnanç. Men ishenchimni yoqattim – Ben inancımı kaybettim. 2. Güven. Ishenchim yoq – Güvenim yok.

ishenche

bk. ishench.

ishenchi

bk. ishench.

ishenchlik

Güvenilir. Ishenchlik kishi – Güvenilir kişi. Ishenchlik bolmaq – Güvenilir olmak.

ishenchsiz

Güvenilmez, emin olmayan.

ishenchsizlik

İnançsızlık 2. Güvensizlik, güvenilmezlik.

ishendürerlik

İnandırıcı. Ishendürerlik délil – İnandırıcı delil.

ishendürmek

İnandırmak.

ishenmek

İnanmak, güvenmek. Ishen'gim kelmeydu – Güvenmek istemiyorum; güvenemiyorum. Men pütünley ishenmes bolup qaldim – Ben büsbütün güvenmez oldum. Öz küchimge ishinimen – Kendi gücüme güveniyorum.

ishenmeslik

İnançsızlık, güvensizlik; ikna edici olmayan.

isheshlik

bk. ishenchlik.

ishghal

a. İşgal.

ishghaliyet

a. İşgalcilik.

ishghaliyetchi

a.u. İşgalci.

ishghaliyetchilik

a.u. İşgal işi.

ishik

Kapı. Arqa ishik – Arka kapı. Men ishigingdin öttüm – Ben senin kapının önünden geçtim.

ishinich

bk. ishinish.

ishinish

İnanma, güven, inanç, emniyet, itimat. Ishinishim kérek – Güvenmem lazım. Din'ge ishinish erkinlighi – Dinî inanç özgürlüğü.

ishitmek

İşitmek, duymak.

ishlemchan

Çalışkan, faal.

ishlemchi

Çalışan, işçi.

ishlepchiqirish

Üretim, istihsal. Ishlepchiqirish küchliri – Üretim güçleri. Ishlepchiqirish plani – Üretim planı. Ishlepchiqirish quralliri – Üretim aletleri. Ishlepchiqirish münasiwetliri – Üretim münasebetleri.

ishlimek

İşlemek, çalışmak. Ishlep chiqarmaq – Üretmek. Ishlep chiqarghuchi – Üreten.

ishq

a. Aşk, sevgi. Ishqim tüshti – Sevdim.

ishqilimaq

Oğmak, oğalamak, sürtmek.

ishqimaq

Oğmak, ovmak, oğuşturmak.

ishqiwaz

a.f. Meraklı, hevesli, aşklı, düşkün.

ishqiwazliq

Meraklılık, şevklilik, heveslilik.

ishqiy

a. Aşklık, aşktaşlık.

ishret

a. Eğlence, keyif meclisi, zevk, lezzet.

ishshek

Şişek.

ishshimek

Şişmek.

ishshiq

Şişkinlik, şiş, ur, tümör.

ishshish

Şişme, işsiz İşsiz.

ishsizlik

İşsizlik.

isht

Köpek. Isht balisi – Köpek yavrusu, enik. Tayghan isht – Tazı köpeği. Lalma isht – Serseri köpek.

ishtan

İç donu.

ishtanbagh

Donun ip kemeri.

ishtanchan

Sadece donlu (pantalonsuz).

ishtbéliq

Ufak yenilmez balık. 2. Ayı balığı.

ishtergüzmek

(ishtermek'ten) İttirmek.

ishtermek

İtmek. Ishtirip chüshürmek – İtip in dirmek. Ishtirip kirgüzmek – İtip içeri ye sokmak. Ishtirip chiqarmaq – İtip çıkarmak.

ishtey

a. İştah. Ishteyim qachti – İştaham kesildi. Ishtéyim échilip ketti – İştaham açılıverdi.

ishteylik

a.u. İştahalı.

ishteysiz

a.u. İştahasız.

ishteysizlik

a.u. İştahasızlık.

ishtik

Hızlı, çabuk. Ishtik shamal – Hızlı rüzgar. Ishtik mangidighan – Hızlı yürüyen. Ishtik ötüdighan mal – Hızlı satılan mal. Baziri ishtik – Müşterisi çok.

ishtiklik

Hızlılık, çabukluk.

ishtiklimek

Hızlanmak.

ishtimalchi

a.u. Tüketici.

ishtirak

a. İştirak, katılma.

ishtirakchi

a.u. İştirak eden, katılan.

ishtirmek

İtmek.

ishtixa

a. bk. ishtey.

ishtiyaq

a. İhtiras, tutku, düşkünlük, tiryakilik, ihtiraslı aşk. Bu qizgha ishtiyaqim chüshti – Bu kızı sevdim.

ishtiyaqmen

a.f. Hırslı, istekli, susamış.

ishtiyaqmenlik

a.f.u. İsteklilik, hırslılık.

ishtlik

Kötülük, huysuzluk, köpeklik.

ishtpiti

Köpek kenesi.

ishttik

bk. ishtik.

ishtxana

u.f. Av köpekleri kulübesi.

ishxana

u.f. Kalem, kalem odası.

isildimaq

Cızırdamak.

isim

a. İsim, ad. Xas isim – Has isim. Isimi jismige muwapiq bolsun – İsmi cismine uygun olsun.

isimlik

a.u. İsimli. Mamut isimlik bir kishi – Mahmut isimli bir kişi. Saylighuchilarning isimlighi – Seçmenlerin listesi.

isimsiz

a.u. İsimsiz.

isinmaq

Isınmak.

isit

Yazık!

isitma

Sıcak 2. Isıtma.

isitqina

Yazık!

iskenje

f. Kıskaç içine almak, baskı, işkence.

iskenjewil

Bir tür bitki, ilaç olarak kullanılır.

isket

a. Şekil, biçim, model.

isketlik

a.u. Güzel, gösterişli, yakışıklı.

iskilat

r. Ambar, depo.

iskilatchi

r.u. Ambar memuru.

iskimek

Koklamak.

iskine

Keski, kalem.

iskiripka

r. Viyolon, keman.

iskiripkichi

r.u. Keman çalan kimse.

iskripka

r. Keman.

islah

Arlslah, düzeltme, tamir.

islahet

a. Islahat, düzeltme işleri. Yer islahiti – Toprak ıslahatı.

islahetchi

a.u. Islahatçı.

islahetchilik

a.u. Islahatçılık.

islash

İsleme, iste kurutma.

islimaq

Dumanlamak. Islighan gösh – Dumanlatılmış et.

isliq

Dumanlı.

ispanliq

İspanyalı.

ispat

a. İspat, kanıtlama.

ispatlash

a.u. İspatlama, kanıtlama.

isqitmaq

Islık çalmak.

israp

a. İsraf. Israp qilmaq – İsraf etmek.

israpchi

a.u. İsraf eden.

israpchiliq

a.u. İsrafa kaçmak.

israpger

a.f. İsraf eden.

israpgerchilik

a.f.u. İsrafa kaçmak.

israpliq

a.u. bk. israpxorluq.

israpxor

a.f. Tutumsuz, savurgan.

israpxorluq

a.f.u. Tutumsuzluk, savurganlık.

isriq

Günlük, buhur.

isriqdimaq

Tütsülemek.

issiq

Isı, sıcak. U közümge issiq köründi – Gözüme sıcak göründü.

issiq-soghuq

Sıcakhk derecesi.

issiqchan

Sık sık ateşi yükselen kişi.

issiqchanliq

Ateş yükselme hassası.

issiqlimaq

Terlemek.

issiqliq

Sıcaklık.

issitmaq

Isıtmak.

issitquch

Isıtan alet.

issiz

Dumansız.

ist

Yazık. Nadangha éytqan ist sözüm – Cahile söylenmiş sözüme yazık.

istakan

r. Bardak.

istansa

r. İstasyon.

istanse

r. bk. stansiye.

istek

İstek.

ister-istimes

İster istemez.

istesh

İsteme 2. Arama.

istibdat

a. İstibdat.

istibdatchi

a.u. Müstebit hükümdar, mutlak hükümdar, zorba.

istidat

a. İstidat, yetenek.

istidatliq

a.u. Yetenekli.

istihsal

a. Yapma, yapılma.

istikamet

a. İkamet; bir yerde yaşaırfa.

istiklal

a. İstiklâl, bağımsızlık.

istil

r. Üslup, tarz, stil. Istil tüzütüsh – Tarzı düzeltme.

istila

a. İstilâ. Istila qilmaq – İstilâ etmek.

istilachi

a.u. İstilâcı.

istilachiliq

a.u. İstilâcı olma durumu.

istilah

a. Istılah, terim.

istimal

a. Tüketim. Keng istimal malliri – Çok tüketim malları.

istipa

a. İstifa. Istipa bermek – İstifa etmek.

istiqbal

a. İstikbal, rastlama.

istiqbalsiz

a.u. Istikbalsız; geleceği olmayan.

istiqlaliyet

a. Bağımsızlık.

istirahet

a. İstirahat, dinlenme. Istirahet qilmaq – Dinlenmek. Istirahet öyi – Dinlenme evi.

istisna

a. İstisna.

istisnasiz

a.u. İstisnasız.

istixkam

a. Kale.

istqina

Yazık!

isyan

a. İsyan, ayaklanma. Isyan chiqarmaq – İsyan etmek. Isyan kötermek – Ayaklanmak.

isyanchi

İsyancı, isyan eden.

isyanchiliq

a.u. İsyankârlık, baş kaldıncılık.

isyankar

a.f. İsyancı. Isyankar poéziye – Ateşli şür; devrimci şür; asi ruhlu şür.

Italyan–ittirish

[ Previous ] [ Next ]

Italyan

r. İtalyan. Italyan tili – İtalyan dili. Italyan xelqi – İtalyan halkı.

it

bk. isht.

itaetchan

a.u. İtaatli.

itaetchanliq

a.u. İtaatlilik.

itaetkar

a.f. İtaatli.

itaetlik

a.u. İtaatli.

itaetsiz

a.u. İtaatsiz.

itaetsizlik

a.u. İtaatsizlik.

itaét

a. İtaat.

itelgü

Maymul kuşu.

itiqat

a. İtikat.

itlik

bk. ishtlik. Itlik qilmaq – Birine karşı alçaklık yapmak.

ittermek

İtmek, dürtmek.

ittihat

a. İttihat.

ittipaq

a. İttifak. Sowét Ittipaqi – Sovyetler Birliği.

ittipaqdash

a.u. Bağlaşık, müttefik. Ittipaqdash jümhüriyet – Cumhuriyetler birliği.

ittipaqlashmaq

a.u. İttifak olmak; birleşmek; anlaşmak.

ittipaqsiz

a.u. Ittifaksız, geçimsiz.

ittirish

İtme.

iwimek–iwimek

[ Previous ] [ Next ]

iwimek

Yumuşamak, gevşemek.

ixchem–ixtiyarsizliq

[ Previous ] [ Next ]

ixchem

Derli toplu. Öz pikrini ixchemghina bildürmek – Kendi fikrini derli toplu halde anlatmak.

ixchemleshmek

Derli toplu hale gelmek.

ixchemleshtürmek

(ixchemleshmek'ten) Derli toplu hale getirmek.

ixchemleshtürüsh

Derli toplu hale getirme.

ixchemlik

Derli toplu olma hali.

ixlas

a. İhlas, içtenlik. Ixlasimni qaytardi – İtimadım kalmadı. Ixlas qilmaq – İhlas ile; içtenlikle. Ixlas qoyup ishlidim – Özenle çalıştım. Bu ishke méning ixlasim yoq – Bu işi sevmiyorum.

ixlasliq

a.u. İstekli, gönüllü.

ixlassiz

a.u. İsteksiz, gönülsüz.

ixlassizliq

İsteksizlik, gönülsüzlük.

ixtidar

a. İktidar, kabiliyet, yetenek.

ixtilal

a. İhtilal.

ixtilap

a. İhtilap, zıddiyet, karşıt.

ixtilapliq

a.u. Zıddiyetli, zıddiyetlik, karşıtlı, karşıtlık.

ixtisas

a. İhtisas.

ixtisaslashmaq

a.u. İhtisaslaşmak.

ixtisasliq

a.u. İhtisas sahibi; mütehassıs.

ixtisat

a. İktisat, ekonomi.

ixtisatchi

a.u. İktisatçı.

ixtisatchil

a.u. Tasarrufa meyil; para biriktirmeye meyil.

ixtisatchiliq

a.u. Tasarrufa meyillik; para biriktirmeye meyillik.

ixtiyar

a. İrade, istem. U méning ixtiyarimda – O benim irademe bağh. Ixtiyar özemde – Nasıl istersem öyle olur; Kimseye bağlı değilim. Ixtiyaring – Nasıl istersen.

ixtiyariy

a. İstekli, isteyerek, gönüllü. Ixtiyariy türde – İstekli halde; gönüllü olarak. Ixtiyar özengde – İstediğini yap. Öz ixtiyarigha almaq – Kendi iradesine bağlamak. Öz ixtiyari bilen – Kendi iradesiyle. Öz ixtiyarigha qoymaq – Kendi haline bırakmak.

ixtiyarliq

a.u. İsteklilik, serbestlik, gönüllülük.

ixtiyarsiz

a.u. İstemeyerek, zorla. Ixtiyarsiz heriket – İstenilmeyen hareket. Ixtiyarsiz rewishte – İstemeyerek.

ixtiyarsizliq

a.u. İrade dışı, isteksizlik.

Iyul–Iyun

[ Previous ] [ Next ]

Iyul

r. Temmuz.

Iyun

r. Haziran.

iz–izzetlimek

[ Previous ] [ Next ]

iz

İz. Izi yoq – İzi yok. Izigha chüshmek – Takip etmek. Izigha salmaq – Rayına oturtmak. Uning izigha chüshtuq – Onu takip etmeye koyulduk. U izsiz yoqaldi – O belirtisiz kayıplara karıştı. Izimu qalmaptu – İzi bile kalmamış. Izdin chiqmaq – Raydan çıkmak.

iz'har

a. İzhar. Iz'har qilmaq – İzhar etmek.

iza

a. Öfke, hiddet, utanma. Iza tartmaq – Utanmak. Iza tartquzmaq – Utandırmak. Iza tartarliq ish – Utanacak iş.

izah

a. İzah. Izah bermek – İzah etmek.

izahat

a. İzahat.

izahlash

a.u. İzah etme.

izahname

a.f. İzahname, izah mektubu.

izchi

bk. izchil.

izchil

Sürekli, istikrarlı. Izchil rewishte – İstikrarlı halde.

izchillashturmaq

Sürekli hale getirmek.

izchilliq

Süreklilik, istikrarlılık.

izdenmek

Aranmak.

izdesh

Arama.

izdetküzmek

(izdetmek'ten) Arattırmak.

izdetmek

(izdimek'ten) Aratmak.

izdimek

Aramak.

izdinish

Aranma.

izditish

(izdimek'ten) Aratma.

ize

Sonra. Andin ize – Ondan sonra. Andin kéyin ize – Ondan sonra.

izghirin

İliklere işleyen soğuk; şiddetli soğuk. Izghirin soghuq – Şiddetli soğuk.

izghirinlik

Şiddetli soğuğun hali.

izghiriq

Tipi, kar fırtınası.

izghirmaq

İliklere işleyen soğuk.

izlenggü

Zayıflık, cılızlık.

izlimek

Aramak. Izlep tapmaq – Arayıp bulmak. Izlep yürmek – Arayıp durmak.

izme

Düğüm, ilmek (-ği). Taghar-tagharda, izmisi bilen teng qachilanghan bughday – Çuvallarda ilmeğine kadar doldurulmuş buğday.

izna

Kontur, çevre çizgisi, çevre.

iznaq

r. İşaret, alamet.

izne

Deryaning iznisi – Nehir yatağı.

izsiz

İzsiz, belgesiz, belirtisiz. Izsiz yoqalmaq – Belirtisiz kaybolmak.

izzet

a. Saygı, hürmet. Izzet qilmaq – Saygı göstermek.

izzetligüchi

a.u. Saygı gösteren.

izzetlik

a.u. Saygın.

izzetlimek

a.u. Saygı göstermek.

Jalayir–jazilimaq

[ Previous ] [ Next ]

Jalayir

Calayır (Bir Türk kabilesinin adı).

ja

ç. Sahte, yalan, doğru olmayan. Ja adem – Sahte adam. Ja gep – Yalan söz. Ja gep qilmang – Yalan söylemeyin.

jabdumaq

bk. jabduqlimaq.

jabduq

Demirbaş, alet, mutfak takımı. Öy jabdughi – Ev eşyası. Dixanchiliq jabduqliri – Çiftçilik aletleri. Éger-jabduq – Eyer takımı.

jabduqlimaq

Donatmak. Eskerni jabduqlimaq – Askeri donatmak. Yolgha jabduqlimaq – Yol hazırlığı yapmak.

jabduqluq

Aletli, silahlı, donatılmış.

jabduqsiz

Aletsiz, silahsız, donatılmamış.

jabduqsizlandurmaq

Aletsizlendirmek, silahsızlandırmak.

jabdutmaq

Donatmak; yolculuk hazırlıkları yaptırmak.

jaben

ç. Ek çalışma. Bugün jaben qilayli – Bugün ek çalışma yapalım.

jadu

I ç. Hayvan besininde kuru otu kesmek için kullanılan büyük bıçak. II f. Büyücülük, sihirbazlık. Jadu qilmaq – Büyücülük yapmak.

jaduchi

f.u. bk. jaduger.

jaduger

f. Büyücü, sihirbaz.

jadugerlik

f.u. Büyücülük, sihirbazlık.

jagh

Elmacık kemiği.

jaghal

ağ. bk. echkü.

jahalet

a. Cehalet.

jahaletperest

a.f. Cehalet taraftan, obskürantizm.

jahaletperestlik

a.f.u. Obskürantizm.

jahan

f. Cihan, dünya. Jahan soqushi – Dünya savaşı.

jahan'gir

f. Cihangir, fatih, emperyalist.

jahan'girlik

f.u. Cihangirlik, emperyalizm. Jahan'girlik urush – Emperyalist savaşı.

jahandarchiliq

f.u. Yaşama mücadelesi. Birer jahandarchiliq qilip jan baqarmiz – Yaşama mücadelesi vererek geçinip gideriz.

jahankezdi

f.u. Seyyah, gezmen.

jahaz

a. Cihaz. Yaxshi jahazliq öy – İyi cihazlanmış ev.

jahazlanmaq

a.u. Cihazlanmak.

jahil

a. Cahil.

jahilane

a.f. Cahil gibi. Jahilane qarshiliq körsetmek – Cahil gibi direnmek.

jahillanmaq

a.u. Cahillanmak.

jahillik

Cahillik. Jahillik qilmaq – Cahillik etmek.

jaiz

a. Caiz, makbul, meşru. Eger jaiz bolsa – Eğer caiz olursa.

jaja

a. bk. jaza.

jakarchi

Haberci, duyuran, ilan eden.

jakarlanmaq

İlan edilmek.

jakarlash

bk. jakarlimaq.

jakarlatmaq

(jakarlimaq'tan) İlan ettirmek.

jakarlimaq

İlan etmek, duyurmak.

jalap

a. Fahişe, orospu, fuhuş.

jalapliq

a.u. Fahişelik, orospuluk. Jalapliq qilmaq – Fahişelik yapmak.

jalappez

a.f. Sefih, çapkın.

jalappezlik

a.f.u. Çapkınlık.

jalaq-juluq

Sarsıntı, sarsan. Jalaq-juluq yol – Sarsıntılı yol.

jalaqlash

bk. jalaqlimaq.

jalaqlatmaq

(jalaqlimaq'tan) Sarsmak.

jalaqlimaq

Sarsılmak.

jaliq

ç.u. Plancılık, sahtekârlık. Jaliq qilmaq – Sahtekârlık yapmak.

jallap

a. Vurguncu; deri ve yün gibi ham malları alıp satan kimse.

jallapliq

a.u. Vurgunculuk; deri ve yün gibi ham malları alıp satma işi.

jallat

a. Cellat.

jallatliq

a.u. Cellatlık.

jam

I Kase, tabla. II Tekne, leğen.

jamae

a. Toplum.

jamaet

a. Toplum.

jamaetchi

a.u. Toplumcu.

jamaetchiliq

a.u. Toplumculuk.

jamal

a. Güzellik, yakışıklılık. Aydek jamali kündin kün'ge qurushqa bashlidi – Ay gibi güzelliği günden güne solmaya başladı.

jamaqa

Yabanî ot, arsız bitki.

jami

a. Cami.

jan

f. Can. Tirik jan – Yaşayan. Jéni yoq – Canı yok. Ular nechche jan? – Onlar kaç nüfus? Jan moma – Canım anneannem. Jan almaq – Can almak. Jan ayimay – Canım esirgemeden. Achchighidin jéni chiqip ketti – Çok kızdı, çok öfkelendi. Jan üzmek – Ölmek. Jéni aghzigha kélip qaldi – Canı ağzına geliverdi. Jan baqmaq – Geçinmek. Janning bériche – Canla başla. Jan bermek – Ölmek. Jan talashmaq – Can çekişmek. Jan kirgüzmek – Can yermek. Jan kirmek – Canlanmak. Jangha tégmek – Bıkmak, usanmak, bezmek, can sıkmak. Jan küydürmek – Acımak. Jéni chiqti – Canı çıktı. Jéning chiqsun! – Canın çıksın! Jénimdin toydum – Canımdan bezdim. Jénimni pida qilimen – Canımı feda edeceğim. Yérim jan – Yarım canlı, hasta. Uni jénimdek körümen – Onu canım kadar seviyorum. Men uni jénimdek yaxshi körümen – Ben onu canım gibi seviyorum. Jénining bériche ishlidi – Canla başla çalıştı. Jandin qechken – Canını kıyan. Bir jan bir ten bolup yashimaq – Tek vücut olarak yaşamak. Düshmen jan-jehli bilen qarshiliq körsetmekte – Düşman bütün gücü ile direnmekte. U öz jenini saqlaydu – O canını koruyor.

jan-dil

Can ve gönül. Jan-dil bilen – Canla başla.

jan-janwar

f. Bütün canlılar. Jan-janwarlar barlighi uyquda – Bütün canlılar uykuda.

jan-ten

Can ve ten. Jan-ten bilen – Canla başla.

janan

f. Canan, dilber, sevgili, gözde, gözbebeği.

janané

f. Dilber, sevgili, gözde, gözbebeği.

janap

a. Cenab. Reisi jümhür janapliri – Reisi cumhur cenapları.

janbaz

a.f. Cambaz.

janbazliq

Cambazlık.

jandar

f. Canlı.

jangdu

ç. Fasulye.

janggal

f. Orman. Qélin janggal – Koyu orman.

janggalliq

Ormanlık.

janggüén

ç. Başkan, vali.

jangildash

bk. jangildimaq.

jangildatmaq

(jangildimaq'tan) Çıngırdatmak, zil çalmak.

jangildimaq

Çıngırdamak.

jangjal

f. Kavga, skandal.

jangjalchi

f. Kavgacı.

jangjallashmaq

f.u. Kavga etmek.

jangjallashturmaq

f.u. (jangjallashmaq'tan) Birbirine düşürmek.

jangjallashturush

f.u. bk. jangjallashturmaq.

jangjung

ç. General.

jangjunggül

ç.f. Bir çiçek adı.

jangza

I ç. Erkek çocukların teperek oynadığı bir tür oyuncak; bk. tepküch. II ç. Çiftlik, malikane.

janijan

f. Dilber, sevgili, sevimli, aziz.

janjal

bk. jangjal.

janküyer

f.u. Candan seven; candan acıyan.

janküyerlik

f.u. Candan sevme hali; candan acıma hali.

janlandurmaq

f.u. Canlandırmak.

janlanmaq

Canlanmak.

janlinish

bk. janlanmaq.

janliq

f.u. Canlı. Janliq tebiet – Canlı varlık. Janliq misal – Canlı örnek. Köp janliq aile – Çok nüfuslu aile.

janliqliq

f.u. Canlılık.

janpidalik

Fedekarlık.

jansiz

f.u. Cansız. Jansiz tebiet – Cansız varlık.

jansizlandurmaq

Cansızlandırmak.

jansizlanmaq

Cansızlanmak.

jansizliq

Cansızlık.

janu-dil

bk. jan-dil.

janu-ten

bk. jan-ten.

janwar

f. Canlı, yaşayan.

japa

a. Cefa. Japa qilmaq – Cefa etmek. Japa tartmaq veya japa chekmek – Cefa çekmek.

japa-emgek

a.u. Cefa ve emek.

japa-musheqket

a. Cefa ve meşakkat.

japakesh

a.f. Cefakeş, çevir ve cefa çeken.

japakeshlik

a.f.u. Cefa çekme hali.

japalimaq

Azap vermek, birine çektirmek.

japaliq

Meşakkatli, zahmetli. Japaliq xizmet – Zahmetli hizmet. Japalik turmush – Meşakkatli hayat.

japsa

Japsa rende – Planya, uzun rende.

japsar

Japsar keltürmek – İki tahtayı yan yana birleştirmek, yapıştırmak.

japsarlimaq

bk. japsar.

jaq-juq

Sarsıntılı, sarsan. Jaq-juq yol – Sarsıntılı yol.

jar

f. Haber, salık, müjde, çağırma, davet, nida. Jar salmaq – Sesli duyurmak; boru sesi gibi ses çıkarmak.

jaraft

Seda, ses.

jarahet

a. Cerahat.

jarahetlenmek

a.u. Cerahatlenmek.

jarahetlesh

a.u. bk. jarahetlimek.

jarahetlimek

a.u. Cerahetlemek.

jarang-jurung

Çın çın (metal eşyaların taklidi sesi).

jaranglatkuzmaq

(jaranglimaq'tan) Çıngırdattırmak.

jaranglatmaq

(jaranglimaq'tan) Çıngırdatmak.

jaranglimaq

Çıngırdamak. Jaranglap ketti – Çıngırdayıverdi.

jarangliq

Sedalı. Jarangliq tawush – Sedalı ses.

jarangsiz

Sedasız. Jarangsiz tawush – Sedasız ses.

jarchi

f.u. tar. Tellal, münadi.

jarchiliq

f.u. Tellallık, münadilik.

jarehetlik

a.u. Cerahetli.

jari

a. Yürürlük, cereyan, uygulama. Jari qilmaq – Yürürlüğe koymak. Démokratiyini toluq jari qilish – Demokrasiyi tam uygulama.

jariye

a. Cariye.

jasaret

a. Cesaret, yiğitlik. Jasaret qilmaq – Cesaret etmek.

jasaretlik

a.u. Cesaretli. Jesaretlik bilen – Cesaret ile.

jasaretsiz

a.u. Cesaretsiz.

jasaretsizlik

a.u. Cesaretsizlik. Jasaretsizlik qilmaq – Cesaretsizlik etmek.

jasus

a. Casus, ajan.

jasusluk

a.u. Casusluk. Jasusluk qilmaq – Casusluk yapmak.

jasusxana

Casusluk merkezi.

jawaben

a. Cevap olarak, cevabında.

jawang

ç. Çiftlik koşum takımı.

jawap

a. Cevap. Sual we jawap – Soru ve cevap. Jawap qayturmaq – Cevap vermek. Jawapqa tartmaq – Sorguya çekmek. Jawap berseng kétimen – Cevap verirsen gideceğim. Jawap xet – Cevap mektubu.

jawapker

a.f. Sorumlu, mesul. Men jawapkermen – Şen sorumluyum. Jawapker xetchi – Mesul katip.

jawapkerchilik

a.f.u. Sorumluluk, mesuliyet.

jawapkerlik

a.f.u. Sorumluluk. Jawapkerliktin qorqmaq – Sorumluluktan korkmak. Jawapkerlikke tartmaq – Sorguya çekmek.

jawapkersizlik

a.f.u. Sorumsuzluk, mesuliyetsizlik.

jawapname

a.f. Cevapname.

jawapsiz

a.u. Cevapsız.

jawapsizliq

a.u. Cevapsızlık.

jawigha

Yapağı.

jawur

Tekne, leğen.

jay

f. Yer, mekân, yöre, mesken, yurt. Öy-jay – Mesken, yurt. Jayigha keltürmek – Yerine getirmek. Jay-jaylargha – Yer yerine. Öz yénidin manga jay berdi – Kendi yanından bana yer verdi. Qora-jay – Mesken,yurt, avlu. Ish jayida – İş yerinde. Jayida étilghan söz – Yerinde söylenmiş söz.

jay-maqam

Mekân, yurt, mesken.

jaylanmaq

f.u. Yerleştirilmek, düzenlenmek, son verilmek.

jaylash

bk. jaylimaq.

jaylashmaq

f.u. Yerleşmek.

jaylashturmaq

f.u. (jaylashmaq'tan) Yerleştirmek, yurtlandırmak, düzene koymak, tanzim etmek, bitirmek, son vermek.

jaylimaq

f.u. Hazırlamak, bitirmek, düzene koymak, son vermek. Yolgha yéterlik ozuq jaylap alduq – Yola yeterli erzak hazırladık.

jaylishiwalmaq

f.u. Yerleşmek.

jayra

Oklu kirpi.

jaza

I a. Ceza. Ölüm jazasi – Ölüm cezası. Jaza bermek – Ceza vermek. Jazagha tartmaq – Cezalandırmak. II ç. Raf. Kitap jazisi – Kitaplık. III ç. Çerçeve. Söretning jazisi – Resim çerçevesi.

jazalanmaq

a.u. Cezalanmak.

jazalighuchi

a.u. Cezalandırıcı.

jazalimaq

a.u. Cezalamak.

jazalinish

a.u. Cezalanma.

jazaliq

a.u. Cezalı.

jazane

a. Faizli ödünç. Jazanigha bermek – Faizli ödünç vermek. Jazanigha almaq – Faizli ödünç almak.

jazanixor

a.f. Murabahacı, tefeci.

jazanixorluq

a.f.u. Murabahacılık, tefecilik.

jazasiz

a.u. Cezasız.

jazibe

a. Cazibe.

jazibilik

a.u. Cazibeli.

jazilanmaq

a.u. Cezalanmak.

jazilash

bk. jazilimaq.

jazilimaq

a.u. Cezalamak.

jebhe–jezmiye

[ Previous ] [ Next ]

jebhe

a. Cephe.

jebir

a. Zulüm. Jebir qilmaq – Zulüm etmek.

jebirlenmek

a.u. Zorlanmak, zulüm görmek.

jebirlesh

a.u. bk. jebirlimek.

jebirligüchi

a.u. Zalim, zulüm eden.

jebirlik

a.u. Zor, meşakkatli.

jebirlimek

a.u. Zulüm etmek, zorlamak.

jebr

a. tar. bk. jebir.

jebriy

a. Zorla, cebren.

jebru-japa

a. Meşakkat, çile, ıstırap, azap.

jebru-sitem

a.f. Ağırlık, ezgi, zulüm.

jebru-zulum

a. Ağırlık, ezgi, zulüm.

jed

a. Ced, büyük baba.

jeddal

a. efs. Korkunç yaratık.

jede

Eyersiz, eyerlenmemiş. Jede atliq bir kishi – Eyersiz atlı bir kişi.

jedid

bk. jédid.

jedwel

a. Liste, tabela, program. Ders jedwili – Ders programı.

jehalet

a. bk. jahalet.

jehd

a. Cehd. Jehd qilmaq – Cehd etmek.

jehennem

a. Cehennem.

jehet

a. Cihet, taraf. Shu jekettin – Şu bakımdan. Her jekettin – Her taraftan. Emili jekettin – Gerçek bakımından, amelî cihetten.

jehl

a. Hiddet, öfke, gazap, kızgınlık. Jehlim chiqti – Öfkelendim.

jelgür

Yankesiçi; bk. yanchuqchi.

jelp

a. Celp, çekmek, celbetmek. Jelp qilmaq – Celbetmek. U méning diqqitimni jelp qildi – O benim dikkatimi çekti.

jem

a. Toplam. Jem qilmaq – Toplamak.

jem'iyet

a. Toplum, cemiyet. Qizil Yérim Ay Jemiyiti – Kızılay Kurumu. Kishilik jem'iyiti – İnsanlık; insan toplumu.

jem'iyetchi

a.u. Toplumcu.

jem'iyetchilik

a.u. Toplumculuk, cemiyetçilik.

jemilesh

bk. jémilimek.

jemlenmek

a.u. Toplanmak.

jemlesh

bk. jemlimek.

jemleshmek

a.u. Toplanmak.

jemleshtürmek

a.u. Toplamak.

jemletmek

Toplatmak.

jemligüchi

a.u. Toplayıcı.

jemlimek

a.u. Toplamak.

jeng

f. Cenk, savaş. Jeng meydani – Savaş alanı. Jengge kirmek – Savaşa girmek. Jeng qilmaq – Savaşmak.

jengchi

a.u. Asker, savaşçı, cenkçi. Ténchliq jengchisi – Barış için savaşan; barış taraftan.

jenggiwar

f. Cengaver.

jenggiwarane

f. Cengaverane.

jenggiwarliq

f.u. Cengaverlik.

jengname

f. Savaş vakayinamesi, savaş destanı.

jennet

a. Cennet.

jennetlik

a.u. Cennetli. Atam jennetlik shundaq aytar édi – Atam cennetli şöyle derdi.

jenübi-gherbiy

Güneybatı.

jenübi-sherqi

Güneydoğu.

jenübiy

a. Güney. Memlikitimizning jenübiy qismi – Ülkemizin güney kısmı.

jenüp

a.Güney.

jenüplük

a.u. Güneyli.

jerahet

a. bk. jarahet.

jerimane

a.f. Ceza parası.

jeryan

a. Cereyan, süreç, süre. Besh yil jeryanida – Beş yıllık bir süre içinde. Ish jeryanida – İş süresi içinde.

jeset

a. Ceset, ölü, leş.

jesurane

a.f. Cesurane, cesurluk.

jesür

a. Cesur, yürekli.

jesürlik

a.u. Cesurluk. Jesürlik körsetmek – Cesurluk etmek.

jewher

a. Mücevher, elmas vesaire gibi kıymetli taşlar.

jewir

bk. jebir.

jewlan

a. Hareket, haykırı, coşma. Jeylan qilmaq – Harekete geçmek; coşmak.

jeynek

Dirsek. Ong jeynigige tirelgen halde – Sağ dirseğine dayanmış halde.

jeynekdimek

Dirseklemek.

jeyren

Antilop.

jez

I 1. Bakır 2. Kovan, fişek kovanı. II Kızarmak. Jez qilmaq – Kızartmak.

jezibe

a. Esirme, kendisinden geçme.

jezm

a. Metanetle, kesinlikle, sağlamca.

jezmen

a. Muhakkak, şüphesiz, mutlaka, elbette.

jezmiye

Geri alınmaz, kesin, kati, geri gelmez.

jiawshu–jizildimaq

[ Previous ] [ Next ]

jiawshu

ç. Profesör.

jiddi

a.Ciddi.

jiddileshmek

a.u. Ciddileşmek, ciddi olmak.

jiddilik

a.u. Ciddilik.

jiddiyet

a. Ciddiyet.

jiddiyetlik

a.u. Ciddilik.

jidel

a. Kavga, skandal. Jidel chiqarmaq – Kavga çıkarmak. Jidel qilmaq – Kavga etmek.

jidelchi

a.u. Kavgacı.

jidelkesh

a.f. Kavgacı.

jidelkeshlik

a.f.u. Kavgacılık.

jidelleshmek

a.u. Kavgalaşmak.

jidelleshtürmek

a.u. Aralarını açmak, bozuşturmak.

jidelleshtürüsh

bk. jidelleshtürmek.

jidelletmek

a.u. Hızlandırmak.

jidellishish

bk. jidelleshmek.

jidellitish

bk. jidelletmek.

jigde

Yiğde.

jigdilik

Yiğdelik.

jigdizar

u.f. Yiğdelik.

jiger

f. Ciğer. Qara jiger – Kara ciğer. Jiger reng – Ciğer rengi, koyu kırmızı.

jigerlik

Şiddetli, sert, coşkun.

jighghida

Yürigim jighghida qilip qaldi – Ödüm koptu.

jighildimaq

Titremek.

jigit

bk. yigit.

jihaz

a. Cihaz. Öy jihazliri – Ev cihazları.

jild

a. Cilt. Birinchi jild – Birinci cilt.

jildlenmek

a.u. Ciltlenmek.

jildlesh

a.u. bk. jildlimek.

jildletmek

a.u. Ciltletmek.

jildlik

a.u. Ciltli. Köp jildlik – Çok ciltli.

jildlimek

a.u. Ciltlemek.

jilekti

Irgat, işçi.

jilgha

Çukurluk 2. Dere, ırmak.

jilghiliq

Derelik.

jillekchilik

Irgatlık. Jillekchilik qilmaq – Irgatlık yapmak.

jilqa

Yılkı; bk. yilqa.

jilte

I Çanta. II Yemek için veya ekmek için hazırlanmış hamur parçası.

jilwe

f. 1. Parıltı, pırıltı. 2. Güzel hareket 3. Cilve, nazlı nazlı.

jilwilenmek

f.u. Cilvelenmek.

jilwilik

f.u. Cilveli. Jilwilik asman – Cilveli gök.

jim

Sakin, suskun, sessiz. Jim turmaq – Susmak.

jim-jit

Sakin, sessiz. Jim-jit boldi – Sustu, sessiz hale geldi.

jim-jitliq

Sessizlik. Jim-jitliq höküm süretti – Sessizlik hüküm sürüyordu.

jimbil

Buharda ekmek pişirmek için kullanılan bir tür mutfak aleti.

jimghur

Kapalı kutu, içini belli etmez, gizli. Jimghur adem – Kapalı adam; sessiz sırrını belli etmeyen adam.

jimiki

a.f. Bütün, hep. Wetenning jimiki yéride – Vatanın bütün yerinde.

jimilimek

Çıkışmak, uzun uzadıya nasihat etmek.

jimiqdimaq

Susmak, sesini kesmek.

jimiqish

bk. jimiqmaq.

jimiqmaq

Cılızlaşmak, eriyip gitmek.

jimiqturmaq

Kırmak, öldürmek, yoketmek, silip süpürmek, mahvetmek, bitirmek. Öyde bar-yoqni jimiqturup ketti – Evde olan her şeyi bitirip gitti.

jimiqturulmaq

Bitirilmek, yokedilmek, susturulmak, düzene koyulmak.

jimiqturulush

bk. jimiqturulmaq.

jimiqturush

bk. jimiqturmaq.

jimirlash

bk. jimirlimaq.

jimirlimaq

Parıldamak, ışıldamak.

jimliq

Sessizlik.

jimmide

Sessizce, sessiz. Etrap jimmide – Etraf sessiz.

jin

a. Cin. Jinim tutti – Cinler başıma geldi.

jin-sheytan

a. Cin-şeytan.

jinayet

a. Cinayet. Jinayet qilmaq – Cinayet işlemek.

jinayetchi

a.u. Cani, uruş herbiy cinayetçi savaş suçlusu.

jinayetkar

a.f. Cani.

jinayetkarane

a.f.u. Canice, canicesine.

jinayetkarliq

a.f.u. Cinayet mahiyetinde olma.

jinayetlik

a.u. Cani, caniyane.

jinayi

a. Cinayi. Jinayi heriket – Cinai hareket.

jinayiliq

a.u. Cinayet mahiyetinde olma.

jinaza

a. Cenaze. Jinaza oqumaq – Cenaze namazı kılmak.

jindek

a.u. Biraz, bir an, birazcık. Jindek oynap alay – Biraz oynayım.

jindi

Deli. Jindi bolup qalmaq – Delirmek, deli olmak.

jindilik

Delilik.

jindixana

a.u.f. Tımarhane, akıl hastalıkları hastahanesi.

jineste

Vişne.

jing

I ç. Gerçek, hakiki, doğal. II ç. (Çin ölçü birimi) Yarım kilo, 500 gram. III ç. Kasaba, köy.

jingghimaq

Fışkırmak.

jinggildetmek

Çalmak, çıngırdatmak.

jinggilek

Çıngırak, küçük çan.

jinglash

ç.u. bk. jinglimaq.

jinglatmaq

ç.u. (jinglimaq'tan) Yarım kiloluk Çin ağırlık birimi ile tarttırmak.

jingli

ç. Müdür, başkan.

jinglimaq

Yarım kiloluk Çin ağırlık birimi ile tartmak.

jingliq

I ç.u. Yarım kiloluk. II ç.u. Köylü, kasabalı.

jingmoma

ç. Buharda pişirilen ekmek; bk. hornan.

jingmoza

ç. Macun, mazut.

jinis

a. Cins, tür, soy. Tagh jinisliri – Kaya; toprak tabakası.

jinislik

a.u. Soylu. Yaxshi jinislik at – Cins at; cinsi iyi olan at.

jinissiz

a.u. Cinsi olmayan, cinssiz; soysuz.

jinissizlik

a.u. Cinssizlik.

jinlik

a.u. Deli, mecnun, manyak.

jinsiy

a. Cinsi. Jinsiy alaqe – Cinsi ilişki.

jipleshken

Birleşik, müşterek.

jipleshmek

Birleşmek.

jiplishish

bk. jipleshmek.

jipsa

Birleşik, birleşmiş. Jipsa keltürmek – Birleştirmek.

jipsilashturmaq

Birleştirmek.

jipsilimaq

Yaklaştırmak, çekmek.

jiq

Çok. U tawaqta jiq ash epkeldi – O tabakta çok yemek getirdi.

jiqlash

bk. jiqlimaq.

jiqlatmaq

Çoğaltamk.

jiqlatquzmaq

Çoğalttırmak.

jiqlimaq

Çoğaltmak, doldurmak.

jiqliq

Çokluk. Ishning jiqlighi – İşin çokluğu.

jiqqida

Pek çok.

jira

Çukurluk.

jiraliq

Dağlık arazi.

jirim

Fidan; bk. köchet. Jirim tikmek – Fidan dikmek.

jirim-jirim

Delik deşik.

jiring-jurung

Çıngırdak.

jiringlatmaq

Çıngırdatmak.

jiringlimaq

Çıngırdamak, çalmak. Kongghuraq jiringlidi – Zil çaldı.

jiris

Jiris nan – Kepekli ekmek.

jirtaq

Trahomalı, göz hastalığı.

jirén

Sarışın, al donlu. Jirén at – Sarışın at.

jisim

a. Cisim.

jisimsiz

a.U Cisimsiz.

jismaniy

a. Cismani, fiziki.

jismiy

a. Cismen, cisim olarak.

jiyek

Şerit, şıçandişi, kenar, zıh. Jiyek tutmaq – Kenar yapmak.

jiyeklik

Kenarlı.

jiyeklimek

Kenar yapmak.

jiyeksiz

Kenarsız.

jiyen

Yeğen.

jizildimaq

takl. Cizildamak.

jogha–joza

[ Previous ] [ Next ]

jogha

ağ. bk. jüme.

joghday

Devenin baş yünü.

jolash

ç.u. bk. jolimaq.

jolimaq

ç.u. Buyurmak, emretmek, ısmarlamak (sadece yemek için lokantada kullanılır).

jonimaq

Yonmak.

jonush

bk. jonimaq.

jorimaq

Mırıldamak 2. Yormak, düş yormak.

jorish

bk. jorimaq.

jotang

I ç. Banyo, hamam. II ç. Skandal, rezalet, maskaralık.

jotangchi

ç.u. Kavgacı, yaygaracı.

jotangchiliq

ç.u. Kavgacılık, yaygaracılık.

jotu

ç. Kazma.

jowap

a. bk. jawap.

joza

I ç. Masa. Düglek joza – Yuvarlak masa. Jozida olturmaq – Masaya oturmak. II ç. Jile, yelek (-ği).

Junggoluq–juwazxana

[ Previous ] [ Next ]

Junggoluq

ç.u. Çinli, Çin vatandaşı. Junggoluq méhmanlar – Çinli misafirler.

Junggoshunas

ç.f. Sinolog.

Junggoshunasliq

ç.f.u. Sinoloji.

Jungxua

ç. Çin. Jungxua Xelq Jumhuriyiti – Çin Halk Cumhuriyeti.

Jungyi

ç. Çin tabipliği.

ju

ç. Dokuz (Kışa ait olan 81 günün ilk dokuz günü. Bu dokuz gün aralığın sonuna rastlar).

judaliq

f.u. Ayrılık.

judiger

f. Büyücü, sihirbaz, üfürükçü.

judigerlik

f.u. Büyücülük, sihirbazlık, üfürükçülük.

judun

Fena hava, yağmurlu hava.

judun-chapqun

Yağışlı hava. Qandaq judun-chapqunlar bolsimu, bir künmu sawighini qaldurghan emes – Nasıl bir yağışlı hava olsa bile bir gün dahi dersini bırakmış değil.

judunluq

Yağışlı.

juga

ağ. bk. juwa.

jugalduruz

ağ. bk. juwalduruz.

jugaz

f. bk. juwaz.

jugazchi

f.u. bk. juwazchi.

jugh

Vücut, beden, vücut yapısı.

jughghida

Ürperti. Tenim jughghida qilip ketti – Vücudum ürperiverdi.

jughlash

bk. jughlimaq. Meblegh jughlash – Sermaye biriktirme.

jughlimaq

Biriktirmek, toplamak.

jughrapiy

a. Coğrafî.

jughrapiye

a. Coğrafya. Jughrapiye derslighi – Coğrafya ders kitabı.

jughuldash

bk. jughuldimaq.

jughuldimaq

Ürpermek. Tenliri jughuldap ketti – Vücudu ürperiverdi.

juje

bk. chöje.

juju

ç. Dokuz dokuz (Kışa ait olan 81 gün).

jul

Eski, delik deşik.

jul-jul

Eski, yıpranmış, delik deşik.

juldatqa

Yırtık pırtık giysi.

juljurimaq

Eskimek, yıpranmak. Juljurap ketken peshmet – Yıpranmış ceket.

julum-julum

Yırtık pırtık, yırtılmış.

julun

Omurilik.

juluq

Eskimiş, harap. Julughi chiqqan – Eskimiş, harap olmuş.

juluq-juluq

Eskimiş, harap olmuş.

jumghaqsüt

bk. ashköki.

jumhuriyet

r. Cumhuriyet. Jungxua Xelq Jumhuriyiti – Çin Halk Cumhuriyeti.

jumu?

Olur mu? Evet mi? Tépiship béringlar jumu? – Bulmaya çalışın, olur mu?

jungkurush

bk. jungqarmaq. Jungqurush byurosi – Jcra kurumu.

jungqarmaq

Yerine getirmek, gerçekleştirmek, icra etmek.

jur

Karaca.

jurin

ç. Reis.

jusey

ç. Bir çeşit yeşil sebze.

jushi

ç. Reis. Hökümet jushishi – Hükümet reisi.

jushqun

Coşkun.

jushqunluq

Coşkunluk.

jut

Soğuk ve kardan dolayı hayvanların ölüm olayı. 2. Kaygan buz, yolların buz bağlaması.

jutaqash

bk. jutaqimaq.

jutaqimaq

Aç kalmak.

jutchiliq

Açlık.

jutluq

bk. jutchiliq.

juwa

Kürk; kışlık palto.

juwalduruz

Büyük iğne, çuvaldız.

juwan

f. Genç evlenmiş hanım. Qiz-juwanlar – Kız ve hanımlar.

juwawa

ç. Mantı.

juwaz

f. Yayık, yağ çıkarma tezgahı.

juwazchi

f.u. Yayık işçisi; yağ çıkarma tezgahında çalışan kimse.

juwazkesh

f. bk. juwazchi.

juwazkeshlik

f.u. Yayık işi.

juwazxana

f. Yayık evi; yağ çıkarma tezgâh yeri.

jédid–jézire

[ Previous ] [ Next ]

jédid

a. Cedid, yeni. Usuli jédid – Usulu cedid.

jédidchi

a.u. Cedidci.

jédidchilik

a.u. Cedidcilik.

jékimek

Vurgulamak, kuvvetlendirmek, teyit etmek.

jékirish

bk. jékirmek.

jékirmek

Azarlamak, sövmek.

jékish

bk. jékimek.

jéle

ç. Sinirlilik. Jéle qilmaq – Sinirlendirmek. Jéle bolmaq – Sinirlenmek.

jémet

a. Akraba, soy. Ata jémeti – Ata akrabası. Ana jémeti – Ana akrabası.

jémetlik

a.u. Bir jémetlik – Akraba, aynı soydan.

jémilimek

Sitem etmek, kınamak, ayıplamak.

jénim

Canım, değerlim. Jénim balam – Canım çocuğum.

jérimane

a.f. Para cezası.

jések

Koruma, muhafaza, himaye.

jésekchi

Muhafız, koruyucu.

jésekchilik

Muhafızlık, koruyuculuk. Jésekchilik qilmaq – Muhafızlık yapmak.

jésmek

Korumak, muhafaza etmek.

jézire

I a. Ada. II a. Çöl, sahra.

jöher–jöylimek

[ Previous ] [ Next ]

jöher

a. bk. göher.

jöhergül

Pat(tı).

jölesh

ç.u. bk. jölimek.

jölimek

ç.u. Sayıklamak.

jön

Basit, normal 2. Becerikli, makul, değerli. Jön söz – Akla uygun söz. Jöni kelgende – Uygun bir zamanda.

jöndelmek

Onarılmak.

jöndesh

bk. jöndimek.

jöndetküzmek

(jöndimek'ten) Onartmak.

jöndetküzüsh

bk. jöndetküzmek.

jöndetmek

Onartmak.

jöndimek

Onarmak.

jöndülüsh

bk. jöndelmek.

jöndütüsh

bk. jöndetmek.

jönelmek

Gitmek, yollanmak, sevkedilmek.

jönesh

bk. jönimek.

jönetmek

Göndermek, yollamak, sevketmek, postalamak.

jönimek

Gitmek, yollatılmak, çıkmak.

jönlik

Akıllı, zeki, dürüst, doğru.

jönsiz

Kalitesiz, adi.

jöre

Arkadaş, yoldaş.

jörilik

Arkadaşlık, yoldaşlık.

jötu

ç. bk. jotu.

jöylesh

bk. jöylimek.

jöylimek

İftira etmek, saçmalamak, sayıklamak.

Jühüt–jüziylik

[ Previous ] [ Next ]

Jühüt

a. Yehudiler, Yehud.

jüda

f. Ayrılık. Jüda bolmaq – Ayrılmak. Dilberdin jüda bolmaq – Dilberden ayrılmak.

jüdeng

Zayıf, bitkin.

jüdenggü

Zayıf, bitkin.

jüdenggülük

Zayıflık, bitkinlik.

jüdenglik

bk. jüdenggülük.

jüdesh

bk. jüdimek.

jüdetmek

(jüdimek'ten) Zayıflatmak.

jüdigen

Zayıf, bitkin.

jüdimek

Zayıflamak, bitkin hale gelmek. Jüdep ketmek – Zayıflayıvermek.

jüdütüsh

bk. jüdetmek.

jüjem

Üzüm. Jüjem derixi – Üzüm ağacı.

jüme

a. 1. Cuma, haftanın beşinci günü 2. Hafta. Bir jümedin kiyin – Bir haftadan sonra.

jümek

Musluk. Samuwar jümigi – Semaver musluğu.

jümhüriyet

a. Cumhuriyet. Xelq jümhüriyiti – Halk cumhuriyeti.

jümle

a. gr. 1. Cümle. Bash jümle – Baş cümle. Egeshme jümle – Ek cümle. 2. Hep, bütün, cümleten. Jümle xelq – Bütün halk.

jümlidin

a.u. Cümleten. Shu jümlidin – Şuna ait, şunun gibi.

jünüp

I a. Cünüp. II a. bk. jenüp.

jüp

f. Çift, eş. Bir jüp paypaq – Bir çift çorap. Jüp tuyaqliq – Çift tırnaklı (toynaklı).

jüpchaq

f. Çift tekerlek.

jüplenmek

f.u. Çiftlenmek.

jüplesh

f.u. bk. jüplimek.

jüpleshmek

f.u. Çiftleşmek.

jüpleshtürmek

f.u. (jüpleshmek'ten) Çiftleştirmek.

jüpleshtürüsh

bk. jüpleshtürmek.

jüpletmek

(jüplimek'ten) Çiftletmek.

jüplik

f.u. Çiftli.

jüplimek

f.u. Çiftlemek.

jüplinish

f.u. bk. jüplenmek.

jüret

a. Cüret. Jüret qilmaq – Cüret etmek.

jüretlendürmek

a.u. (jüretlenmek'ten) Cüretlendirmek.

jüretlenmek

a.u. Cüretlenmek.

jüretlik

a.u. Cüretli.

jüretsiz

a.u. Cüretsiz.

jüretsizlik

a.u. Cüretsizlik.

jüweynimek

Lanet etmek; lanet okumak. Jüweynimek ketkür – Lanetlemek.

jüziy

a. Cüz'î.

jüziylik

a.u. Cüz'î olma hali.

Kadét–kazzapliq

[ Previous ] [ Next ]

Kadét

r. Kadet. Kadétlar partiyisi – Kadetlar partisi.

Katolik

r. Katolik. Katolik dini – Katolik dini.

Katolikliq

Ku. Katoliklik.

kabinét

r. Oda, çalışma odası.

kabise

a. bk. kebise.

kachat

Tokat. Kachat yémek – Tokat yemek.

kachatlash

Tokatlama.

kachatlimaq

Tokatlamak.

kadang

Büyük kuru meyve sepeti. 2. Yaşlı, koca. Kadang xoraz – Koca horoz.

kadangliq

İhtiyarlık, yaşlılık.

kadr

r. Personel. Ilmiy kadr – Akademik personel.

kadrliq

r.u. Memurluk. Kadrliqqa kobul qilish – Memurluğa kabul etme.

kaféxana

r.f. Kahvehane.

kahin

a. Papaz, rahib.

kahinliq

a.u. Papazlık, rahiblik.

kaila-pachaq

f.u. Kelle bacak.

kaj

I f. 1. Haylaz, aylak, tembel 2. İnatçı, harın. II f. Kaj pelek – Kötü talih, kötü kader.

kajliq

İnatçılık, harınlık.

kaka

Erkek cinsel organı.

kakilimaq

Yumurtlamak; bk. tuxumlimaq.

kakirash

Bağırarak ağlama.

kakirimaq

Bağırmak, bağırarak ağlamak.

kakkuk

zool. Guguk.

kakkuklimaq

Ötmek (guguğun ötmesi).

kala

İnek. Qala térisi – İnek derisi. Qala éghili – İnek ağılı. Séghin qala – Sağılan inek. Kala yili – Sığır yılı (hayvan yıl takvimine göre 1973, 1985, 1997, 2009, 2021 yılları sığır yılıdır).

kalampay

Beceriksiz, hantal, ağır kanlı.

kalampayliq

Becerisizlik, hantallık, ağır kanlılık.

kalash

r.Kaloş, ayak lastiği.

kalcharash

Çarpık olma.

kalcharatmaq

(kalcharimaq'tan) Çarpık etmek.

kalcharimaq

Çarpık olmak.

kalchaymaq

Giyilip genişlemek.

kalchaytish

Giyerek genişletme.

kalchaytmaq

(kalchaymaq'tan) Giyerek genişletmek.

kalchiyish

Giyilip genişleme.

kalek

ağ. bk. jimbil.

kalla

f. Baş, kafa. Qalla söngigi – Kafatası, baş kemiği.

kallakéser

f.u. Haydut, Ali kıran baş kesen.

kallap

a. Düzenbaz, hilekar, herif.

kallek

Parça, lokma, dilim. Bir kallek qent – Bir parça şeker.

kallighuraz

f. Horoz dövüştürme sırasındaki haykınş.

kalligi

Ökçe; bk. pashna.

kalligir

ağ. bk. kalligi.

kalpuk

Dudak.

kalte

f. Kısa. Qalte qilmaq – Kısa yapmak.

kaltek

I Sopa. II ağ. Pipo.

kaltekche

u.f. Küçük sopa, küçük dayak, dayakça.

kalteklenmek

Sopa ile dövülmek.

kalteklesh

Sopa ile dövme.

kaltekletmek

(kalteklimek'ten) Sopa ile dövdürmek.

kalteklimek

Sopa ile dövmek.

kaltilash

f.u. Kısaltma.

kaltilatmaq

f.u. (kaltilimaq'tan) Kısalttırmak.

kaltilimaq

Kısaltmak.

kaluy

Çile, tura, kangal.

kalwa

Mıymıntı.

kalwilashmaq

Tilim kalwilishidu – Dilim dolaşıyor.

kalwiliq

Mıymıntı olma hali.

kalwutun

Sırma ipi.

kaléndar

r. Takvim. Üstel kaléndiri – Masa takvimi.

kama

Oyuk, çukur, boşluk. Chishning kamili – Dişin oyuğu.

kamal

a. Kemal, erginlik, olgunluk. Kamalgha yetküzmek – Olgunlaştırmak.

kamalche

f. Bif tür çalgı aleti.

kamalek

Yay.

kamalet

a. Kemalet. Kamaletke yetmek – Olgunlaşmak.

kamaletlik

a.u. Olgunluk, erginlik, kemal.

kamaq

Dişi olmayan ağız.

kamfora

r. Kafur, kafuru.

kamil

a. Kamil, mükemmel, olgun.

kamilliq

a.u. Kamil olma hali, bütünlük, mükemmellik, olgunluk.

kamsitmaq

bk. kemsitmek.

kan

I f. Maden ocağı. Tash kömür kani – Taş kömür maden ocağı. II bk. kang.

kana

zool. Kene, kasırga.

kanap

Keten.

kanar

f. Şerit, sıçandişi, kenar.

kanarliq

f.u. Kenarlı.

kanchi

f.u. Madenci, maden işçisi.

kandidat

r. Aday.

kang

ç. Ocağın yatmağa yarar çıkıntısı.

kangka

t. Plik (-ği).

kangluchur

ç. Tenis.

kangshang

ç. Evin yatmak için kullanılan kaldırım yeri.

kangshimaq

Havlamak, ürmek. kangshimaq pis kokmak.

kangshitmaq

I (kangshimaq'tan I) Havlatmak, ürdürmek. II (kangshimaq'tan II) Pis kokutmak.

kangza

Sepet.

kanto

ç. Hırsız.

kap

Taklidî ses. Kap etmek – Damlamak, sızmak.

kapalet

a. Kefalet. Kapalet bermek – Kefalet etmek.

kapaletlik

a.u. Kefalet edilmiş.

kapaletname

a.f. Kefalet-name.

kapam

Lokma.

kapir

a. ağ. Kafir.

kapital

r. Kapital, sermaye.

kapitalist

r. Kapitalist.

kapitalistik

r. Kapitalizme ait. Kapitalistik tüzüm – Kapitalist toplum düzeni.

kapitalizm

r. Kapitalizm.

kapitan

r. Yüzbaşı, kaptan.

kapitanliq

r.u. Yüzbaşılık, kaptanlık.

kapkap

bot. Yabanî hindiba.

kapshash

Çene çalma.

kapshimaq

Çene çalmak.

kapur

a. tar. Kara, siyah.

kapusta

r. Lahana.

kaqche

Taze olgun meyve.

kar

f. İş, çalışma. Kar qilmaq – İşlemek. Kardin chiqmaq – İşten çıkmak; yararsız hale gelmek. Kari chaghliq – Önemli değil. Karim néme – Bana ne. Karim yoq – Bana ne; hiç. Uning méning bilen kari bolmidi – Onun benimle ilgisi olmadı.

karamet

a. Önceden haber verme; kehanet. Karamet égisi – Kehanet sahibi.

karametlik

a.u. Sihirli, büyülü.

karbun

Karbun gazi – Karbun gazı.

karek

f. Gırtlak.

kariz

f. Yer altı su kanalı, kuyu.

karnay

f. Orkestra. Karnay chalmaq – Orkestra çalmak.

karnaychi

f.u. Orkestra çalan.

karol

r. Kral, hükümdar.

karolluq

r.u. Krallık.

kartograf

r. Kartograf.

karwan

f. Kervan. Karwan saray – Kervan saray.

karwanchi

f.u. Kervancı.

karwat

r. Kerevet. Sim karwat – Telli kerevet.

karxana

f. İşletme, tesis, fabrika.

kasapet

a. Kirletme, pisleme, berbat.

kasapetlik

a.u. Kirlilik, pislik, berbat olma hali.

kasat

f. Kesat, durgunluk.

kasatchiliq

Kesatlık, durgunluk. Bazar kasatchilighi – Çarşı durgunluğu.

kashal

Karışık, karmakarışık, anlaşılmaz.

kashat

Peltek, şımarıkça konuşan kimse.

kashatlash

Peltek peltek konuşma.

kashatlighuchi

Peltek.

kashatlimaq

Peltek peltek konuşmak.

kashila

Engel, mania, güçlük, müşkülat.

kashin

f. Çini.

kashki

f. İse, şayet, eğer. Kashki körmigen bolsam – Şayet görmemiş olsam.

kasipchilik

a.u. Zanaatçılık.

kasiwal

ağ. bk. ékek.

kaska

Şakacı, maskara.

kaskas

bk. kaska.

kaskiliq

Gevezelik, dedikodu.

kassa

r. Kasa. Amanet kassisi – Emanet kasası.

kassir

r. Kasyer, veznedar.

kassirliq

r.u. Kasyerlik, veznedarlık.

kastum

r. Ceket.

kat

Büyük sandık.

katawash

ağ. bk. yingnaghuch.

katek

Kafes. Toxu katigi – Tavuk kafesi.

katek-katek

Kare kare; kareli.

kateklik

Kareli. Kateklik depter – Kareli defter.

katibat

a. tar. Yazıhane. Katibat bashqarmisi – Yazı işleri başkanlığı.

katip

a. Sekreter.

katipchiliq

a.u. Sekreterlik; yazı işleri.

katiplik

a.u. Sekreterlik, yazı işleri.

katta

Büyük. Kattilar – Büyükler.

katta-katta

Büyük büyük.

katta-kichik

Büyük küçük.

katta-kichiklik

Büyük küçüklük.

kattiliq

Büyüklük. Bu ötük manga kattiliq qilidu – Bu çizme bana büyük gelir.

kawa

Kabak (-ği).

kawak

Oyuk, boşluk. Ichi kawak – İçi boş. 2. t. Kavern.

kawakliq

Boşluk, esassızlık, önemsizlik.

kawap

f. Kebap.

kawapchi

f.u. bk. kawappez.

kawapdan

Kebap pişiren alet.

kawappez

f. Kebapçı.

kawappezlik

f.u. Kebapçılık.

kawchuk

r. Kauçuk.

kayaqqa

Nereye.

kayimaq

Kınamak, sitem etmek.

kayish

Kınama, sitem etme.

kaypang

ç. Çekmece.

kazh

Harın, dik başlı, ters.

kazhul

r. İşlenmiş keçi derisi.

kazzap

a. 1. Yalancı 2. Şarlatan, kaltaban.

kazzapliq

Yalancılık 2. Şarlatanlık.

kebi–kezmek

[ Previous ] [ Next ]

kebi

Gibi.

kebise

a. Kebise. Kebise yil – Kebise yıl (bir gün fazlası olan yıl ki, şubat 29 çeker).

kech

Geç, gece. Kechkiche – Geceye kadar; devamlı. Kech-axsham bolghanda – Gece olduğunda. Kech kirgiche – Geceye kadar. Kech kirdi – Gece oldu. Etidin kech kirgiche – Sabahtan akşama kadar. Kechke yéqin – Akşama doğru. Kech yoruq – Gece aydın. Kech bolmaq – Gece olmak. Kech kirmek – Gece olmak. Kech saette – Geç saatta. Kech qalmaq – Geç kalmak.

kechki

Akşamki. Kechki tamaq – Akşamki yemek.

kechkirish

Akşam olma.

kechkirmek

Akşam olmak. Kim kechkirdi – Akşam oldu.

kechkurunlughi

Gecede, gece vaktinda.

kechkurunluq

Gece, gecede. Kechqurunluk ghiza – Akşam yemeği.

kechküzmek

(kechmek'ten); bk. kechtürmek.

kechküzüsh

I Suya girdirme; nehri yürüyerek geçirtme. II Bağışlatma.

kechlik

Gecelik.

kechmek

I Nehri yürüyerek geçmek. Kéchip ötmek – Nehri (suyu) yürüyerek geçmek. Ömrüm kechti – Ömrüm geçti. Jandin kechmek – Canını kıymak. Waz kechmek – Vazgeçmek. II Bağışlamak. Bir qoshuq qénimdin kéching! – Bir kaşık kanımı bağışlayın! Günayingdin kechtim – Suçunu bağışladım.

kechmish

Geçmiş. Kechmishte – Geçmişte.

kechqurun

Gece vakti.

kechqurunda

Gecede; gece vaktinda.

kechqurunqi

Gecedeki.

kechte

Gecede.

kechtürmek

I Suya girdirmek; nehri (suyu) yürüyerek geçirtmek. II Bağışlatmak.

kechürmek

bk. kéchirmek.

kedxuda

Çavuş, başçavuş.

kehriwa

f. Kehribar.

kejip

Gergef, kasnak (-ğı).

keke

I Kalem. Keke chish – Kalem diş. II Kazma; külünk (-ğü). Keke saqal – Sivri sakal.

kekemétin

u.a. Çapa, kazma.

keki

Balta.

kekichek

Küçük balta.

kekire

Acı 2. bot. Çavdar mahmuzu.

keklik

zool. Keklik.

keklikwaz

u.f. Keklikbaz; keklik ile meşgul olan kimse.

kekre

bk. kekire.

keldi-ketti

Gelen giden. Keldi-ketti gep – Önemsiz sözler; boş laflar.

kelgindi

Yabancı.

kelgüsi

Gelecek.

kelgüside

Gelecekte.

kelgüzmek

(kelmek'ten) Getirmek.

kelgüzüsh

Getirme.

kelkün

Kabarma, akıp gelme, sel, taşkın.

kelmek

Gelmek. Élip kelmek – Getirmek. Yürüp kelmek – Yürüyerek gelmek. Qaytip kelmek – Geri dönmek. Kélip turmaq – Gelmek; yer almak; vuku olmak. Kélip kétip yürmek – Uğramak; sık sık gelmek. Bizning terepkimu kélip ket – Bize de uğra. Yéqin kelmek – Yakın gelmek. Yenip kelmek – Geri dönmek. Kéler yil – Gelecek yıl. Kélidighan yili – Gelecek yıl. Yaz kélishi bilenla – Yazın gelmesiyle beraber. Küz kélishi bilenla – Güzün gelmesiyle beraber. Tughri keldi – Rastladı; Uygun oldu. Uyqum keldi – Uykum geldi. Eske kelmek – Akla gelmek. Özige kelgini yoq – Ayıkmadı. Xiyalimgha keldi – Aklıma geldi. Dégenliri kelsun – Dediğiniz olsun. Qolumdin kelmeydu – Elimden gelmiyor. Qolungdin kelgenni qil – Elinden geldiğini yap.

kelmeslik

Gelmezlik.

kelse-kelmes

Yersiz, önemsiz. Kelse-kelmes sözler – Boş laflar; yersiz söylenmiş sözler.

keltürmek

(kelmek'ten) Getirmek. Gösht keltürmek – Et getirmek. Qolgha keltürmek – Ele geçirmek. Heriketke keltürmek – Hareketlendirmek. Köz aldigha keltürmek – Göz önüne getirmek.

keltürüsh

Getirme.

kem

I f. Az, eksik. Eng kemi – En azı. Kem uchraydighan – Az rastlanan. Uning némisi kem – Onun neyi eksik. Kem digende – En azından. Besh minut kem onda – Ona beş kala. Eqli kem adem – Aklı az adam. II. Mushu kemgiche – Şu ana kadar.

kem-kem

Eksik.

kem-kuta

f. Eksik, kusur.

kem-quwwet

f.u. Kuvvetsiz, zayıf.

kembighel

f. Fakir, yoksul.

kembighelchilik

f.u. Fakirlik, yoksulluk.

kembighelleshken

f.u. Yoksullaşmış.

kembighelleshmek

f.u. Yoksullaşmak.

kembighelleshtürmek

(kembighelleshmek'ten) Fakirleştirmek, yoksullaştırmak.

kembighellik

f.u. Yoksulluk. Kembighellikte yashimaq – Yoksullukta yaşamak.

kemchet

Samur. Kemchet tumaq – Samur kürklü baş kabı.

kemchil

f.u. Eksik, az.

kemchilik

f.u. Kusur, eksiklik.

kemchiliksiz

f.u. Kusursuz, eksiksiz.

kemchillik

f.u. Açıklık, sıkıntı, yokluk, eksiklik.

kemchimek

Ölçmek.

kemchin

f.u. Yetersiz, az.

kemchinlik

f.u. Yetersizlik, azlık.

kemde

Mushu kemde – Şu anda.

kemdidar

f. Az görünmek; nadir bulunmak. Kem didar bolup kettingiz – Seyrek görünüyorsunuz.

kemen

Kement.

kemer

f. Kemer.

kemgep

f. Az sözlü.

kemgeplik

f.u. Az sözlülük.

kemgiche

Mushu kemgiche – Şu ana kadar.

kemilek

Yay.

kemlesh

f.u. bk. kémeytish.

kemlik

f.u. Eksiklik. Kemlik qilmaq – Eksik olmak.

kempe

ağ. Pelin, akpelin.

kempir

Yaşlı kadın, nine.

kempirlik

Yaşlılık (kadın yaşlılığı).

kempüt

r. Şeker, şekerleme, bonbon,.

kemsheymek

Eğilmek, bükülmek.

kemsheytmek

(kemsheymek'ten) Eğmek, bükmek.

kemshük

Bükük.

kemsitilmek

f.u. Aşağılanmak; hor görülmek.

kemsitish

f.u. Aşağılama; hor görme.

kemsitmek

f.u. Aşağılamak; hor görmek.

kemter

f.u. Alçak gönüllü; mütevazı, kibirsiz.

kemterin

kit. Alçak gönüllü; mütavazı.

kemtük

Kusur, noksan, eksiklik, aksaklık, pürüz. Tili kemtük – Konuşması kekemeli.

kemzul

r. Ceket.

kenare

f. Kenar, kıyı.

kendir

Keten, kendir, kenevir. Kendir yéghi – Kendir yağı.

keng

Geniş. Keng kocha – Geniş cadde. Ichi keng – İçi geniş. Köngli keng adem – Gönlü geniş adam.

kengchilik

Bolluk, bereket 2. Erkinlik, özgürlük, serbestlik. Kengchilik qilmaq – Serbest bırakmak.

kengletmek

bk. kéngeytmek.

kenglik

Geriışlik. Kochining kengligi – Caddenin genişliği. Bu kiyim manga kenglik qilidu – Bu elbise bana büyük olur.

kengri

I Geniş. Cheksiz kengri ékinzarliq – Uçsuz bucaksız geniş ekinlik (tarla) II Bükülü, eğri.

kengrichilik

Bolluk, bereket.

kengtasha

Geniş, büyük.

keniz

bk. kenizek.

kenizek

tar. Saraydaki köle kızlar.

kenji

Küçük, sonuncu. Kenji oghlum – Küçük oğlum.

kent

Kent; büyük köy; kasaba.

kepe

Kulübe, köylü kulübesi.

kepez

bk. kéwez.

kepil

a. Kefil. Kepil bolmaq – Kefil olmak.

kepilik

ağ. Kelebek.

kepin

a. Kefen.

kepish

ağ. Kerpiç, tuğla; bk. xish I.

kepkür

f. Kevgir.

keplesh

(keplimek'ten) Kapatma, tıkama.

kepleshmek

Tıkanmak.

kepleshtürmek

(kepleshmek'ten) Tıkandırmak.

kepleshtürüsh

Tıkandırma.

keplimek

Kapatmak, tıkamak.

kepshelesh

Lehimleme.

kepshelimek

Lehimlemek.

kepter

f. Güvercin.

kepterwaz

f. Güvercin ile meşgul olan kimse.

kepterxana

f. Güvercinlik, güvercin yuvası.

kepük

ağ. bk. körük.

keriwa

ağ. bk. kehriwa.

kerk

zool. Gergedan.

kerke

Cüce, bodur, bücür.

kermek

Açmak 2. Düzeltmek, doğrultmak 3. Germek 4. Kabartmak. Kökrek kérip – Göğüsünü kabartıp.

kerre

a. Kere, defa, kez, sefer.

kesek

ağ. Kerpiç.

keshp

a. Keşif. Keshp qilmaq – Keşfetmek.

keshpiyat

a. Keşfiyyat.

keshpiyatchi

a.u. Keşfeden, yaratan.

keshpiyatchiliq

a.u. Keşfiyyatçılık, yaratıcılık.

keshte

İşleme. Keshte yaghliq – İşleme örtü.

keshtilenmek

İşleme yapılmak.

keshtiletmek

(keshtilimek'ten) İşleme yaptırmak.

keshtilik

İşlemeli.

keshtilimek

İşleme yapmak.

kesik

Kesik.

kesil

Üzül-késil – Kesin halde, katî.

kesilish

Kesilme.

kesip

a. Meslek. Ata kespi – Ata mesleği.

kesipchi

a.u. Zanaatçı, esnaf. Kesipchiler uyushmisi – Esnaflar derneği (sendikasi).

kesipdash

a.u. Meslektaş.

kesipdashliq

Meslektaşlık.

kesir

a. Kesir. Addiy kesirler – Bayağı kesirler. Onluq kesirler – Ondalık kesirler.

keskin

Keskin, sivri, ciddi. Keskin weziyet – Ciddi vaziyet; ciddi ortam.

keskinleshmek

Keskinleşmek, sivrileşmek, ciddileşmek.

keskinleshtürmek

(keskinleshmek'ten) Keskinleştirmek, sivrileştirmek, ciddileştirmek.

keskinleshtürüsh

Keskinleştirme, sivrileştirme, ciddileştirme.

keskinlik

Keskinlik, sivrilik, ciddilik.

kesküzmek

(kesmek'ten) Kestirmek.

kesküzüsh

Kestirme.

keslen

bk. keslenchük.

keslenchük

zool. Kertenke, kertenkeler.

kesmek

Kesmek. Késip tashlimaq – Keşivermek. Yette ölchep bir kes – Yedi ölç bir kes. Otun kesmek – Odun kesmek. Sözni kesmek – Sözü kesmek; söze müdahale etmek. Késip ötmek – Doğrudan doğruya geçmek. Késip chüshmek – Keserek inmek.

kesp

a. bk. kesip.

kespiy

a. Meslekî; meslekle ilgili. Kespiy orun – Meslekle ilgili kutum.

ketken

Pek, çok, aşın. Ketken haraqxor – Çetin içici, çok içen, rakı düşkünü.

ketkülük

Némancha yoqap ketkülük? – Niye o kadar kaybolmak?

ketküzmek

(ketmek'ten) Kaçırmak, gidermek, silmek. Pürsetni ketküzmek – Fırsatı kaçırmak. Daghni ketküzmek – Lekeyi silmek.

ketküzüsh

Kaçırma, giderme, silme.

ketmek

Gitmek. Ket! – Git! U nege ketti? – Nereye gitti? Ketmisem bolmas – Gitmezsem olmaz. Ketseng kétiwegin – Gitmek istersen git. Kélip-kétip yürüng – Ara sıra gel; uğra. Bu ishke köp pul ketti – Bu işe çok para harcandı. Dagh ketti – Leke silindi. Uyqugha ketti – Uyudu. Élip ketti – Götürdü. Qorqup ketti – Korktu. Cheksiz ketken étizlar – Uçsuz bucaksız tarlalar. Qurup ketkür! – Mahvol! Lanet olsun! Ketken haraqxor – Çetin içici; rakı düşkünü. Özidin ketti veya hoshidin ketti – Bayıldı.

ketmen

Çapa. Ketmen chapmaq – Çapa ile yer kazmak.

ketmenchi

Çapacı; iyi çapa kullanan kimse.

kewser

a. Cennet pınarı.

kexlik

ağ. bk. keklik.

keydürmek

ağ. bk. kiydürmek.

keygülük

Giyilir, giyilebilir. Keygüligi qalmighan – Giyilebilecek değil.

keygüzmek

bk. kiygüzmek.

keyki

ağ. bk. keki.

keymek

ağ. bk. kiymek.

keyni

Arkası. Keyni put – Arka ayak.

keyni-keynidin

Arka arkaya; ardarda.

keynide

Arkasında.

keynidin

Arkasından.

keynige

Arkasına, ardına. Keynige tartmaq – Geriye çekmek.

keyp

a. Keyif. U keypimni buzdi – O keyfimi bozdu.

keypchilikte

a.u. Serhuşlukta.

keypiyat

a. Keyfiyet. Söhbet dostane we semimiy keypiyatta ötti – Sohbet dostça ve samimi halde geçti.

keyplenmek

a.u. Keyiflenmek, neşelenmek, hoşlanmak.

keyplik

a.u. Neşeli, keyfi yerinde.

keypsiz

a.u. Keyifsiz.

keypsizlenmek

a.u. Keyifsizlenmek.

keypsizlik

a.u. Keyifsizlik.

keypu-sapa

a. Keyif ve sefa.

keyze

ç. Evlek. Keyze qilmaq – Evlek yapmak.

kezdürmek

(kezmek'ten) Gezdirmek.

kezdürüsh

Gezdirme.

kezgüchi

Gezen, gezip dolaşan.

kezmek

Gezmek.

kibirdar–kiyoghlan

[ Previous ] [ Next ]

kibirdar

a.f. Kibirli.

kibirdarliq

a.f.u. Kibirlilik.

kichik

Küçük. Kichik oghlum – Küçük oğlum. Kichik xotun – Kuma.

kichikine

Küçücük.

kichiklenmek

Küçülmek.

kichikleshmek

Küçülmek.

kichikletmek

(kichiklimek'ten) Küçültmek.

kichiklik

Küçüklük. Kichiklik qilmaq – Çocukluk etmek, küçüklük etmek.

kichiklimek

Küçülmek.

kichkine

Küçük.

kichkinilik

Küçüklük.

kigiz

Keçe. Kigiz qalpaq – Keçeden yapılmış baş kabı; keçe kalpak.

kikirdek

Boğaz.

kiler

ağ. Kertenke.

kilogram

r. Kilogram, kilo.

kilogramliq

r.u. Kilogramlık, kiloluk.

kilométr

r. Kilometre.

kilométrliq

r.u. Kilometrelik. Ikki min'g kilométrliq tömür yol – İki bin kilometrelik demir yol.

kilowat

r. Kilovat. Kilowat saet – Kilovat saat.

kiltang

Reze.

kim

Kim. U kim? – O kim? Kimde? – Kimde? Kimsen? – Kimsin? Kim bolmisun – Kim olursa olsun.

kimdur

Kimdir.

kimerse

tar. Şey, nesne.

kimlik

Kimlik. Uning kimligini bilmeymen – Onun kim olduğunu bilmiyorum.

kimxap

f. Simli kumaşla yapılmış palto.

kinaye

a. Kinaye. Kinaye qilmaq – Kinaye yoluyla söylemek.

kinayilik

a.u. Kinayeli.

kindik

anat. Göbek. Kindik anisi – Göbek annesi (göbeğini kesen kadın).

kinesh

Kasvet, hüzün, gönül kırıklğı.

kinez

r. Prens.

kinezlik

r.u. Prenslik.

kinimek

Kasvet, hüzün, gönül kırıklığı.

kinishka

r. Küçük defter; banka defteri.

kino

r. Sinema. Renglik kino – Renkli sinema. Kino körmek – Sinema seyretmek.

kinolashturmaq

r.u. Sinemalaştırmak; sinema haline getirmek.

kinoxana

r.f. Sinema salonu.

kipaye

a. Kifaye, kifayet, yetişir.

kipayilenmek

a.u. Yeterli olmak.

kipik

ağ. bk. kirpik.

kir

Kir 2. Çamaşır (kirli çamaşır). Kir yuymaq – Çamaşır yıkamak. Qulaq kiri – Kulak kiri.

kira

f. Kira. Kiragha almaq – Kiralamak; kirada oturtmak. Kiragha qoymaq – Kiraya vermek.

kirakesh

f. Arabacı, mekkareci.

kirakeshlik

f.u. Arabacılık, mekkarecilik.

kirchi

Çamaşırcı kadın.

kirgürmek

ağ. bk. kirgüzmek.

kirgüzdürmek

Girdirtmek; içine sokturtmak.

kirgüzmek

(kirmek'ten) Girdirmek; içine sokturmak. Ishqa kirgüzmek – İşe yerleştirmek. Urup kirgüzmek – Döverek içeri sokmak. Ishtirip kirgüzmek – İterek içeri sokmak. Jan kirgüzmek – Can vermek; canlandırmak. Qolgha kirgüzmek – Ele geçirmek.

kirgüzüsh

Girdirme.

kirgüzüshmek

Beraber içeri girdirmek (sokmak).

kirlenmek

Kirlenmek.

kirlesh

Kirlenme.

kirleshtürmek

Kirletmek.

kirletmek

(kirlimek'ten) Kirletmek.

kirlik

Çarşaf; yorgan çarşafı.

kirlimek

Kirlemek.

kirlinish

Kirlenme.

kirlitiwetmek

Kirletivermek.

kirmek

Girmek. Ichkiri kiring – İçeri girin. Kirip almaq – Girmek. Xizmetke kirmek – İşe girmek. Egher méning gépimge kirgen bolsang – Eğer benim sözümü dinleseydim. U on yashqa kirdi – O on yaşa girdi. Ununggha jan kirdi – Ona can girdi. Béshigha aq kirgen – Saçı ağarmış; saçma ak düşmüş. Qerizge kirdim – Borca girdim. Kech kirdi – Akşam oldu.

kirpe

zool. Kirpi.

kirpich

Kerpiç.

kirpik

Kirpik. Kirpik qaqmay tangni atquzdum – Sabaha kadar uyumadım.

kirpiktik

Kirpikli; bol ve uzun kirpiğe sahip olma hali.

kirxana

u.f. Çamaşırhane.

kise

Cep.

kish

Tavuğu kuvalamak için kullanılan taklidî ses.

kishen

Zincir (ayağa vurulan zincir). Kishen salmaq – Zincir vurmak.

kishenlenmek

Zincirlenmek.

kishenlesh

Zincir vurma.

kishenletmek

(kishenlimek'ten) Zincir vurdurmak.

kishenlimek

Zincir vurmak.

kishi

Kişi, adam. Xotun kishi – Kadın. Kishi bolghan kishining kishi bilen ishi bar, kishi bolmighan kishining kishi bilen néme ishi bar – Ancak kişiliği olan kişi, kişi ile ilgilenir.

kishin

Kışın.

kishmish

Kuru üzüm.

kishnesh

Kişneme. Kishneshke bashlimaq – Kişnemeye başlamak.

kishnimek

Kişnemek. Atlar kishneydu – Atlar kişner.

kishoghal

ağ. bk. küyoghul.

kislorod

r. Oksijen.

kitap

a. Kitap. Hésap kitabi – Hesap kitabı.

kitapche

a.u. Kitapçe; küçük kitap.

kitapxana

a.f. Kitap evi.

kiydürmek

(kiymek'ten) Giydirmek.

kiygüzmek

bk. kiydürmek.

kiygüzüsh

Giydirme.

kiyik

zool. Giyik.

kiyilmek

Giyilmek.

kiyim

Giyim, giysi, giyim kuşam.

kiyim-kéchek

Giyim kuşam.

kiyimlik

Giyim kuşam için kullanılan ku maş.

kiyindürmek

Giyindirmek.

kiyindürülmek

Giyindirilmek.

kiyinishmek

Beraber giyimlerini giymek.

kiyinmek

Giyinmek.

kiyish

Giyme.

kiymek

Giymek.

kiyoghlan

ağ. bk. küyoghul.

klassik–klassikiliq

[ Previous ] [ Next ]

klassik

r. Klasik. Klassik eserler – Klasik eserler.

klassikiliq

r.u. Klasik, klasik olan.

knez–knezlik

[ Previous ] [ Next ]

knez

r. Prens.

knezlik

r.u. Prenslik; prens olma hali.

kocha–koza-koza

[ Previous ] [ Next ]

kocha

I f. Cadde, sokak. Tar kocha – Dar sokak. Xalta kocha – Çıkmaz sokak. Kochida qalmaq – Sokakta kalmak. II Buğday kalıntısı (durusu).

kochash

Engel olma, karıştırma.

kochimaq

Engel olmak, karıştırmak.

kodang

Çukur, kuyu.

kokat

Yeşillik, bitki. Loyla kokat – bot. karapazı, kazayağı.

kokurash

Dökülme 2. Şırıldama, guruldama.

kokurimaq

Dökülmek 2. Şırıldamak, guruldamak.

kolanmaq

Kurcalanmak, oyulmak, açılmak.

kolash

Kurcalama, oyma, açma.

kolashmaq

Beraber kurcalamak; beraber oymak; beraber açmak.

kolashturmaq

Oymak, karıştırmak. 2. Araştırmak, bilmeye çalşmak.

kolatmaq

(kolimaq'tan) Kurcalatmak, oydurmak, açtırmak.

kolatquzmaq

bk. kolatmaq.

kolatquzush

Kurcalatma, oydurma, açtırma.

koldurma

Küçük çan; çınçın, çıngırak.

kolimaq

Kurcalamak, kazmak, oymak, açmak. Kolap chiqarmaq – Kazıp çıkarmak.

kolléktip

r. Topluluk.

kolun

Ateş yeri.

kolunush

Kurcalanma, oyulma, açılma.

kolushush

Beraber kurcalama; beraber oyma, beraber açma.

kolutush

Kurcalatma, oydurma, açtırma.

kolxoz

r. Kolhoz; kollektif çiftlik.

komanda

r. Kumanda, emir. Komanda qilmaq – Emir vermek.

komandir

r. Komutan.

kombayn

r. Kombayn.

kombaynchi

r.u. Kombayn makinisti.

kombinat

r. Kombina, fabrika.

komissar

r. Komiser.

komissiye

r. Komisyon, encümen. Teptish konnssiyisi – Teftiş komisyonu.

komitét

r. Komite. Partiye komitéti – Parti komitesi.

kommuna

r. Komün. Parizh Kommunisi – Paris Komünü.

kommunist

r. Komünist. Kommunistlar partiyisi – Komünist partiyisi.

kommunizm

r. Komünizm.

kompartiye

r. Komünist Partisi.

kompozitor

r. Kompozitör, besteci, bestekar.

kompozitorluk

r.u. Kompozitörlük, bestecilik, bestekarlık.

komprador

r. Komprador. Komprador burzhuaziye – Komprador burjuvazi.

komsomol

r. Komsomol.

komédiye

r. Komedya, komedi.

koméndant

Komutan. Bash komandan – Baş komutan.

koméndantliq

Kumutanlık. Koméndantliq qilmaq – Kumutanlık yapmak.

kon'grés

f. Kurultay, kongre. Pütün dunya tinchliq kon'grési – Bütün dünya barış kurultayı.

kona

f. Eski. Kona til – Eski dil. Kona sheher – Eski şehir. Kona jem'iyet – Eski toplum.

koniliq

f.u. Eskilik.

koniratmaq

f.u. (konirimaq'tan). Eskitmek, yıpratmak.

konirighan

f.u. Eskimiş.

konirimaq

f.u. Eskimek.

konkrét

Sarih, açık. Konkrét mesililer – Açık meseleler.

konsul

f. Konsolos. Bash konsul – Baş konsolos.

konsulxana

f. Konsolosluk.

konsért

Konser. Konsért qoyup bermek – Konser vermek.

konsérwa

r. Konserve. Konsérwa qilmaq – Konserve yapmak.

konsérwator

r. Tutucu, muhafazakar. Konsérwatorlar Partiyisi – Muhafazakarlar Partisi.

konsérwatorluq

r.u. Muhafazakarlık, tutuculuk.

kontrol

r. Kontrol, denet.

kontrolsiz

r.u. Kontrolsuz.

konwért

r. Zarf.

koopératiw

r. bk. kopiratip.

kopiratip

r. Kooperatif.

kopiratipchi

r.u. Kooperatifta çalışan.

kopiratipchilik

r.u. Koopetatifleşme hali.

kopiratsiye

r. Kooperatif.

kopiratsiyileshmek

r.u. Kooperatifleşmek. v.

kopiratsiyileshtürmek

r.u. (kopiratsiyileshmek'ten) Kooperaüfleştirmek.

kor

Kör. Kor bolmaq – Kör olmak. Kor qilmaq – Kör etmek.

kora

Tepsi.

korluq

f.u. 1. Körlük 2. Uzağı görmezlik.

korpus

r. Kısım, bölük.

korréktor

r. Düzeltici.

kosa

Köse. Aldar Kosa – Aldatıcı Köse (Türkistan efsanelerinde aldatıcı ve güldürücü fıkraların kahramanı).

kota

f. Kısa. Kota ömürlik – Kısa ömürlü.

kotuldaq

Homurdanan, hırçın, homurdanma huyu olan.

kotuldaqliq

Homurdanma huyu.

kotuldash

Homurdanma, mırıldama.

kotuldatmaq

(kotuldimaq'tan) Mırıldatmak.

kotuldimaq

Mırıldamak, homurdanmak.

koya

ağ. Maşrapa; büyük bira bardağı.

koychen

ç. Lira, para.

koyza

ç. Kelepçe.

koza

Tepsi; bk. kora.

koza-koza

Koza-koza qilmaq – Kışkırtmak.

kruzhok–kruzhok

[ Previous ] [ Next ]

kruzhok

r. Dernek.

kuchurlash–kuza

[ Previous ] [ Next ]

kuchurlash

Fısıldama, fışırdama.

kuchurlimaq

Fısıldamak, fışırdamak.

kultiwator

r. Kültivatör.

kulup

r. Salon.

kumaq

ağ. Dişsiz ağız.

kumlach

Samanlı kerpiç.

kumurta

bk. kumuta.

kumuta

Böcek, cibin.

kunlük

Günlük. Üch künlük – Üç günlük. Künlük ish – Günlük iş.

kup

I r. Küb. Kup métr – Metre küb. II Tulum, kırba.

kurs

Kurs, sınıf. Sawat chiqirish kursi – Okuma yazma ögrenme kursu. Kisqa müddettik kurs – Kısa süreli kurs.

kursimaq

Uyandırmak, uyarmak.

kuruldash

Vakvaka etme, bağırma.

kuruldimaq

Vakvaka etmek, bağırmak. Kurushka – r. Büyük bardak.

kusa

ağ. Sıra, peyke.

kuta

Kısa. Eqli kuta – Aklı kısa, akılsız.

kutupxana

a.f. Kütüphane, kitaplık. Sheher kutupxanisi – Şehir kütüphanesi.

kuwak

Bos.

kuwaklik

Bosluk.

kuza

ağ. bk. kömzek.

kwadrat–kwadrat

[ Previous ] [ Next ]

kwadrat

r. Kare.

kéche–kézish

[ Previous ] [ Next ]

kéche

Gece. Bir kéchisi – Bir gecesi. Edibiyat kéchisi – Edebiyat gecesi (şöleni).

kéche-kündüz

Gece gündüz.

kéchek

Kiyim-kéchek – Elbise, giysi, giyim kuşam.

kéchiche

Sabaha kadar. Kéchiche yighlitip chiqti – Sabaha kadar ağlattı.

kéchik

Geçit.

kéchikish

Gecikme.

kéchikmek

Gecikmek.

kéchiktürmek

(kéchikmek'ten) Geciktirmek. Kéchiktürüp bolmaydighan ish – Geciktirilmesi imkansız iş. Kéchiktürmestin – Geciktirmeden.

kéchiktürmey

Geciktirmeden.

kéchiktürülmek

Geciktirilmek.

kéchiktürüsh

Geciktirme.

kéchilep

Geceleyin, gece boyunca.

kéchilik

Gecelik.

kéchirerlik

Affedilir derecede; bağışlanabilir.

kéchirilmeslik

Affedilmezlik, bağışlanmazlık.

kéchirim

Af. Kéchirim sorimaq – Af dilemek.

kéchirish

Affetme, bağışlama.

kéchirme

Heyecan, duygu. Ichki kéchirme – Duygu.

kéchirmek

Affetmek. Kéchirisiz! – Affedin! Kéchiring! – Affedin!

kéchirmeslik

Affetmezlik, bağışlamazlık. Kéchirmeslik eyp – Bağışlanmaz ayıp.

kéchish

I Nehri (suyu) yürüyerek geçme. II Bağışlama.

kéchisi

Gecesi.

kékech

Kekeme, dilsiz.

kékechlik

Kekemelik, dilsizlik.

kékechlimek

Kekelemek.

kékesh

bk. kékech.

kékirik

Geğirti, geğirme.

kékirish

Geğirme.

kékirmek

Geğirmek.

kékirtek

Boğaz. Qizil kékirtek – Kırmızı boğaz.

kékirtmek

(kékirmek'ten) Geğirtmek.

kékiymek

ağ. bk. kékirmek.

kélengsiz

Ağır, kaba. Kélengsiz adem – Ağır adam.

kélengsizlik

Ağırlık, kabalık.

kéler

Gelecek. Kéler yil – Gelecek yıl.

kélerki

Gelecek. Kélerki kün – Gelecek gün.

kélesi

bk. kélerki.

kélichek

Gelecek. Kélichekte – Gelecekte.

kélidighan

Gelecek. Kélidighan yil – Gelecek yıl. Kélidighan zaman – Gelecek zaman.

kélim-kétim

Gelen giden. Kélim-kétimi köp öy – Gelen gideni (misafiri) çok ev (aile).

kélin

Gelin. Qizim sanga éytay, kélinim sen angla – d. Kızım sana söyleyim, gelinim sen dinle.

kélinchek

Gelin 2. Yeni evli gelin (genç gelin).

kélish

I Gelme, geliş. Qolimizdin kélishiche – Elimizden geldiği kadar. II gr. Hal (isim hali). Bash kélish – Yalın hal. Égilik kélish – İyelik hali. Chüshüm kélish – Akuzatif hali. Yönülüsh kélish – Yön hali. Chiqish kélish – Ayrılma hali. Orun kélish – Bulunma hali.

kélishelmeslik

Uzlaşmazlık, anlaşmazlık.

kélishim

Anlaşma, sözleşme, uzlaşma. Kélishimge kelmek – Anlaşmak.

kélishimchan

Uzlaşabilir, uyumlu.

kélishimchanliq

Uzlaşabilme hali; uyum sağlama hali.

kélishish

Gelme, beraber gelme 2. Anlaşma 3. Yakışma.

kélishken

Boylu boslu 2. Güzel, yakışıklı.

kélishkenlik

Boylu boslu olma hali 2. Güzellik, yakışıklılık.

kélishkür

Tuhaf adam; garip adam.

kélishmek

Gelmek; beraber gelmek 2. Anlaşmak 3. Yakışmak.

kélishmes

Yakışmaz, çirkin.

kélishmeslik

Aksilik, ihtilaf, geçimsizlik.

kélishmigen

Uygunsuz, tuhaf, gülünç. Alla qandaq kélishmigen ish – Bir türlü tuhaf iş. 2. Yakışmamış.

kélishmigenlik

Saçmalık, aksilik, tuhaflık 2. Yakışmamışlık.

kélishtürgüchi

Aracı.

kélishtürmek

(kélishmek'ten) 1. Uzlaştırmak 2. Yakıştırmak.

kélishtürülmek

Uzlaştırılmak 2. Yakıştırılmak.

kélishtürüsh

Uzlaştırma 2. Yakıştırma.

kéliwara

Ahmak.

kéliwarliq

Ahmaklık.

kémalche

f. ağ. Keman yayı.

kéme

Gemi. Yelkenlik kéme – Yelkenli gemi.

kémeygüchi

mat. Eksilen.

kémeymek

Eksilmek, azalmak.

kémeytilish

Eksiltilme, azaltılma.

kémeytilmek

Eksiltilmek, azaltılmak.

kémeytish

Eksiltme, azaltma.

kémeytiwetmek

Eksiltivermek, azaltıvermek.

kémeytiwétish

Eksiltiverme, azaltıverme.

kémeytmek

(kémeymek'ten) Eksiltmek, azaltmak.

kémichi

Gemici.

kémichilik

Gemicilik. Kémichilik zawodi – Gemicilik fabrikası.

kémimek

bk. kémeymek.

kémirish

Kemirme.

kémirmek

Kemirmek.

kémirtish

Kemirtme.

kémirtmek

(kémirmek'ten) Kemirtmek.

kémisazliq

u.f.u. bk. kémichilik.

kémish

Eksilme, azalma.

kémitmek

bk. kémeytmek.

kémiyish

Eksilme, azalma. Deryada sunin kémiyishi – Nehirde suyun azalması.

kéngesh

Öğüt, danışma, akıl 2. Meclis 3. Kurul 4. Şura. Ilmiy kéngesh – İlmî şura. Herbiy kéngesh – Askerî şura. Kéngesh sorimaq – Danışmak.

kéngeshme

Kurul. Iqtisadiy kéngeshme – İktisadî işler kurulu.

kéngeshmek

Danışmak, konuşmak.

kéngeymek

Genişlemek.

kéngeytilgen

Genişletilmiş. Kéngeytilgen mejlis – Genişletilmiş toplantı (oturum).

kéngeytilmek

Genişletilmek.

kéngeytish

Genişletme.

kéngeytmek

(kéngeymek'ten) Genişletmek.

kéngeytürmek

bk. kéngeytmek.

kéngeytürülmek

Genişletilmek.

kéngishish

Danışma, konuşma.

kénizek

f. bk. kenizek.

képek

Kepek. Bashning képigi – Başın (saçın) kepeği.

képekleshmek

Kepekleşmek.

képeklik

Kepekli.

képen

a. Kefen.

képenlesh

a.u. Kefenleş.

képenletmek

a.u. (képenlimek'ten) Kefenletmek.

képenlimek

Kefenlemek.

képilek

bk. képinek.

képillik

a.u. Kefillik. Képillik bermek – Kefil olmak.

képinek

Kelebek.

képinlik

a.u. Kefenlik.

kér

Açık kahve rengi (genelde at rengi için kullanılır).

kérek

Gerek, lazım. Kérigi bar – Gerekli. Kérigi yok – Gereksiz. Néme kérigi bar? – Ne gereği var. Kérek bolghanda – Gerektiğinde. Kérigiche éling – Gerektiği kadar alın. Kétishim kérek – Gitmem gerek. Kérektin chiqip qalmaq – Yıpranmak, yorulmak, işe yaramamak. Néme kérek? – Ne gerek?

kérek-yaraq

Donatı, teçhizat.

kéreklik

Gerekli.

kéreksiz

Gereksiz.

kéreksizlik

Gereksizlik.

kérilish

Gergin olma, gerinme.

kérilmek

Gergin olmak, gerinmek.

kérish

Germe.

kérmek

Germek.

kérosin

r. Gaz yağı. Kérosin lampa – Gaz yağı lambası.

kértik

Kesme, kertme, kertik, kesik.

kések

Parça; ham tuğla.

késel

Hasta. Késel tartmaq – Hastalanmak.

késellenmek

Hastalanmak.

késellik

Hastalık.

késellinish

Hastalanma.

késelmen

u.f. Hastalı, sağlıksız.

késelmenlik

u.f.u. Hastalık; hasta olma hali.

késelxana

u.f. Hastahane.

késilmek

Kesilmek.

késim

Kesim.

késindi

Kesinti, kırıntı, kırpıntı.

késir

Kabahat, suç. Uning késiridin – Onun kabahatından.

késirlik

Kabahatli, suçlu.

késish

Kesme.

késiwalmaq

Kesmek, kesivermek, kestiğini almak.

késiwetmek

Kesivermek.

késiwur

Yankesici.

késiwétish

Kesiverme.

kétim

Kırık, parça, kalıntı, kırıntı.

kétish

Gitme, gidiş. Aldida kétish – Önde gitme.

kétishmek

Beraber gitmek.

kéwez

Pamuk, ham pamuk.

kéwezlik

Pamuk tarlası.

kéyek

ağ. bk. kérek.

kéyin

Sonra 2. Arka, geri. Kéyin chekinmek – Geriye çekilmek. Kéyin ketmek – Geriye gitmek. Keynide – Gerisinde. Keynimde – Arkamda. Keyningge qara – Arkana bak. Keynide qalmaq – Gerisinde kalmak. Ishikning keynide turup turung – Kapının arkasında bekleyin. Kéyin yanmaq – Geri dönmek. Kéyin yandurmaq – Geri çevirmek.

kéyinche

Sonra.

kéyinki

Sonraki. Kéyinki yillarda – Sonraki yıllarda. Buningdin kéyinki – Bundan sonraki.

kéyinsige

Sonra.

kézik

t. Tifo, tifüs.

kézinek

ağ. bk. kenizek.

kézish

Gezme, geziş.

köch–közüküsh

[ Previous ] [ Next ]

köch

I Çığ. II Göç; göçebe konağı. III ağ. bk. xotun.

köchet

Fide 2. Fidan. Köchet tikmek – Fidan dikmek.

köchetxana

u.f. Fidelik, fidanlık.

köchetzar

u.f. Ağaçlık, ormanlık.

köchetzarliq

u.f.u. bk. köchetzar.

köchiküy

Ara sokak, yan sokak, küçük ve dar sokak.

köchme

Taşınan, taşınılabilir. Köchme mülük – Seyyar mülk; taşınılan mülk.

köchmek

Taşınmak, göç etmek. Yéngi jaygha köchtüm – Yeni yere (eve) taşındım.

köchmen

Göçmen. Köchmenler – Göçmenler.

köchmenchi

Göçebe.

köchmenlik

Göçebelik.

köchmes

Taşınmaz, sabit. Köchmes mülük – Taşınmaz mülk.

köchürme

Kopya. Qutadghu Bilikning erep élipbéside yézilghan köchürmisi – Kutadgu Bilik'in Arap alfabesi ile yazılmış kopyası.

köchürmek

Geçirmek 2. Göç ettirmek, taşındırmak 3. Kopya etmek.

köchürtmek

(köchürmek'ten) 1. Göç ettirtmek, taşmdırtmak 2. Kopya vermek.

köchürtülmek

Göç ettirilmek; taşmdırtılmak 2. Kopya verilmek.

köchürtüsh

Göç ettirme; taşındırtma 2. Kopya verme.

köchürüsh

Geçirme 2. Göç ettirme; taşındırma 3. Kopya etme.

köchürüshmek

Beraber taşındırmak 2. Beraber kopya yapmak.

köchürüwalmaq

Kopya etmek.

köchürüwetmek

Geçirmek, taşındırmak, yerini değiştirmek, göç ettirmek.

köchürüwélish

Kopya etme.

köchürüwétish

Geçirme, taşındırma, yerini değiştirme, göç ettirme.

köchüsh

Taşınma, göç etme.

köchüsh-konush

Göç etme, taşınma.

köde

ağ. bk. piyaz.

kögen

ağ. Güvercin; bk. kepter.

kögilek

ağ. bk. köynek.

kögüm

ağ. Görüşme, buluşma, randevu.

kök

I Gök, mavi. Kök köz – Mavi göz. Qizilchining köki – Pancarın yaprağı. II Yeşillik. Kök chiqarmaq – Filizlenmek.

kökche

Bir tür kavun.

kökchi

Sebzeci.

kökchilik

Sebzecilik.

kökdat

u.f. Küf, küf bağlamak.

kökeltey

İnatçı, harın, aksi; bk. kökeme.

kökelteylik

İnatçılık, harınlık, aksilik.

kökeme

İnatçı, harın, aksi; bk. kökeltey.

kökentey

bk. kökének.

kökergen

Küflenmiş.

kökermek

Yeşermek, yeşillenmek 2. Sapsarı kesilmek 3. Küf tutmak.

kökertilmek

Yeşillendirilmek, ağaçlandırılmak.

kökertish

Ağaçlandırma; yeşil sahalar kurma.

kökertmek

Ağaçlandırmak; yeşil sahalar kurmak.

kökhütel

ağ. bk. kökyötel.

kökkük

ağ. bk. kakkuk.

köklek

ağ. bk. köklem.

köklem

Bahar. Köklem kélip delderexler yashardi – Baharın gelmesiyle ağaçlar yeşillendi. Köklemde – Baharda.

köklemki

Bahardaki; bahara ait. Köklemki térilghu – Bahardaki ekin.

köklesh

I Teğelleme. II Filizlenme.

kökletmek

I (köklimek'ten I) Teğelletmek. II (köklimek'ten II) Filizlendirmek.

köklimek

I Teğellemek. II Filizlenmek.

köklitish

I Teğelletme. II Filizlendirme.

kökmek

ağ. Geyik; bk. bugha.

kökmet

ağ. bk. jeyren.

köknar

Haşhaş.

köknarchi

Narkotik tiryakisi.

kökput

ağ. Sincap; bk. tiyin.

kökqagha

zool. Mavi karga.

kökrek

Göğüs; bk. kökse.

kökse

Göğüs. Köksüm échildi – İçim rahatladı.

kökshal

t. Kazıklı humma.

kökséghiz

bot. Sakız ağacı.

köktalghu

ağ. bk. dumbaqchi.

köktash

Göztaşı, bakır sülfatı.

köktat

Sebze. Köktat baziri – Sebze pazarı.

köktatchi

Pazarcı, sebzeci.

köktatchiliq

Pazarcılık, sebzecilik.

köktatlik

Sebze bahçesi.

köktérek

Ak kavak.

kökwéshi

Mirab (tarladaki sulama işlerinin sorumlusu).

kökya

ağ. Yaban eşeği.

kökyötel

t. boğmaca.

kökének

zool. Bozdoğan.

köküklimek

Guguk kuşunun ötmesi.

kökül

Kuşların gagası üstündeki ur.

köküle

Lüle, zülüf, bürçük, kakül. Béshingda köküleng bolsam – Başındaki kakülün olsam.

kökümtül

Mavimsi 2. Yeşillik.

köküntü

bk. kökümtül.

kökürüsh

bk. kökermek.

köküsh

Mavimsi 2. Yeşillik.

kökütüsh

ağ. bk. körsütüsh.

köküyün

At sineği, iviz.

kölche

Evlek.

kölchek

I 1. Su birikintisi 2. Küçük göl. II Tepsi. Bir kölchek qaymaq – Bir tepsi kaymak.

kölchi

ağ. bk. béliqchi.

kölem

Hacim, oylum, uzam, kaplam, şümul.

kölemlik

Hacimli.

kölenggüch

Silüet.

kölengke

Gölge. Kölengke chüshürmek – Gölge yapmak.

kölengkilik

Gölgeli.

kölge

ağ. Ağaç kömürü.

kömdürmek

(kömmek'ten) 1. Gömdürmek 2. Defnettirmek.

kömdürüsh

Gömdürme 2. Defnettirme.

kömech

Kömech qazan – Mangal, mısır kalburu.

kömek

Yardım. Kömek bermek – Yardım etmek.

kömekchi

Yardımcı.

kömekdash

bk. kömekchi.

kömekdashliq

Yardım etme hali.

kömeklishish

Yardımlaşma.

kömmek

Gömmek 2. Defnetmek.

kömmeqonaq

Mısır.

kömmeqonaqliq

Mısır tarlası.

kömtürmek

Çevirmek; tersine koymak; altım üstüne getirmek.

kömtürtmek

(kömtürmek'ten) Çevirtmek; altını üstüne getirtmek.

kömtürtüsh

Çevirtme; altını üstüne getirtme.

kömtürülmek

Çevrilmek; altını üstüne getirilmesi; ters koyulmak. Qéyighim kömtürülüp ketti – Kayığım alt üst oldu; Kayığım ters çevrildi.

kömtürülüsh

Çevrilme; alt üst olma; ters koyulma.

kömzek

Tepsi.

kömülmek

Gömülmek 2. Defnedilmek.

kömülüsh

Gömülme 2. Defnedilme.

kömür

Kömür. Tash kömür – Taş kömür. Yaghach kömür – Ağaç kömürü.

kömürchek

anat. Kıkırdak.

kömürcheklik

Kıkırdaklı.

kömürchilik

Kömürcülük.

kömürmek

Devirmek; altını üstüne ters çevirmek. Düm kömürmek – Ters devirmek.

kömürtmek

(kömürmek'ten) Devirtmek; altım üstüne ters çevirtmek.

kömürtüsh

Devirtme; altını üstüne ters çevirtme.

kömürülmek

Devrilmek; ters çevrilmek.

kömürülüsh

Devrilme; ters çevrilme.

kömürüsh

Devirme; altını üstüne ters çevirme.

kömüsh

Gömme 2. Defnetme.

kömüshmek

Beraber gömmek 2. Beraber defnetmek.

kömüwetmek

Gömüvermek 2. Defnedivermek. Hemme yaqni qar kömüwetti – Her taraf karla gömülüverdi.

kömüwétish

Gömüverme 2. Defnediverme.

kön

Deri (işlenmiş deri). Kön zawodi – Deri fabrikası.

könchi

Sepici.

könchilik

Sepicilik.

köndileng

Enine. Köndilingige kesmek – Enine kesmek.

köndürmek

(könmek'ten) 1. İkna etmek, inandırmak, kandırmak 2. Alıştırmak. Atni aran köndürdüm – Atı zorla alıştırdım.

köndürüsh

İkna etme, inandırma, kandırma 2. Alıştırma. Asaw atni köndürüsh – Kullanılmamış atı alıştırma.

könek

ağ. bk. köynek.

könelge

Ekşimiş süt mayası.

könglek

bk. köynek.

köngnek

ağ. bk. köynek.

köngül

Gönül. Ak köngül – Saf, temiz kalpli. Ala köngül – Tarafgir, samimiyetsiz. Uning sözliri könglümni yumshatti – Onun sözleri içimi rahatlattı. Köngülni yérim qilmaq – Mahzun olmak; gamlı olmak. Köngüldiki ish – İstenilen iş; arzu edilen iş. Könglümge keldi – Hissettim. Köngül kötermek – Eğlenmek; neşelenmek. Undaq qilishni könglüm kötermeydu – Öyle yapmayı istemem. Könglüm kötürüldi – Neşelendim. Köngül sowutmaq – Bıktırmak. Köngül qalmaq – Kırılmak, küsmek. Könglüm qaytti – Bıktım. Köngül qoymaq – Dikkat etmek. Könglüm tindi – Emin oldum; rahatladım. Könglüm chüshti – Gözüm kestirdi. Köngülni hosh qilmaq – Sevinmek; hoşlanmak. Köngli hosh – Neşeli, sevinçli. Könglüm tartmaydu – İstemiyorum. Köngülge tegmek – Rahatsız etmek; tiksindirmek. Könglüm toydi – Kanaat ettim. Könglüm sezdi – Hissettim. Köngül buzmaq – Bozulmak. Könglüngge püküp qöy – Aklında olsun. Köngül tartmaq – Arzu etmek; istemek. Köngül éytmaq – Başsağlığı dilemek. Köngül bermek – Gönül vermek; kendini vermek. Köngül bölmek – Dikkat etmek. Köngül almaq – Sevindirmek. Köngülge almaq – İncinmek, gücenmek, darılmak. Köngül aynimaq – Mide bulanmak. Könglüm aynidi – Midem bulandı. Köngül achmaq – Eğlenmek, neşelenmek. Köngül aghritmaq – Kırmak; rencide etmek. U könglümni aghritti – O gönlümü kırdı. Köngli yérim adem – Gönlü kırık adam. Könglüm toq – Eminim, memnunum. Könglüm bar – Gönlüm var. Könglüm yoq – Gönlüm yok. Könglü yumshaq adem – Yumuşak gönüllü adam. Könglide – Gönlünde. Köngüldikidek – Gönüldeki gibi. Chin köngüldin – İçtenlik; samimi olarak. Sap köngül – Saflık. Qara köngül – Kötü niyetli. Qalghan köngül – Kırılmış gönül.

köngülchek

Başkalarının isteklerine hoşgörü ile bakan.

köngülcheklik

Başkalarının isteklerine hoşgörü ile bakma hali.

köngülchen

İyi yürekli, safdilli, temiz yürekli.

köngülchenlik

İyi yüreklilik, safdillilik, temiz yüreklilik.

köngülchimek

Takdirle muamele etmek; beğenmek.

köngüllük

Gönüllü, istekli. Aq köngüllük – Saflık, iyi niyetlilik.

köngülsiz

İsteksiz.

köngülsizlenmek

İstememek, isteksizlik, beğenmemek.

köngülsizlik

İsteksizlik, beğenmeme hali.

könmek

Alışmak. Men endi köndüm – Artık alıştım. Qandaq sözge könmeydighan ademsen – Nasıl bir söz dinlemez adamsın.

könmeslik

Alışmazlık, uyumsuzluk.

könükme

Alıştırma.

könükmek

Alışmak.

könükmigen

Alışmamış.

könüktürmek

(könükmek'ten) Alıştırmak.

könüktürüsh

Alıştırma.

könüküsh

Alışma.

könülleshmek

Sevmek.

könüsh

Alışma.

köp

Çok. Xéli köp – Epey çok. Köptin köp – Çoktan çok, pek çok. Köprek hallarda – Bir çok durumda. Köp yaxshi adem – Çok iyi adam. Köptin béri – Çoktan beri, uzun zamandan bu yana. Köpni körgen – Başından çok olaylar geçirmiş tecrübeli.

köpchilik

Çoğunluk. Köpchilik waxtta – Çoğu zaman. Köpchilik bolmaq – Çoğunluk olmak.

köpchük

Eyer yastığı.

köpe

I bk. körpe I. II ağ. bk. eltire.

köpech

ağ. bk. körpe.

köpeygüch

Çoğalan.

köpeygüchi

mat. Çarpılan.

köpeymek

Çoğalmak, artmak. Köpüyüp ketmek – Çoğalmak; çoğalıvermek.

köpeytilish

Çoğaltılma.

köpeytilmek

Çoğaltılmak, artırılmak.

köpeytish

Çoğaltma.

köpeytküchi

mat. Çarpan.

köpeytmek

(köpeymek'ten). Çarpmak.

köpeytürmek

bk. köpeytmek.

köpeytürüsh

Çarpma.

köpgine

Birçok.

köpichek

ağ. bk. körpe I.

köplep

Çok, bol bol, büyük miktarda.

köpleshmek

Çoğalmak.

köpligen

Birçok, çok çok. Köpligen xelq – Birçok halk.

köplük

Çokluk. Köplük san – Çokluk sayı.

köpmek

Kabarmak, şişmek.

köprük

bk. körük.

köptürme

Abartma, şişirilme. Köptürme gep – Abartılmış söz.

köptürmek

(köpmek'ten) Abartmak, şişirmek. Köptürüp sözlimek – Abartarak söylemek.

köptürüsh

bk. köptürme.

köpxaniliq

u.f.u. Çok basamaklı. Köpxaniliq san – Çok basamaklı sayı.

köpük

Köpük.

köpüklenmek

Köpüklenmek.

köpükletmek

Köpükletmek.

köpünche

Çoğu zaman, çoğu halde.

köpüngke

Tombul, şişman, tıknaz.

köpüngkilik

Tombulluk, şişmanlık, tıknazlık.

köpüsh

Kabarma, şişme.

köpüyüsh

Çoğalma, artma.

köre

Göre. Élinghan xeberlerge köre – Alınmış haberlere göre.

körek

I Gözden geçirme; yoklama; gezme; teftiş. II Demirci körükü.

körelmek

Görebilmek. Körelmeydu – Göremiyor; çekemiyor. Körelmigenliktin – Göremeyince; çekemeyince.

körelmeslik

Çekememek, gıpta, kıskanmak, haset 2. Kin beslemek.

köreng

Kibirli; kurumlu; çalımlı; kendini beğenmiş.

körenglesh

Kibirlenme.

körenglik

Kibirlilik; kendini beğenmişlik.

körenglimek

Kibirlenmek.

körgezme

Sergi.

körgülük

Kader, alın yazısı 2. Sonuç, netice.

körk

Güzellik, yakışıklılık.

körkem

Güzel, yakışıklı, gösterişli. Körkem bina – Güzel bina. Körkem jay – Güzel yer.

körkemleshmek

Güzelleşmek.

körkemleshtürmek

Güzelleştirmek.

körkemlik

Güzellik, gösterişli.

körmek

Görmek. Aldin körmek – Önceden görmek. Yiraqtin körmek – Uzaktan görmek. Körmeske salmaq – Görmezlikten gelmek. Körüdighan némisi bar? – Görülecek neyi var? Kürersen – Görürsün. Körmey qalmaq – Görmemek. Körüp qalmaq – Görmek. Körüp chiqmaq – Gözden geçirmek. Körgende – Gördüğünde. Körgen-bilgenlirimning hemmisini éyttim – Gördüklerimin, bildiklerimin hepsini söyledim. Körüp kéley – Görüp döneyim. Erzen körmek – Ucuz bulmak (ucuz zannetmek). Ewzel körmek – Tercih etmek. Oqup körmek – Okumak. Bala körmek – Çocuklu olmak. Dewlet körmek – Zengin olmak. Zerer körmek – Zarar görmek. Kün körmek – Yaşamak; geçinmek. Yaman körmek – Nefret etmek; sevmemek. U meni körelmeydu – O beni çekemiyor. Ozengdin kör! – Kendinden gör! Éghir körmisingiz – Size bir zahmet. Körmigen künüm qalmidi – Çekmediğim zahmetler kalmadı. Köpni körgen – Başından çok işler geçen. Körgen küningni unutma – Geçmişini unutma. Yaxshi bolsa özidin, yaman bolsa bashqidin körüdu – İyi olsa kendinden, kötü olsa başkasından görüyor.

körneklik

Görülür.

körpe

I Pamuklu döşek. II Kuzu kürkü. Kuchar körpisi – Kuçar kürkü (Doğu Türkistan'ın Kuçar şehri kuzu kürkü ile ünlüdür) III ağ. kirpi.

körpe-chüshek

Yatak takımı.

körpe-yastuq

Döşek ve yastık; yatak takımı.

körpez

coğr. Körfez, liman.

körpiche

Oturmak için kullanılan küçük döşek.

körsetküch

İşaret, cetvel 2. Karne.

körsetküzmek

Göstermek.

körsetküzüsh

Gösterme.

körsetme

Belirti, işaret. Körsetme qurallar – İşaret aletleri.

körsetmek

Göstermek. Örnek körsetmek – Örnek göstermek. Yol körsetmek – Yol göstermek. Qarshilik körsetmek – İtiraz etmek. Yardem körsetmek – Yardım etmek. Delil qörsetmek – Delil göstermek. Men sanga körsütümen! – Ben sana gösteririm!

körsütüsh

Gösterme, gösteriş.

körsütüshmek

Beraber göstermek; karşılıklı göstermek.

körük

I Gösteri. II Demirci körükü. III Köprü. Asma körük – Asma köprü.

körükche

u.f. İskele.

körüm

Ya ölüm ya körüm – Ya ölüm ya kalım.

körümlik

Görülen, görülür.

körümsiz

Çirkin 2. Gösterişsiz 3. Değersiz, önemsiz 4. Biçimsiz.

körümsizlik

Çirkinlik 2. Biçimsizlik.

körün'gidek

Görülür, görülebilir. Körün'gidek yerde – Görülebilir yerde.

körünerlik

Görülür, göze çarpan. Közge körünerlik adem – Dikkate değer adam.

körünmek

Görünmek. U yiraqtin köründi – O uzaktan göründü. Körünüp turudu – Görülüyor. Némidur körün'gendek boludu – Nedir bir şey görünür gibi. Körünidighan – Görülebilir. U körünmes bolup ketti – O epeydir görünmüyor. Közge az körünüdu – Seyrek gözükür. Közümge körünme! – Defol! Doxturgha körünmek – Doktora görünmek. Qiziq köründi – Meraklı, çekici. Körün'gen ademge – Herkese. Körün'gen nersige urunma – Görülen herşeye dokunma. Körün'gen yerde – Görüldüğü yerde. Közge körün'gen ishi yoq – Önemli işi yok.

körünmes

Görünmez.

körünmeslik

Görünmezlik.

körünüsh

Görünme, görünüş. Körünüshte – Bakarken. Sheherning umumiy körünüshi – Şehrin umumi görünüşü.

körüsh

Görme, görüş. Aw körüsh – Adet, aybaşı, hayız.

körüshmek

Görüşmek. Körüshkiche – Görüşene kadar. Yüz körüshmek – Görüşmek.

körüshtürmek

(körüshmek'ten) Görüştürmek.

kösey

Ateş kancası; fırın kancası.

köshendi

Çiğnemik; ağız tütünü.

köshesh

Geviş getirme; geviş getiriş.

köshimek

Geviş getirmek.

köshüke

Perde, örtü.

köten

Anüs, makat 2. Rektum.

kötergüch

Asansör, montşarj, palanga.

kötergüzmek

Yüklemek.

kötergüzüsh

Yükleme.

köterme

Toprak set, kaldırım.

kötermek

Kaldırmak. Biraz kötermek – Biraz kaldırmak. Yuqiri kötermek – Yukarı kaldırmak. Unche kötürüwetmeng – O kadar yüceltmeyin. U héch söz kötermeydu – O çok alıngan; Onun söylentiye hiç tahammülü yok. Kir kötermeydighan matériyal – Çabuk kirlenen eşya (kumaş). Qasqiningni köter! – Çekil! Git!

kötertküzmek

bk. kötertmek.W.

kötertmek

(kötermek'ten) Kaldırtmak.

kötertürmek

bk. kötermek.

kötürenggu

Yüksek. Kötürenggu awaz bilen – Yüksek sesle.

kötürülmek

Yükselmek, kaldırılmak. Baha kötürüldi – Fiyat yükseldi.

kötürülüsh

Yükselme, kaldırılma, yükseliş.

kötürüm

Kötürüm. Kötürüm bolup qalmaq – Kötürüm olmak; çok zayıflamak.

kötürüsh

Kaldırma,.

kötürüshmek

Beraber kaldırmak.

köwük

Köpük. Sopun köwügi – Sabun köpüğü.

köwükche

Köpükçük; ufak köpükler.

köwükdetmek

(köwükdimek'ten) Köpük letmek.

köwükdimek

Köpüklenmek.

köwükjigen

Tombul, yumuşak.

köwüklendürmek

(köwüklenmek'ten) Köpüklendirmek.

köwüklenmek

Köpüklenmek.

köwükleshmek

bk. köwüklenmek.

köwüklük

Köpüklü.

köxse

ağ. bk. kökse.

köxtat

ağ. bk. köktat.

köydegi

ağ. bk. küydürge.

köydürge

bk. küydürge.

köydürmek

Yakmak, ateşe verme. Jan köydürüp ishlimek – Özenerek çalışmak.

köydürtmek

(köydürmek'ten) Yaktırmak; ateşe verdirmek.

köydürülmek

Yakılmak.

köydürüsh

Yakma.

köydürüwetmek

Yakmak; ateşe vermek.

köyenchi

Demirci.

köyeq

ağ. bk. körük.

köygen

Yanmış.

köygür

Öying köygür! – Evin yansın.

köygüzmek

bk. köydürmek.

köyjük

Lüle taşı.

köylek

ağ. bk. köynek.

köymek

Yanmak. Köyüp bolmaq – Yanıp bitmek. Köyüp ketmek – Yanıvermek. Tünügün kün köydi – Dün güneş tutuldu. Er köygen'ge köyme, el köygen'ge köy – d. Erkeğin sevdiğini sevme, milletin sevdighini sev.

köynek

Gömlek. Ich köynek – İç çamaşır.

köynek-ishtan

İç çamaşır.

köynekchan

Gömlekle; sadece gömlek ile.

köyshimek

Geviş getirmek.

köyük

Yanma, yanık.

köyümchan

Özenli, acıyan, şefkatli.

köyümchanlik

Özeniş, acıma hali, şefkatlilik.

köyünmek

Acımak, esef etmek, şefkat göstermek.

köyünüsh

Acıma, esef, şefkat gösterme.

köyüsh

Yanma.

köz

anat. Göz. Köz perdisi – Göz perdesi. Köz chanighi – Göz çukuru. Közning qarisi – Göz bebeği. Köz göhiri – Göz bebeği. Qoy köz – Elagöz. Xumar köz – Ahu göz. Köz eynek – Gözlük. Közge yash almaq – Gözü yaşarmak. Köz aldida – Göz önünde. Köz aldigha keltürmek – Göz önüne getirmek. Öz közüm bilen kördüm – Kendi gözüm ile gördüm. Közge almasliq – Göze görünmez. Közdin ötküzüsh – Gözden geçirme. Közüm échildi – Gözüm açıldı. Köz échip yumghiche – Göz açıp kapatana kadar. U méni közige ilmaydu – O beni hor görüyor. Köz baghlimaq – Büyülemek, sihirlemek. Köz bolmaq – Göz olmak. Köz boyimaq – Aldatmak. Köz béqishmaq – Birbirine bakmak. Köz tashlimaq – Göz atmak. Köz tegmek – Nazar değmek. Közüng tegmisun! – Nazarın değmesin! Közde tutmaq – Nazarda tutmak. Közüm toymaydu – Gözüm doymuyor. Köz tikmek – Göz dikmek. Közüm torlashti – Gözüm perdelendi. Közüm chüshti – Gözüm düştü. Közge chüshmek – Göze çarpmak; başkalarının dikkatini çekmek. Köz salmaq – Göz atmak. Köz yügürtmek – Göz atmak, bakmak. Közüngge qara! – Önüne bak! Közdin köchürmek – Gözden geçirmek. Köz qismaq – Göz kısmak. Köz quyrughi bilen qarimaq – Göz ucu ile bakmak. Közümdin yoqal! – Defol! Ötkür köz – Keskin göz. Közdin ayrilmaq – Gözden uzaklaşmak. Uning közi osal – Onun gözü kötü. Közüm yaxshi körmeydu – Gözüm iyi görmiyor. Yingnining közi – İğnenin deliği. Köz qoymaq – Göz dikmek. Toqquz köz – anat. kuyruk sokumu kemiği. Köz tiken – bot. mavi diken. Közge körün'gen dewlet erbabi – Ünlü (tanınmış) devlet adamı. Köz baghlighan chaghda – Akşama doğru. Köz qarash – Bakış açısı; nokta-i nazar, bakış, açı. Közümning ochughida – Diriliğimde, hayatımda. Közümiz barda – Diriliğimizde, hayatımızda. Közümizning tirikligide – Diriliğimizde, hayatımızda. Töt köz bilen kütmek – Dört gözle beklemek. Közge körünüp qalmaq – Göze düşmek; göze çarpmak. Uning közi yorudi – O doğurdu. Közüm qiymaydu – Kıyamam. Közüm yetti – İnandım. Közüm yétidu – İnanıyorum. Közüm yetmeydu – İnanmıyorum, sanmıyorum. Közüng yetse – İnanıyorsan.

köz-qulaq

Göz ve kulak. Köz-qulaq bolmaq – Göz kulak olmak.

közche

Delik.

közet

Karakol, gözetlemek. Közet qilmaq – Gözetmek, korumak.

közetchi

Bekçi; gözetmen.

közeynek

Gözlük.

köziche

Gözünün önünde.

közlek

I Tarla bekçisi. II bk. közche.

közlesh

Göz dikme 2. Nişan alma.

közlimek

Göz dikmek 2. Nişan almak. U öz paydisini közleydu – O kendi çıkarını düşünüyor.

közlük

Gözlü. Bir közlük – Bir gözlü. Közlük üzük – Kaslı yüzük.

köznek

Here köznigi – Petek, vazistas.

közükmek

Doğurmak 2. Gözükmek.

közüküsh

Doğurma 2. Gözükme.

küch–küzütüsh

[ Previous ] [ Next ]

küch

Güç. Küchi yoq – Gücü yok. Küch bermek – Güç vermek; yardım etmek, desteklemek. Küch chiqarmaq – Kuvvetlerini seferber etmek. Küchüm yetmeydu – Gücüm yetmiyor. Ishlepchiqirish küchliri – Üretim güçleri. Höjjet öz küchini saxlaydu – Senet (belge) geçerliliğini koruyor. Küchtin qalmaq – Gücünü yitirmek. Küchke kirmek – Güçlenmek. Sétiwélish küchi – Satın alma gücü (alım gücü).

küch-quwwet

u.a. Güç ve kuvvet.

küchendürmek

(küchenmek'ten) Zorlamak.

küchendürüsh

Zorlama, zorlaş.

küchenmek

Zorlanmak; kuvvetini germek.

küchep

Zorla, güçlükle; bütün gücü ile. Küchep ishlimek – Bütün gücü ile çalışmak.

küchesh

Kuvvetini germe; zorlama.

kücheymek

Güçlenmek, kuvvetlenmek.

kücheytish

Güçlendirme, kuvvetlendirme.

kücheytküch

Şiddetlendirici, yükseltici, güçlendirici.

kücheytküzmek

bk. kücheytmek.

kücheytküzüsh

Güçlendirme, kuvvetlendirme.

kücheytme

Gübreleme.

kücheytmek

(küçeymek'ten) Güçlendirmek, kuvvetlendirmek.

kücheytürmek

bk. kücheytmek.

kücheytürüsh

Güçlendirme, kuvvetlendirme.

küchimek

Kuvvetini germek. Küchep ketmek – Haddinden fazla çabalamak.

küchlendürmek

(küchlenmek'ten) Güçlendirmek.

küchlenmek

Güçlenmek.

küchlimek

Güçlendirmek.

küchlük

Güçlü. Küchlük dölet – Güçlü devlet.

küchsiz

Güçsüz, kuvvetsiz.

küchsizlendürmek

(küchsizlenmek'ten) Güçsüzlendinnek.

küchsizlendürüsh

Güçsüzlendirmc.

küchsizlenmek

Güçsüzlenmek.

küchsizletmek

(küçsizlimek'ten) Güçsüzlendinnek.

küchsizlik

Güçsüzlük, kuvvetsizlik.

küchsizlimek

Güçsizlenmek.

küchük

Enik, köpek yavrusu 2. Yavru.

küchüklenmek

Dalkavukluk etmek; pohpohlamak.

küchüklesh

Enikleme.

küchüklimek

Eniklemek.

küchüklinish

Dalkavukluk etme; pohpohlama.

küchül

bot. Kardelen (çiçeği).

küchünüsh

Zorlanma; kuvvetini germe.

küchüyüsh

Güçlenme, kuvvetlenme.

küde-körpe

Yatak (takımı) 2. Pılı pırtı, ev eşyası.

küden

ç. Küden tawar – Bir çeşit ipek kumaş.

kükes

ağ. bk. kökrek.

kükkük

bk. kakkuk.

küknewre

Kız torun.

kükü

zool. Kumru.

küküm

Kurumuş gübre tozu.

küküm-talqan

Toz duman. Küküm-talqan qilmaq – Toz duman etmek; darmadağın etmek.

kül

Kül. Düshmenning külini kökke soruduq – Düşmanı darmadağın ettik.

külbe

f. Kulübe.

külche

Çörek.

külchek

Erişte, erişte çorbası.

küldan

Sigara tablası.

küldürerlik

Güldürecek bir tarzda.

küldürmek

Güldürmek.

küldürtmek

(küldürmek'ten) Güldürtmek.

küldürtüsh

Güldürtme.

küldürüsh

Güldürme.

külgünchek

Çok gülen. Külgünchek qizlar – Çok gülen kızlar.

külgüncheklik

Çok gülme hali.

külke

Gülme, gülüş, kahkaha. Külke bolmaq – Alay edilmek. Külke qilmaq – Alay etmek. Külkige qalmaq – Alay olmak. Oyun-külke – Eğlence.

külkilik

Gülünçlü, güldürücü. Külkilik hékaye – Güldürücü hikaye.

külli

a. tar. Bütün, hepsi. Küllisi – Hepsi.

külmek

Gülmek. Kaqaxlap külmek – Kahkaha atmak. Kimdin külüsen? – Kimi alay ediyorsun?

külpet

a. Külfet. Béshimgha yüz xil külpet chüshti – Başıma birçok külfet geldi.

külpetlik

a.u. Külfetli.

külreng

Külrengi, gri, boz, kır. Ach külreng – Açık gri. Toq külreng – Koyu gri.

külrenglik

Külrengi, gri, boz, kır renkli olma hali.

kültük

Beşikle beraber bulunan çocuk lazımlığı. Kültük qar – Kürtün.

külümsiresh

Gülümsemek; bk. külümsirimek.

külümsirimek

Gülümsemek.

külüsh

Gülme. Külüshke bashlimaq – Gülmeye başlamak.

külüshmeklik

Beraber gülme hali; beraber alay etme hali.

külüwetmek

Gülüvermek.

küme

ağ. bk. kömür.

kümesh

ağ. bk. kömüsh.

kümüsh

Gümüş. Kümüsh renglik – Gümüş renkli.

kümüshreng

u.f. Gümüş renk.

kümüshrenglik

u.f.u. Gümüş renkli.

kün

Gün. Ish küni – Mesai günü. Dem élish küni – Dinlenme günü. Burna kün – Evvelki gün. Bügünki künde – Günümüzde. Bir küni – Bir günü. Künlerning biride veya künlerdin bir kün – Gelecekte. Bir kün bir tün – Bir gece gündüz. Bügün ayning qaysi küni? – Bu günün tarihi nedir? U az künning ichide kélidu – O birkaç gün içinde gelecek. Küni burun – Önceden. Kündüz küni – Gündüzün. Ming yashisam bir künche yoq – Bin yaşasam bir gün kadar yok. Kün sanap veya her küni – Her günü. Her künki – Her günkü. Kün patti – Güneş battı. Kün olturdi – Güneş battı. Kün chiqti – Güneş çıktı. Kün tutuldi – Güneş tutuldu. Kün ochuq – Hava açık. Éghir künler – Zor günler. Kün köchürmek – Geçinmek, yaşamak. Kün körmek – Geçinmek, yaşamak. U kün bermeydu – O rahatsız ediyor; O sığdırmıyor. Körgen küning qursun – Zavallı. Körgen künim mana shu – Geçimim iyi değil; İşte böyle geçiniyorum. Körgen küningni unutma – Geçmişini unutma. Körmigen künim qalmidi – Çekmediklerim kalmadı. Béshimgha kün chüshti – Zorluklar içinde kaldım. Dostning dostlighi béshinggha kün chüshkende bilinur – Dostun dostluğu zorluklar ile karşılaştığında bilinir. Künimiz yaman emes – Geçimimiz fena değil. Kün tertiwi – Günün yapılacak işlerinin sırası, gündem.

kün'gey

Güney 2. Güneşli yer.

kün-tün

Gece gündüz.

künchi

Kıskanç, kıskanan.

künchilik

Kıskançlık. Künchilik qilmaq – Kıskançlık etmek.

künchiqish

Doğu. Künchiqish memliketliri – Doğu ülkeleri (devletleri).

kündash

Rakip (kadınlar arasındaki rekabet).

kündashliq

Rekabet (bir kişinin kadınları arasındaki rekabet hali).

künde

Her gün.

kündilik

Gündelik, her günkü. Kündilik turmushqa kéreklik nerse – Günlük gerekli nesne (eşya).

kündora

u.f. Müshil, pürgatif.

kündüz

Gündüz. Kündüz küni – Gündüzün. Kündüz kéling – Gündüz gelin.

kündüzi

Gündüzün; bk. kündüz.

künewre

ağ. bk. aware.

küni-tüni

Gece ve gündüz.

küniburun

Önceden. Shundaq bolushni küniburun bilettim – Öyle olmasını önceden biliyordum.

künide

Gününde.

künige

Gününe, her gün. Künige on som tapimen – Her gün on lira kazanıyorum.

künjüre

Posa, küspe.

künjüt

f. bot. Susam. Künjüt yéghi – Susam yağı.

künlesh

Kıskanma, rekabet etme.

künlimek

Kıskanmak, rekabet etmek.

künpétish

Batı. Künpétishte – Batı tarafta; batıda. Künpétishtin – Batı taraftan; batıdan.

künsanap

Her gün.

küp-kündüz

Küpe gündüz.

küpür

a. Küfür. Küpür sözler – Küfür sözler.

küpürlük

a.u. Küfür etme hali. Küpürlük qilmaq – Küfür etmek.

küre

I Hecim birimi (2,5 desilitre) II Avlu; sur ile çevrilmiş şehir.

kürek

Kürek. Tömür kürek – Demir kürek. Yaghach kürek – Ağaç kürek. Kürek chish – Kesici diş.

küreng

Yanık renk; kahve rengi. Küreng at – Yanık renkli at.

küresh

I Küreme. II Güreş, mücadele. Quralliq küresh – Sılahlı mücadele; savaş. Küreshke chüshmek – Güreşe katılmak.

küreshchan

Mücadeleci. Küreshchan xelq – Mücadeleci halk.

küreshchanliq

Mücadelecilik.

küreshchi

Güreşçi 2. Mücadele veren kimse; savaşçı.

küreshküchi

Savaşan, savaşçı, mücadele veren.

küreshmek

I Beraber küremek; küreme işine yardımlaşmak. II Güreşmek; mücadele etmek.

küreshtürmek

(küreshmek'ten II) Güreştirmek.

küreshtürüsh

Güreştirme.

küretmek

(kürimek'ten) Küretmek.

kürewetmek

Küreyivermek, küremek.

kürgenek

ağ. zool. muymul kuşu.

kürimek

Küremek.

kürke

Gurk, baba hindi.

kürsi

a. Kürsü.

kürük

Kürük toxu – Kuluçka, gurk. Kürük bolmaq – Kuluçkaya yatmak.

kürüklesh

Kuluçkaya yatma.

kürüklimek

Kuluçkaya yatmak.

küsey

Ateş kancası, fırın kancası.

küsh-küsh

Kışkış (kuşları kovalamak için kullanılan taklidî ses).

küshketmek

bk. küshkürtmek.

küshkitish

bk. küshkürtüsh.

küshkürtmek

Kışkırtmak.

küshkürtüsh

Kışkırtma.

küshküshlesh

Kışkışlama.

küshküshlimek

Kışkışlamak.

küshtünggür

ağ. bk. batur.

küsük

Erkek köpek.

küsürlesh

bk. küsürlimek.

küsürlimek

Küsürlep külüshmek – Kahkahayı salıvermek.

kütesh

İyileşmesini sağlama; iyi etme.

kütez

ağ. bk. köten.

kütküchi

Bekleyen.

kütküzmek

(kütmek'ten) Bekletmek, kütküzüş Bekletme.

kütmek

Beklemek. Kütüp turmaq – Beklemek. Kütüp zérikmek – Beklemekten bıkmak. Kütmigende – Beklenmediği bir anda. Kütmigen yerde – Beklenmediği yerde. Aghriqni kütmek – Hastaya bakmak. Kütüp almaq – Karşılamak.

küttürmek

bk. kütküzmek.

kütülmek

Bakılmak, ağırlanmak. Kütülmigen – Beklenilmemiş, bakılmamış. Kütülmigenlik – Beklenilmemişlik, bakılmamışlık.

kütülüsh

Beklenilme, bakılma, ağırlanma.

kütüm

Bakım. Kütümi yoq – Bakımı yok; bakımsız.

kütümek

İyileşmesini sağlamak; iyi etmek.

kütümsiz

Bakımsız. Kütümsiz baq – Bakımsız bahçe.

kütümsizlik

Bakımsızlık.

kütüsh

Bekleme.

kütüwalmaq

Karşılamak.

kütüwélish

Karşılama. Yéngi yilni kütüwélish – Yeni yılı karşılama.

küy

Melodi, ahenk.

küydürge

t. şarbon. Tilingge küydürge chiqsun – küf. Diline şarbon çıksın.

küydürmek

Yakmak, ateşe vermek. Issiq kün küydürüp kétip baridu – Güneşin sıcağı yakıyor. U yürigimni küydürdi – O kalbimi yaktı. Jan küydürmek – İçtenlik, acımak, candan.

küydürülmek

Yakılmak, ateşe verilmek.

küydürülüsh

Yakılma, ateşe verilme.

küydürüsh

Yakma, ateşe verme.

küydürüwalmaq

Yakmak. Qolumni küydürüwaldim – Elimi yaktım.

küydürüwetmek

Yakmak, ateşe vermek.

küye

I zool. Bit (ti) II Kurum. Qazanning küyisi, yamanning yalisi yuqar – d. Kazanın kurumu, kötünün iftirası bulaşır.

küyek

Dert, acı, keder, ıstırap, üzüntü.

küyenmek

ağ. bk. körünmek.

küyeshmek

ağ. bk. körüshmek.

küylesh

I Şarkı okuma, şarkı söyleme. II Dişi hayvanların eş özlemi.

küylimek

I Şarkı okumak, şarkı söylemek. II Dişi hayvanların eş özlemi.

küymek

Yanmak. Otqa küymek – Ateşe yanmak. Jan küyer – Acıyan. Aptap küydi – Güneş tutuldu.

küyo

Damat, koca.

küyoghul

Damat.

küyshesh

Uyuşma, tutulma.

küyshetmek

(küyshimek'ten) Uyuşturmak.

küyshimek

Uyuşmak, tutulmak.

küyüghal

ağ. bk. küyoghul.

küyük

Yanık 2. Sevgi.

küyümchan

Seven, acıyan.

küyümchanliq

Sevgi hali, acıma hali.

küyün'genlik

Acımaklık, sevmeklik.

küyünde

Yanmış ağaç.

küyünmek

Acımak, sevmek.

küyünüsh

Acıma, sevme.

küyüsh

Yanma, acıma. Kömürning küyüshi yaxshi – Kömürün yanması iyi.

küyüshmek

I Dili tutulmak, uyuşmak. II Karşılıklı aşık olmak.

küyüshüsh

I Dili tutulma, uyuşma. II Karşılıklı aşık olma.

küz

Güz, sonbahar.

küzde

Sonbaharda.

küzdiki

Sonbahardaki. Közdiki sughurush – Sonbahardaki sulama.

küzem

Sonbahar. Küzem yung – Sonbahar yünü.

küzemki

Sonbahardaki. Küzemki qoy qirkishta – Sonbahadaki koyun kırkıntında.

küzen

Kokarca.

küzet

Koruma, himaye. Küzet qilmaq – Korumak. Küzette turmaq – Koruma görevinde bulunmak.

küzetchi

Bekçi, muhafız.

küzetchilik

Bekçilik, muhafızlık. Küzetchilik qilmaq – Bekçilik yapmak.

küzetmek

Korumak, muhafaza etmek, bekçilik yapmak.

küzge

Güzlük ekin. Küzge bughday – Güzlük buğday.

küzgi

Güzlük ekin. Küzgi haydash – Güzlük ekin tarlasını sürme.

küzlek

Sonbahar barınağı.

küzlügi

Güzün. Küzlügi oqushlar bashlinidu – Güzün okullar açılıyor.

küzlük

Güzlük. Küzlük térilghu – Sonbahar ekini; güzlük ekin.

küzütüsh

Koruma, muhafaza etme, bekçilik yapma.

kısaltmalar–kısaltmalar

[ Previous ] [ Next ]

kısaltmalar

a. – Arapça ağ. – Ağız anat. – Anatomi ask. – Askerlik astr. – Astronomi ata. – Atasözü bk. – Bakınız bot. – Botanik ç. – Çince d. – Deyim dil. – Dilcilik din. – Dinî ed. – Edat efs. – Efsane elektr. – Elektrik f. – Farsça fels. – Felsefe folk. – Folklor gr. – Gramer i.h. – İyelik hali kim. – Kimya kit. – Kitabi küf. – Küfür mahk. – Mahkeme mat. – Matematik mec. – Mecazi mec.ol. – Mecazi olarak müz. – Müzik r. – Rusca s. – Sayı t. – Tıp t.i. – Toplayıcı isim takl. – Taklidî ses tar. – Tarihî tekn. – Teknik u. – Uygurca ünl. – Ünlem y.d. – Yazı dili y.f. – Yardımcı fiil z. – Zamir zool. – Zooloji

Latin–lazimliq

[ Previous ] [ Next ]

Latin

Latin. Latin tili – Latin dili.

Latish

Letonyalı. Latish ayili – Letonyalı kadın. Latish tili – Letonya dili.

labdur

Filiz üzüm. Anisi labdur xotun, balisi shirin shéker – Annesi filiz üzüm gibi kadın, çocuğu tatlı şeker.

laborant

r. Asistan, lâborant.

laborantlik

r.u. Lâborant işi.

laboratoriye

r. Laboratuvar.

lachin

Doğan, şahin.

lachiq

Kadın örtüsü.

laghaylash

Boş gezme; anlamsız dolaşma.

laghaylimaq

Boş gezmek; anlamsız dolaşmak. Laghaylap yürmek – Boş gezmek.

laghir

a. Zayıf, cılız, lağar.

lagér

r. Kamp. Herbiy lagér – Askerî kamp.

lakaslash

Sallanma, sarsılma.

lakaslatmaq

(lakaslimaq'tan) Sarsmak, perişan etmek.

lakaslimaq

Sallanmak, sarsılmak. Chishlirim lakaslap qaldi – Dişlerim boşadı.

lakaslitish

Sarsma, perişan etme.

lakka

Derisi sölpük.

laklanmaq

r.u. Cilalanmak, laka sürülmek.

laklash

Laka sürme, cilalama.

laklatmaq

r.u. (laklimaq'tan) Laka sürdürmek, cilalatmak.

laklimaq

r.u. Laka sürmek, cilalamak.

laklinish

r.u. Cilalanma, laka sürülme.

lal

f. Dilsiz, sessiz.

lale

a. bot. Lale.

lalizar

a.f. Lale bahçesi.

lalma

Kuduz. Lalma isht – Kuduz köpek. 2. Asalak, otlakçı 3. Serseri, avare 4. Yerinde durmaz.

lalmiliq

Kuduzluk 2. Asalaklık.

lam

(L) Harfi. Lam dep aghzini achmidi – Hiç bir şey demedi; Ses çıkarmadı.

lama

Buda dininin lideri; Buda din adamı.

lamadi

ç. tar. Maden işçisi grup şefi.

lamaizm

r. Lamaizm.

lampa

r. Lamba. Lampa shishisi – Lamba şişesi.

langchiq

Gevşek, uyuşuk, ağır kanlı. Langchiq adem – Ağır kanlı adam.

langchiqliq

Gevşeklik, uyuşukluk, ağır kanlılık.

langqa

Mania, engel 2. mec. Kambur.

langqar

Çit, şarampol 2. Vazo, çiçeklik.

langtu

ç. Demir tokmak.

lanta

ç. Dondurma paça.

lantu

ç. Balta, oduncu baltası.

lap

I Laf. Lap sözlimek – Laf söylemek. II takl. Birdenbire, ansızın, ani olarak.

lapanglimaq

bk. lupanglimaq.

lapas-lapas

Lapas-lapas qilip mangmaq – Salma salma yürümek.

lapaslash

Salına salına yürüme.

lapaslimaq

Salına salına yürümek.

lapcharash

Yassılaşma, yassı hale girme.

lapcharimaq

bk. lapchaymaq.

lapchaymaq

Yassılaşmak, yassı hale girmek. Lapchiyip olturmaq – Elini kolunu açarak oturmak.

lapchi

Övüngen adam, palavracı 2. Yalancı, hilekar.

lapchiyish

Yassılaşma, yassı hale girme.

lapqut

Karşılıklı yardım.

lapqutlashmaq

Karşılıklı yardımlaşmak.

lapqutlishish

Karşılıklı yardımlaşma.

laqa-luqa

f. bk. laqqa-luqqa.

laqildash

Sallanma 2. Çalkalanma.

laqildatmaq

(laqildimaq'tan) 1. Sallamak 2. Çalkalamak 3. mec. Aldatmak, oyun etmek, şakaya almak.

laqildimaq

Sallanmak 2. Çalkalanmak.

laqilditish

Sallama 2. Çalkalama 3. mec. Aldatma, oyun etme, şakaya alma.

laqpa

ağ. bk. palesh.

laqqa-luqqa

f. Eşya. Öyning laqqa-luqqisi – Ev eşyası.

las

I. Las qilip – Kuvvetsizce, dermansızca. II f. Çepel, çamurlu, kirli.

lash

Yosun, bataklık.

laslash

f.u. Kirletme.

laslashmaq

f.u. Kirlenmek, lekelenmek, bulaşmak.

laslashturmaq

f.u. (laslashmaq'tan) Kirletmek, lekelemek, bulaştırmak.

laslashturush

f.u. Kirletme, lekeleme, bulaştırma.

laslimaq

f.u. Kirletmek, lekelemek, bulaştırmak.

lassida

Kuvvetsizce, dermansızca. U orunduqqa lassida qilip olturdi – O sandalyaya kuvvetsizce oturdu.

lata

Paçavra; kadınların pılı pırtısı.

latapet

a. 1. Letafet, güzellik, yakışıklılık 2. Naziklik, nezaket, incelik.

latapetlik

a.u. 1. Letafetti, güzel, yakışıklı 2. Nazik, nezaketti, ince.

lataxey

u.ç. bk. latixey.

latinlashmaq

Latinlaşmak.

latipe

a. Fıkra, anekdot. Ependi latipiliri – Nasreddin Hoca fıkraları.

latipurush

f. 1. Paçavracı, eskici 2. Elbise düşkünü.

latipurushluq

f.u. 1. Paçavracılık, eskicilik 2. Elbise düşkünlüğü.

latixey

Kumaştan yapılmış çin ayakkabı.

latqa

Dip, alt, nehrin dibi 2. Dip çamuru, lığ.

latqu

bk. latqa.

law

Atlı araba katarı 2. Ağırlık.

lawa

ç. Süprüntü, çöp.

lawazimet

a.Teçhizat. Shoqush lawazimetliri – Askerî teçhizat.

lawazimetchi

a.u. Levazımcı; sağlamakla görevli memur.

lawuldash

Alev alev yanma.

lawuldatmaq

(lawuldimaq'tan) Alev alev yandırmak.

lawuldimaq

Alev alev yanmak.

lawullash

bk. lawuldash.

lawullimaq

bk. lawuldimaq.

lawza

ç. Tatsız; bk. tétiqsiz.

laxma

Soluk, solmuş, gevşek, uyuşuk, ağır kanlı.

laxmiliq

Uyuşukluk, gevşeklik, ağır kanlılık.

laxshigir

f. Kıskaç.

lay

f. Çamur, balçık. Lay qilmaq – Bulandırmak. Lay su – Bulanık su.

lay-lay

Şarkı adı.

layaqet

a. 1. Yetenek, kabiliyet 2. Yararlılık, yararlı olma.

layaqetliq

a.u. 1. Yetenekli, kabiliyetli 2. Yararlı.

layaqetsiz

a.u. 1. Yeteneksiz, kabiliyetsiz 2. Yararlı olmayan.

layaqetsizlik

a.u. 1. Yeteneksizlik, kabiliyetsizlik 2. Yararlı olmama hali.

laychi

Sıvacı; bk. suwaqchi.

laychiliq

Sıvacılık. Laychiliq qilmaq – Sıvacılık yapmak.

laydash

ağ. bk. laylitish.

layghezel

İradesiz, azimsiz 2. mec. Avare, serseri.

layghezellik

İradesizlik, azimsizlik 2. mec. Avarelik, serserilik.

layihe

a. Proje.

layihilesh

a.u. Proje yapma.

layihilimek

a.u. Proje yapmak.

layiq

a. Layık, uygun. Layiq kelmek – Uygun gelmek. Layiq bolmaq – Uygun olmak.

layiqet

a. ağ. bk. layaqet.

layiqlashmaq

a.u. Uygunlaşmak.

layiqlashqanliq

a.u. Uygunluk, Uygun hale gelmek.

layiqlashturmaq

(layiqlashmaq'tan) Uygunlaştırmak; uygun hal getirmek.

layiqlimaq

a.u. Uygun hale getirmek.

layiqliq

a.u. Uygunluk, layıklık, uygun olma hali.

layiqsiz

a.u. Layıksız, uygunsuz.

layiqsizliq

a.u. Layıksızlık, uygunsuzluk.

laylanmaq

Kirlenmek, bulanmak, bulanık hale gelmek.

laylash

Kirletme, bulandırma.

laylashmaq

Kirlenmek, bulanmak.

laylatmaq

(laylimaq'tan) Bulandırmak.

laylimaq

Kirletmek, bulandırmak.

layliq

Kirli, bulanık 2. Çamurlu.

laylitish

Bulandırma.

layqa

Kirli, bulanık, donuk 2. Kadın cinsel organı.

layqatmaq

Kirletmek, bulandırmak.

layqilimaq

Bulandırmak.

layxorek

u.f. zool. Çulluk, bekas.

laza

ç. Kırmızı biber.

lazidan

ç.f. Biberlik, biber kutusu.

lazigül

ç.f. bot. Biber çiçeği.

lazijan

ç. Yağ ile kavrulmuş kırmızı biber.

lazim

I a. Lazım, gerekli. Lazim bolmaq – Gerekli olmak. II Kadın pantalonu.

lazimet

a. İhtiyaç. Yol lazimetliri – Yol ihtiyaçları.

lazimetlik

a.u. Lüzumlu, gerekli.

lazimliq

a.u. Gerekli, ihtiyaç, hacet, zaruret.

leb–lezzetsizlik

[ Previous ] [ Next ]

leb

f. bk. lep.

lebbey

a. Emredersiniz! Buyurun! Nasıl isterseniz? Sizi dinliyorum!

lechek

Kadın baş örtüsü.

leel

a. 1. Yakut 2. mec. Dudak güzelliği.

legen

Leğen.

leghmen

Kıymalı makarna.

leglek

zool. Balıkçıl kuşu.

lein

a. Lanetli, melun.

lelenglesh

Gezinme, dolaşma.

lelenglimek

Gezinmek, dolaşmak. Lelenglep yürmek – Boş gezmek.

lempe

I r. Lamba. II 1. Taraça 2. Hangar, çardak 3. Basamak.

lenchür

ç. Basketbol. Lenchür oynimaq – Basketbol oynamak.

lenet

a. Lanet. Lenet oqumaq lanet okumak.

lenetlesh

a. u. Lanetleme.

lenetlimek

a.u. Lanetlemek.

leng

I ç. Dalga. Leng béliq – 1) Balina (balığı) 2) Köpek balığı. II ç. Çin ağırlık birimi, 35 gram ile eş değer. III ç. Tahıl vergisi.

lengbéliq

zool. Balina.

lengger

I f. Kervansaray. II f. Demir, çapa demiri.

lenggerchi

f.u. 1. Demir atan 2. Kervansaraya bakan.

lenggilchaq

Yay, yaylı 2. Eyer, palan.

lengmen

bk. leghmen.

lengmentaxta

zool. Afrika tarla faresi.

lengngide

Aynı anda, bir anda.

lengpu

ç. Fasulya unundan yapılmış soğuk yemek.

leniti

a. Lanet.

lenj

Gevşek adam. Lenj bolmaq – Gevşemek; bitkin bir hale gelmek.

lep

Dudak 2. Kıyı. Deryaning léwide – Nehir kıyısında.

lep-lep

Lep-lep qilmaq – Kanat çırpmak.

lepleshmek

f.u. bk. lewleshmek.

leppaq

ağ. bk. gülenggüch.

lepshish

ağ. bk. dolqunlash.

leqem

a. Lakap (lakab).

leqep

a. bk. leqem.

leqme

Lağım kazma. Leqme kolimaq – Lağım kazmak.

leqwa

Kötürüm, paralitik 2. mec. Beceriksiz, hantal, ağır kanlı.

lerzan

f. 1. Titremek 2. mec. Soğuk. Lerzan shamal – Soğuk rüzgar.

lerze

f. Titreme, titreyiş. Lerzige kelmek – Titremek. Lerzige keltürmek – Titretmek.

lerzen

Lerzen shamal – Esin, sabah, zefir.

lesh

Leş.

leshker

f. tar. Asker, savaşçı. Leshker béshi – Komutan.

leshkerga

f. Askerî kamp.

leshlik

Leşli.

lestik

r. Lastik.

let

Let bolmaq – Becerememek, düşmek, mahcup duruma düşmek.

letapet

a. bk. latapet.

letip

a. Latif.

letipe

a. Fıkra, anekdot. Letipe toqumaq – Fıkra söylemek.

letipichi

a.u. Fıkracı, fıkra söyleyen.

lew

ağ. bk. lep.

lewend

f. 1. Mıymıntı 2. Serseri.

lewey

a. ağ. bk. lebbey.

lewiz

a. Söz. Lewzi yaman – Ağzı bozuk.

lewleshgen

f.u. Dudaksıl. Lewleshgen awazlar – Dudaksıl sesler. Lewleshgen qélin boghum – Dudaksıl kalın hece. Lewleshgen inchike boghum – Dudaksıl ince hece.

lewleshgenlik

f.u. Dudaksıllık.

lewleshmek

f.u. Dudaksıl hale gelmek; dudaksıllaşmak.

lewleshmigen

f.u. Dudaksıllaşmamış.

lewlishish

f.u. Dudaksıllaşma.

lexte

Parça, lokma 2. Kan kusmak.

lezin

a. bk. lerzen.

leziz

a. bk. lezzetlik.

lezzet

a. 1. Lezzet 2. Tadım.

lezzetlendürmek

a.u. Lezzetli hale getirmek.

lezzetlenmek

a.u. 1. Tadını ala ala yemek 2. Zevk duymak.

lezzetlik

a.u. Lezzetli.

lezzetsiz

a.u. Lezzetsiz.

lezzetsizlik

a.u. Lezzetsizlik.

Litwaliq–lizha

[ Previous ] [ Next ]

Litwaliq

r.u. Litvanyalı. Litwaliq tili – Litvanya dili.

libas

a. kit. Askerî teçhizat.

libéral

r. Liberal, aşın müsamaha gösteren.

libéralistliq

r.u. Liberallik, aşırı müsamahakarlık. Libéralistliq qilmaq – Aşırı müsamahakarlık etmek.

libéralizm

Liberalizm.

libéralliq

r.u. Liberallik, erkincilik, aşırı müsamahakarlık.

liching

ağ. bk. lachin.

lift

r. Asansör.

ligen

f. Leğen.

lighir

Çok, pek, aşırı. Lighir semiz gösh – Çok yağlı et.

lighirlash

Titreme, sallanma.

lighirlimaq

Titremek, sallanmak.

lighligh

Bataklık 2. Dalgır, çırpıntı.

ligo

ç. Bir tür Çin kavunu.

ligua

ç. bk. ligo.

lijing

ç. Dikkat! , Hazır ol!

likkide

bk. liqqide.

likle

bk. liqla.

lilla

a. Ey Allahım.

lim

Kiriş, kalas. Öyning lim yaghichi – Evin kalas ağacı.

limche

Cübbe, gömlek.

limon

r. Limon.

limpey

Ahenksiz. Limpey awazlar – Ahenksiz sesler.

limtey

Gövde.

lingghilchaq

ağ. bk. lingirchaq.

linggichek

Eyerin iskelesi.

linggilchaq

Yay 2. Eyer.

linggiltaxtax

Salıncak.

lingildash

Sallanma, kımıldama.

lingildatmaq

(lingildimaq'tan) Sallandırmak, kımıldatmak.

lingildimaq

Sallanmak, kımıldamak.

lingilditish

Sallandırma, kımıldatma.

lingirchaq

Yük eyeri; yük vurma eyeri.

lingjen

ç. Parça, aksam.

lingling

ç. Sallantılı, oynar, kımıldar. Lingling körük – Asma köprü.

lingshimek

Sallanmak, kımıldamak, titremek.

lingshish

Sallanma, kımıldama, titreme; bk. éghanglash.

lingshitish

Sallandırma, oynatma, kımıldatma.

lingshitmek

(lingshimek'ten) Sallandırmak, oynatmak, kımıldatmak.

lingsi

ç. Maden teknisyeni.

lingxodi

ç. Maden itfaiyesi.

lingze

I ç. Tomruk (-ğu), kütük (-ğü) II ç. Kerpiçten yapılmış küçük ocak. III ç. bot. Kesilmiş çam ağacı.

lip-lip

Qapighim lip-lip qilip turuptu – Gözümün kapağı seğiriyor.

lipap

a. bk. lipape.

lipape

a. Zarf, mektup zarfı.

lipek

anat. Diz kapağı.

lipez

Erkek kemeri.

lipildimek

bk. lipillimek.

lipillesh

Görünüp kaybolma.

lipillimek

Görünüp kaybolmak.

lipmu-lip

Dolu, ağzına kadar. Lipmu-lip quyup bermek – Ağzına kadar dolduruvermek.

lippide

U lippide körünüp qaldi – O ani görünüverdi; O aniden hasıl oluverdi.

liq

Dolu. Liq tola – Çok dolu. Liq toluq – Tam dolu. Liq tolturmaq – Ağzına kadar doldurmak.

liqanglash

Zıplama.

liqanglatmaq

(liqanglimaq'tan) Sallamak, ırgalamak, çalkalamak.

liqanglimaq

Seke seke gitmek, zıplamak.

liqla

bk. liqqide.

liqmu-liq

Dolu, ağzına kadar.

liqqide

Hemen, anında. Liqqide bérip keldim – Hemen gidip döndüm.

lirik

r. Lirik. Lirik shair – Lirik şair.

lirika

r. Lirik şiirler.

lisan

a. tar. Lisan, dil.

litap

ağ. bk. lipape.

litr

r. Litre.

litrliq

r.u. Litrelik.

lizha

r. Kayak.

Loptuq–lozung

[ Previous ] [ Next ]

Loptuq

Lobnorlu (Lobnor gölü etrafında yaşayan kimse).

lobi

Fasulye.

loghuldash

bk. lawuldash.

loghuldimaq

bk. lawuldimaq.

lok-lok

Tembel, avare.

lokuldash

Boşuna koşturma.

lola

Fahişe, orospu.

loli

f. Çingene.

loliliq

Loliliq qilmaq – Dilenmek.

lom

r. Küskü.

lomsa

Beceriksiz.

lomsiliq

Beceriksizlik.

longqa

Havlu; bk. löngge.

longqi

Şişe, matara.

lopoza

ç. Kadın.

loq

Kemiksiz; kemiksiz et.

loqichaq

Hörgüç.

loquldash

Sızlama.

loquldimaq

Sızlamak.

lota

I ç. bk. loto. II ağ. Uyluk, kalça. III u. ağ. bk. yota.

loto

ç. Deve.

loxan

ç. Yaşlı, ihtiyar.

loxgösh

Kemiksiz et.

loxshumaq

Çarpmak, zonklamak. Ikki chekkem loxshuydu – Şakaklarım zonkluyor.

loxshush

Çarpma, zonklama.

loya

I Nohut, bezelye. II ç. tar. Bölük komutanı. III ç. tar. Ağa, efendi, beyefendi.

loyla

Loyla kokat – bot. Karapazı, kazayağı.

loylimash

Bakla.

lozung

ç. tar. 1. Eski Çin'de hükümet görevlisi 2. Başkan.

lughet–luzum

[ Previous ] [ Next ]

lughet

a. Sözlük, lügat. Uyghurche-Türkche lughet – Uygurca-Türkçe Sözlük.

lughiwiy

a. Kelimeler bilimi.

lungqa

bk. longqa.

lupanglash

Beceriksiz hareket etme.

lupanglimaq

Beceriksiz hareket etmek.

luqma

I f. Lokma. II Cevap, replik (-ği).

luzum

a. Lüzum.

Lézgin–lézizlik

[ Previous ] [ Next ]

Lézgin

r. Lezgin. Lézgin ayili – Lezgin kadını. Lézgin xelqi – Lezgin halkı. Lézgin tili – Lezgin dili.

léchek

bk. lechek.

léchin

bk. lachin.

légen

bk. legen.

lékin

a. Lâkin, fakat, ancak, ama.

léksika

r. Kelime hâzinesi.

léksikografiye

r. Lügatçilik, sözlükçülük.

léksikologiye

r. Kelimeler bilimi.

léksiye

r. Ders, konferans. Léksiye oqumaq – Konferans vermek.

lépek

bk. lipek.

lépeng

Süratli, hızlı 2. Oynak, tizmezaç.

lépez

Kuşak (-ğı), kemer.

lépildesh

Kımıldama, sallanma, dalgalanma 2. Alevlenme.

lépildetmek

(lépildimek'ten) 1. Kımıldatmak, sallamak, dalgalandırmak 2. Ateşi alevlendirmek.

lépildimek

Kımıldamak, sallanmak, dalgalanmak 2. Alevlenmek.

léwen

Güzel. Léwen qiz – Güzel kız.

léyimaq

Bulanmak. Su bashtin léyighan – d. Su baştan bulanmış.

léyish

Bulanma.

léyitish

Bulandırma.

léyitmaq

(léyimaq'tan) Bulandırmak.

léziz

a. Leziz, lezzetli, tatlı.

lézizlik

a.u. Lezizlik, lezzetlilik, tatlılık.

lök–löshtilik

[ Previous ] [ Next ]

lök

Geze.

lökchek

I Hörgüç. II Terbiyesiz, küstah, kavgacı.

lökcheklerche

Terbiyesizce.

lökcheklik

Terbiyesizlik.

löke

Hörgüç.

löm-löm

Bataklık. Löm-löm chaylar – Bataklık yerler. Löm-löm karwat – Yaylı kerevet.

lömshimek

bk. lömüldimek.

lömüldesh

Kaynama, kaynaşma, bol olma.

lömüldimek

Kaynamak, kaynaşmak, bol olmak.

löngge

Havlu.

lös

ç. Vida.

löshte

Elastiki, esnek.

löshtilik

Elastikilik, esneklik.

lüngge–lüyshi

[ Previous ] [ Next ]

lüngge

I ağ. Boyun atkısı, eşarp. II Matara.

lünggü

bk. lüngge II.

lüntey

ç. Lastik, çember.

lütpen

a. Lütfen.

lütüp

a. kit. Lutuf.

lüyshi

ç. Avukat, dava vekili.

Maghul–mazisizliq

[ Previous ] [ Next ]

Maghul

ağ. bk. Mungghul.

Mahizm

r. fels. Mahizm.

Majar

Macar. Majar tili – Macar dili.

Malayaliq

Malayalı. Malayaliqlarning tili – Malayalıların dili.

Malghun

ağ. bk. Mungghul.

Mangghul

Moğol. Mangghul tili – Moğol dili.

Mangju

Mançu. Mangju tili – Mançu dili.

Marksizm

r. Marksizm.

Mart

r. Mart, üçüncü ay.

May

r. Mayıs, beşinci ay. May bayrimi – Bir Mayıs Bayramı.

Mayim-Xan

Mayim Han (eski bir Uygur şarkısının adı).

maarip

a. Eğitim.

maaripchi

a.u. Eğitimci, maarifçi.

maaripperwer

a.f. Eğitim taraftan, eğitimi seven.

maaripperwerlik

a.f.u. Eğitim taraftarlığı; eğitimi sevme hali.

maash

a. Maaş.

mabeynide

a.u. Bu yana, beri, içinde. On yil mabeynide – On yıl içinde; on yıldan buyana. Uzaq döwür mabeynide – Uzun zamandan bu yana.

machan

a. 1. Mercan 2. İnci.

mada

f. Dişi kancık.

madar

a. Kuvvet, güç, kudret, takat, mecal, derman. Madirim yoq – Dermanım yok.

madda

a. 1. Madde, materyal, malzeme 2. Paragraf, madde.

madda-madda

a. Madde madde, ayrı ayrı, paragraf halinde.

maddiliq

a.u. Maddeli.

maddiy

a. Maddî. Maddiy ahwal – Maddî durum.

madixan

Madixan köynek – Desenli gömlek.

magazin

r. Mağaza, dükkan, büyük dükkan.

magha

ağ. bk. manga.

maghdir

Güç, kuvvet, kudret. Maghdirim yoq – Kuvvetim yok.

maghdirliq

Güçlü.

maghdirsiz

Kuvvetsiz, güçsüz.

maghdirsizlandurmaq

Güçsüzlendirmek.

maghdirsizlanmaq

Güçsüzlenmek.

maghdirsizliq

Güçsüzlük.

magnit

r. Mıknatıs, magnetik.

magnitliq

r.u. Magnetik, mıknatıs.

magnétizm

r. Magnetizm.

mahabet

a. Büyüklük, azamet, ululuk.

mahabetlik

a.u. Heybetli, azametli.

maharet

a. Maharet, ustalık, beceriklilik.

maharetlik

a.u. Maharetli, becerikli.

maharetsiz

a.u. Maharetsiz, beceriksiz.

maharetsizlik

a.u. Maharetsizlik, beceriksizlik.

mahir

a. Mahir, becerikli.

mahirane

a.f. Mahirane, maharetle, ustalıkla.

mahirlik

a.u. Mahirlik, ustalık.

mahist

r. fels. Mahist.

mahiyet

a. Mahiyet, asıl. Ishning mahiyiti némide? – İşin aslı nedir?

majan'gül

a.f. bk. gül.

majang

ç. Dama oyununa benzer bir tür Çin oyunu. Majang oynimaq – Dama oynamak.

majaq

Ezik, ezilmek. Düshmenning majighi chiqti – Düşman ezildi.

majaqlanmaq

Ezilmek.

majaqlash

Ezme, eziş.

majaqlimaq

Ezmek.

majaqlinish

Ezilme, ezilişi.

majra

a. Macera, serüven, vaka, olay.

majraliq

a.u. Maceralı, olaylı.

maksimum

r. En çok, azami.

mal

a. 1. Mal, hayvan(lar). Qara mal – Büyük baş hayvan. Séghin mal – Sağılan hayvan. Münggüzlük mal – Boynuzlu hayvan. Mal baqquchi – Çoban. Mal doxturi – Veteriner, baytar, hayvan doktoru. Mal doxturluk – Baytarlık. 2. Servet. Mal yighmaq – Servet toplamak. 3. Mal. Keng istimal malliri – Geniş tüketim malları. Qiz méli – Çeyiz, cihaz.

mal-mülük

a. Servet, mal, varlık.

mal-waran

a.f. 1. Ev hayvanlan, davar 2. Mal-mülk.

malal

a. Engel, zahmet. Sizge malal kelmise – Size zahmet olmazsa.

malay

Hizmetkâr, uşak.

malayliq

Hizmetkârlık, uşaklık.

malchi

a.u. Hayvancı, hayvan besleyici, hayvan yetiştirici.

malchiliq

Hayvancılık.

maldar

a.f. Zengin, servet sahibi.

maldarliq

a.f.u. Zenginlik.

malem

Gürültü, uğultu, yaygara, bağırıp çağırmak. Alemni malem qilmaq – Yaygara ile ortalığı karıştırmak.

malghun

a. Bir tür bitki adı.

malik

a. Malik, sahip. Chong ehmiyetke malik – Çok önemli.

maliman

Tahrik, kışkırtma. Maliman qilghuchi – Tahrikçi, kışkırtıcı. Maliman qilmaq – Tahrik etmek, kışkırtmak.

malimanchi

Tahrikçi, kışkırtıcı.

malimanchiliq

Kışkırtıcılık, tahrik etme hali.

malixay

Kışlık şapka, kürk şapka, kalpak.

maliye

a. Maliye. Maliye ministirligi – Maliye bakanlığı.

maliyichi

a.u. Maliyeci.

mallaq

bk. mollaq.

mallaqchi

bk. mollaqchi.

malxana

a.f. Ağıl, ahır.

mama

Nine. Chong mama – Büyük nine.

mamat

a. Hayat mamat – Ölüm kalım; hayat mamat.

mamkap

bot. Yabanî hindiba.

mamu

ağ. bk. mama ve moma I.

mamuq

Pamuk 2. Kuş tüyü. Mamuq yastuq – Kuş tüyü yastığı.

mana

İşte. Mana bu – İşte bu.

manan

Sis, duman. Sus manan – Hafif sis; hafif duman.

manda

Uzun tüylü. Manda bash – Taratmamış baş; ilgisiz bırakılmış saçlı baş.

mandalin

r. Mandalin.

mandaq

Böyle, işte böyle; bk. mundaq.

mang

Yürü! Git!

manga

Bana.

mangdam

Adım.

mangdurmaq

(mangmaq'tan) Yürütmek, ilerletmek, harekete geçirmek.

mangghulimaq

Sessizce yaklaşmak; gürültüsüz sokulmak; gizlice sokulmak.

mangghuzmaq

bk. mangdurmaq.

mangghuzush

Yürütme, ilerletme, harekete geçirme.

manglay

Alın.

mangmaq

Yürümek, gitmek. Atliq mangmaq – Atlı gitmek. 2. Hareket etmek, ilerlemek. Saet méngiwatidu – Saat çalışıyor.

mangqa

Sümük, sümüklü 2. Sakağı, ruam.

manifést

r. Beyanname. Kommunistlar Partiyisining Manifésti – Komünist Partisi Beyannamesi.

manométir

r. Manometre, basım ölçer.

manta

I Ocağın kömür konulan ön kısmı. II Mantı.

manéwir

r. Manevra.

manéwirliq

r.u. Manevralı. Manéwirliq urush – Manevralı Savaş.

mapizet

a. bk. muhapizet.

maqal

a. Atasözü, darbımesel.

maqale

a. Makale, yazı. Bash maqale – Baş makale.

maqan

a. Mekan, barınak, meskün yer, durulan yer. Maqan etmek – Mekan edinmek; mekan yapmak.

maqanlash

a.u. Oturma, yaşama.

maqanlimaq

a.u. Oturmak, yaşamak.

maqansiz

a.u. Mekansız, barınaksız, evsiz.

maqansizliq

a.u. Mekansızlık, barınaksızlık, evsizlik.

maqashlash

Şapırdatma.

maqashlimaq

Şapırdatmak.

maqchaymaq

Yassı hale gelmek, ezilmek.

maqchaytish

Yassılma, yassı hale sokma, ezme.

maqchaytmaq

(maqchaymaq'tan) Yassıtmak, yassı hale sokmak, ezmek.

maqchiyish

Yassı hale gelme, ezilme.

maqmaq

ağ. Geveze, çenebaz, boşboğaz.

maqul

a. Olumlu, iyi, geçerli, anlaşmak, rıza göstermek. Maqul boldum – Anlaştım, razı oldum. Maqul yigit – İyi delikanlı. Maqul körmek – Olumlu bulmak. Maqulmu? – Olur mu?

maqullanmaq

Kabul edilmek, rıza gösterilmek.

maqullash

Takdir etme, tasvip etme, onama.

maqullashmaq

Anlaşmak, beraber rıza göstermek.

maqullatmaq

(maqullimaq'tan) Kabul ettirmek, ikna ettirmek.

maqullimaq

a.u. Takdir etmek, tasvip etmek, onamak.

maqullutush

Kabul ettirme, ikna ettirme.

maral

zool. Maral.

maraqchi

Gözetleyen.

marash

Gizlice bakma; gözetleme.

mari

Kuzu kürkü.

marilash

bk. marash.

marilimaq

Gizlice bakmak.

marimaq

Gizlice bakmak. Marap yürmek – Gizlice gözetlemek; gizlice takip etmek.

marka

r. Posta pulu.

markiliq

r.u. Markalı.

marozhni

r. Dondurma.

marshal

r. Mareşal. Awiatsiye marshili – Hava kuvvetleri mareşali.

mas

f. Ahenkli, uyumlu. Mas kelmek – Uyumlu olmak; uygun gelmek.

mash

bot. Fasulye.

mashaq

Çorba, karmakarışıklık.

mashildash

Sesli sesli burnundan soluma.

mashildimaq

Sesli sesli burnundan solumak.

mashina

r. Makine. Tikish mashinisi – Dikiş makinesi. Kiyim yuyush mashinisi – Çamaşır makinesi.

mashine

r. ağ. bk. mashina.

mashinichi

r.u. Terzi, dikişçi.

mashinilashmaq

r.u. Makineleşmek.

mashinilashqan

r.u. Makineleşmiş.

mashinilashturmaq

r.u. (mashinilashmaq'tan) Makineleştirmek.

mashinilishish

r.u. Makineleşme.

mashinisazliq

r.u. Makine sanayi; makine endüstri.

mashinistka

r. Daktiloda yazı yazan kimse.

mashiqen

r.f. ağ. bk. chaqmaq qent.

mashireng

u.f. Fasulye rengi, yeşil renk.

mashpochaq

bk. mash.

mashtaq

(mana shundaq) İşte böyle.

maslash

Uyumlu hale getirme.

maslashmaq

Uygun olmak.

maslashmighanliq

Uygun olmama hali.

maslashqan

Uygun.

maslashqanliq

Uygunluk.

maslashturmaq

(maslashmaq'tan) Uygun hale getirmek, uydurmak.

maslashturush

Uygun hale getirme.

maslimaq

f.u. Uyumlu hale getirmek.

masshtap

r. Ölçek, mikyas, ölçek çizgisi.

mat

a. Mat, yenilme. Mat bolmaq – Mat olmak.

mata

a. El tezgahı ile yapılmış pamuk kumaş.

matal

ağ. bk. sowgha.

matem

a. Matem, yas. Matem tutmaq – Yas tutmak. Matem mejlisi – Yas toplantısı.

matemdar

a.f. Yas halinde. Matemdar bolmaq – Yas tutma halinde olmak.

matros

r. Bahriye eri, deniz askeri.

matématik

r. Matematikçi.

matématika

r. Matematik.

matériyal

r. Materyal, malzeme.

matériyalist

r. Materyalist.

matériyalistik

r. Materyalist. Matériyalistik köz qarash – Materyalist görüş.

matériyalizm

r. Materyalizm. Tarixiy matériyalizm – Tarihî materyalizm.

matériye

r. Madde, özdek.

maw

ç. Kuruş (Çin para birimi).

mawu

I Bu, işte bu. II (mana bu) İşte bu.

mawzu

a. Konu, başlık.

maxa

ç. Yiyecek.

maxang

ağ. bk. panaq.

maxaw

t. Cüza.

maxmal

a. bk. mexmel.

maxramchi

a.u. zool. Çulluk, bekas.

maxshaq

Yassı burun, basık burun.

maxtanchaq

Övüngen, övüngenlik.

maxtanchaqliq

Övüngenlik, övünme hali.

maxtanmaq

Övünmek.

maxtarliq

Takdire şayan, methedilecek, methe layık.

maxtash

Övme. Maxtash qeghizi – Takdirname (takdir-name).

maxtashmaq

Karşılıklı övmek; hep beraber takdir etmek.

maxtimaq

Övmek, takdir etmek.

maxtinish

Övünme.

maxtiwetmek

Övmek.

maxu

ç. At ağılı. Étimni maxugha baghlap qoydum – Atımı ağıla bağladım.

may

Yağ. Ich may – İç yağı. Béliq méyi – Balık yağı. Chach méyi – Saç yağı. May baghlimaq – Yağlanmak, göbek bağlamak, semirmek. May chalmaq – Yağ düşürmek. May sürkimek – Yağlamak. May qilmaq – Yağh hale getirmek.

maya

Dokurcun, loda.

mayak

r. Deniz feneri.

mayaq

Gübre, hayvan tersliği.

mayaqlatmaq

(mayaqlimaq'tan) Hayvanı tersletmek.

mayaqlimaq

Terslemek (hayvanlar).

mayaqqa

Bu tarafa.

mayaqta

Bu tarafta; işte bu tarafta.

maychéchek

bot. Papatya.

mayda

f. bk. meyde.

maye

f. Ana para, sermaye; bk. sermaye.

maygül

u.f. bot. Düğünçiçeği.

mayil

a. Mail, eğinik, istekli, mütemayil. Mayil bolmaq – Mail olmak.

mayilliq

Mail olma hali, isteklilik.

mayjuwaz

u.f. Yayık, yağ yapımı.

mayka

r. Atlet fanilası, mayo.

maykiliq

r.u. Mayolu. Maykiliq bala – Mayolu çocuk.

maylamchi

Yağcı.

maylamchiliq

Yağcılık.

maylash

Yağlama.

maylashmaq

Yağlanmak.

maylashqan

Yağlanmış; yağlı hale gelmişi.

maylatmaq

(maylimaq'tan) Yağlatmak.

maylatquzmaq

bk. maylatmaq.

mayligur

Yağlayıcı.

maylimaq

Yağlamak.

mayliq

Yağlı 2. Peçete, peşkir.

maymaq

İğri ayaklı. Tash maymaq – Dış iğri ayaklı. Ich maymaq – İç iğri ayaklı. Maymaq chaq – Çarpık tekerlek.

maymaqlash

Ayaklarını eğerek yürüme.

maymaqlimaq

Ayaklarını eğerek yürümek.

maymaqliq

Çarpıklık, eğrilik.

maymun

Maymun. Maymun yili – Maymun yıh (12 hayvan takviminin dokuzuncusu. Yüzyılımızın 1908, 1920, 1932, 1944, 1956 yıllan maymun yılıdır).

mayna

f. zool. Karaardıç (kuşu).

mayor

r. Binbaşı. Général-mayor – Tuğgeneral.

mayqacha

Yağ kutusu.

maysa

Yeşillik, çayır, çimenlik. Shal maysisi – Pirinç filizi.

maysilashmaq

Yeşermek.

maysiz

Yağsız. Maysiz gösh – Yağsız et.

maytuq

İğri bacaklı, paytak, çarpık bacaklı.

maz

Pamuk.

maza

f. Tat, lezzet. Mazisi yoq – Tadı yok.

mazar

f. Mezar.

mazi

ç. ağ. bk. börk.

mazilik

f.u. Tath, lezzetli.

mazisiz

f.u. 1. Tatsız, lezzetsiz 2. Sağlıksız, rahatsız.

mazisizlanmaq

f.u. Rahatsızlanmak, huzursuzlanmak.

mazisizlinish

f.u. Rahatsızlanma, huzursuzlanma.

mazisizliq

f.u. Hastalıklı hal; tedirginlik.

Mekke–mezzisiz

[ Previous ] [ Next ]

Mekke

Mekke. Mekke toxuri – Bir tavuk türü.

Menju

ç. Mançu.

Merrih

a. astr. Mars, Merih, Sakıt.

Mestaneyari

f. Bir Uygur halk şarkısının adı.

me

I ağ. bk. ménge. II Al!

meblegh

a. Sermaye.

meddah

a. Meddah.

medek

Koçan. Qonaq medigi – Mısır koçanı.

meden

a. Maden.

medenchi

a.u. Madenci.

medenshunas

a.f. Mineraloji uzmanı, madenci.

medenshunasliq

a.f.u. Madencilik.

medet

a. Yardım. Medet bermek – Yardım etmek.

medetkar

a.f. Yardımcı.

medetkarliq

a.f.u. Yardımcı olma hali.

medh

a. Medh, övme.

medhilenmek

a.u. Medh edilmek.

medhilesh

a.u. Medh etme, övme.

medhilimek

a.u. Medh etmek, övmek.

medhiye

a. Medhiye. Medhiye oqumaq – Medhiye okumak.

medikachi

f.u. ağ. bk. merdikar.

mediniy

a. Medeni. Mediniy xelqler – Medeni halklar.

mediniy-maarip

a. Kültür ve eğitim.

mediniyet

a. Medeniyet. Mediniyet almashturush – Medeniyet alış verişi.

mediniyetlik

a.u. Medeniyetli.

mediniyetsiz

a.u. Medeniyetsiz.

mediniyetsizlik

a.u. Medeniyetsizlik.

mediniyleshmek

a.u. Medenileşmek.

mediniyleshtürmek

a.u. (mediniyleshmek'ten) Medenileştirmek.

mediniyleshtürüsh

a.u. Medenileştirme.

mediniylik

a.u. Medeni olma hali.

mediniylishish

a.u. Medenileşme.

medrise

a. Medrese.

meger

f. Eğer.

meghlubiyet

a. Mağlûbiyet, yenilgi. Meghlubiyetke uchrimaq – Yenilgiye uğramak.

meghlubiyetchi

a.u. Yenilgi taraftarı.

meghlubiyetchilik

a.u. Yenilgi taraftarlığı.

meghlup

a. Mağlup, yenilmiş. Meghlup bolmaq – Mağlup olmak.

meghrip

a. Batı.

meghrul

bk. meghrur.

meghrur

a. Mağrur, kibirli, övüngen.

meghrurane

a.f. Mağrurane.

meghrurlanmaq

a.u. Mağrurlanmak.

meghrurluq

a.u. Mağrurluk.

mehbube

a. Sevgili, göz bebeği.

mehbup

a. Sevgili, göz bebeği.

mehbus

a. Mahpus, tutuklu.

mehel

a. 1. Zaman, an 2. Yer, durak 3. Kez, kere, defa.

mehelle

a. Mahalle.

mehellidash

a.u. Aynı mahalleden.

mehellidashlik

a.u. Aynı mahalleden olma hali.

mehellilik

a.u. Mahalleli. Bir mehellilik – Aynı mahalleden.

mehelliwaz

a.f. Mahallecilik; kendi mahallesini tutan.

mehelliwazliq

a.f.u. Kendi mahallesinin taraftarlığı.

mehelliy

a.f.u. Mahallî, yöresel, yerli. Mehelliy ishlepchiqirish – Yöresel üretim.

mehkem

a. Sağlam, dayanıklı. Mehkem qilmaq – Dayanıklı yapmak.

mehkemlenmek

a.u. Sağlamlaşmak, dayanıklı hale gelmek.

mehkemlesh

a.u. Sağlamlaştırma.

mehkemletmek

a.u. (mehkemlimek'ten) Dayanıklı hale getirtmek.

mehkemlik

a.u. Sağlamlık, dayanıklılık.

mehkemlimek

a.u. Sağlamlaştırmak; dayanıklı hale getirmek.

mehkemlitish

a.u. Dayanıklı hale getirtme.

mehkime

a. Mahkeme.

mehkum

a. Mahkum, tutsak, esir. Mehkum bolmaq – Mahkum olmak. Mehkum qilmaq – Mahkum etmek.

mehkumlik

a.u. Mahkumluk, esirlik.

mehr

a. Çeyiz.

mehrep

a. Mihrap.

mehrum

Mahrum, yoksun. Mehrum bolmaq – Mahrum olmak. Mehrum qilmaq – Mahrum etmek.

mehrumchiliq

a.u. Yoksulluk; bk. mehrumliq.

mehrumliq

a.u.Yoksulluk.

mehsul

a. Ürün, mahsul.

mehsulat

a. Ürün. Yéza égiligi mehsulati – Çiftçilik ürünü. Qol hüniri mehsulati – El sanatı ürünü.

mehsuldar

a.f. Verimli, ürünü çok. Mehsuldar qoy nesli – Verimli koyun nesli.

mehsuldarliq

a.f.u. Verimlilik.

mehu

a. Kırma, imha, öldürme, yok etme. Mehu qilmaq – Yok etmek.

meishet

a. Yaşam, ömür, geçim.

mejaz

a. Alegori; bk. kinaye.

mejaziy

a. Mecazî.

mejbur

a. Mecbur, zorunlu. Mejbur bolmaq – Mecbur olmak.

mejburen

a. Mecburen, zorla.

mejburiy

a. Mecburî, zorunlu. Mejburiy ish – Zorunlu iş.

mejburiyet

a. Mecburiyet. Herbiy mejburiyet – Askerî mecburiyet.

mejburlesh

a.u. Zorlama.

mejburlimek

a.u. Zorlamak.

mejhul

a. Meçhul, bilinmeyen.

mejlis

a. Meclis, toplantı. Umumiy mejlis – Genel toplantı.

mejliswaz

a.f. Toplantı yapmayı seven.

mejliswazliq

a.f. u. Toplantı yapmayı sevme hali.

mejmue

a. Dergi, mecmua.

mejmui

a. Toplam, hepsi. Mejmui yüz som – Toplam yüz lira.

mejnun

a. Mecnun. 1. Çılgın, deli 2. Fena halde aşık 3. Leyla adında bir kıza aşkıyla tanınmış Doğu Edebiyatının pek ünlü kahramanı.

mejnuntal

bot. dallan aşağı sallanmış bir tür söğüt.

mejruh

a. Mecruh, yaralı. Mejruh bolmaq – Mecruh olmak.

mejrun

ağ. bk. mejnun.

mejun

a. Afyon.

mejüj

Yejüj Mejüj – Yecüc Mecuc.

mejüsiy

a. Putperest.

mejüsiylik

a.u. Putperestlik.

mekichamghu

ağ. Patates; bk. yangyu.

mekir

a. Kurnaz, hilekâr.

mekirlik

a.u. Hileli.

mekirsiz

a.u. Hilesiz.

mekkar

a. Hilekâr, kurnaz.

mekkarliq

a.u. Hilekârlık, kurnazlık.

mekkem

a. bk. mehkem.

mekroh

a. din. Mekruh.

mektep

a. Mektep, okul. Siyasiy mektep – Siyasî okul.

mektepdash

a.u. Okul arkadaşı.

mektepdashliq

a.u. Okul arkadaşlığı. U mektepdashliq qildi – O okul arkadaşlığı yaptı.

mel

a. bk. mehel.

mel'un

a. din. Melun, lanetli, günahlı.

melal

a. Rahatsız, engel, zorlu, zahmet. Sizge melal bolmisa – Size zahmet olmazsa.

melamet

a. Tekdir, ayıplama, kötüleme.

melametlik

a.u. İftira, iftiracılık.

mele

I ağ. İğne. Chong mele – Büyük iğne. II a. bk. mehelle.

meles

Bulama, batırma, daldırma.

melik

a. tar. Hükümdar, padişah, kral.

melike

a. Melike, kraliçe.

melle

I a. bk. mehelle. II ağ. Ağaç tırmak veya tahta. III m; bk. toxu.

mellireng

u.f. Sarı.

melum

a. Malum, belli. Melum bolmaq – Belli olmak. Melum qilmaq – Belirtmek, açıklamak, ihbar etmek.

melumat

a. Bilgi. Élinghan melumatlargha qarighanda – Alınmış bilgilere göre. Melumat bermek – Bilgi vermek.

melumatliq

a.u. Bilgili, okumuşlu.

melumatsiz

a.u. Bilgisiz, cahil.

melumatsizliq

a.u. Bilgisizlik, cahillik.

melumlesh

a.u. Belirtme, haber verme, haberdar etme.

melumlimek

a.u. Belirtmek, haber vermek, haberdar etmek.

memidane

f. Demagog, atıp tutmacı, atıp tutan.

memidanliq

f.u. Demagogluk, atıp tutanlık.

memnu

a. Memnu, yasaklanmış, men edilmiş.

memnun

a. Memnun. Memnun bolmaq – Memnun olmak. Memnun qilmaq – Memnun etmek.

memnuniyet

a. Memnuniyet, sevinç.

memnuniyetlik

a.u. Sevinme hali; memnun olma hali.

memur

I a. Mamur, bayındır. Memur sheherler – Mamur şehirler. II a. Memur, müdür, idareci.

memuriy

a. İdarî. Memuriy merkez – İdarî merkez. Memuriy yol bilen – İdarî yol ile.

memuriyet

a. Müdüriyet; yönetim kurulu.

memuriyetchilik

a.u. Kırtasi usullerle idare.

men

Ben. Manga – Bana. Méni – Beni. Mende – Bende. Mendin – Benden. Méning kitabim – Benim kitabım. Bu kitap méningki – Bu kitap benimki. Menmu – Ben de. Menla – Sadece ben. Menchu? – Ya ben?

men'iy

a. Yasak, menetmek, yasaklamak.

mena

a. bk. mene.

menbe

a. Menba, kaynak. Su menbeliri – Su kaynaklan.

menchenan

ağ. Kaplumbağa, tosbağa; bk. tashpaqa.

mene

a. Mana, anlam. Sözining menisi yoq – Sözünün anlamı yok. Buningdin mena chiqmaydu – Bundan anlam çıkmaz.

meng

I Ben. II Al, alın. Sizge gösh ekeldim, meng! – Size et getirdim, alın!

mengdesh

Şaşırma; ne yapacağını bilemeden dengesini kaybetme; uykudan dengesiz bir davranışlar içinde uyanma.

mengdigek

Uyurgezer.

mengdigenlik

Uyurgezerlik.

mengdigüch

Uyur gezer; bk. mengdigek.

mengdimek

Şaşırmak; ne yapacağım bilemeden dengesini kaybetmek; uykudan dengesiz bir davranışlar içinde uyanmak.

menge

ağ. Konu, mevzu.

menggen

ç. Buğday sapı.

menggü

Ebedî, sonsuz. Menggüge – Sonsuza kadar.

menggülükke

bk. menggü.

mengiz

ç. bk. mengza.

mengleshken

Küflenmiş.

mengleshmek

Küflenmek.

menglishish

Küflenme.

mengresh

ağ. bk. meresh.

mengza

ç. Yüz, çehre, sima.

menidar

a.f. Manalı, anlamlı.

menidarliq

a.f.u. Manalılık, anlamlılık.

menidash

a.u. Anlamdaş, eş anlamlı.

menidashliq

a.f.u. Anlamdaşlık, eş anlamlılık.

menilik

a.u. Manalı, anlamlı. Chungqur menilik qarash – Derin manalı bakış. Bir-birige menilik qarashti – Birbirine anlamlı bir şekilde baktılar. Teng menilik – Eş anlamlı. Menilik söz – Anlamlı söz. Köp menilik gep – Çok manalı söz.

menisiz

a.u. Manasız, anlamsız.

menisizlik

a.u. Manasızlık, anlamsızlık.

meniwiy

a. Manevî.

meniy

a. bk. mana.

menjang

ç. Aşçı.

menjangliq

ç.u. Aşçılık.

menmen

Kibirli, mağrur, yüksekten bakan, küstah.

menmenchi

Bencil, egoist.

menmenchilik

bk. menmenlik.

menmenlik

Bencillik, egoistlik.

menpeet

a. Menfaat, çıkar, fayda.

menpeetdar

a.f. Menfaatti; çıkan olan.

menpeetlik

a.u. Menfaatti, faydalı.

menpeetperest

a.f. Çıkarcı, menfaatperest.

menpeetperestlik

a.f.u. Çıkarcılık, menfaatperestlik.

menpeetsiz

a.u. Menfaatsız, faydasız.

menpeetsizlik

a.u. Menfaatsızlık, faydasızlık.

menper

ç. Çorba.

mensep

a. Mansıb, rütbe, makam, mevki.

mensepdar

a.f. Makam sahibi, mevki sahibi.

mensepdarliq

a.f.u. Makam sahipliği, mevki sahipliği.

menseplik

a.u. Makam sahibi. Yuquri menseplik adem – Yüksek mevkili adam.

mensepperest

a.f. Makam düşkünü, mevki düşkünü.

mensepperestlik

a.f.u. Makam düşkünlüğü, mevki düşkünlüğü.

mensepxor

a.f. bk. mensepperest.

mensepxorluq

a.f.u. bk. mensepperestlik.

menshur

a. Prizma, biçme, menşur.

mensinmeslik

Hor görmek, sevmemek.

mensitish

Sayma, itibar etme.

mensitmek

Saymak, itibar etmek. U meni mensitmeydu – O bana itibar etmiyor.

mensitmeslik

Hor görmek, saygısızlık.

mensup

a. Mensup, aitlik.

mensuplik

a.f. Aitlik, mensup olma hali.

mentang

ç. Makama çorbası.

mentiq

a. Mantık. Sözining mentiqi yoq – Sözünün mantığı yok.

mentiqiy

a. Mantığa ait.

mentiqsiz

a.u. Mantıksız.

mentiqsizliq

a.u. Mantıksızlık.

menzil

a. Durak.

menzire

a. Manzara, görüntü.

menzirilik

a.u. Manzaralı; manzarası iyi olan yer.

mepe

a. Kapalı at arabası.

mepikesh

a.f. Arabacı.

mepikeshlik

a.f.u. Arabacılık.

mepküre

a. Ülkü, fikir, mefkure.

meptun

a. Meftun, büyülü, hayran. Meptun bolmaq – Hayran olmak; büyülenmek.

meptunluq

a.u. Meftunluk; hayranlık; büyülenme hali.

meqbere

a. kit. Mozole, türbe, anıtmezar.

meqbul

a. Makbul, geçer, uygun, kabul, edilebilir.

merasim

a. bk. murasim.

merdane

f. Merdane.

merdaniliq

f.u. Mertlik.

merdikar

f. Gündelikçi; gündelikle çalışan işçi.

merdikarliq

f.u. Gündelikçilik; gündelikle çalışan işçi hali.

merdum

f. Göz bebeği. Közümning merdumi – Gözümün göz bebeği.

mere

ağ. Tenha yer, tenhalık.

merem

bk. bayram.

merep

a. ağ. bk. mehrep.

meresh

Meleme.

mereshmek

Meleşmek.

meretmek

(merimek'ten) Meletmek.

merez

a. İrinli yer, çıban.

mergen

Atıcı, okçu, nişancı.

mergenlik

İsabetlilik; gözün keskinliği.

merghul

Motif, hava, melodi.

mergimush

f. kim. Arsenik, zırnık, sıçanotu.

merhemet

a. Merhamet, acıma. Merhemet qilmaq – Merhamet etmek; acımak.

merhemetlik

a.u. Merhametli, acıyan.

merhemetsiz

a.u. Merhametsiz, acımasız.

merhemetsizlik

a.u. Merhametsizlik, acımasızlık.

merhum

a. Merhum, Tanrı rahmetine erişen.

merhume

a. Merhume, Tanrı rahmetine erişen kadın.

merigüs

zool. Küçük toy kuşu.

merike

a. Merasim. Merike küni – Merasim günü.

merimek

Melemek.

merishish

Meleşme.

meritish

Meletme.

meriye

Kuzu kürkü.

merjan

a. 1. Mercan 2. Boncuk.

merkez

a. Merkez. Ilmiy merkez – Bilim merkezi. Sheherning merkizi – Şehrin merkezi.

merkezchilik

a.u. Merkezcilik.

merkezleshmek

a.u. Merkezleşmek.

merkezleshtirmek

a.u. (merkezleshmek'ten) Merkezleştirmek.

merkezlik

a.u. Merkezî.

merkiziy

a.u. Merkezî. Merkiziy komitét – Merkezî komite.

mermer

a. Mermer.

merre

I a. Kere, defa. Ming merre salam – Bin kere selam. II. Göshni merre qilip pishermek – Eti iyi haşlayıp pişirmek.

mersiye

a. Mersiye.

mert

f. Mert. Mert yigit – Mert yiğit.

mertem

a. bk. mertiwe.

mertiwe

I a. Derece, rütbe, basamak. II a. Kere, defa. Birinchi mertiwe – İlk defa.

mertiwilik

a.u. Dereceli, rütbeli, yüksek, ünlü.

mertlerche

Mertlik ile, merdane. Düshmen'ge qarshi mertlerche küreshti – Düşmana karşı mertlik ile mücadele verdi.

mertlik

f.u. Mertlik. Mertlik körsetmek – Mertlik göstermek.

meruze

a. tar. Konferans, rapor. Meruze qilmaq – Konferans vermek.

merwayit

a. İnci. Merwayit monchighi – İnci boncuğu.

merwayitgül

a.f. bot. inci çiçeği.

mes

f. Sarhoş. Mes halde – Sarhoş halde. Mes bolmaq – Sarhoş olmak. Mes qilmaq – Sarhoş etmek.

mes'ul

a. Mesul, sorumlu. Mes'ul xadim – Sorumlu eleman.

mes'uliyet

a. Mesuliyet, sorumluluk.

mes'uliyetchanliq

Sorumluluk hali.

mes'uliyetlik

a.u. Sorumlu, mesul.

mes'uliyetsiz

a.u. Sorumsuz.

mes'uliyetsizlik

a.u. Sorumsuzluk.

mes'ulluq

a.u. Mesuliyet, sorumluluk.

mesape

a. bk. musape.

meschit

a. Mescit, küçük cami.

mesel

a. 1. Masal 2. Vecize, mesel.

meselchi

a.u. Masalcı, masal yazan.

mesh

r. Soba.

meshchi

r.u. Sobacı.

meshe

I Çizme. Emirqan meshe – Vernikli çizme. II (mana shu yer) İşte burası.

meshede

(mana shu yerde) Burada.

meshedin

(mana shu yerdin) Buradan.

meshege

(mana shu yerge) Buraya.

meshel

a. Fener, aydınlatıcı. Meshel boldung yolumgha – Yolumu aydınlatan fener oldun.

mesheqqet

a. bk. musheqqet.

meshghul

a. Meşgul. Meshghul bolmaq – Meşgul olmak. Meshghul qilmaq – Meşgul etmek.

meshghulat

a. İş güç, meşguliyet, meşgale.

meshghulatchi

a.u. Uğraşan, işi güçü olan, ilgilenen, meşgul olan.

meshghuliyet

a. İş güç, meşguliyet, meşgale.

meshghullanmaq

a.u. İlgilenmek, meşgul olunmak.

meshghulluq

a.u. Meşgul olma hali.

meshhur

a. Meşhur, ünlü. Meshhur bolmaq – Ünlü olmak.

meshhurlik

a.u. Ünlülük, meşhur olma hali.

meshiq

a. Alıştırma, talim, idman, egzersiz. Meshiq qilmaq – Alıştırma yapmak.

meshiqlandurmaq

a.u. Alıştırmak; egzersiz yaptırmak.

meshiqlandurush

a.u. Alıştırma, egzersiz yaptırma.

meshiqlanmaq

a.u. Alıştırma yapmak; kendini alıştırmak.

meshke

Tereyağı.

meshrep

a. 1. Ziyafet, keyif meclisi, şölen 2. Huy, seciye, karakter.

meshriq

a. Doğu. Meshriqtin meghripqiche – Doğudan batıya kadar.

meshriqiy

a. Doğuya ait.

meshuq

a. Sevgili, maşuk. Ashiq-meshuq – Aşk ve maşuk.

meshuqluq

a.u. Sevgili olma hali.

meshut

İpek; bk. yipek.

mesichi

Kunduracı; çizme yapan usta.

mesile

a. Mesele, sorun. Men bu mesilini hel qildim – Ben bu meseleyi hallettim.

mesilen

a. Mesela, misal olarak.

meslek

a. Fikir, düşünce, görüş, gaye, dünya görüşü.

meslekdash

a.u. Hemfikir, ülküdaş.

meslekdashliq

a.u. Hemfikirlik, ülküdaşlık.

mesleksiz

a.u. Gayesiz, düşüncesiz, prensipsiz.

mesleksizlik

a.u. Gayesizlik, düşüncesizlik, prensipsizlik.

meslihet

a. Şura, tavsiye, danışma. Meslihet bermek – Tavsiye etmek. Meslihet kéngishi – İstişare (danışma) şurası.

meslihetchi

a.u. Danışman, tavsiye eden.

meslihetleshmek

a.u. Danışmak, istişare etmek.

meslihetlishish

a.u. Danışma, istişare etme.

meslik

f.u. Sarhoşluk.

mesnewiy

a. Mesnevi.

mestane

f. 1. Sarhoş gibi 2. Büyülü, sihirli.

mesume

a. 1. Suçsuz, masum 2. Bakir, temiz.

mesumilik

a.u. 1. Suçsuzluk, masumluk 2. Bakirlik,temizlik.

mesxire

a. Alay, istihza. Mesxire qilmaq – Alay etmek.

mesxirichilik

a.u. Alay edilme hali.

mesxirilik

a.u. Alaylı, istihzalı.

mesxiriwaz

a.f. 1. Şakacı, alaycı 2. Eğlendirici, komedyacı, oyuncu.

mesxush

f. Sarhoşluk. Mesxush bulbuldek – Sarhoş olmuş bülbül gibi.

mesxushluq

f.u. Sarhoşluk.

metbee

a. Basım evi, matbaa.

metbeechi

a.u. Matbaacı.

metbuat

a. Matbaa.

metbuatchi

a.u. Matbaacı.

mewhum

a. Soyut, mücerret. Mewhum chüshenche – Soyut fikir.

mewjudat

a. Bütün varlık.

mewjudiyet

a. Mevcudiyet, varlık.

mewjut

a. Mevcudiyet, varlık.

mewqe

a. Mevki, tutum. Düshmenlik mewqeside turmaq – Düşmanlık tutumunu takınmak.

mewsum

a. Mevsim, sezon.

mewsumlik

a.u. Mevsimlik, sezonluk. Mewsumlik ish – Mevsimlik iş.

mewzu

a. Konu, başlık.

mexbus

a. Mahpus, tutsak.

mexbuslik

a.u. Mahpusluk, tutlsaklık.

mexluq

a. Mahluk.

mexluqat

a. Mahlûkat.

mexmel

a. Kadife.

mexmelgül

a.f. bot. Yıldız çiçeği, dalya.

mexpiy

a. Gizli, saklı. Mexpiy ish – Gizli işi.

mexpiyet

a. Gizlilik.

mexpiyetlik

a.u. Gizlilik. Dölet mexpiyetligini saqlash – Millî güvenliğe ait gizliliği korumak.

mexrej

mat. Payda. Umumiy mexrejge keltürüsh – Paydalan eşitleme.

mexset

a. Amaç, maksat. Mexsetke érishmek – Amaca ulaşmak.

mexsetsiz

a.u. Amaçsız.

mexsetsizlik

a.u. Amaçsızlık.

mexsher

a. Mahşar, kıyamet.

mexsus

a. Mahsus, özel.

mextep

a. ağ. bk. mektep.

mexzum

a. Molla oğlu.

mey

f. Mey, içki.

meydan

a. Meydan, alan. Urush meydani – Savaş alanı. Ékin meydani – Ekin alanı, tarla.

meydanche

Küçük alan. Balilar meydanchisi – Çocuk parki.

meydanchuq

a.u. bk. meydanche.

meyde

I a. 1. Göğüs 2. Mide. II f. Ufak, küçük. Meyde burzhuaziye – Küçük burjuvazi. Meyde pul – Bozuk para.

meyde-chüyde

f.u. Ufak tefek.

meydilenmek

f.u. Ufalmak, bozulmak.

meydilesh

f.u. Küçültme, ufaltma, bozma.

meydiletmek

f.u. (meydilimek'ten) Küçüklettirmek, bozdurmak, ufalttırmak.

meydilimek

f.u. Ufaltmak, bozmak, küchültmek.

meye

I ağ. bk. ménge. II (mana bu yer) İşte burası.

meyede

(mana bu yerde) Burada.

meyege

(mana bu yerge) Buraya.

meyil

a. Meyil. Meyling bolsa – İstersen.

meyli

a.u. Olsun, olur, peki, kabul hoş.

meyliche

a.u. İstediği gibi. U öz meyliche ish qilghan – O kendi isteğine göre iş yapmış.

meymeychi

ç.u. Satıcı, tüccar.

meynet

Pislik, çamur.

meynetchilik

Pislik.

meyperest

f. Alkolik, içki düşkünü.

meyperestlik

f.u. Alkolik olma hali; içki düşkünlüğü.

meyrem

bk. bayram.

meyse

Çizme.

meyxana

f. Meyhane.

meyxor

f. Alkolik, içki düşkünü.

meyzan

ağ. bk. muselles.

meyzin

a. bk. mezin.

meyüs

a. Yeis, umutsuzluk, meyus. Meyüs bolmaq – Meyus olmak.

meyüsane

a.f. Meyus halde, meyusane.

meyüslenmek

a.u. Meyus olmak, umutsuzlanmak.

meyüslik

a.u. Umutsuzluk.

mez'hep

a. Mezhep.

mez'hepchilik

a.u. Sekterlik, bölücülük, ayrılıkçı olma hali. Mez'hepchilik xahishlirigha qarshi küresh – Bölücülüğe karşı savaş (mücadele).

mezgil

a. 1. Duraklama, durak 2. Zaman, an. Mezgilide – Anında. Mezgilidin qalmastin – Zamanı geçirmeden.

mezgillik

f.u. Süreli, geçici.

mezgillik-mezgüsiz

f.u. Vakitli vakitsiz.

mezgilsiz

a.u. Zamansız, vakitsiz.

mezin

a. Müezzin.

mezkur

a. Adı geçen, bahsedilen, bilinen.

mezlum

a. 1. Ezilen, zülüm edilen 2. Kadın.

mezmunen

a. Anlam olarak.

mezmunluq

a.u. Anlamlı.

mezmunsiz

a.u. Anlamsız.

mezmunsizliq

a.u. Anlamsızlık.

mezmut

a. Sağlam, berk, dayanıklı.

mezuran

a. Konu, anlam, mana.

mezze

f. Lezzet, tat. Mezzisi yoq – Tadı yok. Mezze qilmaq – Zevklenmek. Mezzem qéchip turuptu – İyi değilim. Bu ishning mezzisi ketti – Bu işin tadı bitti. Mezzisi qachti – Lezzeti tükendi.

mezzilik

f.u. Lezzetli, zevkli, tatlı.

mezzisiz

f.u. Lezzetsiz, zevksiz, tatsız.

Misirliq–miyiqliq

[ Previous ] [ Next ]

Misirliq

a.u. Mısırlı.

Misran

a.f. Mısır'a ait. Misran qilich – Mısır kılıcı.

Mizan

a. astr. Terazi.

michildatmaq

(michildimaq'tan) Sesli sesli burnundan solatmak.

michildimaq

Sesli sesli burnundan solamak.

midiratmaq

(midirimaq'tan) Kımıldatmak.

midirimaq

Kımıldamak, hareketlenmek.

midirlatmaq

(midirlimaq'tan); bk. midiratmaq.

midirlimaq

bk. midirimaq.

migh-migh

Taklidî ses. Migh-migh qaynimaq – Kaynamak, kaynaşmak, bol olmak.

mighildash

Kaynaşma, bol olma.

mighildimaq

Kaynaşmak, bol olmak.

mijez

a. 1. Mecaz, karakter 2. Keyif, sıhhat, sağlık. Mijezingiz yoqmu? – Keyfiniz yok mu?

mijighdash

Ezme, mıncıklama, çiğneme.

mijighdimaq

Ezmek, mıncıklamak, çiğnemek.

mijighlimaq

bk. mijighdimaq.

mijilash

bk. mijighdash.

mijilish

Ezilme, mıncıklanma.

mijilmaq

Ezilmek, mıncıklanmak.

mijimaq

Ezmek, mıncıklamak.

mijiq

Ezik. U uning mijighini chiqiriwetti – O onu ezdi.

mijish

Ezme, mıncıklama.

mikri

a. Kurnazlık.

mikrobiolog

r. Mikrobiyoloji uzmanı.

mikrobiologiye

r. Mikrobiyoloji.

mikrofon

r. Mikrofon.

mikrop

r. Mikrop.

mikropluq

r.u. Mikroplu.

mikroskop

r. Mikroskop.

miktar

a. bk. miqdar.

mikyas

a. Ölçek, mikyas.

milad

a. Milât. Miladdin ilgiri – Milâttan önce.

miladiy

a. Milâdî.

milenmek

Bulanmak.

milesh

Bulama, batırma 2. Kirletme.

miliklimek

Okşamak, sıvazlamak.

milimek

Bulamak, batırmak 2. Kirle; mek.

milishletmek

Kirletmek, pisletmek, lekelemek, bulaştırmak.

militarist

r. Militarist.

militarizm

r. Militarizm.

militsiye

r. Milis.

miljing

Yavaş, eli ağır, ağır adam 2. Homurdanıp duran.

miljinglimaq

Beceriksiz olmak.

miljingliq

Yavaşlık, eli ağırlık, beceriksizlik. Miljingliq qilmaq – Beceriksizlik etmek.

millet

a. Millet, ulus. Birleshken Milletler Teshkilati – Birleşmiş Milletler (B.M). Az sanliq milletler – Azınlıklar.

milletchi

a.u. Milliyetçi, ulusçu.

milletchilik

a.u. Milliyetçilik, ulusçuluk.

milletlik

a.u. Milletli, uluslu. Köp milletlik – Çok uluslu. Köp milletlik dölet – Çok uluslu devlet.

milletperwer

a.f. Milliytçi, ulusçu.

milletperwerlik

a.f.u. Milliyetçilik, ulusçuluk. Erep milletperwerligi – Arap milliyetçiliği.

milligram

r. Miligram.

millimétir

r. Millimetre.

milliy

a. Millî, ulusal. Milliy til – Millî dil, ulusal dil. Milliy mediniyet – Millî medeniyet (kültür).

milliyleshmek

a.u. Millileşmek.

milliyleshtürmek

a.u. Millileştirmek.

miltiq

Tüfek. Miltiq dorisi – Barut. Miltiq oqi – Tüfek mermisi.

milyard

r. Milyar.

milyardchi

r.u. Milyarder.

milyon

r. Milyon.

milyonchi

r.u. Milyoner.

milyonlighan

r.u. Milyonlarca.

milyonluq

r.u. Milyonluk.

milyonér

r. bk. milyonchi.

miman

f. bk. méhman.

min'geshmek

Atın sırtına ikinci bir adamın binmesi.

min'geshtürmek

(min'geshmek'ten) Atın sırtına ikinci bir adamı bindirmek.

min'gishish

bk. min'geshmek.

min'güzmek

bk. mindürmek.

mina

r. Mayın.

mindürmek

(minmek'ten) Bindirmek.

mindürüsh

Bindirme.

minez

a. Karakter, buy. Minezi yaman – Karaktersiz, huysuz.

ming

Bin. Ming bir süpetlik – Bin bir vasıflı (çok vasıflı).

mingbégi

tar. Binbeyi; kaymakam.

mingghildatmaq

(mingghildimaq'tan) Mırıldatmak.

mingghildimaq

Mırıldamak, mırıldanmak.

minginchi

Bininci.

mingisiz

Beyinsiz.

minglap

Biner biner.

minglighan

Binlerce.

minilimaq

r.u. Mayınlamak.

minish

Binme.

minishlik

Binilmeye elverişli. Minishlik at – Binilmeye elverişli at.

ministir

r. Bakan. Bash ministir – Baş bakan. Tashqi ishler ministirligi – Dış işleri bakanlığı.

minmek

Binmek.

minnet

a. Minnet.

minnetdar

a.f. Minnettar. Sizge minnetdarmen – Size minnettarım.

minnetdarchiliq

a.f.u. Minnettar olma hali.

minnetdarliq

a.f.u. bk. minnetdarchiliq.

minonos

r. Torpido.

minut

r. Dakika. On minut ötkende – On dakika geçtiğinde.

minutluq

r.u. Dakikalık.

minéral

r. Mineral, maden.

minérallik

Madenî gubrŞ).

minéralliq

r.u. Madenî.

minéralogiye

r. Mineraloji.

miq

f. bk. mix.

miqdar

a. Miktar, nicelik. Köp miqdarda – Çok miktarda.

miqimlash

Basma, sıkma.

miqimlimaq

Basmak, sıkmak.

mirap

a.f. Eski feodal sistemde sulama işlerinden sorumlu kimse.

mirapliq

a.f.u. Eski feodal sistemde sulama işlerinden sorumlu kimsenin işleri.

miras

a. Miras. Miras almaq – Miras almak.

mirasxor

a.f. Mirasçı, varis, halef.

mirasxorluq

a.f.u. Mirasçılık, varislik, haleflik.

mirwet

ağ. bk. murwet.

mirza

f. Katip, sekreter, bey.

mis

f. Bakır.

misal

a. Mesela, örnek. Misal keltürmek – Örnek vermek.

mish

ağ. bk. möshük.

mish-mish

Söylenti, rivayet. Mish-mish paranglar – Söylentiler. Mish-mish söz – Rivayet.

mishchan

r. Görgüsüz, dar kafalı.

mishchanliq

r.u. Görgüsüzlük, dar kafalılık.

mishiq

Sümük.

mishqap

f. Sucu, su taşıyıcısı.

mishqarmaq

Sümkürmek.

mishqartmaq

(mishqarmaq'tan) Sümkürtmek.

mishqirish

Sümkürme.

misil

a. Misil, benzeyiş, aynılık. Misli körülmigen – Benzeri görülmemiş.

misilchi

Zanaatçı, esnaf.

misilsiz

a.u. Benzersiz, olağanüstü. Misilsiz urush – Benzeri olmayan savaş.

miskechi

f.u. bk. miskin.

misker

f. Bakırcı.

miskerlik

f.u. Bakırcılık.

miskin

a. Miskin.

miskinlik

a.u. Miskinlik.

misqal

a. Zolotnik (4,26 gram ağırlığında bir tartı birimi).

misra

a. Mısra.

misrang

Küskü.

missionér

r. Misyoner.

missionérlik

r.u. Misyonerlik.

mitang

ç. Pirinç çorbası.

mix

f. Çivi. Burma mix – Vida. Mix qaqmaq – Çivi çakmak.

mixchi

f.u. Çivici.

mixlaghliq

f.u. Çivilenmiş.

mixlanmaq

f.u. Çivilenmek.

mixlash

Çivileme.

mixlatmaq

f.u. (mixlimaq'tan) Çivi çaktırmak.

mixlawetmek

Çivileyivermek; çivi çakıvermek.

mixlimaq

Çivilemek, çivi çakmak.

mixraza

f. ağ. Makas, sındı.

miyawlashmaq

Miyavlaşmak.

miyawlatmaq

(miyawlimaq'tan) Miyavlatmak.

miyawlimaq

Miyavlamak.

miye

bk. ménge.

miyiq

Bıyık.

miyiqliq

Bıyıklı.

Moghal–mozoy

[ Previous ] [ Next ]

Moghal

ağ. bk. Mungghul.

Moldawan

Moldavyalı. Moldawan xelqi – Moldavyalı halk. Moldawan tili – Moldavya dili.

mobi

ç. Yağlı boya fırçası.

moden'gül

ç.f. bot. Şakayık (çiçeği).

mogu

ç. Mantar. Zeherlik mogu – Zehirli mantar.

mojudiyet

a. Mevcudiyet, varlık.

mojuqlash

ağ. bk. mijighdash.

mojuqlimaq

ağ. bk. mijighdimaq.

moka

Mekik, masura.

mokla

Becerikli, eli uz, mahir, usta.

mol

Bol, çok. Mol hosul – Bol ürün.

molchiliq

Bolluk, çokluk, bereket, refah. Molchiliqta yashimaq – Refah içinde yaşamak.

moldoz

ağ. bk. mozdoz.

molja

bk. mölcher.

moljallimaq

bk. mölcherlimek.

molla

f. 1. Molla 2. Bilgin, hoca, okumuştu.

mollaq

a. Perende.

mollaqchi

a.u. Akrobat, cambaz.

molliliq

f.u. Bilginlik, okumuşluk.

molluq

Bolluk, refah. Molluqta yashaymiz – Refah içinde yaşarız.

molun

Yabanî kedi.

molékula

r. Molekül.

mom

f. Mum. Aq mom – Ak mum, beyaz mum. Qara mom – Zift.

moma

I Anneanne, yaşlı kadın. II Direk, sütün. III ç. Ekmek, buharda pişirilen ekmek.

momay

bk. moma.

momlanmaq

f.u. Mumlanmak, cilalanmak.

momlash

f.u. Mumlama, cilalama.

momlatmaq

(momlimaq'tan) Mumlatmak, cilalatmak.

momlimaq

f.u. Mumlamak, cilalamak.

momluq

f.u. Mumlu, cilalı.

momlutush

f.u. Mumlatma.

monarxist

r. Monarşi taraftarı.

monarxiye

r. Monarşi.

monarxiyilik

r.u. Monarşi. Monarxiyilik dölet – Monarşi devlet.

monarxizm

r. Monarşi taraftarlığı.

monastir

r. Manastır, keşişhane.

monax

r. Keşiş. Monax bolmaq – Keşiş olmak.

monaxliq

r.u. Keşişlik.

moncha

Banyo, hamam.

monchaq

Boncuk, gerdanlık.

monis

a. Sırdaş.

monopol

r. Tekel, inhisar. Monopol hoquq – Tekel hukuku.

monopolist

r. Tekelci, tekeli altında bulunduran.

monopolistik

r. Tekelcilik.

monopoliye

r. Tekel, inhisar. Monopoliye qilip almaq – Tekeline almak.

monopoliyichi

r.u. Tekelci.

mopang

ç. Değirmen.

mopangchi

ç.u. Değirmenci.

mora

Boyu, baca.

morfologik

r. Morfoloji, morfolojik.

morfologiye

r. Morfoloji.

morlash

Tırmalama.

morlashmaq

Birbirini tırmalamak.

morlatmaq

(morlimaq'tan) Tırmalatmak. Qolumni müshüktin morlutuwaldim – Elimi kediye tırmalattım (istemeyerek).

morlimaq

Tırmalamak.

morliwetmek

Tırmalay a vermek.

morlushush

Birbirini tırmalama.

morochaq

Duvar ocağı.

motor

r. Motor. Motor ishlesh séxi – Motor yapım atölyesi.

motorchi

r.u. Motorcu.

motorlashmaq

r.u. Motorlaşmak.

motorlashturmaq

(motorlashmaq'tan) Motorlaştırmak.

motorluq

r.u. Motorlu. Motorluq qéyiq – Motorlu kayık.

motsiklit

r. Motorsiklet.

motsiklitchi

r.u. Motorsikletçi.

mowut

Çuha.

moxo

bk. maxaw.

moy

Kıl, tüy.

moyigungsi

ç. Ticaret şirketi.

moyiyung

ç. Kazak, örme yelek.

moyka

I r. Yün temizleme fabrikası. II ağ. Çatal.

moykichi

r.u. Yün temizleme fabrikasının sahibi; fabrikatör.

moylaw

f. Bıyık.

moylawliq

f.u. Bıyıklı.

moylawsiz

f.u. Bıyıksız.

moyluq

Tüylü. Moyluq tére – Tüylü deri. Moyluq haywan – Tüylü hayvan.

moyma

Kuş avlamada kullanılan ilmek tayağı.

moyne

f. Kürk.

moynidoz

f. Kürkçü.

moynidozluq

f.u. Kürkçülük.

moysipit

f. 1. Ağarmış, ak saçlı 2. Yaşlı.

moyul

bot. Kuş kirazı.

moyulluq

Kuş kirazılık.

moyut

bk. mowut.

mozay

Buzağı.

mozaylimaq

Buzağılamak.

mozaywéshi

zool. Falanj.

mozayxana

u.f. Buzağı ağılı.

mozdoz

f. Kunduracı, ayakkabıcı.

mozdozchiliq

f.u. Kunduracılık, ayakkabıcılık.

mozdozluq

f.u. bk. mozdozchiliq.

mozoy

ağ. bk. mozay.

Mungghul–muzxana

[ Previous ] [ Next ]

Mungghul

Moğol. Mungghul xelqi – Moğol halkı. Mungghul tili – Moğol dili.

Musulman

a. Müslüman.

Musulmanchiliq

a.u. bk. Musulmanliq.

Musulmanliq

a.u. Müslümanlık.

Musurman

a. ağ. bk. Musulman.

mu

ç. Tarla ölçü birimi.

muamile

a. Muamele, ilişki, temas, davranış. Muamile qilmaq – İlişki kurmak. Yumshaq muamile qilish – Hoşgörü ile davranma.

muash

a. bk. maash.

mubada

f. Eğer, ise, şayet.

mubalighe

a. Mübalağa, abartma. Sözümning mubalighisi yoq – Sözümün mübalağası yok.

mubalighilik

a.u. Mübalağalı,jabartılmî|.

mubalighisiz

a.u. Mübalağasız.

mubarek

a. Mübarek. Mubarek bolsun! – Mübarek olsun! Kutlu olsun!

mubareklesh

a.u. Kutlama.

mubareklimek

a.u. Kutlamak.

mudapie

a. Müdafaa, savunma. Mudapie qabiliyiti – Savunma kabiliyeti.

mudapiichi

a.u. Müdafaacı, savunucu, koruyucu.

mudapiichilik

a.u. Savunmacılık.

mudaxile

a. Müdahale. Herbiy mudaxile – Askerî müdahale.

mudaxilichi

a.u. Müdahaleci.

mudaxilichilik

a.u. Müdahalecilik.

mudhish

a. Müthiş, dehşetli, korkunç.

muellim

a. Öğretmen, hoca.

muellime

a. Hanım öğretmen.

muellip

a. Müellif, yazar.

muelliplik

a.u. Müelliflik, yazarlık.

muemma

a. Muamma.

muerrix

a. kit. Tarihçi.

muessese

a. Müessese, kurum.

mueyyen

a. Muayyen, belli, belirli. Müeyyen tarixiy dewr – Muayyen tarihî devre.

mueyyenlik

a.u. Muayyenlik, blirlilik.

muezzin

a. bk. mezin.

mug

f. Sihirbaz, büyücü, bağıcı.

mughembér

a. Kurnaz, sinsi.

mughembérlik

a.u. Kurnazlık, sinsilik. Mughembérlik qilmaq – Kurnazlık etmek.

muhajir

a. Muhacir.

muhajirlik

a.u. Muhacirlik, muhacir olma hali.

muhakime

a. Muhakeme, görüşme. Muhakime qilmaq – Görüşmek, incelemek.

muhapize

a. bk. muhapizet.

muhapizet

a. Muhafaza, koruma, himaye, esirgeme. Muhapizet qilmaq – Korumak.

muhapizetchi

a.u. Muhafız. Muhapizetchi qoshun – Muhafız ordusu.

muhapizichi

a.u. bk. muhapizetchi.

muharibe

a. Muharebe, savaş.

muhasire

a. Muhasara, koşatma.

muhebbet

a. Muhabbt, sevgi, sevme. Muhebbet baghlimaq – Sevmek, sevişmek.

muhebbetdash

a.u. Sevgili, dost, aşık.

muhebbetlik

a.u. Sevecen, sevimli.

muhebbetname

a.f. Muhabbetname.

muhebbetsiz

a.u. Muhabbti olmayan, sevgisiz.

muhebbetsizlik

a.u. Sevgisizlik.

muheddis

a. Muhaddis, hadis bilgini.

muherrem

a. Muharrem; Hicri yılının birinci ayı.

muherrir

a. Muharrir.

muherrirlik

a.u. Muharrirlik.

muhim

a. Önemli, mühim. Muhim weqeler bohip ötti – Önemli olaylar geçti.

muhimlik

a.u. Önemlilik.

muhit

a. Muhit, çevre.

muhlet

a. Süre. Muhlitidin burun – Süresinden önce.

muhletlik

a.u. Süreli. Muhletlik qerz – Süreli borç.

muhletsiz

a.u. Süresiz.

muhtaj

a. Muhtaç. Muhtaj bolmaq – Muhtaç olmak.

muhtajliq

a.u. Muhtaçlık.

muhterem

a. Muhterem, sayın, saygı değer.

muhur

bk. möhür.

mujang

ç. Dülger, doğramacı.

mujize

a. Mucize, tansık.

mujizilik

a.u. Mucizeli.

mujulmaq

Kemirilmek, ezilmek, zedelenmek.

mujumaq

Kemirmek, ezmek, zedelemek.

mujush

Kemirme, ezme, zedeleme.

mujutmaq

(mujumaq'tan) Kemirtmek, ezdirmek, kırdırmak, zedeletmek.

mujutush

Kemirtme, ezdirme, kırdırma, zedeletme.

mukapat

a. Mükafat. Mukapat bermek – Mükafat vermek.

mukapatlanmaq

a.u. Mükafatlanmak.

mukapatlash

a.u. Mukafatlama.

mukapatlimaq

a.u. Mukafatlamak.

mukapatlinish

a.u. Mükafatlanma.

mukawilash

a.u. Ciltleme.

mukemmel

a. Mükemmel, eksiksiz, tam. U töt tilni mukemmel bilidu – O dört dili mükemml bilir.

mukemmelleshmek

a.u. Eksiksiz olmak; mükemmel hale gelmek.

mukemmelleshtürmek

a.u. (mukemmelleshmek'ten) Eksiksiz hale getirmek.

mukemmelleshtürülmek

a.u. Eksiksiz hale getirilmek.

mukemmellik

a.u. Mükemmellik; tam olma hali.

mulahize

a. Mülahaza.

mulaqet

a. tar. Mülakat.

mulayim

a. Mülayim, müşfik, şefkatli, şevecep, latif, okşayıcı, yumuşak. Mulayim tagh shamili – Okşayıcı dağ rüzgarı.

mulayimane

a.f. Sevecen halde; okşayıcı bir şekilde.

mulayimlashmaq

a.u. Müşfik olmak; şefkatli olmak; sevecen olmak; yumuşak olmak.

mulayimlik

a.u. Müşfiklik, şefkatlilik, sevecenlik, latiflik, okşayıcılık, yumuşaklık.

mulun

ağ. Yabani kedi, yaban kedisi.

muluq

ç.u. Besh muluq yer – Beş my ölçümündeki yer; beş mulu yer.

mumkin

a. Mümkün. Mumkinmu? – Mümkün mü? Mumkin keder – Mümkün olduğu kadar.

mumkinchilik

a.u. Mümkün olma hali.

mumkinlik

a.u. bk. mumkinchilik.

mumun

ağ. bk. moma I.

munadi

a. Tellal, münadi.

munajat

din. Münacat munajat qilmaq münacat etmek.

munapiq

a. Münafık.

munapiqliq

a.u. Münafıklık. Munapiqliq qilmaq – Münafıklık etmek.

munaqi

a. Bir tür üzüm.

munar

a. bk. munare.

munare

a. Minare. Xatire munarisi – Anıt kulesi.

munasibetlik

a.u. Alakalı, ilgili, ilişkisi olan. Munasibetlik ademler – İlgili adamler.

munasip

a. Münasip, uygun.

munasiplik

a.u. Münasip olma hali; uygunluk.

munasiwet

a. Münasebet, alaka, ilişki.

munasse

ağ. bk. muresse.

munayim

a. bk. mulayim.

munazire

a. Münazara. Munazire qilmaq – Münazara etmek.

munazirilik

a.u. Münazaralı.

munber

a. Minber.

muncha

bk. moncha.

munchaq

bk. monchaq.

munche

Kadar, şu kadar. Bir munche – Birçok. Munche köp – Bu kadar çok.

munchila

Bu kadar.

munchilik

bk. munchila.

munchiwala

bk. munchila.

munda

I Burada. II Bir bitki adı.

mundaq

Böyle.

mundaqche

Böylesine.

mundaqta

Böyle olduğu halde.

mundin

Bundan. Mundin burunqi – Bundan önceki. Mundin kéyinki – Bundan sonraki.

munejjim

a. Müneccim, astrolog.

munewwer

a. Münevver, aydın, okumuş.

munewwerlik

a.u. Münevverlik, okumuşluk.

mung

Keder, hüzün, elem, üzüntü.

mung-zar

u.f. Keder ve ağıt.

munga

ağ. bk. mununggha.

mungdash

Sırdaş, yakın dost.

mungdashliq

Sırdaşlık.

mungdashmaq

Sırlaşmak, dertleşmek.

munglanmaq

Hüzünlenmek, duygulanmak, kederlenmek.

munglunush

Hüzünlenme, duygulanma, kederlenme.

mungluq

Hüzünlü, duygulu, kederli.

muni

bk. bu.

muning

bk. bu.

muno

(mana bu) İşte bu.

munqeriz

a. Münkariz, çökmüş, çökme. Munqeriz bolmaq – Çökmek, bitmek.

munqerizlik

a.u. Çökme hali.

muntezir

a. Muntazır, bekleyen, intizar eden.

muntizim

a. Muntazam, tertipli.

mununggha

bk. bu.

mupessel

a. Mufassal, detaylı, ayrıntılı, teferruatlı.

mupessellik

a.u. Mufassallık, detaylılık.

mupt

f. Parasız, bedava.

mupti

a. Müftü.

muptila

Maruz, meyilli, düşen, düşkün. Muptila bolmaq – Maruz kalmak.

muptilik

a.u. Müftülük.

muqam

a. Motif, hava, melodi. On ikki Muqam – On iki Motif.

muqawa

a. Ciltleme, cilt kapağı.

muqawichi

a.u.Ciltçi.

muqawilanmaq

a.u. Ciltlenmek.

muqawilatmaq

a.u. (muqawilimaq'tan) Ciltletmek.

muqawilatquzmaq

a.u. bk. muqawilatmaq.

muqawilimaq

a.u. Ciltlemek.

muqeddem

a. Mukaddem, daha önce.

muqeddes

a. Mukaddes, kutsal, kutlu.

muqeddeslik

a.u. Mukaddes olma hali; kutlu olma hali.

muqeddime

a. Mukaddeme, önsöz.

muqerrer

a. Mukarrer, şüphesiz, kesin.

muqim

a. 1. Oturan 2. Daima, aralıksız, sabit.

muqimlashmaq

a.u. Sabitleşmek.

muqimlashturmaq

a.u. Sabitleştirmek. Mal bahasini muqimlashturmaq – Mal fiyatını sabitleştirmek.

muqsan

a. bk. nuqsan.

murabba

a. Reçel.

murajiet

a. Müracaat. Murajiet qilmaq – Müracaat etmek.

murajietname

a.f. Müracaatname.

murap

a.f. ağ. Vergi toplayıcı.

murasim

a. Merasim, tören.

murat

a. Murat, istek, dilek. Muradim hasil boldi – Muradım hasıl oldu.

murat-mexset

a. Murat ve amaç.

murch

Kara biber. Qara murch – Kara biber.

murda

f. Ceset, ölü.

murdar

f. Zehirli, kirli.

murdarliq

f.u. Zehirlilik, kirlilik.

murebbe

a. Reçel.

murebbiy

a. Eğitmen, terbiyeci.

murebbiye

a. Kadın eğitmen, kadın terbiyeci.

murekkep

a. Mürekkep, karmaşık.

murekkepleshmek

a.u. Karmaşık hale gelmek; zorlaşmak.

murekkepleshtürmek

a.u. (murekkepleshmek'ten) Mürekkepleştirmek; karmaşık hale getirmek, zorlaştırmak.

murekkeptik

a.u. Zorluk; karmaşık hale gelmek; karmaşık olmak.

muresse

a. Uzlaşma, barışma, ara bulma. Muresse qilmaq – Uzlaşmak, barış; mak.

muressichi

a.u. Ara bulucu.

muressichil

a.u. Barışçıl.

muressichilik

a.u. Ara buluculuk. Muressichilik siyasiti – Barışçıl siyaset.

muressisiz

a.u. Barışmaz, uzlaşmaz.

murq

f. 1. Kuş 2. Tavuk.

murun

ağ. bk. burun.

murwet

a. İnsanlık, insanseverlik.

murwetsiz

a.u. İnsanlığı yok, sevgisiz, insanseverliği yok.

musabiqe

a. Müsabaka. Emgek musabiqisi – Emek müsabakası.

musabiqichi

a.u. Müsabakam, yanşan.

musabiqilashmaq

a.u. Yanşmak, müsabaka etmek.

musadire

a. Müsadere. Musadire qilmaq – Müsadere etmek.

musahibe

a. Görüşme, sohbet, konuşma.

musape

a. Mesafe, atalık.

musapilik

a.u. Mesafeli. Uzun musapilik – Uzun mesafeli.

musapir

a. 1. Yabancı; başka yerden gelen. 2. Seyyah, gezmen, turist, yolcu.

musapirchilik

a.u. bk. musapirliq.

musapirliq

a.u. 1. Yabancılık 2. Seyyahlık.

musapirxana

a.f. Otel; bk. méhmanxana.

musbet

a. Müspet, pozitif. Musbet san – Müspet sayı.

muselles

a. Üzüm rakısı; üzüm şarabı.

mush

f. bk. musht.

mushak

Roket, füze. Mushak atmaq – Roket atmak; roket fırlatmak.

musheqqet

a. Meşakkat, zorluk, zahmet. Musheqqet chekmek – Zorluk çekmek.

musheqqetlendürmek

a.u. Zahmete sokmak; zahmte koymak.

musheqqetlenmek

a.u. Zahmet çekmek.

musheqqetlik

a.u. Zahmetli.

musheqqetlimek

a.u. Zahmet vermek.

musheqqetlinish

a.u. Zahmet çekme.

musht

f. Yumruk. Mushtlirini tükken halde – Yumruklarını sıkmış halde. Musht yémek – Yumruk yemek.

mushta

f. Tokmak.

mushtbazghan

Çekiç.

mushtek

ağ. bk. musht.

mushtlash

f.u. Yumruklama.

mushtlashmaq

f.u. Yumruklaşmak.

mushtlashturmaq

f.u. (mushtlashmaq'tan) Y umruklaştırmak.

mushtlimaq

f.u. Yumruklamak.

mushtlushush

f.u. Yumruklaşma.

mushtum

f. Yumruk. Mushtum tügmek – Yumruk sıkmak.

mushtumzor

f.u. 1. Zorba; ancak kendi çıkarını güden adam 2. Köyağası, zengin köylü.

mushu

(mana shu) İşte şu. Mushular – İşte şunlar. Mushu kün'giche – Şu güne kadar.

mushukemde

Şu anda.

mushukemgiche

Şu ana kadar.

mushunche

(mana shunche) Şu kadar.

mushundaq

(mana shundaq) İşte şöyle.

mushuninggha

Şuna, buna.

mustebit

a. Müstebit.

mustehkem

a. İstikrarlı, sabit, dayanıklı, sıkı. Mustehkem dostluk – Sabit dostluk.

mustehkemlesh

a.u. Dayanıklı hale getirme; sabitleştirme.

mustehkemlik

a.u. Sabitlik, dayanıklılık.

mustehkemlimek

a.u. Dayanıklı hale getirmek; sabitleştirmek.

mustemlike

a. Müstemleke, sömürge.

mustemlikichi

a.u. Müstemlekeci, sömürgeci.

mustemlikichilik

a.u. Müstemlekecilik, sömürgecilik.

mustemlikilik

a.u. Müstemleke olma hali; sömürge olma hali.

musteqil

a. Müstakil, bağımsız. Musteqil dölet – Bağımsız devlet.

musteqillik

a.u. Bağımsızlık, egemenlik.

mustesna

Müstesna.

musuy

ç. bot. Kaba yonca.

mutalie

a. İnceleme, tetkik.

mutanasip

A Mütenasip, oranlı.

mutanasipliq

a.u. Mütenasiplik, oranlılık, nisbetlilik.

mutanasipsiz

a.u. Mütenasipsiz, oransız. nisbetsiz.

mutekebbur

a. bk. tekebbur.

mutekebburluq

a.u. bk. tekebburluq.

mutenasip

a. bk. mutanasip.

mutexessis

a. Uzman, mütehassıs, usta.

mutexessisleshmek

a.u. Uzmanlaşmak.

mutexessislik

a.u. Uzmanlık, ustalık.

mutlaq

a. Mutlak, kayıtsız, şartsız. Mutlaq hakimiyet – Mutlak hakimiyet.

mutlaqchiliq

a.u. Mutlakıyet, saltçılık. Hakim mutlaqchiliq – Diktatörlük.

mutqa

ağ. bk. bikargha.

muttehem

a. Alçak herif, namussuz.

muttehemchilik

a.u. Alçaklık, namussuzluk.

muttehemlik

a.u. bk. muttehemchilik.

muwapiq

a. Muvafık, uygun, münasip.

muwapiqliq

a.u. Uygunluk, münasiplik, muvafık olma hali.

muweppeqiyet

a. Muvaffakıyyet, kazanmak, muktedir olmak. Muweppeqiyet qazanmaq – Muvaffak olmak.

muweppeqiyetlik

a.u. Muvaffakiyetli, başanlı.

muweppeqiyetsiz

a.u. Muvaffakiyetsiz, başarısız, akim.

muweppeqiyetsizlik

a.u. Muvaffakiyetsizlik, başarısızlık, akimlik. Muweppeqiyetsizlikke uchrimaq – Muvaffakiyetsizliğe uğramak.

muweqqet

a. Muvakkat, geçici. Muweqqet hökümet – Geçici hükümet.

muxalip

a. Muhalif, karşın, aykırr.

muxalipliq

a.u. Muhaliflik, aykırılık.

muxbir

a. Muhabir, haberci.

muxbirlik

a.u. Muhabirlik, habercilik.

muxlis

a. Muhlis.

muxpi

a. ağ. bk. muxbir.

muxtar

a. Muhtar, pzerk.

muxtariyet

a. Muhtariyet, özerklik.

muxtariyetchi

a.u. Muhtariyet taraftan.

muxtariyetlik

a.u. Muhtariyetli, özerki olan.

muz

Buz. Muz tonglimaq – Buz tutmak.

muzakire

a. Müzakere, görüşme. Muzakire qilmaq – Müzakere etmek. Muzakire yürgüzmek – Müzakere yürütmek.

muzakirileshmek

a.u. Görüşmek.

muzchaqquch

Buzkıran.

muze

Çizme, ayakkabı.

muzey

r. Müze.

muzika

r. Müzik.

muzikant

r. Çalgıcı; bk. muzikichi.

muzikichi

r.u. Çalgıcı, müzisyen.

muzikiliq

r.u. Müzikli.

muzlatmaq

(muzlimaq'tan) Dondurmak, üşütmek, buz haline getirmek.

muzlighan

Buzlanmış, donmuş, üşümüş.

muzlimaq

Üşümek, donmak. Muzlap kettim – Üşüdüm.

muzluq

Buzlu, buzluk.

muzxana

u.f. Soğuk depo; buzun saklandığı depo.

Méksikiliq–mézilik

[ Previous ] [ Next ]

Méksikiliq

r.u. Meksikalı.

Ménshéwik

Menşevik.

Ménshéwizm

r. Menşeviklik.

médal

r. Madalya.

médalliq

r.u. Madalyalı.

méde

f. Dişi eşek.

médet

a. bk. medet.

méditsina

r. Tıp. Méditsina instituti – Tıp enstitüsü.

méghiz

f. 1. Çekirdek 2. Esas, öz, ruh. Sözining méghizi yoq – Sözünün esası yok.

méghizliq

f.u. Esaslı, içeriği olan.

méhir

f. 1. Sevgi 2. Dostluk 3. Merhamet, acıma.

méhir-shepqet

Sevgi ve şefkat.

méhirlik

f.u. bk. méhriwanliq.

méhman

f. Konuk, misafir. Méhman bolmaq – Konuk olmak. Méhman qilmaq – Konuk etmek.

méhmandar

f. Konuksever.

méhmandarchiliq

f.u. Konukseverlik.

méhmandarliq

f.u. bk. méhmandarchiliq.

méhmandost

f. bk. méhmandar.

méhmandostluq

f.u. bk. méhmandarchiliq.

méhmanlash

Konuk olma.

méhmanlimaq

f.u. Konuk olmak.

méhmanliq

f.u. Konuklu. Mémanliqqa keldim – Konuk olmaya geldim.

méhmanxana

f. 1. Konuk odası 2. Otel.

méhnet

a. Emek, iş. Méhnet küni – Emek günü; çalışma günü; iş günü. Méhnet qilmaq – Emek vermek; çalışmak.

méhnetchan

a.u. Çalışkan.

méhnetchanliq

a.u. Çalışkanlık.

méhnetchi

a.u. Çalışan, işçi, emek veren, emekçi.

méhnetkesh

a.f. Emekçi, çalışan.

méhnetkeshlik

a.f.u. Emekçilik; çalışan adamın hali.

méhnetlik

a.u. Zor, güç, çetin, meşakkatli.

méhnetsüyer

a.u. bk. méhnetchan.

méhnetsüyerlik

a.u. bk. méhnetchanliq.

méhrap

a. Mihrap.

méhri

a. ağ. bk. méhir.

méhriwan

f. Sevecen.

méhriwanliq

f.u. Sevecenlik. Méhriwanliq qilmaq – Sevecenlik yapmak.

mékilesh

Teselli verme; avutma; sevindirme.

mékilimek

Teselli vermek; avutmak; sevindirmek.

mékiyan

a. Tavuk; bk. toxu.

mélenmek

Batmak, dalmak, bulanmak.

mélichmal

r.a. Tuhafiye.

mélike

a. bk. melike.

mélimek

Bulamak, batırmak, daldırmak.

mélinish

Batma, dalma, bulanma.

mélish

r. bk. mélichmal.

méman

f. bk. méhman.

mémar

a. Mimar.

mémarchiliq

a.u. Mimarlık.

ménge

Beyin. Arka ménge – Arka beyin. Ménge qutisi – Beyin kabı. Qichik méngé – Küçük beyin.

méngish

Yürüme, yürüyüş, gitme. Qeshqerghe méngish aldida – Kaşgar'a gitmek üzere iken. Atliq méngish – At ile gitme.

méngishliq

Rahvan. Méngishliq at – Rahvan at.

méning

Benim.

méningche

Bence, bana göre.

méningchilik

Ben kadar; ben gibi.

méningki

Benimki. U kitap méningki – O kitap benimki.

méraj

a. din. Miraç, göğe çıkma. Méraj bayrimi – Miraç gecesi.

mérez

a. bk. merez.

méri

a. ağ. bk. méhir.

métafizik

r. Metafizik.

métafizika

r. bk. métafizik.

métal

r. Metal. Renglik métallar – Renkli metallar.

métallurgiye

r. Maden sanayi.

métir

r. Metre.

métirliq

r.u. Metrelik, metreli. Métirliq mal – Metreli mal (kumaş).

métro

r. Metro.

météorolog

r. Meteoroloji uzmanı.

météorologiye

r. Meteoroloji.

méwe

f. Meyve, yemiş.

méwe-chiwe

f.u. Meyve, yemiş.

méwichilik

f.u. Meyvecilik.

méwilik

f.u. 1. Meyveli 2. Meyve bahçesi, meyvelik.

méxanik

r. Teknisyen, usta, makine uzmanı.

méxanika

r. Mekanik.

méxanizm

r. Mekanizma.

méyde

ağ. bk. meyde II.

méye

Beyin, dimağ.

méyip

a. Sakat, yaralı. Méyip qilmaq – Sakat etmek.

méyisiz

Beyinsiz.

méyisizlik

Beyinsizlik.

méyit

a. Ölü.

méyiz

Kuru üzüm.

méyizlik

Kuru üzüm tadında; lezzetli. Méyizlik tamaq – Lezzetli yemek.

mézilik

f.u. bk. mezzilik.

möge–mötiwerlik

[ Previous ] [ Next ]

möge

f. ağ. bk. méwe.

möhür

Damga, mühür.

möhürchi

Damgacı, mühürcü.

mökmek

Gizlenmek, saklanmak.

möktürmek

(mökmek'ten) Saklatmak, gizletmek.

möktürüsh

Saklatma, gizletme.

mökü-möküleng

Saklanbaç. Mökü-möküleng oynimaq – Saklanbaç oynamak.

möküshmek

Saklanbaç.

mölcher

Teyelleme, tasarı 2. Nişan alma.

mölcherlenmek

Teyellenmek, tasarlanmak.

mölcherlesh

Tasarlama 2. Nişan alma.

mölcherlimek

Tasarlamak 2. Nişan almak.

möldür

Dolu 2. Şeffaf, saydam, temiz.

möldür-möldür

Damla damla.

möldürlimek

Damlamak. Uning közidin möldürlep yash éqiwatidu – Onun gözünden damla damla yaş akıyor. 2. Şeffaflık, saydamlık, temizlik.

möle

Yük vurma eyeri; bk. chom.

mölüldimek

bk. möldürlimek.

mömün

Sakin, dikkatli, yumuşak, hoş.

mömünlük

Yumuşaklık, sakinlik.

möngdürmek

Çifte attırmak.

möngdürüsh

Çifte attırma.

mönggek

Çifte atan. Mönggek at – Çifte atan at.

mönggeklesh

Çifte atma.

mönggeklimek

Çifte atmak.

möngkügek

bk. mönggek.

möngmek

Çifte atmak.

möngüsh

Çifte atma.

mör

I a. bk. möhür. II Ödül, mükafat.

mördar

a.f. tar. Sarayın damga işlerinden sorumlu memuru.

mördarliq

a.f.u. tar. Sarayın damga işlerinden sorumlu memuriyeti.

möresh

bk. meresh.

mörimek

bk. merimek.

mörimes

Uyuşuk, ağır kanlı.

mörimeslik

Cansızlık, uyuşukluk, gevşeklik.

mörüt

Süre, müddet, zaman, vakit, mühlet. Öz mörütide – Zamanında.

möshük

bk. müshük.

möteber

a. bk. mötiwer.

mötidil

a. Ilımlı, mutedil. Mötidil témpératura – Ilık derece, mutedil derece.

mötidillik

a.u. Ilımlılık, mutedillik.

mötiwer

a. Muhterem, itibarlı, saygılı, hatırı sayılır. Mötiwer alim – İtibarlı bilgin.

mötiwerlik

a.u. İtibarlılık, saygılılık.

Müshteri–müteessir

[ Previous ] [ Next ]

Müshteri

astr. Jüpiter, Müşteri.

müche

Üye, aza.

müchel

On iki hayvan takviminin içerdiği zaman. On ikki yil bir müchel boludu – On iki yıl bir hayvan takvimidir.

müchellesh

ağ. bk. mölcherlesh.

müchülimek

Taksim etmek.

müddet

a. Müddet, süre, zaman. Müddettin ilgiri – Zamanından önce. Müdditide – Zamanında.

müddetlik

a.u. Süreli, müddetli, vadeli. Uzaq müddetlik qerz – Uzun vadeli borç.

müddetsiz

a.u. Müddetsiz, süresiz, vadesiz.

müddetsizlik

a.u. Müddetsizlik, süresizlik, vadesizlik.

müderris

a. Müderris, profesör.

müderrislik

a.u. Müderrislik, profesörlük.

müdir

a. Müdür, rektör.

müdiriyet

a. Müdürlük, başkanlık.

müellimelik

a.u. Hanım öğretmenliği.

mügdesh

Uyuklama.

mügdetmek

(mügdimek'ten) Uyuklatmak.

mügdimek

Uyuklamak; bk. uyqusirimaq.

mügdütüsh

Uyuklatma.

mühendis

a. Mühendis.

müjez

a. Karakter, huy, tabiat.

müjezlik

a.u. Yenik müjezlik Hafif tabiatlı.

müjmel

a. Belirsiz, gayri muayyen. Müjmel gep – Belirsiz söz.

mükcheygen

İğilmiş, kamburlaşmış.

mükcheygenlik

İğilmişlik, kamburlaşmışlık.

mükcheymek

İğilmek, kamburlaşmak.

mükcheytmek

(mükçeymek'ten) İğildirmek, kamburlaştırmak.

mükchüyüsh

İğilme, kamburlaşma.

mükmek

Saklanmak. Müküp almaq – Saklanmak.

müktürmek

(mükmek'ten) Saklatmak, gizletmek.

mükü-müküleng

Saklanbaç oyunu. Mükü-müküleng oynimaq – Saklanbaç oynamak.

mükünmek

Saklanmak, gizlenmk.

mükünüsh

Saklanma, gizlenme.

müküsh

bk. mükünüsh.

müküwalmaq

bk. mükmek.

mülkiy

a. Mülkî, mal, mülkiyet.

mülük

a. Mülk, mal. Jem'iyet mülki – Toplum mülkü.

mülükchilik

a.u. Mülkî, mülkiyet.

mülükdar

a.f. Mülktü, mal mülk sahibi.

mülükdarliq

a.f.u. Mülk sahibi olma hali.

mülül

a. Keder, elem, üzgün, tasa, üzüntü.

mülüllük

a.u. Kederli, elemli, hüzünlü, üzüntülü, gamlı, acıklj.

münge

ağ. bk. ménge.

münggüz

Boynuz. Yawashning münggüzi ichide – d. Sessizin boynuzu içinde.

münggüzlük

Boynuzlu. Münggüzlük mal – Boynuzlu hayvan.

müngüz

bk. münggüz.

müre

Omuz. Mürige müre tirep – Omuz omuza. Müre ustixini – Omuz kemiği.

müridesh

Omuzlama.

müridimek

Omuzlamak.

müshkül

a. Zor, güç. Müshkül ehwal – Zor durum.

müshkülleshmek

a.u. Zorlaşmak.

müshkülleshtürmek

a.u. (müshkülleshmek'ten) Zorlaştırmak.

müshküllük

a.u. Zorluk.

müshteri

a. Abone.

müshük

Kedi. Müshük halisi – Kedi yavrusu. Müshükke oyun, sachqangha qiyin – d. Kediye oyun, sıçana zor.

müshükyapilaq

zool. Puhu kuşu.

müsibet

a. Matem, yas. Müsibet tutmaq – Yas tutmak.

müsibetlik

a.u. Yaslı.

müsün

Bitki sapı.

müteessir

a. Müteessir, kederli. Müteessir bolmaq – Müteessir olmak.

na-–naümit

[ Previous ] [ Next ]

na-

Farsçadan girmiş ön ek. Nainsap – İnsafsız. Natoghri – Yanlış, hata.

nabap

f. Uygunsuz.

nabor

r. Kayıt; silah altına alma; dizme; tertip.

naborchik

r. Dizici, mürettip.

naborchikliq

r.u. Dizicilik.

nabut

f. Mahvolma, yok olma, yıkım, batma. Nabut qilmaq – Mahvetmek.

nachar

Kötü, zayıf, iyi değil.

nacharlanmaq

f.u. Zayıflaşmak. Hali nacharlinip ketti – Durumu zayıflaştı.

nacharlash

f.u. Zayıflama.

nacharlashmaq

f.u. Zayıflaşmak.

nacharlashturuwetmek

f.u. Zayıflaştırıvermek.

nacharlatmaq

(nacharlimaq'tan) Zayıflatmak; kötü hale getirmek.

nacharlimaq

f.u. Zayıflamak.

nacharliq

f.u. Zayıflık, kötülük.

nadamet

a. Nedamet, pişmanlık. Nadamet chekmek – Pişman olmak.

nadan

f. Cahil, bilgisiz.

nadanliq

f.u. Cahillik, bilgisizlik.

nadir

a. kit. Nadir, seyrek.

naga

f. ağ. bk. nagah.

nagah

f. Rastgele, tesadüf.

nagan

I Arasıra, zaman zaman. U naganda-naganda peyda bolup turudu – O arasıra hasıl olur. II r. Tabanca, küçük ateşli silah.

naganda

bk. nagan.

naganda-naganda

bk. nagan.

naghir

ağ. bk. naghra.

naghra

a. Davul. Naghra chalmaq – Davul çalmak.

naghrichi

a.u. Davulcu.

nahayiti

Pek, aşırı. Nahayiti chong – Pek büyük.

naheq

f.a. Haksız. Naheq jazalanmaq – Haksız cazalanmak. Naheq yerde – Haksız yerde.

naheqliq

f.a.u. Haksızlık.

naheqtin

f.a.u. Haksız olarak. Naheqtin-naheq – Haksız olarak.

nahiye

a. Nahiye, kasaba.

nahiyilik

a.u. Nahiyeye ait. Nahiyilik komitét – Nahiye komitesi.

nail

a. Nail, erişmiş. Nail bolmaq – Nail olmak, erişmek.

nailaj

f.a. Çaresiz, istemeyerek, istemeden. Nailaj kélishke mejbür boldum – İstemeyerek gelmek zorunda kaldım.

nailajliq

f.a.u. Çaresizlik, çıkmazlık.

nainsap

f.a. İnsafsız.

nainsapliq

f.a.u. İnsafsızlık.

najins

f.a. Cinssiz.

najinslik

f.a.u. Cinssizlik.

nakar

f. Malul, sakat. Nakar bolmaq – Sakat olmak.

nakarliq

f.u. Sakatlık.

nakes

f. Alçak, namussuz, rezil.

nakeslik

f.u. Alçaklık, namussuzluk, rezillik.

nal

a. Nal. Ötükning nali – Çizmenin nalı.

nalayiq

f.a. Uygunsuz, oygun olmayan.

nale

f. Feryat, çığlık. Nale qilmaq – Feryat etmek.

nalet

a. Lanet, kargış, beddua. Nalet éytmaq – Lanet etmek.

nam

f. Nam, ad, isim. Nam chiqarmaq – Ünlü olmak. Nami chiqqan qehriman – Ünlü kahraman.

namaqul

f.a. Düşüncesiz, ihtiyatsız, akılsızlık.

namashem

f. Alaca karanlık. Namashem gül – Alaca karanlık çiçeği.

namayan

f. Görülür, açık, aşikar. Namayan bolmaq – Aşikar olmak; görülmek.

namayish

f. Gösteri, nümayiş. Namayish qilmaq – Gösteri yapmak.

namayishchi

f.u. Gösterici; gösteriye katılan kimse.

namaz

f. din. Namaz. Bamdad namaz – Sabah namazı. Namaz oqumaq – Namaz kılmak.

namdar

f. Namlı, şanlı, ünlü, şöhretli.

namdarliq

f.u. Şanlılık, ünlülük, şöhretlilik.

name

f. Name, mektup. Wakaletname – Vekalet-name. Teziyename – Taziyename. Wesiyetname – Vasiyet-name. Shahname – Şah-name.

namehrem

f.a. Başkasının, başkasının malı.

namelumluq

f.a.u. Belirsizlik.

namelüm

f.a. Belirsiz.

namert

f. Namert, alçak.

namet

f. Keçe, keçeden.

nametman

f. Kötü keçe. Nametman adem – Kötü adam.

nametmenchilik

f.u. Keçe esnaflığı.

namikap

f. Salamura.

namliq

f.u. Namlı, adlı.

namrat

f.a. Yoksul, fakir. Eski tamda qushqach tola, namratqa putlash tola – Eski damda serçe çok, yoksula engel çok.

namratchiliq

f.a.u. Yoksulluk. Namratchiliqta yashimaq – Yoksullukta yaşamak.

namratlashmaq

f.a.u. Yoksullaşmak.

namratlashqan

f.a.u. Yoksullaşmış.

namsiz

f.u. Namsız, adsız, isimsiz. U namsiz yoqulup ketti – O belirtisiz kayboluverdi.

namsizliq

f.u. Namsızlık, adsızlık.

namunasip

f.a. Uygunsuz.

namunasipliq

f.a.u. Uygunsuzluk.

namus

a. Namus. Birewning namusigha tajawuz qilmaq – Birisinin ırzına geçmek. Namusimdin öley dédim – Çok utandım.

namusliq

a.u. Namuslu.

namussiz

a.u. Namussuz.

namussizliq

a.u. Namussuzluk. Bu qandaq namussizliq! – Bu nasıl bir namussuzluk!

namuwapiq

f.a. Uygun değil, uygunsuz.

namuwapiqliq

f.a.u. Uygunsuzluk.

namzat

f. Namzat, aday. Namzat körsetmek – Aday göstermek.

namzatliq

f.u. Adaylık.

nan

f. Ekmek. Aq nan – Beyaz ekmek. Zaghra nan – Mısır unu ekmeği. Gösh nan – Etli pide. Mayliq nan – Yağlı ekmek. Nan dukini – Ekmek dükkanı, ekmek bayisi. Nan yaqmaq – Ekmek pişirmek.

nanway

f. bk. naway.

nanwayxana

f. bk. nawayxana.

napaset

a. Zariflik.

napasetlik

a.u. Zarif, narin, zariflik.

naq

a. ağ. bk. neq.

naqil

a. kit. Nakil.

naqolay

f.u. Kolay olmayan, zor.

naqolayliq

f.u. Kolay olmama hali.

nar

Tek hörgüçlü deve.

naraq

ağ. bk. néri.

narawa

f. Yakışmaz.

narazi

f.a. Hoşnutsuz, memnun olmayan.

naraziliq

f.a.u. Hoşnutsuzluk, itiraz. Naraziliq bildürmek – İtiraz etmek.

nare

ağ. bk. nar.

narin

Türkistan milli yemeğidir. Haşlanmış et ince kesilerek, ince makama ile karıştırılır. Bu yemek genelde at etinden yapılır.

naréside

f. Çocuk, yavru, bebek.

nas

f. Çiğnemek için özel yapılmış tütün.

nashqa

ağ. bk. naxsha.

nashqi

ağ. bk. naxsha.

nashta

f. Kahvaltı. Nashta qilmaq – Kahvaltı yapmak.

nashtiliq

f.u. Kahvaltısını yapmış; kahvaltısını yanına almış.

nashtisiz

f.u. Kahvaltısız. Künimiz nashtisiz ötti – Günümüz kahvaltısız geçti.

nashéker

f. Bir kavun türü.

nasi

bk. nas.

naspurush

f. Çiğnemek için yapılmış tütünün satıcısı.

naspurushluq

Çiğnemek için yapılmış tütünün ticareti.

nasqapaq

f.U .Çiğnenen tütünün kutusu.

naswal

f. bk. nas.

nasway

bk. nas.

naswaychi

f.u. Çiğnenen tütünü yapan veya satan kimse.

natayin

f.a. Belirsiz. Kélish-kelmesligi natayin – Gelip gelmeyeceği belirsiz.

natayinliq

f.a.u. Belirsizlik.

natinch

f.u. Huzursuz, endişeli, telaşlı, rahatsız.

natinchliq

f.u. Huzursuzluk, endişelilik, telaşlılık, rahatsızlık.

natiq

a. Hatip.

natiqliq

a.u. Hatiplik.

natiwan

f. Zayıf.

natiwanliq

f.u. Zayıflık.

natoghri

f.u. Yanlış, hata, dürüst olmayan. Natoghri gep – Yanlış söz.

natoghriliq

f.u. Yanlışlık, hatalık.

nawa

I f. Melodi, ahenk. Neghme-nawa – Ahenk, şarkı. II f. Nerx-nawa – Fiyat.

nawada

I Eğer, ise, şayet. II f. Rastgele, tesadüfen, kazaen. Nawada közingizge tüshse – Tesadüfen görürseniz.

nawaq

f.a. Ne zaman, çoktan. Nawaktin béri? – Ne zamandan beri? Nawan – . Nawan-nawanda – Arasıra, zaman zaman.

nawat

a. Akide şekeri.

naway

f. Fırıncı.

nawaychi

f.u. bk. naway.

nawaychiliq

f.u. Fırıncılık.

nawayxana

f. Fırın evi.

nawda

f. Filiz, sürgü.

naxsha

Şarkı. Naxsha éytmaq – Şarkı söylmek.

naxshichi

f.u. Şarkıcı. Naxshichi ayal – Şarkıcı kadın.

naye

ağ. bk. nar.

nayiti

a. ağ. bk. nahayiti.

naynaq

Züppe, üstünkörü, havaî.

naynaqlimaq

Düzenbazlık yapmak; oynak.

naz

f. Naz. Naz qilmaq – Naz yapmak, nazlanmak.

nazaket

a. Nezaket.

nazaketlik

a.u. Nezaketlik, naziklik.

nazaret

a. Nezaret. Nazaret qilmaq – Nezaret etmek. Charwichiliq nazariti – Hayvancılık nezareti (bakanlığı).

nazaretchi

a.u. Gözetici, gözcü.

nazaretsiz

a.u. Bakımsız.

nazaretsizlik

a.u. Bakımsızlık.

nazim

a. Nazım.

nazinin

f. Cilveli, güzel, sevimli.

nazir

a. Bakan, gözeten, başkan.

nazlanmaq

f.u. Nazlanmak.

nazlinish

Nazlanma.

nazliq

f.u. Nazlı.

nazuk

f. Nazik. Nazuk jay – Nazik yer.

nazuklashmaq

f.u. Nazikleşmek.

nazukluq

f.u. Naziklik.

naümit

f.a. Ümitsiz.

Nemrud–nezm

[ Previous ] [ Next ]

Nemrud

a. Nemrut.

ne

I Ne. Néring aghridu? – Neren ağrıyor? II Ne (menfiliği ifade eder). Ne u, ne bu – Ne o, ne de bu. Ne sanga, ne manga – Ne sana, ne de bana.

nebatat

a. Botanik, nebatat, bitki. Nebatat ilmi – Botanik ilmi.

nebatatshunas

a.f. Nebatat bilgini.

nebatatshunasliq

a.f.u. Nebatat ilmi.

nechche

Kaç. Bir nechche – Birkaç. Nechche yillardin beri – Birkaç yıldan beri. Saet nechche? – Saat kaç?

nechchiche

Etrafında, kadar, civarında. On nechchiche – On civarında.

nechchilen

Bir nechchilen – Birkaçımız; bir kaç kişi.

nechchinchi

Kaçıncı. Nechchinchi qétim qélishim – Kaçıncı defa gelişim.

nechchüylen

bk. nechchilen.

nechend

f. bk. nechche.

nede

Nerde. Nedidu? – Nerededir? Nedidur? – Nerededir?

nediki

Neredeki. Nediki yoq némiler – Beklenmemiş birileri.

nedin

Nereden. Nedindur? – Neredendir?

nege

Nereye. U héch nege ketmigendu – O hiçbir yere gitmemiştir.

neghme

a. Müzik. Neghme oynimaq – Müzik çalmak; müzik bestelemek.

neghme-nawa

a.f. Müzik ve ahenk; müzik ve melodi.

neghmichi

a.u. Çalgıcı, müzisyen.

nehayiti

a. bk. nahayiti.

neheng

a. zool. Timsah, krokodil. Neheng térisi – Timsah derisi.

nehwi

a. Sözdizimi, sentaks.

nehwiy

a. Cümlenin sözdizimi bakımından tahlili.

nejaset

a. Pislik, kir, leke, çamur.

nelik

Nereli. Siz nelik? – Nerelisiniz?

nem

f. Nem, rutubet. Nem bolmaq – Nem olmak.

nemayish

f. bk. namayish.

nemdesh

bk. nemlesh.

nemerse

tar. Şey, nesne.

nemlenmek

f.u. Nemlenmek, rutubetli olmak.

nemlesh

f.u. Nemleme.

nemlik

f.u. Nemli, rutubetli.

nemlimek

f.u. Nemlemek, rutubetli hale getirmek.

nemune

f. Nümüne, örnek, misal. Nemune qilip körsetmek – Örnek olarak göstermek.

nemunichi

f.u. Yenilikçi, yenici.

nemunichilik

f.u. Yenilikçilik, yenicilik.

nemunilik

f.u. Tipik, nümune, örnek.

nep

a. Kâr, kazanç, fayda. Népi yoq – Faydası yok.

nepe

ağ. bk. mepe.

nepeqe

a. bk. nepiqe.

neper

f. Nefer.

nepes

a. Nefes. Nepes almaq – Nefes almak. Nepes élishqa bashlimaq – Nefes almaya başlamak.

nepiqe

a. Nafaka.

nepis

I a. Nefis, güzel. Nepis edibiyat – Edebiyat. II a. Nefis. Nepsi yaman – Doymak bilmeyen, pisboğaz. Nepsi bozuq – Pisboğaz.

nepise

a. tar. Sanayi nepise – Güzel sanat; sana-i nefise.

nepislik

a.u. Nefislik, zariflik.

nepisperest

a.f. Aç gözlü, düşkün, çıkarcı.

nepisperestlik

a.f.u. Çıkarcılık, aç gözlülük, menfaat düşkünlüğü.

neplik

a.u. Faydalı.

nepret

a. Nefret. Nepret oqumaq – Nefret etmek.

nepretlendürmek

a.u. Nefretlendirmek.

nepretlenmek

a.u. Nefretlenmek.

nepretlik

a.u. Nefretli.

nepsaniyet

a. Nefis, öz varlık.

nepsawerchilik

a.f.u. Tamahkarlık, menfaatperestlik.

nepsiz

a.u. Faydasız.

neq

I a. Peşin. Neq pul – Peşin para. Neq pulgha sétiwaldim – Peşin paraya satın aldım. II Tam. Neq özi – Tam kendisi.

neqata

Ne kadar?

neqataliq

Ne kadar. Neqataliq paydisi bar? – Ne kadar faydası var.

neqish

a. Nakış. Neqish chüshürmek – Nakşetmek.

neqishlanmaq

a.u. Nakışlanmak.

neqishletmek

a.u. Nakşettirmek.

neqishlik

a.u. Nakışlı.

neqishlimek

a.u. Nakışlamak.

neql

a. tar. Nakl. Neql qilmaq – Nakletmek.

neqlen

a. Naklen.

neqliyat

a. Nakliyat, taşıma işleri.

neqqash

a. Nakkaş.

neqqashchiliq

a.u. bk. neqqashliq.

neqqashliq

a.u. Nakkaşlık.

neqshi

a. ağ. bk. neqqash.

nere

a. Nara.

nering

(ne yéring) neren? hangi yerin?

nerse

Nesne, şey. Bir nerse – Bir şey. Héch nerse – Hiçbir şey. Her nerse – Her şey. Nerse-kérek – Gereken şeyler.

nerx

f. Fiyat.

nerx-nawa

f. Fiyat.

nes

a. İç karartıcı, meş'um, uğursuz.

nesep

a. Nesep, soy.

nesh'e

a. kit. Neşe; hoşnutluk; gönül açıldığı.

nesh'ilik

a.u. Neşeli, gönül açıklığı.

neshe

a. Haşiş, esrar. Neshe chekmek – Esrar kullanmak.

neshichi

a.u. Esrar hazırlayan ve satan kimse.

neshir

a. Yayın, baskı, yayım. Birinchi neshri – İlk yayım. Neshir qilghuchi – Yayınlayan.

neshixana

a.f. Esrarın kullanıldığı ev.

neshixor

a.f. Narkotik tiryakisi.

neshpüt

f. Armutun bir türü.

neshr

a. bk. neshir.

neshriyat

a. Neşriyat, yayın. Dölet neshriyati – Devlet neşriyatı.

neshter

f. 1. İğne 2. Yılan dili 3. Diken, zehirli dil 4. Keskin uç, ağız.

nesihet

a. Nasihat. Nesihet qilmaq – Nasihat etmek.

nesihetgöy

a.f. tar. Nasihatçı, akıl hocası.

nesihetgöyluq

a.f.u. tar. bk. nesihet.

nesil

a. Nesil. Nesil qoghlimaq – Soya benzemek, soya çekmek. Nesil aliti – Cinsel organ.

nesildar

a.f. Soylu, cins, asil, asilzade.

nesildash

a.u. Soydaş.

nesildashliq

a.u. Soydaşlık.

nesillendürmek

a.u. (nesillenmek'ten) Cinslendirmek; cins hale getirmek.

nesillenmek

a.u. 1. Cins hale gelmek 2. Çoğalmak, soy bırakmak.

nesillik

a.u. Cins, nesillik mal cins hayvan.

nesilsiz

a.u. Soysuz, cinssiz.

nesilsizlik

a.u. Soysuzluk, cinssizlik.

nesip

a. bk. nésip.

nesir

a. Nesir.

nesiwe

a. bk. nésiwe.

nesiye

f. Borç. Nesiye almaq – Borç almak. Nésiye bermek – Borç vermek. Nésiyige satmaq – Veresiye satmak.

nesriy

a. Nesire ait; koşuk olmayan yazıya ait, nesire özgü.

netije

a. Netice, sonuç. Netije chiqarmaq – Sonuç çıkarmak. Netijige kelmek – Sonuca ulaşmak.

netijilik

a.u. Neticeli, başanlı, verimli.

netijisiz

a.u. Neticesiz, başansız, verimsiz, sonuçsuz.

netijisizlik

a.u. Neticesizlik, sonuçsuzluk, verimsizlik.

new

I f. Yeni. II a. Tür, cins.

newax

u.a. Ne zaman.

newaxta

u.a.u. Ne zamanda? Newaxta kélisen? – Ne zaman geleceksin?

newbahar

f. İlkbahar.

newiy

a. Cins.

newre

a. Torun. Qiz newre – Kız torun.

nex

bk. neq.

nexshe

ağ. bk. naxsha.

nexshida

ağ. bk. neqqash.

ney

f. Ney. Ney chalmaq – Ney çalmak.

neyche

f. Küçük boru, borucuk.

neychi

f.u. Flütçü.

neyreng

f. Hile, dalavere, oyun, büyücülük. Neyreng ishletmek – Oynamak; hile yapmak.

neyrengchi

f.u. Hilekâr, oyuncu.

neyrengchilik

Hilkârlık, oyunculuk. Nyrengchilik qilmaq – Hilekârlık etmek; hile yapmak.

neyrengwaz

f. bk. neyrengchi.

neyrengwazliq

f.u. bk. neyrengchilik.

neyze

f. Mızrak.

neyzebaz

f. bk. neyziwaz.

neyzilesh

Mızrak atma; mızrak ile vurma; eskrim yapma.

neyzileshmek

f.u. Birbirine mızrak atmak.

neyzilimek

f.u. Mızrak atmak; mızrak ile vurmak; eskrim yapmak.

neyziwaz

f. Eskrimci.

neyziwazliq

f.u. Eskrim.

nezer

a. Nazar, bakış. Nezer salmaq – Bakmak. Nezerge almaq – Dikkata almak. U meni héch nezerge almaydu – O bana hiç önem vermiyor. Nezerde tutmaq – Dikkata almak. Nuktiyi nezer – Açı, bakış açısı.

nezir

a. Ölü gömüldükten sonra verilen yemek. Nezir bermek – Ölü gömüldükten sonra yemek vermek.

nezir-sediqe

a. Ölü gömüldükten sonra verilen yemek ve sadaka.

neziriy

a. Nazarî, kuram.

neziriye

a. Nazariye.

neziriyichi

a.u. Nazariyeci, teorici.

nezm

a. Nazım.

ni–nizamsizliq

[ Previous ] [ Next ]

ni

Ne ne. Ni ni obdan qizlar – Ne ne iyi kızlar.

nida

a.kit. Çağırış, ses, celp. Nida qilmaq – Çağırmak; imdat etmek.

nigar

f. Güzel, dilber, sevgili.

nikah

a. Nikah. Nikah qilmaq – Nikah yapmak; nikah etmek.

nikahlanmaq

a.u. Nikahlanmak.

nikahlash

a.u. Nikahlama.

nikahlimaq

a.u. Nikahlamak.

nikahlinish

a.u. Nikahlanma.

nikahliq

a.u. Nikahlı. Bir nikahliq – Bir nikahlı; bir defa evlenmiş.

nikahsiz

a.u. Nikahsız.

nikél

r. Nikel. Nikél yalatmaq – Nikel kaplamak.

nikéllimek

r.u. Nikellemek.

nil

f. Çivit, indigo.

niluper

f. Nilüfer.

nim

f. Yarım, buçuk.

nimche

Bir tür kadın giyişi.

nimjan

f. Yarım can; güçsüz, bitkin.

nimjanliq

f.u. Güçsüzlük, bitkinlik.

niqap

a. Maska.

niqaplanmaq

a.u. Maske takmak; maskelenmek.

niqaplimaq

a.u. Maske takmak; maskelemek.

niqapliq

a.u. Maskeli.

nisbet

a. Nispet, oran.

nisbeten

a. Nispeten.

nish

f. Zehir, ağı.

nishalla

a. Şeker ile yumurta akım karıştırarak hazırlanmış, köpürtülmüş tatlı.

nishan

f. 1. Nişan, alamet 2. Hedef.

nishane

f. bk. nishan.

nishanlimaq

f.u. İşaretlemek, nişanlamak.

nishanliq

f.u. İşaretli, nişanlı.

nisp

a. Nısıf, buçuk, yarım.

nispikar

a.f. tar. Yarıcı.

nispiy

a. Nispî.

nispiyet

a. Oran.

nispiylik

a.u. Oranlı.

nistu-nawut

f. Kırma, öldürme, yok etme.

nixsimaq

Çürümek, kokmak.

nixtalmaq

Sıkışmak; çakılmak; kakılmak.

nixtash

Sıkıştırma, çakma, kakma.

nixtimaq

Sıkıştırmak, çakmak, kakmak. Nixtap kirgüzmek – Sıkıştırıp içine sokmak.

niyet

a.Niyet. Yaman niyet – Kötü niyet.

niyetdash

a.u. Niyettaş; aynı niyeti paylaman.

niyetlenmek

a.u. Niyetlenmek.

niyetlimek

a.u. Niyetlemek.

niza

a. Niza, çekişme, anlaşmazlık, zıtlık. Otturigha niza salmaq – Ortaya zıtlık sokmak.

nizalashmaq

a.u. Zıtlaşmak, anlaşmazlığa düşmek.

nizam

a. Nizam, düzen, kanun, tertip.

nizamname

a.f. Nizam-name.

nizamsiz

a.u. Nizamsız, düzensiz, tertipsiz, kanunsuz.

nizamsizliq

a.u. Nizamsızlık, düzensizlik, tertipsizlik.

Noghay–noxuna

[ Previous ] [ Next ]

Noghay

Kazan Türklerine verilmiş bir ad; bk. Tatar.

Noyabr

r. Kasım ayı; onbirinci ay.

Nozugum

yüzyılda Çin istilasına karşı savaş veren Kaşgarlı Uygur Kahraman kadını ve adını bu kahramandan alan destan adı.

no

bk. nor.

nochi

Yüksek, yüce 2. Cesur, gözü pek, yürekli.

nodur

Tembel, miskin, haylaz.

nogay

Kepçe.

noghoy

ağ. Kepçe.

noghuch

Merdane, silindir.

nokta

bk. noxta.

nomur

r. Numara. Nomur qoymaq – Not vermek.

nomurlanmaq

r.u. Numaralanmak.

nomurlatmaq

r.u. (nomurlimaq'tan) Numaralatmak.

nomurlimaq

r.u. Numaralamak.

nomus

a. Namus. U uning nomusigha tegdi – O onun ırzına geçti. Nomus qilmaq – Utanmak.

nomuschan

a.u. Namuslu, utangaç, utangan.

nomuschanliq

a.u. Namusluluk, utangaçlık, utanganlık.

nomuslanmaq

a.u. Utanmak, mahcup olmak, yüzü kızarmak.

nomuslunush

a.u. Utanma, mahcup olma, yüzü kızarma.

nomusluq

a.u. Namuslu.

nomussiz

a.u. Namussuz. Nomussizlarche – Namussuzluk ile.

nomussizliq

a.u. Namussuzluk.

noqumaq

Dürtmek. U yénidiki ademni noqudi – O yanındaki adamı dürttü.

noqush

Dürtme.

nor

f. Oluk (-ğu), su oluğu, çatı oluğu.

norma

r. Norm, oran.

normal

r. Normal. Gheyri normal – Anormal, normal olmayan.

norqelem

Kamış kalem.

noruz

f. tar. Günün uzatmasıyla başlayan yeni yıl günü, yani 21 Mart'ı yıl başı yapan yeni yıl.

nota

I r. müz. Nota. II r. Nota. Nota tapshurmaq – Nota vermek.

nowda

f. Körpe, genç.

nowut

f. bk. nabut.

noxta

Yular, dizgin. Noxta salmaq – Yular takmak.

noxtilatmaq

(noxtilimaq'tan) Gem vurdurmak.

noxtilimaq

Gem vurmak.

noxuna

t. Polip (-pi).

nuchuk–nutuq

[ Previous ] [ Next ]

nuchuk

tar. Nasıl.

nujum

a. tar. Yıldız. Nujum ilmi – Astronomi, gök bilimi, yıldızlar bilimi.

nupus

a. Nüfus. Nupusi köp sheher – Nüfusu çok şehir.

nupusluq

a.u. Nüfuslu.

nupuz

a. Nüfuz.

nupuzluq

a.u. Nüfuzlu.

nuqsan

a. Eksiklik, kusur, noksan.

nuqsanliq

a.u. Kusurlu, noksanlık.

nuqsansiz

a.u. Kusursuz, noksansız.

nuqta

a. Nokta. Ot échish nuqtisi – Ateş açma noktası. Nuqtiyi nezer – Nokta-i nazar, görüş açısı.

nuqtiliq

a.u. Muhim nuqtiliq qurulushlar Önemli kuruluşlar.

nuqul

a. Sade, basit. Nuqul gep – gr. basit kelime.

nuqumaq

bk. noqumaq.

nuqut

Fasulye.

nur

a. Nur, ışık. Tang nuri – Sabah ışığı. Nur chachmaq – Nur saçmak. Yüzining nuri yoq – Yüzünün nuru yok.

nurghun

Çok.

nurghunlatmaq

(nurghunlimaq'tan) Çoğaltmak.

nurghunlighan

Çok çok; çok sayıda.

nurghunlimaq

Çoğaltmak.

nurlandurmaq

a.u. (nurlanmaq'tan) Nurlandırmak, ışıklandırmak.

nurlanmaq

a.u. Nurlanmak, ışıklanmak.

nurluk

a.u. Nurlu, ışıklı. Örgüley nurluq közüngdin – Nurlu gözüne feda olayım.

nurlunush

Nurlanma, ışıklanma.

nursiz

a.u. Nursuz, ışıksız.

nursizliq

a.u. Nursuzluk.

nuruch

ağ. bk. noghuch.

nusxe

a. Nüsha. Esli nusxe – Asıl nüsha.

nutuq

a. Nutuk, oyle. Nutuk sözlidi – Nutuk söyledi.

Némis–néziqimaq

[ Previous ] [ Next ]

Némis

r. Alman. Némis ayili – Alman kadını. Némis xelqi – Alman halkı. Némis tili – Alman dili.

Néstorian

a. Nesturi.

né

Acayip, ne gibi, nasıl. Né chirayliq kizlar – Acayip güzel kızlar; ne gibi güzel kızlar.

néchaghliq

Ne kadar.

néchaq

ağ. Ne zaman. Néchaq boldi? – Ne zaman oldu? Néchaqta? – ağ. Ne zaman?

néchend

f. Kaç?

néchuk

Nasıl, ne?

néfit

r. Neft. Néfit ambiri – Neft deposu.

néfitlik

r.u. Neftli.

négiz

Esas, temel. Négiz salmaq – Temel atmak. Négiz qurghuchi – Temelini atan.

néjat

a. kit. Kurtarma, kurtuluş. Néjat yultuzi – Kurtuluş yıldızı; bü yük kurtarıcı.

néjatchi

a.u. Kurtarıcı.

néjis

a. Aşağılık adam. Néjis qilmaq – Pisletmek, kirletmek.

némanche

(néme anche) Niye o kadar.

némandaq

(néme andaq) Niye öyle?

néme

I Ne. Néme boldi? – Ne oldu? Néme qilay – Ne yapayım. Néme dégen güzel – Ne kadar güzel. Etingiz néme? – Adınız ne? Néme xiyalgha pattingiz? – Ne gibi bir hayala daldınız? Özi néme gep? – Ne gibi bir söylenti? Néme gepler bar? – Ne gibi söylentiler var? II Eşya, nesne. Bar néme – Her şey. Héch bir néme yoq – Hiçbir şey yok. Méning némem kétidu! – Bana hiçbir şey değil!

német

a. Nimet, hayır, iyilik.

némige

Niye, ne için.

némiki

u.f. Ne gibi. Némiki bolsa – Ne gibi bir şey olsa.

némikin?

Nedir?

némila

Némila bolsa boldi – Ne olsa oldu; olacak oldu.

némiliktin

Neden, ne sebepten.

némiliktindur

Nedendir.

némishqa?

Neden? Némishqidur – Niyedir, nedendir.

némisi

Nesi. Könglümdiki yar bolsa, özgining némisi bar – folk. Gönlümdeki yar olsa, başkasının ne gereği var.

néni

bk. néme.

népiz

a. Zarif, narin, yepelek. Népiz perde – Zarif perde.

népizlenmek

a.u. Zariflenmek; ince hale gelmek.

népizleshmek

a.u. Zarifleşmek.

népizleshtürmek

a.u. (népizleshmek'ten) Zarifleştirmek.

népizletmek

a.u. (népizlimek'ten) Zarifletmek; narin hale getirmek.

népizlik

a.u. Zariflik, narinlik, incelik.

népizlimek

a.u. Narin hale getirmek; zarif hale getirmek.

néqeder

Ne kadar. Néqeder az – Ne kadar az.

néri

Öte.

néri-béri

Öteye beriye; oraya buraya; öyle böyle.

néridin

Öteden.

nériqi

Öteki. Nériqi kochida – Öteki sokakta. Nériqi öyde – Öteki evde.

nériraq

I Biraz öteye. Deryaning néri yéqida – Nehrin ötesinde. Néri yaqta – Ötede. Ishim ye néri, ye béri bolsa éken – İşim bir yanlı olsa idi. II Biraz öteye.

néshikesh

f. Esrar tiryakisi.

néshikeshlik

f.u. Esrar tiryakiliği.

néshiwan

f. bk. néshikesh.

nési

f. Borç. Nési yémeng göshni, yerip chiqidu töshni – d. Borca yemeyin eti, yarıp çıkar döşü.

nésihet

a. bk. nesihet.

nésip

a. Nasip. Nésip bolmaq – Nasip olmak. Nésip bolsa – Nasip olsa.

nésiwe

a. Hisse, parça, bölüm, pay, nasip. Nésiwemge tekkini shu – Nasibime düştüğü şu.

nésiwidar

a.f. Nasibi olan, payı olan.

nésiwilik

a.u. Nasipli, paylı, hisseli.

nésiwisiz

a.u. Nasibi yok; nasipsiz; paysız; hissesiz.

nésiyet

a. bk. nesihet.

nétije

a. bk. netije.

néwada

a.f. ağ. bk. nawada.

néziqash

Nazlanma, kendini naza çekme.

néziqimaq

Nazlanmak, kendini naza çekmek. ni

nöbet–nöwettiki

[ Previous ] [ Next ]

nöbet

a. bk. nöwet.

nögüch

ağ. bk. noghuch.

nöker

tar. Hizmetkar, uşak.

nöl

r. Sıfır.

nöshüdür

f. kim. Nışadır.

nöwet

a. Nöbet, sıra, kez, defa. Nöwet bilen – Sıra ile. Birinchi nöwette – Birinci sırada. Nöwettin tashqiri – Sıranın dışında. Bu nöwet – Bu kez.

nöwetchi

a.u. 1. Bekçi 2. Nöbetçi.

nöwetchilik

a.u. Nöbetçi olma hali; nöbetçilik.

nöwetleshmek

a.u. Nöbetleşmek.

nöwetlik

a.u. Nöbetli; sıra ile olan.

nöwetlimek

a.u. Değiştirmek, sıralamak, birbirini izlemek.

nöwetliship

a.u. Nöbetleşerek.

nöwetlishish

Nöbetleşme.

nöwetmu-nöwet

a.u.a. Sıra il, ardanda, arka arkaya.

nöwetsiz

a.u. Nöbetsiz.

nöwetsizlik

a.u. Nöbetsizlik.

nöwettiki

a.u. Sıradaki.

o–o

[ Previous ] [ Next ]

o

bk. ow.

oba–obzorchi

[ Previous ] [ Next ]

oba

Vadi, dere.

obdan

f. İyi. Obdan boludu – İyi olur. Obdan boptu – İyi olmuş. Obdan körmek – İyi saymak; sevmek.

obdanlash

f.u. İyileştirme.

obdanlimaq

f.u. İyileştirmek.

obdanliq

f.u. İyilik.

oblast

r. Bölge, eyalet. Aptonom oblast – Özerk bölge.

obligatsiye

r. Tahvil.

oblus

r. bk. oblast.

obraz

r. .Suret, kılık, tasvir.

obsérwatoriye

r. Rasathane, gözlem evi.

obyékt

r. Objektiv.

obyéktiw

r. Objektif.

obyéktiwllq

r.u. Objektiflik.

obzor

r. Görme, gözden geçirme, özet, icmal.

obzorchi

r.u. Gözetleyici.

och–ochuqluq

[ Previous ] [ Next ]

och

Avuç.

ochaq

Ocak. Ochaq beshi – Kazan başı; mutfak. Ochaqta pishqan nan – Ocakta pişmiş ekmek.

ochaqliq

Ocaklı.

ochi

bk. owchi.

ochiliq

bk. owchiliq.

ochlimaq

Avuçlamak.

ochum

Avuç. Bir ochum bughday – Bir avuç buğday. Bir ochum kishiler – Bir avuç kişiler.

ochumlumaq

Avuçlamak.

ochuq

Açık. Op-ochuq sözlimek – Açık söylemek. Ochuq yézilghan xet – Açık yazılmış mektup; okunaklı yazılmış mektup. Ochuq yüzlük – Güler yüzlü. Ochuq yüz körsetmek – Yüz vermek. Ochuq köngül – İyi kalpli; safdil. Ochuq qol – Cümert. Yoli ochuq adem – Şanslı kişi.

ochuqchuluq

Enginlik, genişlik, engin alan.

ochuqluq

Açıklık.

oda–odékolon

[ Previous ] [ Next ]

oda

I Oda. II bk. orda.

odékolon

r. Kolonya.

Oghuz–oghuz

[ Previous ] [ Next ]

Oghuz

Oğuz, bir Türk boyu. Şimdiki Türkmen, Azeri ve Türkiye Türklerinin aslı.

ogen'guchi

Öğrenen, öğrenci.

ogenmek

Öğrenmek. Hüner ogenmek – Huner (meslek, sanat) öğrenmek. Ögünup ketmek – Alışmak. Ögünüp qalmaq – Alışmak. Men bu yerge ögünüp qaldim – Ben buraya artık alıştım.

ogha

Zehir, ağı.

oghal

ağ. bk. oghul.

oghaq

Orak.

oghaqchi

Ekin biçen, orakçı.

oghlan

Oğlan, oğul. Jenggiwar oghlanlirimiz – Cengaver oğlanlarımız.

oghlaq

I Oğlak, keçi yavrusu. II Bozkaşi (kesilen oğlağın at üstündeki çekişme oyunu).

oghri

Hırsız. Oghri ayal – Hırsız kadın. oghri chish – köpek dişi, domuz dişi.

oghri-yalghan

Hırsız ve yalan; hırsız ve çalan.

oghrixane

u.f. Hırsız yuvası.

oghuchi

Zehirci, zehirleyen.

oghul

Oğul. Oghlum – Oğlum. Oghul-qizlar – Oğul ve kızlar.

oghurlighuchi

Çalan, hırsızlık yapan.

oghurlimaq

Çalmak.

oghurlukche

Gizli halde; duyurmadan. Oghurlukche chiqip ketmek – Duyurmadan çıkıp gitmek.

oghurluq

Hırsızlık. Oghurluq qilmaq – Hırsızlık yapmak.

oghut

Gübre. Addiy oghut – Basit gübre. Qala oghut – İnek gübresi. Minéral oghut – Mineral gübre.

oghutlimaq

Gübrelemek, gübre vermek. Oghutlanghan yer – Gübrelenmiş yer.

oghutluq

Gübreli.

oghuz

Ağız sütü.

ojaynimaz–ojaynimaz

[ Previous ] [ Next ]

ojaynimaz

f.a. Seccade.

oktem–okyan

[ Previous ] [ Next ]

oktem

Çevik, caymaz, yılmaz, girişken.

okul

r. İğne (ilaç iğnesi). Okul qoymaq – İğne vurmak. Mudapie okuli – Aşı iğnesi.

okutmaq

(oqumaq'tan) 1. Okutmak 2. Okula göndermek. Xetni kimge oqutting? – Mektubu kime okuttun?

okyan

r. Okyanos.

olash-cholash–olumaq

[ Previous ] [ Next ]

olash-cholash

Gürültü ile. Ular olash-cholash öyge kirdi – Onlar gürültü ile eve girdi.

olashmaq

Çevrelemek, toplanmak.

olimaq

Avlamak. Biz béliq olaymiz – Biz balık avlıyoruz.

olja

Ganimet, istihsal, elde etme. Olja almaq – Ganimet almak.

olturaq

Yerleşik.

olturaqlashmaq

Yerleşmek.

olturaqlashturmaq

(olturaqlashmaq'tan) Yerleştirmek; yerleşik hale getirmek.

olturaqliq

Yerleşik.

olturghuzmaq

(olturmaq'tan) Oturtmak. Méhmanlarni törge olturghuz – Konukları baş köşeye oturt. Köchet olturghuzmaq – Ağaç oturtmak.

olturmaq

Oturmak. Olturup qalmaq – Uzun zaman kalmak; evde kalmak. Békar olturmaq – Boş oturmak. Men olturup qaldim – Ben uzun zaman kaldım. Kün olturghiche – Güneş batana kadar. Zong olturmaq – Çömelmek. U ish béshigha olturdi – O işbaşına geldi; o başkan oldu. Néme qilip olturupsen? – Ne yapıyorsun?

olturush

Oturuş, oturum. Bügünki olturush saet beshte bashlinidu – Bugünkü oturum saat beşte başlanacak.

olturushluq

Oturan. Shu melide olturushluq – Şu mahallede oturan.

olumaq

I Sarmak, dolamak. II Yakmak, ısırmak.

oma–omuzluk

[ Previous ] [ Next ]

oma

bk. orma.

omach

Lapa, bulamaç, sütlaç. 2. Karmakarışıklık. Arap saçi.

omaq

Sevimli, şirin. Omaq qiz – Sevimli kız.

omaqliq

Tatlılık, sevimlilik. Uning omaqliq bolup öskinini qarang – Onun sevimli olarak büyüdüğüne bak.

omarta

Arı kovanlığı; arıcılık çiftliği.

omartichiliq

Arıcılık.

omartiliq

Arı kovanlarının konulduğu yer.

omash

ağ. bk. omach.

omichi

Orakçı.

omsurun

Telaş. Omsurun bolmaq – Telaşlanmak. Omsurun qilmaq – Telaşa düşürmek.

omughum

Güzelim, sevgilim.

omuldurmaq

(omulmaq'tan) Aldatmak.

omulduruq

At eyerlenirken, atın göğüslük tasması.

omulmaq

Aldanmak.

omuluq

Ekin biçimi için ayrılan erzak.

omumiy

a. bk. umumiy.

omur

Aq omur – Kiriş, sinir.

omurtqa

Omur, omurga. Omurtqa yotisi – Omurga sırtı. Tutash omurtqa – Omurga.

omurtqiliq

Omurgalı.

omurtqiliqlar

Omurgalılar. Omurtqiliq haywanlar – Omurgalı hayvanlar.

omurtqisiz

Omurgasız.

omurtqisizlar

Omurgasızlar.

omuz

Omuz.

omuzluk

Geniş omuzlu.

on–onuylen

[ Previous ] [ Next ]

on

On. On bir – On bir. On ikki – On iki. On üch – On üç. On töt – On dört. On besh – On beş.

onbéshi

Onbaşı.

ong

I Gerçek, hakikat. Bu ongummu, chüshümmu – Bu gerçek mi, rüya mı. Buni onumda kördüm – Bunu gerçekte gördüm. II Sağ. Onggha tart – Sağa çek. Ong partiyiler – Sağ partiler. Pishanimiz ong – Şanıslıyız. Uning sözi ong – Onun sözü doğru. Uning ishi ong – Onun işi doğru. Ong tüshti – Kolay geldi. Ong-tetur bomba tashlash – Hedefsiz rastgele bombalamak.

ong-tetür

Düzensiz; sağı solu belli olmayan. Ong-tetür sözleydighan adem – Sözünün tutumu yok adam. Ong-tetüri yoq rex – Altı üstü aynı kumaş. Ong-tetür parang – Karışıkkonuşma; laf.

ongalmas

Onarılmaz, iyileşmez.

ongay

Kolay. Ongay bolmisa – Kolay olmazsa. Ongay mezgil – Kolay dönem. Ongiyi kelgende – Kolayı geldiğinde.

ongaychiliq

Kolaylık.

ongayliq

Kolaylık. Ongayliq udurmaq – Kolaylık yaratmak.

ongaysiz

Kolaysız, engelli, zor. U méni ongaysiz halda qaldurdi – O beni zor durumda bıraktı.

ongaysizlash

Zor duruma düşürme.

ongaysizlimaq

Zor duruma düşürmek.

ongaysizliq

Zorluk. Nurghun ongaysizliqlar tughuludu – Çok zorluklar, meydana gelecek.

ongche

Yalnız, tek başına. Ongche turmaq – Yalnız yaşamak.

ongchil

Sağ görüşlü, sağcı.

ongchilliq

Sağ görüşlük, sağcıllık.

ongda

Sağda.

ongdin

Sağdan.

ongdisigha

Sırt üstü, arka üstü. Ongdisigha chüshmek – Sırt üstü düşmek. U ongdisigha yatidu – O sırt üstü yatıyor.

onggha

Sağa.

ongghan

Becerikli, akıllı, makul, istidatlı, yetenekli.

ongghanlik

Beceriklilik, akıllılık, istidatlılık, yeteneklilik.

ongghaq

Değişken, rengini çabuk değiştiren. Ongghaq chit – Rengini çabuk değiştiren bez.

ongghul-dongghul

Engebeli, çökük ve çıkıntılı.

onglash

Onarma, tamiretme.

onglimaq

Ompmak, düzeltmek, tamiretmek. Özengni onglap al – Kendi durumunu düzelt.

ongmaq

Başarılı olmak. Ongmidim – Başarılı olamadım. Ongdum – Başarılı oldum.

ongmas

Talihsiz.

ongmighan

Başarısız, talihsiz.

ongmighanliq

Başarısızlık, talihsizlik.

ongshash

Onarma.

ongshimaq

Onarmak. U özini ongshidi – O kendini toparladı.

ongtey-tongtey

Alt üst.

ongushluq

Başarılı. Ishlepchiqirishqa ongushluq bolsun üchün – Üretime kolaylık sağlamak için.

ongushsiz

Talihsiz, başarısız.

ongushsizliq

Talihsizlik. Ongushsizliqqa uchrimaq – Talihsizlik; talihsizliğe uğramak.

oninchi

Onuncu.

onluk

Onluk, ondalık. Onluk san – Onluk sayı. Onluk kesir – Ondalık kesir.

onuylen

Onumuz; on kişi.

opportunist–opératsiye

[ Previous ] [ Next ]

opportunist

r. Oportünist.

opportunistliq

r.u. Oportünistlik.

opportunizm

r. Oportünizm.

opqan

Obur, pisboğaz.

opqanliq

Oburluk.

opqun

Girdap, su çevrisi.

opqur

Aç gözlü, tamahkar, doymaz. Opqur bürküt – Aç gözlü kartal.

optik

r. Optik.

optimizm

r. İyimserlik.

opul-topul

Çabuk, acele, hızla, telâşlı. U opul-topul chiqip ketti – O acele çıkıp gitti. Opul-topul bolmaq – Telâşlanmak.

opula-topula

Acele, hızla, apar-topar.

opulang-topulang

Karışıklık, şaşkınlık. Opulang-topulang bolup ketmek – Şaşkınlığa düşmek. Opulang-topulang qilmaq – Ortalığı karıştırmak; şaşkınlığa düşürmek.

opurmaq

Kırmak, delmek, gedik açmak. Opurup chüshermek – Yıkmak, çöktürmek. Opurulup chüshmek – Yıkılmak, çökmek.

opéra

r. Opera. Opéra téatri – Opera tiyatrosu.

opératiw

r. Cerrahi.

opératsiye

r. Operasyon, ameliyat. Opératsiye qilmaq – Ameliyat etmek.

oq–oqya

[ Previous ] [ Next ]

oq

I Ok, kurşun, mermi. Oq tegmek – Kurşunlanmak. Oqqa tutmaq – Kurşuna dizmek. Oq achmaq – Kurşun yağdırmak. II Pingil, eksen, mihver.

oqchi

Okçu, atıcı, nişancı.

oqdan

u.f. Bağ, fişek bağı.

oqet

Yiyecek, içecek 2. Meslek, iş. Oqiti obdan adem – Mesleği iyi adam. Oqiting néme? – Mesleğin ne?

oqlash

Dolu (dolu tüfek).

oqsiz

Kurşunsuz, mermisiz.

oqtalmaq

Keskenmek, tehdit etmek.

oqubet

a. Istırap, azap, eziyet, sıkıntı.

oqubetlik

a.u. Azaplı, sıkıntılı.

oqughan

Tahsilli, bilgili. Oqughan adem – Tahsilli adam.

oqughanliq

Tahsillilik, okumuşluluk, bilgililik.

oqughuchi

Öğrenci. Oqughuchi qiz – Öğrenci kız.

oqughuchiliq

Öğrencilik; okul çağı. Oqughuchiliq chaghlirimizda – Öğrencilik çağımızda.

oqumaq

Okumak, tahsil görmek. Bu kitapni men oqumidim – Bu kitabı ben okumadım. Oqup tügetmek – Okuyup bitirmek. Oqup bermek – Birisi için okumak. Oqup chiqmaq – Sonuna kadar okumak.

oqumighan

Tahsil siz.

oqur

Yemlik, yalak.

oquruq

At sineği, iviz.

oqush

Okuma; okula gitme. Oqush kitabi – Okul kitabı. Oqushqa chüshmek – Okula başlamak. Mekteplerde oqush bashlandi – Okullar açıldı. Bügün mektepte oqush bolmaydu – Bugün okul kapalı.

oqush-oqutush

Eğitim. Oqush-oqutush ishliri – Eğitim işleri.

oqutquchi

Öğretmen. Oqutquchi ayal – Öğretmen hanım.

oqutquchiliq

Öğretmenlik.

oqutush

Okutma 2. Okula gönderme. Xetni oqutush üchün keldim – Mektubu okutmak için geldim.

oqxana

u.f. Silahhane.

oqya

Yay ve ok.

Orusche–oruxlash

[ Previous ] [ Next ]

Orusche

Rusça. Men Orusche bilimen – Ben Rusça bilirim.

or

bk. ora.

ora

Çukur, kuyu. Ora kolimaq – Kuyu kazımak. Yunda orisi – Bulaşık çukuru. Bashqigha ora kolighan özi chüsher – d. Başkasına kuyu kazan kendisi düşer.

oralmaq

Ambalajlanmak, sarılmak, çevrilmek.

oranmaq

Sarınmak, bürünmek. Yotqangha oranmaq – Yorgana sarınmak (bürünmek).

oraq

Ambalaj malzemesi.

orash

Çevirme, sarma.

orawalmaq

Kuşatmak, çevirmek, sarmak,.

oray

Saçın çevrisi.

orayliq

Saç çevrisinin olma hali.

orda

Yuva; ocak; Orta Çağlardaki Türk yerleşim merkezleri. Altin Orda – Altın Ordu (Cengiz Han'ın büyük oğlu Cuci ulusuna mensup Türk-Moğol devletinin adı). Oghrilar ordisi – Hırsızlar yuvası. Türk Ordisi – Türk Ocağı.

ordén

r. Nişan.

ordénliq

Nişanlı.

organ

r. 1. Organ 2. Alet, vasıta, araç 3. Kuruluş, teşkilat, makam.

orghaq

bk. oghaq.

orghaqchi

bk. oghaqchi.

orkéstr

r. Orkestra.

orma

Biçim. Orma mezgili kélip yetti – Biçim zamanı geldi. Orma waxti – Biçim zamanı. Ormigha chüshmek – Biçime girişmek. Orma mashinisi – Biçme makinesi; döver biçer.

orman

Orman. Qélin orman – Koyu orman. Orman xojilighi – Orman müdürlüğü.

ormanchi

Ormancı, ormana bakan. Ormanchi bolup ishlimek – Ormancı olarak çalışmak.

ormanchiliq

Ormancılık. Ziraet we ormanchiliq nazariti – Ziraat ve orman bakanlığı.

ormanzarliq

u.f.u. bk. ormanzer.

ormanzer

u.f. Ormanlık.

ormaq

Biçmek; orakla biçmek. Oma ormaq – Ekin biçmek. Térisang orarsen – Ekersen biçersin. Ot ormaq – Ot biçmek. Orup bolmaq – Biçip bitirmek.

ormichi

Biçici, biçen.

ormiliq

Anızlık, anız alanı.

ormuluq

bk. ormiliq.

ormülimek

(Emeklemekti tırmanmak. Örmülep chiqmaq – Tırmanıp çıkmak.

ornash

Yerleşiş, yerleşme.

ornatmaq

(ornimaq'tan) Yerleştirmek.

ornida

Yerinde. Ozuq ornida – Azık yerine.

ornigha

Yerine. Uning ornigha men keldim – Onun yerine ben geldim. Ornigha keltürüsh – Yerine getirme; eskisi gibi yapma. Shu kemgiche yüregim ornigha chüshmeydu – Ödüm koptu.

ornimaq

Yerleşmek.

ornutulmaq

Yerleştirilmek.

ornutush

Yerleştirme. Tinchliq ornutush üchün – Barışı sağlamak için. Diplomatik munasiwet ornutush üchün – Diplomatik ilişki kurmak için.

orta

bk. ottura.

ortak

Ortak.

ortaklashmaq

Ortaklaşmak (paylaşmak). Ular özlirining ijadiy muweppeqiyetliri bilen ortaqlashti – Onlar kendilerinin yaratıcılıktaki başarılarını paylaştı.

ortaqchi

Ortakçı, yarıcı.

ortaqchiliq

Ortakçılık, yarıcılık.

ortaqliq

Ortaklık, yarıcılık.

orughlimaq

bk. oruqlimaq.

orum

Biçim.

oruma

Sarma, sargı.

orumaq

I Biçmek. II 1. Ambalajlamak, paket yapmak. 2. Sarmak 3. Yumaklamak.

orun

Yer. Orun almaq – Yer almak. Orun basmaq – Yerini almak. Orun bésish – Yerini alma. U uning ornini basti – O onun yerine geçti. Ölsem, ornimni basirim bar – Ölsem yerime geçer kimsem var. Orun tartmaq – Hastalanmak. Hökümet orunliri – Hükümet daireleri; resmî kurumlar. Ishlep chiqirish orunliri – Üretim alanları. Axbarat orunliri – Ahbarat kurumlan. Yuqarqi orunlar – Yüksek makamlar. U meni adem ornida körmeydu – O beni insan yerine saymıyor. Orni yoq gep – Yersiz söz. Orni bilen – Yeri geldiğinde; yerinde. Orni kelgende – Yeri geldiğinde; sırasıyla. Gepni ornida qil – Sözü düşünerek söyle.

orun-körpe

Yatak takımı.

orun-yataq

bk. orun-körpe.

orunbasar

Yardımcı, muavin. Reis orunbasari – Reis muavini. Komandan orunbasari – Komutan yardımcısı.

orunbasarliq

Yardımcılık, muavinlik. Orunbasarliq qilmaq – Muavinlik etmek.

orundash

bk. orunlash.

orunduq

Sandalya, koltuk.

orunlash

Yerine getirme, becerme, halletme.

orunlashmaq

Yerleşmek.

orunlimaq

Becermek, halletmek. Ashurup orunlimaq – Fazlasıyla becermek.

orunlimasliq

Becermezlik, halletmezlik.

orunluq

Yerli, yeri olan. Ikki orunluq – İki yeri olan. 2. Yerinde. Orunluq tenbih – Yerinde tenbih. Orunluq étilghan söz – Yerinde söylenmiş söz.

orunsiz

Yersiz. U orunsiz qaldi – O yersiz kaldı. Orunsiz yerge – Boşuna; oygun olmayan. Orunsiz étilghan söz – Yersiz söylenmiş söz.

orunsizliq

Yersizlik. U gepning oransizlighini biletti – O sözün yersiz olduğunu bilirdi.

oruq

Arık, zayıf, yağsız.

oruqlash

Anklama, Zayıflama.

oruqlatmaq

(oruqlimaq'tan) Zayıflatmak.

oruqlimaq

Arıklamak, zayıflamak. Oruqlap ketmek – Zayıflamış olmak.

oruqluq

Anklık, zayıflık.

orusgül

r.f. Bir tür ev çiçeği.

orush

Biçme, biçiş. Ot orush – Ot biçme. Orush mashinisi – Biçme makinesi.

oruwalmaq

Sarmak, çevirmek, kuşatmak.

oruxlash

bk. oruqlash.

osal–osurmaq

[ Previous ] [ Next ]

osal

Kötü iyi değil. Uning közi osal – Onun gözü iyi değil.

osallashmaq

Kötüye gitmek.

osallimaq

Zayıflamak, halsizlenmek, kötüye gitmek.

osalliq

Zayıflık, kuvvetsizlik, halsizlik.

oshatmaq

Kırmak, parçalamak, yıkmak, bozmak.

oshuq

I Fazla, çok. Oshughi bilen orunlimaq – Fazlasıyla becermek. II Aşık. Oshuq oynimaq – Aşık oynaymak. Uning oshuqi alchi kéliwatidu – Onun işi iyiye gidiyor; şanslı.

oshuqche

Artık, fazla, aşırı, faydasız, gereksiz. Oshuqche hörmet – Aşırı saygı.

osma

Kaşı karartmak için, ezilerek suyu kaşa sürülen bir tür bitki (hanım işi). Osma qoymaq – Osma bitkisinin suyunu kaşa sürmek.

osmaqlimaq

Ağzından laf almak.

osurmaq

f. Osurmak, yellenmek.

ot–otyashlik

[ Previous ] [ Next ]

ot

I Ateş. Ot yaqmaq – Ateş yakmak. Ot yéqish – Ateş yakma. Ot öchürmek – Ateş söndürmek. Ot öchürgüch – Ateş söndüren alet. Ot qalimaq – Ateş yakmak. Ot almaq – Ateş almak. Ot ketti – Yangın çıktı. Ot salmaq – Ateşlendirmek. Ot bilen oynimaq – Ateş ile oynamak. Otqa chidamliq – Ateşe dayanıklı. Ot chiqti – Yangın çıktı. Kirpik qaqqiche öyni ot élip ketti – Göz kapatıp açınmaca evi yangın sardı. II Ot, bitki, yeşillik. Ot chépish – Ot biçme. Ot chapmaq – Ot biçmek. Ot chépidighan mashina – Ot biçen makina. Haram ot – Zararlı ot. Yawayi ot – Yabanî ot.

ot-boghuz

Yem; hayvan yemi.

ot-choq

Ateş ve kor. Ot-choqqa chüshmek – Tutkuya kapılmak; ateşli bir isteğin girişi-minde bulunmak.

ot-chöp

Yeşillik, bitki 2. Çöp.

ot-su

Ot ve su, otlak. Ot-süyi mol jay – Otlağı bol yer.

ot-xeshek

Kuru ot.

otan

ağ. bk. otun.

otan-chawa

Yakıt, yakacak (odun) 2. Çöp, süprüntü.

otaq

I Tarlayı yabanî otlardan ayiklama. II Çadır.

otaqchiliq

Ayıklama çalışmaları.

otash

Tarlayı zararlı otlardan ayıklama.

otaw

Çadır. Qazaq otawi – Kazak çadırı. Otaw tikmek – Çadır durdurmak; çadır kurmak.

otchachar

Ateş püsküren alet.

otdan

u.f. Kandil, yağ lambası.

otimaq

Ayıklamak.

otlam

Yudum. Bir otlam su – Bir yudum su.

otlaq

Otlak, yayla.

otlatmaq

(otlimaq'tan) Otlatmak.

otlimaq

Otlamak 2. mec. saçmalamak. Néme otlap turupsen – Ne saçmalıyorsun.

otluq

I Ateşli. II Çayır, çayırlık. Otluq jay – Çayırlık. Otluq-suluq jay – Bol çayır ve sulu yer.

otperest

u.f. Ateşperest.

otperestlik

u.f.u. Ateşprestlik.

otpuska

r. İzin. Otpuska almaq – İzin almak. Otpuskigha chiqmaq – İzine ayrılmak.

otqazmaq

(oturmaq'tan) ağ. Oturtmak.

otquzush

Oturtma.

otran

Orta, merkez. Otran qol – Orta parmak. Otran qoldek – mec. çok iyi. Otran qoldeq qiz – Çok iyi bir kız.

otranchi

Ortancı. Otranchi oghul – Ortancı oğul.

otraq

ağ. bk. olturaq.

otsunmaq

Isınmak; ateşe yaklaşarak ısınmak.

otsunush

Isınma, ısınış; ateşe yaklaşarak ısınma.

ottura

Orta. Öyning otturisida – Evin ortasında. Ottura qol – Orta parmak.

otturanchi

Ortanca. Otturanchi akam – Ortanca ağabeyim.

otturiche

Ortalama. Otturiche hésap – Ortalama hesap. Otturiche daramet – Ortalama gelir (ürün).

otturida

Ortada, arada. Palwanlar otturigha chüshti – Pehlivanlar ortaya çıktı. Ottura mektep – Orta okul, lise. Otturida qalmaq – Arada kalmak.

otturidin

Ortadan. Otturidin bölmek – Ortadan bölmek.

otturisida

Ortasında.

otturuluq

Ortalık. Memliketning otturilighida – Ülkenin ortasında.

ottuz

Otuz.

ottuzinchi

Otuzuncu.

otughuch

Zararlı otları ayıklamada kollanılan küçük çapa veya kürek.

otumaq

Ayıklamak.

otun

Odun.

otunchi

Oduncu.

otunchiliq

Odunculuk.

otunxana

u.f. Odunhane, odun konulan ev, balkon.

otuqmaq

Ateş yükselmesi. Aghriqning yüzliri otuqudu – Hastanın yüzleri ateşlenir.

oturmaq

bk. olturmaq.

otyash

Sebze. Otyash térilghusi – Sebze ziraatı.

otyashlik

Sebze tarlası.

ow–owutmaq

[ Previous ] [ Next ]

ow

Av.

owa

I ağ. bk. ogha. II Vadi, dere. III Tepe, doruk, zirve.

owchi

Avcı, oçi işit avcı köpek.

owchiliq

Avcılık. Ochiliq qilmaq – Avcılık yapmak.

owj

a. Yükselme, doruk nokta. Owj almaq – Doruğuna yükselmek. Ish owj élip ketti – İş çoğaldı.

owqet

a. bk. oqet.

owraz

ağ. bk. ewrez.

owsin

Yenge.

owuch

bk. och.

owunchaq

Eğlence, oyuncak. Owunchak qilmaq – Eğlenmek, gönül eğlendirmek.

owunmaq

Avunmak.

owunush

Avunma.

owushmaq

Değişmek.

owutmaq

Avutmak, teskin etmek. Mert yigit bilen könglümni owuttum – folk. Mert yiğit ile gönlümü avuttum.

oxanmaq–oxsutmaq

[ Previous ] [ Next ]

oxanmaq

Uyanmak; bk. oyghanmaq.

oxaq

Uyanmış, uyanık; bk. oyghaq.

oxatmaq

Uyandırmak; bk. oyghatmaq.

oxsatmaq

(oxshimaq'tan) Benzetmek. Sizni bir tunushumgha oxshutuwatimen – Sizi bir tanıdığıma benzetiyorum. Oxshutup bir urdi – İyice bir vurdu. Men uninggha oxshutup bir tamaq qilip berdim – Ben ona güzel bir yemek yaptım.

oxsha

Bu gibi, benzeri, böyle, öyle, bu çeşit. Anga oxsha – Ona benzer.

oxshash

Aynı, benzer, farketmez, farksız. Oxshash bolmaq – Aynı olmak. Oxshash bolmighan – Aynı değil. Shunga oxshash – Şuna benzer. Oxshash bolmighan imla qaidiliri – Farklı imla kaideleri. Oxshash emgekke oxshash heq – Aynı emeğe aynı hak.

oxshashla

Aynı; aynı halde; aynısı. Oxshashla muhim – Aynı halde önemli.

oxshashliq

Benzerlik. Oxshashlighi yoq shekiller – Benzerliği yok şekiller.

oxshatma

Benzetme.

oxshimaq

Benzemek. Atisigha oxshaydu – Atasına tam benziyor. U héchnéme bilmeydighangha oxshaydu – O hiç bir şey bilmiyor gibi. Bu ish manga oxshimidu – Bu işi beğenmedim. Qar yaghidighangha oxshaydu – Kar yağar gibi.

oxshutush

Benzetiş, benzetme.

oxsumaq

Mide bulanmak.

oxsutmaq

Mide bulandırmak.

oy–oyuwetmek

[ Previous ] [ Next ]

oy

I Düşünce, fikir, hayal. Oyumgha qarighanda – Düşündüğüme göre. Oygha patmaq – Hayala dalmak. Oygha pétish – Hayala dalma. Oygha chümmek – Hayala dalmak. Oygha talmaq – Hayala dalmak; düşünmek. Oy oylimaq – Düşünmek. Oyda saqlimaq – Akılda tutmak. Oygha kelmek – Fikir edinmek. Oygha qaldurmaq – Düşündürmek. Oygha salmaq – Düşündürmek. Oygha qalmaq – Düşünmek. U oyda qaldi – O düşünüyor. Béshimgha bir oy keldi – Aklıma bir fikir geldi. U oyigha néme kelse shuni qilidu – O aklına ne gelirse onu yapar. Oyumgha kelgenni qilimen – Aklıma geldiğini yapacağım. Oyumgha keldi – Aklıma geldi. Oygha ketmek – Fikre dalmak. Oydikidek – Düşünüldüğü gibi. II Çukur, girinti, ova. Oy yer – Çukur yer, ova.

oy-dongghul

bk. oy-döng.

oy-döng

Engebeli; çıkınltılı girintili. Oy-döng jay – Engebeli yer.

oy-pikir

u.a. Düşünce ve fikir.

oyan

ağ. bk. oyun.

oyanchi

ağ. bk. mollaqchi.

oyash

ağ. bk. orush.

oychan

Düşünceli.

oychanliq

Düşüncelilik.

oychi

Hayalci, hayalperest.

oydan

bot. Sütlegen.

oydiki

Akıldaki.

oydikidek

Düşünüldüğü gibi.

oydurmaq

Oydurmak.

oydurmichi

Oydurmam, oyduran.

oydurush

Oydurma.

oydöng

bk. oy-döng.

oydöng-chongqur

bk. oy-döng.

oyghanmaq

Uyanmak.

oyghaq

Uyanık, denç, çevik. Oyghaq déngiz – Heyecan verici deniz. Oyghaq saqchi – Uyanık polis.

oyghaqliq

Uyanıklık.

oyghatmaq

Uyandırmak.

oyghatquch

Uyandıran; çalar saat. Oyghatquch saet – Çalar saat.

oyghunush

Uyanma 2. Uyanma Devri, Rönesans. Oyghunush Dewri – Rönesans. Milli angning oyghunushi – Milli yetçilik fikrinin doğuşu.

oylamchan

Düşünceli.

oylamchanliq

Düşüncelilik.

oylandurmaq

(oylanmaq'tan) Düşündürmek.

oylanmaq

Düşünmek.

oylash

Düşünme.

oylashmaq

Düşünmek. Oyliship muamile qil – Düşünerek ilişki kur.

oylashturmaq

(oylashmaq'tan) İyice düşünmek; incelemek; tetkik etmek.

oylimaq

Düşünmek. Oylap turmaq – Düşünüp durmak. Oylap körmek – Düşünmek. Uzun oylimastin – İyi düşünmeden. Oylap qoymaq – Akla getirmek. Aldin ala oylap qoymaq – Önceden düşünmek. Oylap chiqmaq – Sonuna kadar düşünmek. Oylap qarang – Düşünün. Oylap qarimaq – Düşünmek. Oylap körmestin – Düşünmeden. Oylap turmastin – Düşünmeksizin. Özingiz oylap körüng – Düşünebilirsiniz. Oylimighan yerdin – Ansızın. Aldi-axirini oylimaq – Önü ve sonunu düşünmek. Aldin oylighan – Önceden düşünen. Oylap tapmaq – Düşünerek bulmak. Oylap chiqarmaq – Düşünerek bulmak; oydurmak.

oylimastin

Düşünmeden, düşünmeksizin.

oylunush

Düşünme.

oyluq

I Düşünceli, akıllı, kalte oyluk aklı kısa; dar görüşlü. U ikki oyluq bolup qaldi – O tedirgin oldu. II Ova, çukur, düzgün olmayan yer.

oyma

Oyma, oymalı, oyulmuş.

oyman

Çukur. Oyman yol – Düzgün olmayan yol, çukurlu yol.

oyman-chongqur

Engebelik; düzgün olmayan yer. Oyman-chongqur yol – Düzgün olmayan yer.

oyman-döng

Engebelik.

oyman-dönglük

Engebeli.

oyman-dösh

Engebe.

oyman-döshlük

Engebeli.

oymaq

I Oymak. Oyup yasimaq – Oyarak yapmak. II Yüksük. Oymaq yip – Yüksük ip. Oymaq éghiz – Küçük ağız.

oymichi

Gravürcü. oymacı.

oymichiliq

Gravür, hakkâk işleri. Oymichiliq qilmaq – Hakkâk işleri ile uğraşmak. Oymichiliq sen'iti – Hakkâk işleri sanatı.

oymikar

u.f. Hakkâk.

oymikarliq

u.f.u. Hakkâk işleri. Oymikarliq qilmaq – Hakkâklık yapmak.

oymu

ağ. bk. oma.

oynaq

Oynak.

oynaqchan

Oynak.

oynaqchanliq

Oynaklık.

oynaqi

Oynak. Oynaqi at – Oynak at.

oynaqiliq

Oynaklık.

oynaqlimaq

Oynaklık etmek. Közliri oynaqlap ketti – Gözleri parladı.

oynash

I Oynama, neşelenme, şaka. II Oynaş, sevgili, metres. Oynash bolmaq – Oynaş olmak. Oynash tutmaq – Oynaş tutmak. Oynash qilmaq – Oynaş etmek.

oynashmaq

Oynamak.

oynatmaq

(oynimaq'tan) Oynatmak. U minglerche yigitning töpüside at oynatqan – O binlerce yiğite (delikanlıya) hükmetmiş. Eskerlerimiz düshmenning béshida qilich oynatti – Askerlerimiz düşmanın başında kılıç oynattı.

oynimaq

Oynamak. Oynap almaq – Oynamak. Oynashqa bashlimaq – Oynamaya başlamak. U muhim rol oynaydu – O önemli rol oynar. Oynap külmek – Oynayıp gülmek; eğlenmek. Oynap külüp – Neşe ile. Oynap éytmaq – Şaka ile söylemek. Kün nuri suda oynap turudu – Güneş ışığı suda parlıyor. Oynap – Oynayıp. Toy oynap – Düğün neşesi. Usul oynap – Dans neşesi. Közüm oynidi – Gözüm parladı.

oyniwetmek

Oynamak.

oypang

Çukur, girinti.

oyul

Oyma. Oyul sanduq – Oyma sandık.

oyulmaq

Oyulmak, kazılmak. Muzdin ötseng aldin öt, oyulghanche ötersen – d. Buzdan geçerken önce geç, buz oyulana kadar geçersin.

oyumche

Düşündüğüme göre.

oyun

Oyun. At oyuni – Sirk. Oyun qoymaq – Piyes, tiyatro oyunu. Oyungha chüshmek – Oyuna katılmak. Oyun qilmaq – Oynamak.

oyun-külke

Oyun ve gülme, zevk, neşe. Oyun-külkige bérilmek – Eğlence düşkünlüğü.

oyun-tamasha

Oyun ve zevk.

oyunchaq

Şen, neşe, eğlence.

oyunchaqliq

Şenlik, neşelilik.

oyunchi

Oyuncu, kumarcı, yaramaz; dans etmesini bilen.

oyunchuq

Oyuncak.

oyunkesh

u.f. Oynamayı seven.

oyunxana

Oyunhane.

oyuq

Çukur,oyuk, kazı. Tamning oyuqliri – Duvarın oyuklan.

oyuqchi

Hakkâk.

oyuqchiliq

Hakkâkçılık.

oyuqluq

Oyuk, oyulmuş.

oyush

Oyma.

oyuwetmek

Oyuvermek, kazıvermek.

oza–ozuq

[ Previous ] [ Next ]

oza

Geçen. Oza yil – Geçen yıl. Oza kün – Geçen gün.

ozaqi

Geçenki. Ozaqi kün – Geçen gün. Ozaqi yil – Geçen yıl.

ozdurmaq

(ozmaq'tan) Geçirmek.

ozghan

Gecen. Ozghan yil – Geçen yıl.

ozghun

İleri giden; öncü.

ozmaq

Geçmek; ileri gitmek. Ozup ketmek – İleri gitmek. Peygidin ozup keldi – Yarışın önünde geldi.

ozugh

Evvelki. Ozugh kün – Evvelki gün.

ozuq

Yemek, gıda 2. Erzak, yem. Ozuq-tülük – Erzak.

Papa–paziletlik

[ Previous ] [ Next ]

Papa

r. Papa.

Pars

f. Fars. Pars ayili – Fars kadım. Pars xelqi – Fars halkı.

Parsi

f. Farsça; Fars milletine ait. Parsi tili – Fars dili. .

paal

a. Faal. Tinchliq herikitining paal qatnashchisi – Barış hareketinin faal iştirakçisi.

paaliyet

a. Faaliyet. Paaliyet körsetmek – Faaliyet göstermek.

paaliyetchan

a.u. Faal.

paaliyetchanliq

a.u. Faallik, hareketlilik.

paaliyetlik

a.u. bk. paaliyetchanliq.

paaliyetsiz

a.u. Faaliyetsiz.

paaliyetsizlik

a.u. Faaliyetsizlik.

pachaq

I Kırık, ezik. II f. Bacak, ayak.

pachaq-pachaq

Kırık dökük. Pachaq-pachaq qilmaq – Paramparça etmek.

pachaqlash

Paramparça etme.

pachaqlimaq

Paramparça etmek.

pachka

r. Paket.

pachkilash

r.u. Paketleme.

pachkilimaq

r.u. Paketlemek.

pada

f. Sürü; sığır sürüsü.

padichi

f.u. Çoban, sığırtmaç.

padishah

f. Padişah. Xotun padishah – Kadın padişah. Padishah qizi – Padişah kızı.

padishahliq

f.u. Padişahlık. Padishahliq qilmaq – Padişahlık etmek. Padishahliqtin chüshmek – Padişahlıktan inmek.

padishahzade

f. Padişah oğlu, şehzade.

padroshkilimaq

r.u. Birisini elinden tutmak.

pagiy

ç. Maya.

pah

ünl. Hayranlık ifade eder. Pah qandaq chiraylik iken – Oh ne kadar güzel.

pahishe

a. Fahişe.

pahishilik

a.u. Fahişelik. Pahishilik qilmaq – Fahişelik yapmak.

pahishiwaz

a.f. Sefih.

pahishiwazliq

a.f.u. Sefihin meşguliyeti.

pajie

a. Facia.

pajielik

a.u. Faciali, acıklı. Pajielik ölüm – Faciali ölüm.

pak

f. Pak, temiz, kusursuz.

pak-pakiz

f. Tertemiz.

pak-pakize

f. bk. pak-pakiz.

paka

Kısa, alçak, basık; bk. pakinek. Boyi paka adem – Boyu kısa adam. Paka chatqanliq – Alçak çalılık.

pakadoghlaq

Bodur. Pakadoghlaq adem – Bodur adam.

pakar

bk. paka.

pakar-pakar

Kısa, alçak, basık. Pakar-pakar öyler – Alçak alçak evler.

pakdil

f. Samimi, temiz yürekli, dürüst.

pakdillik

f.u. Samimilik, temiz yüreklilik, dürüstlük.

pakinek

Alçak, kısa, basık. Pakinek orunduq – Alçak sandalya.

pakiz

f. Temiz.

pakizlik

f.u. Temizlik.

pakizlimaq

f.u. Temizlemek.

paklash

f.u. Temizleme.

paklimaq

f.u. Temizlemek.

pakliq

f.u. 1. Temizlik 2. Saflık, safdillik.

pal

I a. Fal. Pal achmaq – Fal açmak. II. Pal köz – Patlak göz.

pal-pal

Parlak, ışıldayan. Téshi pal-pal ichi ghal-ghal – d. Dışı parlak, içi titrek; Zayıf fakat gösterişli.

pal-pul

bk. pal-pal.

palaket

a. Felâket. Palaketke uchrimaq – Felâkete uğramak; kazaya uğramak.

palaketchilik

a.u. Felâket hali, belali. Bu qandaq palaketchilik – Bu nasıl bir felaket.

palaketlik

a.u. Felâketli.

palal

Saman. Palal qilmaq – Harman dövmek.

palan

a. Falan, falanca.

palan-pustan

a.u. Kim, ne, o, bu.

palan-pustanchi

a.u. O, bu, biri.

palanchi

a.u. Biri.

palandi

ç.u. Kürek cezası.

palang

Mısırın sapı ve yaprakları 2. Saman; bk. paxal.

palanmaq

ç.u. Sürgüne gönderilmek.

palaq

I Kayık küreği. II Yumurtanın çürük hali. Palaq tuxum – Çürük yumurta, geveze, çenebaz, boşboğaz mec.

palaq-puluq

takl. Paldır küldür.

palaqchi

Kürekçi, kürek çeken.

palaqlash

Sallanma, çalkalanma 2. Kürek çekme 3. Çabalama. Shunche kimlerdin beri palaqlap yürüptimen – Kaç gündür çabalıyorum; Birkaç gündür koşturuyorum.

palaqqide

Palaqqide yiqilmaq – Küt diye düşmek.

palas

Kilim.

palash

ç.u. Sürgüne gönderme.

palaslash

bk. palaslimaq.

palaslimaq

Palaslap mangmaq – Biçimsiz bir halde yürümek.

palata

r. Meclis, kamara. Qanun palatisi – Kanun meclisi.

palaz

Paspas.

palbin

a.f. Falcı, fala bakan.

palbinliq

a.f.u. Falcılık; fala bakanın meşguliyeti.

palchi

a.u. Falcı.

palchiliq

a.u. Falcılık. Palchiliq qilmaq – Falcılık yapmak.

pale

ç. Cayma tazminatı, ceza. Pale qoymaq – Cezalandırmak.

palech

a. Felç.

palechlik

a.u. Mefluç, inmeli, kötürüm.

palesh

a. bk. palech.

palgan

ağ. bk. mergen.

palildaq

Parlak, ışıldayan.

palildimaq

Pırıldamak, ışıldamak. Kündek palildaydu – Güneş gibi ışıldıyor.

palimaq

ç.u. Sürgüne göndermek.

palinish

ç.u. Sürgüne gönderilme.

paliz

f. Bostan, sebze bahçesi.

palizchiliq

Bostancılık, sebzecilik.

palköz

Lokma gözlü, gözleri fırlak.

palla

Palla qilip ketmek – Birdenbire parlamak.

palta

Balta. Palta chapmaq – Baltalamak; balta ile kesmek. Palta sépi – Balta sapı. Paltining yuldusi – Baltanın arkası.

paltilash

Baltalama.

paltilimaq

Baltalamak.

palwan

f. Pehlivan, savaşçı, bahadır.

paléontologiye

r. Paleontoloji, eskivarlık bilimi.

pamchi

Top, parça.

pana

I f. Sığmak, barınak. Pana jay – Barınak. Bash pana – Sığınak. II f. 1. Sürme 2. Çivi, takoz. Pana qaqmaq – Çivi vurmak.

panalash

f.u. Saklama, koruma, örtme, himaye etme.

panalimaq

f.u. Saklamak, korumak, örtmek, himaye etmek.

panaq

Basık burun.

panar

r. Fener.

panasiz

f.u. 1. Evsiz, yurtsuz 2. Himayesiz, arkasız, kimsesiz.

panasizliq

f.u. 1. Evsizlik, yurtsuzluk. 2. Himayesizlik, arkasızlık, kimsesizlik.

pang

Sağır. Pang bolmaq – Sağır olmak. Pang qilmaq – Sağır etmek. Pang bolup qalmaq – Sağır kalmak.

pangkay

Sağır.

pangliq

Sağırlık.

pangngide

Birdenbire, ani olarak, ansızın. U muellimge qarap turup pangngide yighlawetti – O öğretmenin karşısında ansızın ağlayıverdi.

pangqayliq

Sağırlık.

pangqush

Beyinsiz, kaim kafalı, et kafalı. Pangqush adem – Et kafalı adam.

pangshing

ç. Kaygısız, emin, düşünmeden. U pangshing uxlap kétiptu – Ok kaygısız uyuyuvermiş.

panislamist

r. Pan-lslamist.

panislamizm

r.Pan-İslamizm.

paniy

a. Fani. Paniy dunya – Fanî dünya.

pantürkist

r. Pan-Türkist.

pantürkizm

r. Pan-Türkizm.

papaq

Papak, kalpak.

papiros

r. Sigara. Papiros qeghizi – Cıgara kağıdı.

papka

r. Dosya, kulpsuz çanta.

paqa

Kurbağa. Paqa yopurmighi – 1) Sinir otu 2) Dulavratotu. Paqa léshi – Yosun, sulu çamur.

paqachanak

Kaplumbağa, toshafta.

paqalchaq

Bacak.

paqildighuch

Sinek vurucu.

paqiliq

I Kurbağaların çok bulunduğu yer. II Küçük çark.

paqir

Kova, bakraç.

paqiraq

Parlak, ışıldayan.

paqiraqliq

Parlaklık.

paqirash

Parıldama.

paqiratmaq

(paqirimaq'tan) Parıldatmak. Közingni paqiratma – Gözünü fal taşı gibi açma.

paqirghan

Işıldayan, parlak.

paqirghaq

Işıldayan, parlak.

paqirimaq

Parıldamak. Paqirap ketmek – Parıldayıvermek.

paqlan

Kuzu.

par

r. Çift. Bir par ötük – Bir çift çizme.

para

I f. Rüşvet. Para bermek – Rüşvet vermek. II f. Parça.

para-para

f. Para-para qilmaq – Parçalara ayırmak.

paraghet

a. Dinlenme, istirahat.

parakende

f. 1. Panik verici 2. Bozulmuş, bozguna uğratılmış, dağınık. 3. Dikkatsiz, dalgın.

parakendichi

f.u. Korkak, ürkek, panik veren.

parakendichilik

f.u. bk. parakendilik.

parakendilik

f.u. Paniklik, ürkeklik, telaşlılık.

parang

Konuşma, sohbet, söz. Parang qilmaq – Söylemek, konuşmak.

parangchi

Konuşkan.

parangdashmaq

bk. paranglashmaq.

paranglashmaq

Konuşmak, sohbet etmek.

paranglishish

Konuşma, sohbet etme.

paraq

Tahıl vergisi.

paraq-paraq

Paraq-paraq külüp ketmek – Kahkahayı salıvermek.

paraset

a. Feraset.

parasetlik

a.u. Ferasetli, anlayışlı.

parasetsiz

a.u. Ferasetsiz, anlayışsız.

parasetsizlik

a.u. Ferasetsizlik, anlayışsızlık.

parashut

r. Paraşüt.

parashutchi

r.u. Paraşütçü.

parashutchilik

r.u. Paraşütçülük.

parawan

f. Refah, bolluk. Parawan turmush – Refah geçim; refah içinde geçinen hayat.

parawanchiliq

f.u. bk. parawanliq.

parawanliq

f.u. 1. Yer, mahal, mekan. 2. Refah, bolluk, kolaylık. Parawanliq fondi – Bolluk fonu. Xelq parawanlighi – Halkın refahı.

parawoz

r. Lokomotif.

parawozchi

r.u. Makinist.

paraxot

a. Gemi.

paraxotchiliq

r.u. Gemicilik.

parche

f. Parça, bölük, bozuk.

parche-parche

Parça parça. Parche-parche qilmaq – Parça parça etmek.

parche-purat

f.u. 1. Ufak tefek eşya 2. Parça, bez parçası.

parchilash

f.u. Parçalama.

parchilimaq

f.u. Parçalamak.

pare

f. bk. para.

parichi

f.u. Rüşvetçi, yiyici.

parikendichilik

f.u. Karışıklık, şaşkınlık. Parikendichilik tughdurmaq – Karışıklık yaratmak (doğurmak).

parildimaq

Parlamak, pırıldamak, parıldamak.

parilimaq

f.u. Paramparça etmek.

parixor

f. bk. parichi.

parixorluq

f.u. Rüşvetçilik, yiyicilik.

parlak

Parlak. Parlaq istikbal – Parlak istikbal.

parlamént

r. Parlamento, millet meclisli.

parlaméntarizm

r. Parlamentarizm.

parlaméntliq

r.u. Parlamenter.

parlash

Parlama.

parlimaq

Parlamak. Insaniyetning hayati bext nuri bilen parlaydu – İnsaniyetin hayatı baht nuru ile parlar.

parpa

Cüce, bodur, bücür.

parqirimaq

bk. paqirimaq.

parrida

Künning nuri parrida chüshti – Güneşin nuru parlayarak indi.

parsa

Parsa, dindar.

parsaliq

f.u. Dindarlık.

parsildash

Çatırdama, şakırdama.

parsildimaq

Çatırdamak, şakırdamak.

parta

r. Okul sırası.

partiye

r. Parti. Démokratik partiye – Demokratik parti. Partiye teshkilatchisi – Parti kurucusu.

partiyisiz

r.u. Partisiz.

partiyisizler

Partisizler.

partiyiwiy

r.a. bk. partiylik.

partiyiwiylik

r.a.u. Partililik.

partiylik

r.u. Partili, parti üysi.

partizan

r. Partizan, çeteci, gerilla. Partizan etriti – Çete ekibi.

partizanlik

r.u. Çetecilik.

partlash

Patlama.

partlatquch

Patlayıcı.

partlatquchi

bk. partlatquch.

partlimaq

Patlamak.

pasahet

a. Fesahat. Pasahet bilen sözlimek – Fesahatle söylemek.

pasahetlik

a.u. Fesahatti.

pasang

Yük, ağırlık, cendere, pres.

pasban

f. bk. pasiwan.

pash

I f. Açık, besbelli, aşikar. Pash bolmaq – Aşikar olmak. Pash qilmaq – Aşikar etmek. II Oyunu ilk başlayan; oyunun öncülüğü.

pasha

I Paşa. Enwer Pasha – Enver Paşa. II Sivrisinek. Bezgek pashisi – Sıtma sivrisineği.

pashixana

f. Sivrisineğin çok bulunduğu yer.

pashna

Ökçe. Pashna mixi – Ökçe çivisi.

pashsha

bk. pasha.

pasil

a. 1. Hudut 2. Fasıl.

pasiq

a. Bozuk, kokmuş, ahlaksız, fasık.

pasiqliq

a.u. Bozukluk, ahlaksızlık.

pasiwan

f. 1. Çoban 2. Nöbetçi.

paskina

Kirli, pis, çamurlu.

paskinichiliq

Kirlilik, pislik.

paskinilik

bk. paskinichiliq.

pasport

r. Pasaport.

passhap

tar. Şehir koruma görevlilerin başkanı.

passip

r. Pasif.

passipliq

r.u. Pasiflik. Passipliq qilmaq – Pasiflik tmek.

pat

Çabuk, hızlı, yakın. Pat yéqinda – Yakın bir zamanda.

pat-pat

Sık sık. Pat-pat kélip turung – Sık sık gelin. Biz uning bilen pat-pat uchurushup turumiz – Biz onunla sık sık karşılaşıyoruz.

patan

Erkeklerin cinsel organı.

patang

Kiriş, sinir.

patihe

a. Fatiha. Patihe oqumaq – Fatiha okumak.

patman

Batman, eski ağırlık birimi, 57,3 kilo ağırlığına eşit.

patmanlash

bk. patmanlimaq.

patmanlimaq

Patman ölçü birimi ile tartmak. Aghrik patmanlap kiridu, misqallap chiqidu – d. Hastalık patman ağırlığı ile girer, miskal (4,26 gram ağırlığında bir tartı birimi) ağırlığı ile çıkar.

patmaq

Batmak, sığmak. Pétip ketmek – Batmak, batıvermek. U sugha pétip öldi – O suda boğularak öldü. Yaghach sugha patmaydu – Ağaç suya batmaz. Pétip qalmaq – Batıp kalmak; saplanıp kalmak. Besh ming qoy patqidek qotan hazirlandi – Beş bin koyun sığa bilecek ağıl hazırlandı. Quyash patti – Günşe battı. Qerzge pétip qalmaq – Borca batmak. Pulgha patmaq – Paraya batmak; çok para kazanmak. Uyqugha patmaq – Uykuya dalmak. Kirge patmaq – Kire batmak; çok kirlenmek. Ununggha chishim patmaydu – Ona sözümü dinletemem.

patqaq

Balçık, çamur.

patqaqchiliq

Bataklık.

patqaqlanmaq

Çamurlu hale gelmek.

patqaqliq

Bataklık, çamurluk.

patquzmaq

Batırmak, sığdırmak.

patquzush

Batırma, sığdırma.

patriarx

r. Patrik.

patriarxal

r. Çok eski zamanlara ait olma. Patriarxal tüzüm – Çok eski zamanlara ait düzen.

patriarxat

Ataerkili patriarkal devir 2. Patriklik.

patron

r. Patron.

patsha

f. bk. padishah.

patshaliq

f.u. bk. padishahliq.

paturmaq

Batırmak.

paturush

Batırma.

patéfon

r. Gramofon.

pawan

f. ağ. Avcı.

paxal

Saman.

paxlan

bk. paqlan.

paxlashmaq

Çürümek 2. Kütleşmek.

paxlashqan

Çürük, çürümüş. 2, Küflü, küf bağlamış.

paxlishish

Çürüme 2. Küfleşme.

paxpaq

Geveze, boşboğaz, atıp tutmacı.

paxpaqliq

Gevezelik, boşboğazlık.

paxpaymaq

Tüylerinin karışık ve kabarık olması.

paxta

f. Pamuk.

paxtek

zool. Kumru.

paxtichi

f.u. 1. Pamuk istifçisi 2. mec. Yalancı, kıtıratmak.

paxtichiliq

f.u. Pamuk yetiştirme.

paxtikar

f. Pamuk istifçisi.

paxtikarliq

f.u. Pamuk yetiştirme işi.

paxtilashmaq

f.u. bk. paxlashmaq.

paxtiliq

f.u. 1. Pamuk tarlası 2. Astarı pamukla beslenmiş; astarı vatkalı.

paxtizar

f. Pamuk tarlası.

paxtizarliq

f.u. bk. paxtizar.

pay

I f. 1. Bacak 2. Kiriş, sinir. II r. Pay, hisse. III 1. Tane, adet 2. Defa, kere. Yigirme nechche pay oq atti – Yirmi kaç defa ateş etti; yirmi kaç el ateş etti.

payan

f. Kıyı, sınır, bucak.

payandichi

f.u. tekn. Kaynakçı.

payansiz

f.u. Engin, geniş, uçsuz bucaksız. Payansiz dala – Engin bozkır.

paychi

r.u. Hissedar.

payda

a. Fayda, kâr. Payda chiqarmaq – Kazanç elde etmek; kazanmak. Payda qilmaq – Kazanmak. Dora payda qildi – İlac deva oldu; İlaç faydalı oldu. Paydisi yoq – Faydası yok. Paydisi tegmidi – Faydası dokunmadı. Paydisigha sattim – Kârına sattım.

paydikesh

a.f. bk. paydixor.

paydikeshlik

a.f.u. bk. paydixorluq.

paydilanghuchi

a.u. Faydalanan kimse. Kishi küchidin paydilanghuchi – Sömürücü, sömüren, istismarcı.

paydilanmaq

a.u. Faydalanmak. Pürsettin paydilanmaq – Fırsattan faydalanmak.

paydilinish

a.u. Faydalanma.

paydiliq

Faydalı. Paydiliq bolush – Faydalı olma.

paydisiz

a.u. Faydasız.

paydisizliq

a.u. Faydasızlık.

paydixor

a.f. Çıkarcı.

paydixorluq

a.f.u. Çıkarcılık.

payga

ağ. At koşusu.

paygichi

Koşu ab, beygir.

payiz

a. Faiz.

paylaq

Gizlice takip; gizlice izleme 2. Araştırma; istihbarat servisi.

paylaqchi

İstihbaratçı, keşifçi 2. Karakol, nöbetçi.

paylaqchiliq

İstihbarat işi, keşif işi.

paylash

Gözetleme, izleme, takip etme.

paylimaq

Gözetlemek, izlemek, takip etmek.

payliq

r.u. Aidat, ödenti.

paymal

f. Paymal qilmaq – mec. Çiğnemek.

paynek

Tüfeğin kundağı 2. Yumurtanın küt tarafı.

paypaq

Çorap. Kigiz paypaq – Keçe çorap.

paypas

Beceriksiz, ağır kanlı 2. Yerinde durmaz.

paypaslash

Biçimsiz yürüme.

paypaslimaq

Biçimsiz yürümek.

paypasliq

Beceriksizlik.

paypétek

Acele acele şuraya buraya koşma; fellek fellek dolaşma. Paypétek bolup ketmek – Koşuşmaktan bitap düşmek.

payqash

Dikkat etme, farketme 2. Anlama.

payqimaq

Dikkat etmek, farketmek, 2. Anlamak.

paytext

f. Başkent.

paytima

Ayağa sarmak için kullanılan bez.

payxan

f. Tahıl başaklarını öğütmek. Payxinini chiqiriwetmek – Leşini çıkarmak; hakkından gelmek.

paza

ç. Tırmık; bk. sörem ve tirna.

pazil

a. Fazıl.

pazilet

a. Fazilet, p.

paziletlik

a.u. Faziletli.

Pereng–peziletlik

[ Previous ] [ Next ]

Pereng

tar. Avrupalı.

Perwerdigar

f. Perverdigar; bütün mahlukatı besleyen, yetiştiren ve yaşatan Allah.

pede

bk. perde.

pedez

f. 1. Bezeme, süsleme 2. Cila, parlaklık. Pedez bermek – Cilalamak, parlatmak. 3. Makyaj, yüz boyası. Pedez qilmaq – Makiyaj yapmak.

pedezchi

f.u. 1. Cilacı 2. Makyajcı.

pedezchilik

f.u. 1. Cilacılık 2. Makyajcılık.

pedezlesh

Bezeme, süsleme, cilalama, parlatma 2. Makyaj yapma.

pedezlimek

Bezemek, süslemek, cilalamak, parlatmak 2. Makyaj yapmak.

peghember

f. bk. peyghember.

peghez

bk. peqes.

pehliwan

f. bk. palwan.

pelek

I a. 1. Gök, gökyüzü 2. Kader, alın yazısı. Pelekning tetürligi – Kaderin aksiliği. II bk. pélek.

pelempey

Basamak, merdiven.

peleng

f. Pars.

pelesh

Keserek kısaltma, kenarını bastırma 2. lambanın fitilini kesme.

peley

Eldiven, ellik.

pelime

Katmerli yufka, pide, çörek.

pelimek

Keserek kısaltmak, kenarım bastırmak 2. lambanın fitilini kesmek.

pelküch

Pipet, damlalık 2. Fırça 3. Değnek.

pelle

f. 1. Basamak, durak 2. Kefe. Uning pellisi éghir keldi – Onun kefesi ağır bastı.

pelsepe

a. Felsefe. Pelpese satmaq – Felsefe yapmak.

pelsepichi

a.u. Felsefeci.

pelsipiy

a. Felsefî. Pelsipiy mesililer – Felsefî meseleler.

pelto

r. Palto.

pem

a. Fehim, anlayış, akıl.

pem-paraset

I Fehim ve feraset. II a. Fehim ve feraset; akıl ve sezgi.

pem-parasetlik

a.u. Fehim ve ferasetli; akıl ve uyanıklılık.

pem-parasetsiz

a.u. Fehimsiz ve ferasetsiz; akılsız ve uyuşuk.

pem-parasetsizlik

a.u. Fehimsiz ve ferasetsizlik; akılsız ve uyuşukluk.

pemidur

r. Domates.

pemlik

a.u. Fehimli, akıllı, anlayışlı.

pemlimek

a.u. Anlamak, kavramak.

pemsiz

a.u. Fehimsiz,akılsız.

pemsizlik

a.u. Fehimsizlik, akılsızlık.

pen

I a. Fen. Penler akadémiyisi – Fenler akademisi. II ç. Tahta.

pend

f. Nasihat, öğüt, ibret, pend.

pendiyet

f.a. Nasihat, ibret.

pendname

f. Pend-name; nasihat kitabı.

pener

r. ağ. bk. panar.

penhere

Tahta testeresi.

penje

f.Pençe.

penjir

f. bk. penjire.

penjire

f. 1. Pencere 2. Parmaklık 3. Kafes.

penniy

a. Fennî.

pensad

f. tar. bk. pensat.

pensat

f. tar. Pensat beshi – Eski Kaşgar'daki askerî bir ünvan; binbaşı.

penturmaq

Hile yapmak, dolandırıcılık yapmak.

pepilesh

Ninni okuyarak uyutma; oyalama 2. Nazlı büyütme; okşama.

pepilimek

Ninni okuyarak uyutmak; oyalamak 2.Nazlı büyütmek; okşamak. Pepilep kütmek – Özen göstermek; nazlı büyütmek.

peqes

Tünek. Ular siyasiy jekettin nahayiti peqes – Onlar siyasi bakımdan çok sınırlıdır.

peqet

a. Ancak, yalnız. Peqet bir özem – Yalnız kendim.

peqetla

a.u. Büsbütün, tamamiyle, asla. Peqetla öchmeydu – Asla sönmez.

per

f. Tüy. Per yastuq – Tüy yastık.

peraset

a. bk. paraset.

perde

f. Perde. Ishik perde – Kapı perdesi. Köz perdisi – anat. karniye, saydam tabaka. Qulaq perdisi – Kulak perdesi. Besh perdilik sehne esiri – Beş perdeli sahne eseri.

perdesman

f.u. Perde şeklinde; zar şeklinde.

perdez

f. bk. pedez.

perdilesh

f.u. Perdeleme.

perdilimek

f.u.Perdelemek.

pere

f. bk. per.

perende

f. Kuş.

perende-cherende

f.u. t.i. Ufak evcil kuşlar.

perendichilik

f.u. Kuşçuluk; kümes hayvanları yetiştirme.

pereng

Al. Pereng yaghliq – Al mendil; al başörtüsü.

perenje

f. Peçe.

perez

a. Faraziye, ipotez, tahmin, zan. Perez qilmaq – Tahmin etmek.

perezen

a. Tahminen.

perhadistan

Aşık vatanı; aşık romanı.

perhiz

f. Perhiz, ölçülü, ılımlı.

perhizkar

f. 1. Ölçülü, ılımlı 2. Dindar, sofu.

peri

Peri 2. mec. Güzel.

perije

I f. ağ. bk. perenje. II Cüppe.

perishan

f. Perişan. Perishan halde – Perişan halde.

perishanliq

f.u. Perişanlık.

perishte

f. 1. Melek 2. mec. Güzel.

perixan

f. Büyücü, sihirbaz, avsun, üfürükçü.

perizat

f. 1. Perizat, peri çocuğu 2. mec. Güzel.

perman

f. Ferman, buyruk. Perman qilmaq – Emretmek, buyurmak.

permude

Tandırda pişirilen gözleme.

perq

a. Fark. Perq qilmaq – Farketmek.

perqlenmek

Farklı olmak, farklanmak.

perqlinish

a.u. Farklanma.

perqliq

a.u. Farklı.

perqsiz

a.u. Farksız.

perqsizliq

a.u. Farksızlık.

perqut

Kadife.

persex

a. Fersah (atlının bir saatlik yolu).

pertuq

r. Önlük, göğüslük, peştamal.

perwa

f. Tasa, kaygı, dikkat. Perwa qilmaq – Dikkatetmek.

perwane

f. Pervane, kelebek.

perwasiz

f.u. Kaygısız, dikkatsiz.

perwasizliq

Kaygısızlık, dikkatsizlik. Ishqa perwasizliq bilen qarimaq – İşe üstünkörü bakmak. Perwasizliq qilmaq – Dikkatsizlik etmek.

perwaz

f. Uçuş, süzülme, pervaz.

perwen

ağ. Keskin nişancı.

perwirish

f. bk. perwish.

perwish

f. Bakım, bakma, yetiştirme, büyütme.

peryat

f. Feryat peryat qilmaq feryat etmek.

perz

a. Farz.

perzend

f. Çocuk, oğul.

perzendlik

f.u. Çocuklu, oğullu.

perzendsiz

f.u. Çocuksuz, oğulsuz.

perzendsizlik

f.u. Çocuksuzluk, oğulsuzluk.

pes

I f.l. Alçak, basık, düşük 2. Alçak, namussuz, rezil. Pes adem – Alçak adam. Pes awaz bilen – Alçak sesle. II f. An, lahza. Bir peske – Bir an için. Bir peste – Bir anda. Bir pestin kéyin – Birazdan sonra. Bir pes dem éliwaldim – Biraz dinlendim.

pesat

a. Fesat.

pese

Miskin hastalığına tutulmuş.

peseymek

f.u. İnmek, düşmek, azalmak, alçalmak, yavaşlamak.

pesh

I El altından, gizlice. II f. Virgül. Chikitlik pesh – Noktalı virgül.

peshmek

I Pişmaniye. II Yelek.

peshmet

Ceket.

peshtan

f. Önlük.

peshtaq

f. 1. Kemer 2. Methal, giriş.

peshwal

bk. peshtan.

pesil

a. Fasıl. 1. Vakit, mevsim 2. Ayrılma, ayrılık, bölme, hudut.

pesillik

a.u. Mevsimlik.

pesiyish

f.u. İnme, düşme, azalma, alçalma, yavaşlama.

peskesh

f. Alçak, namert, küçük çıkarlar peşinden koşan.

peskeshlik

f.u. Alçaklık, namertlik.

peski

Aşağıdaki, ilkki, alttaki, asttaki.

peslesh

f.u. İnme, alçalma, azalma, dinme.

pesleshmek

f.u. 1. Alçalmak, inmek. 2. Rezil olmak, namussuz olmak.

peslik

f.u. 1. Alçaklık (yüksekliğin zıttı) 2. mec. Alçaklık, rezillik, namussuzluk.

peslimek

f.u. 1. Alçalmak, inmek, azalmak, dinmek, kesilmek, sönmek. Yamghur peslidi – Yağmur durdu.

peslishish

f.u. 1. Alçalma, inme 2. Rezil olma, namussuz olma.

pest

f. bk. pes.

pestek

f.u. Alçak. Pestek adem – Kısa boylu adam.

pestkesh

f. bk. peskesh.

pestlik

f.u. bk. peslik.

pestlimek

f.u. bk. peslimek.

pet

Shu péti tépilmidi – Öylesine bulunmadı. Shu péti yoqulup ketti – Öylesine kayboluverdi. Shu péti kömüp tashlash kérek – Şu halinde gömüvermek lazım.

pete

a. Fatiha; bk. patihe. Pete oqumaq – Fatiha okumak. Pete bermek – Dua etmek. Aq pete – Hayır dua. Pete almaq – Dua almak. Qizgha pete qilip qoyduk – Kızı nişanladık.

petek

Ördek yürüyüşü; salına salına yürümek.

peteklesh

Ördek gibi yürüme; salına salına yürüme.

peteklimek

Ördek gibi yürümek; salına salına yürümek.

petenggan

Hıyar, salatalık.

petin'ge

r. Ayakkabı.

petle

Chapanning petlisi – Paltonun iliği.

petlik

İyi kaliteli, iyi nitelikte.

petmus

r. ağ. bk. petnus.

petnus

r. Tepsi.

petwa

a. Fetva.

petx

a. Feth. Petx qilmaq – Fethetmek.

pewaz

I Payedan, ayaklık. II f. Kolluk.

pewquladde

a. Fevkalade, olağanüstü pewquladde hal olağanüstü durum.

pexes

Yavaş, ihtiyatlı, ihtiyatla. Pexse bolmaq – İhtiyat etmek. Pulunggha pexes bol – Parana ihtiyatlı ol.

pexeslik

İhtiyatlılık. Pexeslik bilen – İhtiyat ile.

pexirlenmek

a.u. Öğünmek, övünmek.

pexirlik

a.u. Övünülen. Pexirlik ish – Övünülen iş.

pexirlinish

Öğünme, övünme.

pexriy

a. Fahri.

pey

I f. İz. II ağ. bk. per. Pey tekiye – Tüy yastık. III Damar.

peyda

f. Zuhur, ortaya çıkma, peyda olma. Peyda bolmaq – Peyda olmak.

peydin-pey

f.u.f. Peyderpey.

peyghember

f. Peygamber.

peyghemberliq

f.u. Peygamberlik. Peyghemberlik qilmaq – Peygamberlik yapmak.

peylasop

a. Felsefeci; filozof; bk. pelsepichi.

peylesup

a. Filozof.

peylesupluq

a.u. Filozofluk. Peylesupluq qilmaq – Filozofluk yapmak.

peyshembe

f. bk. peyshenbe.

peyshenbe

f. Perşembe.

peyshenbilik

f.u. Eski medrese talebelerinin perşembe günü mollaya vermesi gereken para.

peyt

f. Fırsat, vakit. Shu peytte – Şu vakitta.

peyz

a. Keyif, maneviyat. Peyzim yoq – Keyfim yok. Peyzimni uchurma – Keyfimi kaçırma. Peyzi bar balilar – Keyifli çocuklar.

peyzilik

a.u. Güzel, sevinçli, neşeli.

peza

a. Feza; kainattaki sınırsız boşluk.

pezil

a. 1. Üstünlük, avantaj 2. Meziyet, haysiyet.

pezilet

a. bk. pazilet.

peziletlik

a.u. bk. paziletlik.

pianino–piyonér

[ Previous ] [ Next ]

pianino

r. Pianino.

pianist

r. Pianist.

pichan

Çayır.

pichanliq

Çayırlık.

pichanzar

u.f. bk. pichanliq.

pichanzarliq

u.f.u. bk. pichanliq.

pichaq

Bıçak.

pichaqlash

Bıçaklama.

pichaqlashmaq

Bıçaklaşmak.

pichaqlimaq

Bıçaklamak.

pichaqlishish

Bıçaklaşma.

pichildash

Sık sık nefes alma; pofurdama.

pichildimaq

Sık sık nefes almak; pofurdamak.

pichim

Biçim. Pichimi yaman kiyim – Biçimi kötü elbise.

pichinglash

Fısıldama.

pichinglashmaq

Fısıldaşmak.

pichinglimaq

Fısıldamak.

pichinglishish

Fısıldaşma.

pichiq

Kesilmiş 2. Hadım, enenmiş.

pichiqliq

Kesilmiş 2. Enenmiş.

pichir-pichir

Fısıltı. Pichir-pichir qilmaq – Fısıldamak.

pichirlash

bk. pichinglash.

pichirlashmaq

bk. pichinglashmaq.

pichirlimaq

bk. pichinglimaq.

pichirlishish

bk. pichinglishish.

pichish

Biçme 2. Hadım etme; eneme.

pichiwetmek

Biçmek 2. Enemek.

pichiwétish

Biçme, 2. Eneme.

pichmaq

Biçmek 2. Enemek, hadım etmek.

pichquchi

Makastar.

pida

a. Feda. Pida qilmaq – Feda etmek. Jénimni pida qilay – Canımı feda edeyim.

pidakar

a.f. Fedakâr.

pidakarlarche

Fedakârca.

pidakarliq

a.f.u. Fedakârlık. Pidarkarliq qilmaq – Fedakârlık etmek.

pidali

a. Fedai. Pidali qisimlar – Fedaî birlikler.

pidalilik

a.u. Fedaîlik.

pidaqarane

a.f. Fedakârca.

pighan

f. Feryat, çığhk. Pighan chekmek – Feryat çekmek.

pikir

a. Fikir. Pikir qilmaq – Fıkretmek. Pikir yürgüzüsh – Fikir yürütme. Pikrimge qariganda – Fikrime göre. Pikir élishmaq – Fikir danışmak.

pikirdash

a. Fikirdeş, hemfikir.

pikirdashliq

a.u. Fikirdeşlik.

pikirleshmek

a.u. Fikir danışmak.

pikirlishish

a.u. Fikir danışma.

pikriy

a. Fikrî.

pil

a. Fil. Pil chishi – Fil dişi. Pil balisi – Fil yavrusu.

pildirash

Dönüp durma; kurtlanma.

pildirghuch

Topaç, pırlangıç 2. Pervane. Ayropilan pildirghuchi – Uçak pervanesi.

pildirimaq

Dönüp durmak, kurtlanmak.

pildirlash

Pırıldama, ışıldama.

pildirlimaq

Pırıldamak, ışıldamak.

pilik

Fitil. Piliktek bolup qaptu – mec. O sakin ve yavaş oluvermiş.

pilimmide

riqta su pilimmide – Arıkta su dopdolu.

pilimot

r. Makineli tüfek, mitralyöz.

pilimotchi

r. Makineli tüfek eri.

pille

f. İpek böceği.

pillichilik

f.u. İpek böceği yetiştirme işi.

pilpil

f. Biber. Pilpil deraz – Kırmızı biber.

pilpilgül

f. bot. Karanfil (çiçeği).

pilsut

Orman müdürü.

pilte

r. Fitil.

pima

r. Keçe çizme.

pindek

Ufaklık.

pingbangchur

ç. Ping-pong; tenis. Pingbangchur oynimaq – Tenis oynamak.

pingsiq

Aç gözlü, tamahkâr, doymaz.

pingsiqliq

Aç gözlülük, tamahkârlık, doymazlık.

pir

I f. 1. İhtiyar 2. Ruhî, manevî baba. Ya pirim! – Yardım etmesi için manevî babaya hitap. II Taklidî ses. Pir qilip uchup ketmek – Pır diye uçuvermek.

piraq

a. Ayrılık. Piraq otida yanmaq – Ayrılık ateşi ile yanmak.

pirdews

Firdevs; cennet bahçesi.

pirildash

Uçma, öteye beriye uçuşma 2. Dalgalanma.

pirildimaq

Uçmak, öteye beriye uçuşmak 2. Dalgalanmak.

pirip

f. Aldatma, hile, tuzak.

piripger

f. Hilekâr, dolandırıcı.

piripgerlik

f.u. Hilekârlık, dolandırıcılık.

pirqe

a. Parti, fırka.

pirqilik

a.u. Partili.

pirqisiz

a.u. Partisiz.

pirqisizlik

a.u. Parüsizlik.

pirsent

r. Yüzde.

pirsentlik

r.u. Yüzdeli.

pirsentsiz

r.u. Yüzdesiz.

piruze

f. Firuze.

pisent

f. U pisent qilmaydu – O aldırmıyor.

pishang

Manivela.

pishe

ağ. Biraz, az. Pishe pul ber – Biraz para ver.

pishep

ağ. İç sürdürme.

pishermek

ağ. bk. pushurmaq.

pishildash

Sık sık nefes alma; pofurdama.

pishildimaq

Sık sık nefes almak; pofurdamak.

pishildurmaq

Bükmek, burmak.

pishildurush

Bükme, burma.

pishiq

bk. pishshiq.

pishish

Olgunlaşma, kemale erme, olma 2. Pişme, yanma.

pishit

bk. pit.

pishkel

Talihsiz.

pishkellik

Talihsizlik.

pishlaq

Süzme yoğurt, log peyniri.

pishman

f. ağ. bk. pushayman.

pishmaq

Olgunlaşmak, ermek, kemale ermek. Alma pishti – Elma olgunlaştı. Ashliqlar pishti – Tahıl olgunlaştı. 2. Pişmek, yanmak.

pishmighan

Ham, olmamış, yeşil 2. Pişmemiş, ham.

pishqan

Olgun, olmuş, ergin 2. Pişmiş.

pishqanliq

Olgunluk, erginlik 2. Pişmişlik, pişme hali.

pishshighlash

Sağlamlaştırma.

pishshighlimaq

Sağlamlaştırmak. Pishshighlap ishlimek – İyi nitelikte işlemek; özenerek işlemek.

pishshiq

I Olgun, ergin, yetişkin. II 1. Sağlam, dayanıklı 2. mec. Tecrübeli, görgülü, titiz. 3. Cimri, hasis 4. Becerikli, akıllı 5. mec. iyi kaliteli, iyi cinsten 6.Yanmış, yanık.

pishshiqliq

I Olgunluk, erginlik 2. Pişmiş, pişirilmiş. II 1. Sağlamlık 2. mec. Tecrübelilik, görgülülük. 3. Cimrilik, hasislik, 4. Beceriklilik, akıllılık. 5. İyi kalitelilik.

pishtköz

Çekik göz.

pishtlik

Bitli; bk. pitlik.

pisingngide

Pisingngide külmek – Sessizce gülmek.

pisiq

a. Bozukluk, ahlak bozukluğu.

pisirlash

Fısıldama.

pisirlimaq

I Fısıldamak. II Ağır hareket etmek; boş şeylerle vakit geçirmek.

pistan

r. Kapsül. Pistan chaqquch – Vurucu.

piste

I bot. Fıstık, antep fıstığı. II Bişon.

pistek

Cüce, bodur, bücür; bk. pindek.

pit

Bit, böcek. Taxta piti – Tahta kurusu, tahta biti. Kéwez piti – Tütün biti. Ishtpiti – Kene, sakırga.

pitildimaq

Bağırıp çağırmak.

pitiqlash

Kaynama, köpürme.

pitiqlimaq

Kaynamak, köpürmek.

pitir

a. Fitre. Pitir sadiqisi – Fitre sadakası. Pitir bermek – Fitre vermek.

pitira

bk. pitra.

pitirangghu

Dağınık. Pitirangghu bolup ketmek – Dağınık oluvermek.

pitirangghuluq

Dağınıklık.

pitirash

Dağılma.

pitirimaq

Dağılmak.

pitirlash

Çırpınma.

pitirlimaq

Çırpınmak.

pitlik

Bitli.

pitne

a. Fitne. Pitne adem – Fitne arayan adam. Pitne salmaq – Araya fitne sokmak.

pitne-ighwa

a. Fitne ve igvâ.

pitne-pasat

a. Fitne ve fesat.

pitne-pasatliq

a.u. Fitne ve fesat hali.

pitnichi

a.u. Fitne yapan kimse; fitneci.

pitnichilik

a.u. Fitne hali, fitnecilik.

pitnixor

a.f. bk. pitnichi.

pitnixorluq

a.f.u. bk. pitnichilik.

pitra

Saçma.

piwa

r. Bira. Piwa zawuti – Bira fabrikası.

piwaxana

r.f. Birahane.

pixildash

Kıs kıs gülme.

pixildimaq

Kıs kıs gülmek.

pixsiq

Pinti, cimri, hasis.

pixsiqliq

Pintilik, cimrilik, hasislik.

piyade

f. Piyade. Piyade esker – Piyade asker.

piyale

f. Piyale, çay içilen kase.

piyaz

f. Soğan.

piyonér

r. İzci. Piyonérlar sariyi – İzciler sarayı.

plan–plénum

[ Previous ] [ Next ]

plan

r. Plan. Besh yilliq plan – Beş yıllık plan.

planchanliq

r.u. Planlı.

planlash

r.u. Planlama.

planlighuchi

r.u. Planlayıcı, planlayan.

planlimaq

r.u. Planlamak.

planliq

r.u. Planlı.

plansiz

r.u. Plansız.

plansizliq

r.u. Plansızlık.

plastinka

r. Plak.

plénum

r. Plenom, genel toplantı; bk. qurultay.

Polek–poéziye

[ Previous ] [ Next ]

Polek

r. Polonyalı, Leh. Polek xelqi – Polonya halkı. Polek tili – Leh dili.

po

I ç. 1. Top 2. mec. Aldatma, hile, oyun, yalan. II ağ. Boş, oyuk.

pochaq

Nohut, burçak. Pochighimiz pishmeydu – Geçinenleyiz; birbirimize uyumuyoruz.

pochi

ç.u. 1. Topçu 2. mec. Yalancı.

pochiliq

ç.u. Yalancılık.

pochta

r. Posta. Pochta sandughi – Posta sandığı.

pochtalyon

r. Postacı.

pochtikesh

r.f. bk. pochtalyon.

pochtixana

r.f. Postahane, postane.

podaq

bk. pordaq.

podpolkownik

r. Yarbay.

pogon

r. Apolet.

pojang

ç. Havai fişek. Pojang atmaq – Havaî fişek atmak.

pojangza

ç. Havaî fişek.

pok

I Tıkaç, tıpa, mantar. II 1. Kof, içi boş, oyuk. 2. Çürük 3. mec. Gevşeklik, karaktersizlik. 4. mec. Boşboğaz. Pokkide chüshti – Pat diye düşüverdi.

pokan

Toxu pokini – Tavuk kursağı. Uyalghinidin pokandek qizirip ketti – Utandığından kıpkırmızı oluverdi.

pokanchi

Kasap işçisi.

pokanchiliq

Kasap işçiliği.

pokla

Pokla chüshmek – Pat diye düşmek.

pokuldash

bk. pokuldimaq.

pokuldimaq

Yüregim pokuldap turuptu – Kalbim korkudan küt küt atıyor.

pokunchi

Bu, o, şu.

pol

Döşeme, parke döşeme.

pola

I f. ağ. bk. polo. II. Pola qilmaq – Ezmek; mıncıklamak.

polashmaq

Solmak.

polashqan

Solgun, solmuş.

polat

Çelik. Polat quyudighan zawut – Çelik fabrikası. Polattek tawlanghan – Çelik gibi tavlanmış.

poldurung-poldurung

Bol, bol, pek çok. Barida poldurung-poldurung, yoqida qarap olturung – d. Var olduğunda bol bol ye, yok olduğunda aç otur.

polk

r. Alay. Atliq polk – Atlı alayı.

polkownik

r. Albay.

polo

f. Pilav.

polushush

Solma.

pom

İri parça, kütle, yığın, kesek, külçe 2. Sınır (hudut) işareti.

pomaza

r. Pazen, dimi bezi.

pombilaq

Tombul, şişman, tıknaz.

pomide

ç. İşçi, kömür madenlerinde kömürü parçalayan işçi.

pomlash

Kümeleme, yığın haline getirme.

pomlimaq

Kümelemek, yığın haline getirmek.

pomnan

u.f. Kabarık ekmek; kepekli kabarık tandır ekmeği.

pompaymaq

Şişmek, kabarmak.

pompiyish

Şişme, kabarma.

poméshchik

r. Toprak ağası.

ponan

ağ. Francala.

ponkit

r. Nokta, yer. Mal doxturluq ponkiti – Veteriner yeri, baytarlık yeri.

pop

r. Rus papazı.

popayka

r. Kazak.

popuch

Terlik.

popush

bk. popuch.

popuza

ç. Tehdit, gözdağı.

popuzichi

ç.u. Şantajcı.

poq

Bok, gübre, necaset.

poqaq

Kursak 2. Guatır (boğazda şişkinlik yapan bir hastalık).

por

I 1. Boş 2. Çürük 3. Kuvvetsiz, zayıf. II bot. Kav, mantar kavı.

pordaq

anat. 1. Erkeklerin cinksel organı. 2. Husye torbası 3. t. Fıtık.

porek

Konca, gonca.

poroshok

r.Toz. Chish tazilaydighan poroshok – Diş macunu; diş temizliği için kullanılan toz.

porpang

Düz, dümdüz.

port

r. Liman. Soda porti – Ticaret limanı. Herbiy port – Askerî liman.

portliq

r.u. Limanlı. Portliq sheher – Liman şehri.

poruchik

r. Subay.

poruq-poruq

Taklidî ses. Kazan poruq-poruq kaynaydu – Kazan fokur fokur kaynıyor.

poruqlash

Fokurdama.

poruqlimaq

Fokurdamak.

porush

Kutu, çekmece.

poshkal

Pide, çörek. Tuxum poshkal – Omlet.

posma

I Gecelik, pamuk şapka. II Makine yağlama parçası.

post

f. Kabuk. Posti qélin – Kabuğu kalın.

postum

Kürk, kışlık palto, gocuk.

pota

Kuşak.

potey

ç. Küçük kale.

potla

Buncukküpe.

poyiz

r. Tren, katar.

pozitsiye

r. Tutum, pozisyon. Dostluk pozitsiyeside bolmaq – Dostluk tutumu içinde bulunmak; dostça davranmak.

poéma

r. Manzume, poem.

poéziye

r. Şür, nazım.

Prawoslawiye–prézidéntliq

[ Previous ] [ Next ]

Prawoslawiye

İt. Ortodoks dini.

Protéstant

r. Protestan.

praktika

r. Pratik.

praktikantliq

r.a. Araştırıcılık.

prikazchik

r.u. Tezgahtar, satıcı.

primus

r. Gaz ocağı.

prinsip

r. Prensip, ilke, esas, umde.

prinsipal

r. Prensipal. Prinsipal mesile – Prensipal mesele.

prinsipalliq

r.u. Prensiplilik.

prinsipliq

r.u. Prensiplilik, esas itibariyle.

profésor

r. Profesör.

profésorluq

r.u. Profesörlük.

programma

r. Program, tüzük.

programmiliq

r.u. Programlı. Programmiliq mesile – Programlı mesele.

prokuratura

r. Savcılık.

prokuror

r. Savcı.

prolétar

r. Proleter.

prolétarliq

Proleterlik.

protokol

r. Tutanak. Protokol yazmaq – Tutanak yazmak.

protéstantliq

r.u. Protestanlık.

prézidium

Ck Prezidyum; başkanlık heyeti.

prézidént

r. Başkan, cumhurbaşkanı.

prézidéntliq

r.u. Başkanlık.

psixolog–psixologiye

[ Previous ] [ Next ]

psixolog

r. Psikolog.

psixologiye

r. Psikoloji, ruh bilimi.

Pushtu–puzur

[ Previous ] [ Next ]

Pushtu

f. Afgan dili; Afganistan'ın devlet dili. Pushtu tili – Afgan dili.

puchaq

bk. purchaq.

puchmaq

Köşe. Puchmaqtiki dukan – Köşedeki dükkan.

puchqaq

Kürk için kullanılan derinin parçası.

puchuk

Kısa ve kalkık burun 2. Kenar kırıklığı; kırılmadan dolayı hasıl olan eksiklik; gedik.

puchulash

Ateşte kızartma.

puchulimaq

Ateşte kızartmak. Qonaqni puchulimaq – Mısırı koçanı ile beraber korda pişirmek.

puchulmaq

Gedilmek, kırılmadan dolayı hasıl olan eksiklik. Bisi puchulup ketken palta – Ağzı gedilmiş balta.

puchulush

Gedilme.

pukey

ç. Tezgah, satıcı tezgahı.

pukunchi

Bu, o, şu.

pul

f. Para.

pulang-salang

Büksül, dolambaçlı, yılankavi.

pulanglimaq

Sallanmak, ırgalanmak, yalpalanmak.

pulat

bk. polat.

puldar

f. Paralı, zengin. Puldar adem – Paralı adam.

pulluq

f.u. bk. puldar.

pulsiz

f.u. Parasız.

pulsizliq

f.u. Parasızlık.

pultaymaq

Çıkmak, kendini sarkıtmak, görünmek.

pulus

bot. Yabani tarçın.

pung

ç. 1. Çin ağırlık ölçü birimi, yaklaşık 0,35 gram. 2. Alan ölçü birimi, yaklaşık 66 m.

puqurash

Kabarma, yükselme, havalanma, uçma, kopma.

puqurimaq

Kabarmak, yükselmek, havalanmak, uçmak, kopmak. Shamaldin puqurighan qar – Fırtına ile kopmuş kar.

pur

I Haber, söylenti, rivayet, söz, laf. II Taklidî ses. Qush purla qilip uchup ketti – Kuş pır diye uçup gitti.

puraq

Koku. Puraq bermek – Koku vermek. Xush puraq – Hoş koku. Yaman puraq – Kötü koku. Sésiq puraq – Pis koku. Köyük purughi – Yanık dumanı.

puraqliq

Kokulu.

puras

Koklama 2. Kokma.

purat

Parche-purat – Parça, irili ufaklı.

puratmaq

(purumaq'tan) Koklatmak.

purbash

zool. İspinoz.

purchaq

Nohut, bezelye. Jangdu purchaq – Soya (fasulyesi). Mash purchaq – Fasulye. Ash purchaq – Yemek fasulyesi.

purghen

f. Kederli, elemli, üzgün, mahzun, üzüntülü.

purlashmaq

Buruşmak, kırışmak.

purlashqan

Ezik, mıncık mıncık, buruşuk, kırışık.

purlushush

Buruşma, kırışma.

purnem

f. Nemli, rutubetli. Közüm purnem – Gözüm yaşlı.

purquldilmaq

Burnundan görültü ile soluk almak, puflamak.

purqumaq

Horuldamak, horlamak.

purqurimaq

Buram buram çıkmak.

purqurutuwetmek

Tozlandırıvermek, toz içinde bırakmak, ise tutmak, islemek.

purqurutuwétish

Tozlandırıverme, toz içinde bırakma, ise tutma.

purqush

Horuldama, horlama.

purset

a. Fırsat. Pursettin paydilanmaq – Fırsattan faydalanmak.

pursetperest

a.f. Fırsatçı.

pursetperestlik

a.f.u. Fırsatçılık.

pursetwaz

a.f. bk. pursetperest.

pursetwazliq

a.f.u. bk. pursetperestlik.

purtumshuq

zool. Ekin kargası.

puruch

Kesim, kırpma, kesme.

purumaq

Koklamak 2. Kokmak.

purush

f. Satıcı, tezgahtar. Chaypurush – Çay satıcısı.

purutush

Koklatma.

purzhina

r. Yay, zemberek.

purzhiniliq

r.u. Yayh, zemberekli.

pushayman

f. Pişman. Pushayman yémek – Pişman olmak.

pushman

f. bk. pushayman.

pushmaq

I. Ichim pushuwatidu – Canım sıkılıyor. Iching pushsa – Canın sıkılsa. II bk. puchmaq.

pushqaq

I. Bulung-pushqaq – Köşe bucak. II Paça; pantalonun paçası.

pushqurmaq

Kişnemek.

pusht

f. 1. Sırt, arka 2. Belkemiği. Pushtidin tamghandek – Aslının aynısı; Aslının bir parçası gibi.

pushtang

Mesnet, destek.

pushuldash

Fosurdama, pofurdama, sık sık nefes alma.

pushuldimaq

Fosurdamak, pofurdamak, sık sık nefes almak.

pushuq

Ich pushughi – Can sıkıntısı.

pushurmaq

I. Ich pushurmaq – Can sıkmak. Ichimni pushurma – Canımı sıkma. II 1. Pişirmek 2. Olgunlaştırmak, hazırlamak.

pustanchi

Bu, o, şu 2. Felan.

put

I Bacak, ayak. II r. Eski Rus ağırlık birimi, 16,3 kilo ağırlığında.

put-qol

El ve ayak. Put-qolum baghlinip qaldi – El ve ayağım bağlandı; Çaresiz, faaliyet edemeyecek bir durumdayım.

puta

bk. pota.

putaq

Budak.

putaqlash

Kol halinde ayrılma; dallanma.

putaqlimaq

Kol halinde ayrılmak; dallanmak.

putaqliq

Budaklı. Putaqliq taxta – Budaklı tahta.

putash

Budama, budak kesme.

putbol

r. Fotbol.

putbolchi

r.u. Fotbolcu.

putimaq

Budamak, budak kesmek.

putlash

I Put ağırlık birimi ile tartma. II 1. Engel olma 2. Çelme takma.

putlashmaq

Ayağı sürçmek; ayağı takılmak.

putlikashang

Engel, güçlük.

putlimaq

I Put ağırlık birimi ile tartmak. II 1. Engel olmak 2. Çelme takmak.

putluq

Ayaklı. Tört putluq bolup qonaqliqning arisi bilen mangdim – Dört ayaklı olarak mısır tarlası içinden yürüdüm.

puxar

Zevk, lezzet, haz. Puxurum qanmidi – Zevkine doymadım.

puxra

a.l. Tebaa, uyruk, vatandaş, yurttaş. An'gliye puxrasi – İngiltere vatandaşı. 2. Sakin, oturan. Sheher puxrasi – Şehir sakini; şehirli.

puxraliq

a.u. Vatandaşlık, yurttaşlık.

puxta

f. Sağlam, esaslı, itinalı, titiz. Puxta adem – Sağlam ve titiz adam.

puxtilash

f.u. Sağlamlaştırma, özen gösterme.

puza

I Yonga. II Oklava.

puzur

a. Güzel, şirin, sevimli.

péchet–pétishmaq

[ Previous ] [ Next ]

péchet

r. Mühür, damga.

péchetlik

r.u. Mühürlü.

péchetlimek

r.u. Mühürlemek.

pédagog

r. Öğretmen, eğitimci.

pédagogika

r. Pedagoji, eğitim bilimi.

péil

I a. gr. fiil. Ötümlük péil – Geçişli fiil. Ötümsüz péil – Geçişsiz fiil. Yardemchi péil – Yardımcı fiil. Bolushluq péil – Olumlu fiil. Bolushsuz péil – Olumsuz fiil. II a. Mizaç, huy, karakter. Kichik péil yigit – Alçak gönüllü yiğit (delikanlı). Péili yaman at – Kötü huylu at.

péillik

I a.u. Fiillik. Péillik belgisi – Fiillik belgesi. II a.u. Mizaçlı, karakterli. Kichik péillik – Alçak gönüllü.

pékirghuch

Topaç; yerinde durmayan.

pélek

I a. Örme, örülme, zembil, sepet. II Başarı, saadet, mutluluk, talih. Pélek yandi – Talih döndü.

pélez

Kanat, palet.

péqir

a. Fakir, yoksul.

péqirash

Dönme, dolaşma.

péqiratmaq

(péqirimaq'tan) Çevirmek, döndürmek, burmak, dolaştırmak.

péqirimaq

Dönmek.

péqirlenmek

a.u. Fakirleşmek, yoksullaşmak.

péqirlik

a.u. Fakirlik, yoksulluk.

péshane

Alın. Péshanisi ochuq yigit – (harf. Ahu açık genç) Bahtı açık genç. Péshanengge yazghinini körüsen – Alın yazısını görürsün.

péshaywan

f. Balkon.

péshep

f. İdrar, sidik.

péshin

Öğle, öğle vakti. Péshin namazi – Öğle namazı.

péshqedem

f.a. Öncü, ilerici, muhterem.

péshwa

f. Darbe, püskürtme. Péshwa bermek – Darbe vermek.

pétek

Ayak tabanlığı 2. Telaş, acele, koşuşma; bk. paypétek.

pétekgül

bot. Sarısabır.

péti

bk. pet.

pétiche

Yoghan bir pichaqni tutqan pétiche – Büyük bir bıçağı tuttuğu halde.

pétinish

bk. pétinmaq.

pétinmaq

(patmaq'tan). Otturigha chiqishqa pétinalmidim – Ortaya çıkmaya cüret edemedim.

pétiq

İçbükey, obruk.

pétiqdash

Çiğneme, ayaklan altında ezme.

pétiqdimaq

Çiğnemek, ayaklan altında ezmek.

pétiqliq

İçbükeylik, obruklu.

pétir

Mayalanmamış hamurdan yapılmış ince pide; yufka.

pétish

Batış, dalma, çökme, dalış. 2. Batı. garp. Kün pétish – Güneşin battığı yön; batı. Kün pétishtin burun – Güneş batmadan önce.

pétishmaq

(patmaq'tan). U héchkim bilen pétishalmaydu – O hiç kimse ile anlaşamıyor.

pöngzek–pöze

[ Previous ] [ Next ]

pöngzek

Top.

pöpüchek

Saç tutamı, perçem.

pöpük

Saçak.

pöre

Börek.

pöze

Talaş, eğinti.

püchek–pütüsh

[ Previous ] [ Next ]

püchek

Boş, çekirdeksiz. Püchek adem – Boş adam.

pücheklik

Boş ve zayıflık; cılızlık 2. mec. Alçaklık, görgüsüzlük.

püdek

Esme, esinti 2. Islık, ötme, ötüş.

püdesh

Üfleme 2. Esme, esinti 3. Islık, ötme, ötüş, ıslık çalma.

püdimek

Üflemek 2. Esmek, esinti 3. Islık, ötmek, ıslık çalmak.

püdüwetmek

Üflemek, üfleyivermek.

püdüwétish

Üfleme, üfleyiverme.

püklesh

Kıvırma, katlama, bükme.

püklimek

Kıvırmak, katlamak, bükmek.

pükmek

Bükmek, katlamak, kıvırmak. Tiz pükmek – Diz çökmek, eğilmek. Könglüngge püküp qoy – Aklında olsun.

püküsh

Bükme, katlama, kıvırma.

pülesh

Esme, üfleme.

pülimek

Esmek, üflemek.

pürkenchük

Omuzluklu başlık; çocuk başlığı.

pürkesh

I Fışkırma, serme, sıçratma. II Sarma, çok sıcak giyindirme, bürüme, bürünme.

pürkimek

I Fışkırmak, sermek, sıçratmak. II Sarmak, çok sıcak giyindirmek, bürümek, bürünmek.

pürlengke

Fırfır, farbala, kıvrım. Pürlengke köynek – Fırfır gömlek.

pürlesh

Kıvırma.

pürlimek

bk. pürmek.

pürme

Fırfır, farbala, kıvrım.

pürmek

Kıvırmak.

pürük

Buruşuk.

pürüsh

Kıvırma.

pürüshkek

Kolay buruşan.

pürüshkeklik

Kolay buruş buruş olma hali.

pürüshmek

Buruşmak.

pürüshüsh

Buruşma.

pütermek

Bitirmek.

pütey

Kapalı, çıkmaz. Pütey neyche – Kapalı borucuk.

püteyleshmek

Kapalı hale gelmek.

püteylishish

Kapalı hale gelme.

pütkenlik

Yetkinlik, eksiksizlik, bitmiş olma hali.

pütkiche

Bitene kadar.

pütkü

tar. 1. Liste 2. Mektup.

pütküchi

tar. Yazan, katip.

pütkül

Bütün, tüm, hepsi. Pütkül yer yüzi – Bütün yer yüzü.

pütmek

I Bitmek. II tar. Yazmak. III 1. İyi olmak, kapanmak, et bağlamak. Yaram pütüp ketti – Yaram iyileşti. 2. Tıkanmak. Burnum pütüp qaldi – Burnum tıkandı. Boyigha bala pütüp qaptu – Gebe kalmış. Béshinggha néme bala pütti? – Başına ne gibi bir belâ geldi?

pütmes-tügümes

Bitmez tükenmez.

püttürmek

I 1. Bitirmek 2. Kökünü kurutmak. II tar. (pütmek'ten II) Yazdırmak.

pütük

tar. Mektup.

pütükchi

tar. Yazıcı, katip.

pütüm

Anlaşma, mütareke, ateşkes.

pütün

Bütün, tüm, tümü.

pütün-sürük

Tam, tüm, bütün. Pütün-sürük bir qoy göshi – Bütün bir koyunun eti.

pütünlesh

Bütünleme.

pütünley

Büsbütün, tamamıyla, bütün bütün.

pütünlimek

Bütünlemek.

pütünlük

Bütünlük. Térritoriye pütünlügi – Toprak bütünlüğü.

pütürmek

Bitirmek.

pütürüsh

Bitirme.

pütürüwetmek

Bitirivermek.

pütürüwétish

Bitiriverme.

pütüsh

I Bitme, bitiş. II Yazma.

Qalmaq–qaznaq

[ Previous ] [ Next ]

Qalmaq

Kalmuk. Qalmaq ayili – Kalmuk kadını. Qalmaq tili – Kalmuk dili. Qalmaq qoy – Kalmuk koyunu; bir tür koyun.

Qaraqalpaq

Karakalpak (bir Türk boyunun adı).

Qarataghliq

Karataglık (17. yüzyılda ortaya çıkmış, Doğu Türkistan'daki hocalar ekibinin adı: "Aqtaghliqlar" ve "Qarataghliklar" adını taşıyan bu iki ekip birbirine düşman olarak siyasi sahnede görülmüştür).

Qaraxaniler

Karahanlılar.

Qaraxitay

Karahıtay.

Qarluq

Karluk (bir Türk boyunun adı).

Qashqari

Kaşgarlı.

Qazaq

Kazak (bir Türk boyunun adı).

qabahet

a. Kabahat.

qabahetlik

a.u. Suçlu.

qabil

a. din. bk. qawul.

qabiliyet

a. Kabiliyet.

qabiliyetlik

a.u. Kabiliyetli.

qabiliyetsiz

a.u. Kabiliyetsiz.

qabiliyetsizlik

a.u. Kabiliyetsizlik.

qach-qach

Toplu kaçış. Birdemde qach-qach bolup ketti – Bir anda toplu kaçış oluverdi.

qacha

Mutfak takımı, kase, kutu, kap. Héjir qacha – Saksı, çorba kaseleri.

qacha-qomuch

Mutfak takımı. Xumdanda pishurulghan qacha-qomuchlar – Kilden yapılmış mutfak takımları.

qacha-qomush

bk. qacha-qomuch.

qacha-quda

Küçük mutfak takımı 2. Kız alan ve kız veren karşılıklı dünür.

qacha-qudiliq

Hem kız alan hem kız veren dünürlük.

qachan

Ne zaman. Qachanla bolsa – Her zaman. Qachanla bolmisun – Her ne zaman. Qachandin béri? – Ne zamandan beri? U her qachan shundaq – O her zaman şöyle. Her qachan – Her zaman.

qachandur

Ne zamandır.

qachanghiche

Ne zamana kadar.

qachanqi

Ne zamanki. Qachanqi xewer? – Ne zamanki haber?

qachaq

Kaçak.

qachaqliq

Kaçaklık.

qachi

bk. qaycha.

qachilanmaq

Doldurulmak, sandıklanmak, sarmalanmak.

qachilash

Doldurma, ambalaj yapma, sandıklama, sarmalama.

qachilatmaq

(qachilimaq'tan) Doldurtmak, ambalaj yaptırmak.

qachilimaq

Doldurmak, ambalaj yapmak, sandıklamak, sarmalamak.

qachmaq

Kaçmak. Qéchip qutulmaq – Kaçıp kurtulmak. Qéchip ketmek – Kaçmak. Men ishtin qachmaymen – Ben işten kaçmam.

qachqaq

bk. qachqun.

qachqaqliq

bk. qachqunluq.

qachqun

Kaçak, firarı.

qachqunchi

bk. qachqun.

qachqunchiliq

bk. qachqunluq.

qachqunluq

Kaçma hali, firar hali.

qachughu

ağ. bk. qarchigha.

qachurmaq

I Kaçırmak. Pürsetni qoldin qachurmaq – Fırsatı kaçırmak. II Çiftleştirmek, çekmek, aştırmak.

qachurush

I Kaçırma. II Çiftleştirme, çekme, aştırma.

qadalmaq

Takılmak, saplanmak, sokulmak, dikilmek. Qadilip qarimaq – Diklenerek bakmak.

qadaq

I Ağırlık birimi (409,5 gram) II Çivi. III Nasır, kabarcık.

qadaqchi

Çini tamircisi; kırılmış porselen takımlarını yamayan usta.

qadaqchiliq

Çini tamirciliği.

qadaqlimaq

I Ağırlık tartmak. II Çini tamir etmek (çivilemek).

qadaqliq

I . Besh qadaqliq tash – Beş kadak (bir kadak 409,5 gram) ağırlığındaki taş. II Yamatmış çini; tamir edilmiş çini.

qadash

Takma, saplama, sokma, dikme.

qadashmaq

Takışmak, sokuşmak, saplaşmak. (beraber takmak, beraber sokmak, beraber saplamak).

qadatmaq

(qadimaq'tan) Taktırmak, sokturmak, saplatmak.

qadilish

Takılma, saplanma, sokulma, dikilme.

qadimaq

Takmak, saplamak, sokmak, dikmek. Tügme qadimaq – Düğme takmak.

qadir

a. Kudretli, güçlü. U bu ishqa qadir emes – O bu işi yapamaz.

qagha

Karga. Qara qagha – Kara karga.

qaghash

bk. qarghash.

qaghdal

Kurnaz, anasının gözü, cin.

qaghdalliq

Kurnazlık.

qaghdalma

bk. qaghdal.

qaghdalmiliq

bk. qaghdalliq.

qaghi

ağ. bk. kazhul.

qaghildatmaq

(qaghildimaq'tan) Bağırtmak.

qaghildimaq

Bağırmak.

qaghjiraq

Kurumuş, kupkuru olmuş.

qaghjirash

Kurup çatlama.

qaghjiratmaq

(qaghjirimaq'tan) Kurutup çatlatmak.

qaghjirimaq

Kurup çatlamak.

qaghjiritish

Kurutup çatlatma.

qah-qah

Kahkaha. Qah-qah sélip külmek – Kahkaha atmak.

qahqahlimaq

Kahkaha atmak.

qaiaymiqanlishish

Kanşma, düzen bozukluğu.

qaide

a. Kaide.

qaja-qucha

Mutfak takımları.

qajuwa

Ağaçtan yapılmış yük eyeri.

qalaq

I Geri, bilgisiz, cahil, geri kalmış. II 1. Kürek 2. Kepçe.

qalaqay

I Isırgan bitkisi. II İnce ipek şal.

qalaqche

u.f. 1. Küçük kürek 2. Kepçe.

qalaqlashmaq

Gerilemek, kültürsüzleşmek, yobazlaşmak.

qalaqliq

Gericilik, yobazlık.

qalaqlishish

Gerileme, kültürsüzleşme, yobazlaşma.

qalash

Ateş yakma 2. Başka birinden bir şey isteme.

qalawut

ağ. Sırma ipliği.

qalayman

bk. qalaymiqan.

qalaymanchiliq

bk. qalaymiqanchiliq.

qalaymiqan

Karışık, düzensiz.

qalaymiqanchiliq

Karışıklık, düzensizlik.

qalaymiqanlashmaq

Karışmak, düzensizlik.

qalaymiqanlashturmaq

(qalaymiqanlashmaq'tan) Karıştırmak, düzeni bozmak.

qalaymiqanlashturush

Karıştırma, düzeni bozma.

qalaymiqanliq

bk. qalaymiqanchiliq.

qalduq

Kalıntı.

qalduqsiz

Kalıntısız.

qaldurmaq

Bırakmak. Héchnerse qaldurmay – Hiçbir şey bırakmadan. Emeldin qaldurmaq – Yürürlükten kaldırmak. Ishtin qaldurmaq – İşten alıkoymak. Köngül qaldurmaq – Gönül kırmak.

qaldurush

Bırakma.

qalghach

Kırlangıç.

qalghini

Kalanı, kalıntısı.

qalghu

Başak kalıntısı.

qalighach

bk. qalghach.

qalighir

ağ. bk. pashna.

qalimaq

Ateş yakmak 2. Başka birinden bir şey istemek.

qalmaq

Kalmak. Yaxshi qéling! – Hoşça kalın! Arqida qalmaq – Geri kalmak. Manga qalghini shu – Bana kalanı şu. Könglüm qaldi – Gönlüm kırıldı. Shuning bilen qalmastin – Öyle olmasına rağmen. Manga qalsa – Bana göre. Uninggha qalghanda – Ona kalırsa. Ayaqtin qalmaq – Yürüyememek. Uyqudin qalmaq – Uyuyamamak. Ikki otturida qaldim – Arada kaldım. Ishtin qalmaq – İşten kalmak; işe gidememek. Tildin qalmaq – Konuşamamak. Aghrighingiz qaldimu? – İyileştiniz mi? Qélip qalmaq – Kalmak, kalıvermek. Oqushtin qalmaq – Okuldan kalmak, okula gidememek.

qalpaq

Kalpak, şapka.

qalpaqchi

Kalpakçı, şapkacı.

qalqan

Kalkan. Qulaq qalqini – Kulağın dış yaprağı.

qalqanbez

anat. Kalkan bezi.

qalqansuman

Kalkansı; kalkana benzer.

qaltirash

Titreme.

qaltiratmaq

(qaltirimaq'tan) Titretmek.

qaltirimaq

Titremek.

qaltiritish

Titretme.

qaltis

Sağlam, güzel, ünlü 2. Zor, bileşik.

qaltisliq

Sağlamlık, güzellik, ünlülük 2. Zorluk, güçlük.

qaltus

Çıkık, çıkmak.

qalun

Bir tür musiki aleti.

qama

I 1. Su samuru 2. Samur kürkü. II ağ. Çukur, boşluk.

qamal

Kuşatma. Qamal haliti – Kuşatma hali.

qamalmaq

Hapsedilmek 2. Kuşatılmak.

qamaq

I Hapis. Qamaqqa almaq – Hapsetmek. II bk. qarmaq.

qamaqxana

u.f. Hapishane.

qamash

Hapsetme. Türmige qamash – Hapishaneye hapsetme.

qamashmaq

I Kamaşmak. II Beraber hapsetmek.

qamashturmaq

(qamashmaq'tan I) Kamaştırmak.

qamatmaq

I (qamimaq'tan) Hapsettirmek. II bk. qamashturmaq.

qamatturmaq

(qamatmaq'tan) Hapsettirmek.

qamcha

Kamçı. Qamcha sépi – Kamçı sapı. Qamcha yémek – Kamçı yemek.

qamchi

bk. qamcha.

qamchigül

u.f. Bir tür çiçek adı.

qamchilash

Kamçılama.

qamchilashmaq

Kamçılaşmak.

qamchilatmaq

(qamchilimaq'tan) Kamçılatmak.

qamchilimaq

Kamçılamak; kamçı ile vurmak.

qamchuq

ağ. Ağız.

qamdash

Sağlama, temin etme, garantileme.

qamdimaq

Sağlamak, temin etmek, garantilemek. Kiyim bilen qamdimaq – Giysi ile temin etmek.

qamet

a. Boy, vücut.

qamghaq

bot. Deve dikeni.

qamimaq

Hapsetmek 2. Kuşatmak.

qamlashmaq

Yakışmak, güzel olmak, olmak. Bu ishing qamlashmidi – Bu işin güzel olmadı.

qamlashturmaq

(qamlashmaq'tan) Yakıstırmak, iyisini yapmak, güzelini yapmak. Xetni tolimu qamlashturup yézip berdi – Mektubu güzel bir şekilde yazıp verdi.

qamus

a. Kamus, ansiklopedi.

qamuschi

a.u. Ansiklopedik bilgi sahibi adam.

qamush

ağ. bk. qomush.

qan

Kan. Qan azliq – Kan azlık. Qan aylinishi – Kan dolaşımı. Qangha boyumaq – Kana bulamak. Qan tomur – Kan damarı. Qan shorighuchi – Kan içici. Qan yighlimaq – Kan ağlamak.

qanaet

a. Kanaat. Qanaet qilmaq – Kanaat etmek.

qanaetchan

a.u. Kanaatkar.

qanaetchanliq

a.u. Kanaatkarlık.

qanaetlik

a.u. bk. qanaetchanliq.

qanaetsiz

a.u. Kanaatsiz.

qanaetsizlik

a.u. Kanaatsizlik.

qanal

Kanal. Süweysh qanili – Süveyiş Kanalı.

qanar

Büyük çuval.

qanash

Kanama.

qanat

Kanat. Uchar qanatlar – Kuşlar. Qanat qaqmaq – Kanat sallamak. Qanat chiqarmaq – Kanat çıkarmak. Qanat yaymaq – Açılmak, yayılmak.

qanatlanmaq

Coşmak.

qanatmaq

(qanimaq'tan) Kanatmak. U qolini qanitip aldi – O elini kanattı.

qanatsiz

Kanatsız.

qanche

Kaç, ne kadar. Bir qanche – Birkaç. Qanche turudu? – Fiyatı ne kadar? Qanchidin qanche – Çok çok.

qanche-qanche

Çok çok.

qanchen

Kaç, ne kadar.

qanchilik

Kaç, ne kadar. Bu yil qanchilik bughday alding? – Bu yıl ne kadar buğday ürünü aldın?

qanchinchi

Kaçıncı.

qanchiq

bk. qanchuq.

qanchuq

Kancık köpek, dişi köpek.

qanda

tar. Nerede.

qandagh

bk. qandaq.

qandaghlighi

Nasıl olduğu.

qandaq

Nasıl. Ishler qandaq? – İşler nasıl? Héch qandaq – Hiç. Her qandaq – Her hangi, her türlü. Qandaq kishi bolmisun – Kim olursa olsun. Qandaq qilip bolmisun – Ne yapıp yapıp. Qandaq qilisen? – Ne yapacaksın? Qandaqtu – Nasıldır. Qandaq bolsa shundaq – Nasıl olsa öyle. Qandaq biley – Nasıl bilirim. Qandaqla bolmisun – Nasıl olursa olsun. Qandaqche – Nasıl olup. Qandaq qilip – Ne yapıp. Qandaqlarche – Nasıl olup. Qandaqtur – Nasıldır.

qandin

tar. Nereden.

qandurmaq

(qanmaq'tan) Suya doyurmak, tatmin ettirmek, doyurmak.

qandurush

Suya doyurma, tatmin ettirme, doyurma.

qang

Basarak düzeltme.

qangaltir

Sac, teneke.

qangqimaq

Kabarmak, şişmek 2. Sıçramak.

qangqish

Kabarma, şişme 2. Sıçrama.

qangruq

Hımhım.

qangruqlanmaq

Hımhım etmek.

qangsatmaq

(qangsimaq'tan) Dumanlatılmak, duman çıkarmak.

qangsha

bk. qangshar.

qangshar

Burnun kökü.

qangsharliq

Burni qangsharlik – Burun kökü yüksek.

qangsimaq

Dumanlanmak, tütmek.

qangsiq

Duman, tütsü; bk. qériq.

qangsitish

Dumanlatma, duman çıkarma.

qangtarmaq

bk. qangturmaq.

qangturmaq

Atın dizginini geri çekerek eyerin kaşına takmak; atı otlatmamak.

qangturush

Atın dizginini geri çekerek eyerin kaşına takma; atı otlatmama.

qanimaq

Kanamak.

qanitish

Kanana, kanatış.

qanliq

Kanlı. Salkin qanliq – Serin kanlı; soğuk kanlı. Qanliq jeng – Kanlı savaş.

qanmaq

Kanmak. Uyqum qandi – Uykuya kandım. Qanghiche yügürmek – Doya doya koşmak.

qansirash

Kan kaybetme.

qansiratmaq

(qansirimaq'tan) Kan kaybettirmek.

qansirimaq

Kan kaybetmek.

qansiritish

Kan kaybettirme.

qansiz

Kansız, soluk, solgun, sararmak, sönük.

qansizlanmaq

Kansızlanmak.

qansizlik

Kansızlık.

qanun

a. Kanun. Asasiy qanun – Anayasa. Qanun chiqarmaq – Kanun çıkarmak. Qanungha muwapiq – Kanuna uygun.

qanunchi

a.u. Hukukçu, hukuk bilgini.

qanunchiliq

a.u. Hukukçuluk.

qanunen

a. Kanuna göre, kanuna esasen.

qanuniy

a. bk. qanunluq.

qanuniyet

a. Kanuniyet.

qanuniyetlik

a.u. Kanunluk; kanuna uygunluk.

qanunlashmaq

a.u. Kanunlaşmak.

qanunlashturmaq

a.u. (qanunlashmaq'tan) Kanunlaştırmak.

qanunlashturush

a.u. Kanunlaştırma.

qanunluq

a.u. Kanunî, yasal, meşru.

qanunshunas

a.f. Hukukçu.

qanunshunasliq

a.f.u. Hukukçuluk.

qanunsiz

a.u. Kanunsuz.

qanunsizliq

a.u. Kanunsuzluk.

qanxor

u.f. Kaniçici, gaddar.

qanxorluq

u.f.u. Kaniçicilik, gaddarlık.

qap

I Çuval, torba, kap, kılıf, kutu. Közeynek qépi – Gözlük kabı. Bir qap serengge – Bir kutu kibrit. II Tam, düz, doğru. Deryaning qap otturisida – Nehrin tam ortasında.

qap-qap

Çuval-çuval, çok çuval. Qap-qap bughday – Çok çuvallarda buğday.

qapakchomüch

Süs kabağı.

qapaq

I Kabak. Qiyma qapaq – Kepçe. Yaghliq qapaq – Yağlı kabak, mec. mimlenmiş. II Göz kapağı. Qapighim tartidi – Gözümün kapağı seğiriyor. Qapighi sélinghan – Somurtkan, asık suratlı. Qapaq türmek – Çatmak, surat asmak. Qapaq astidin qarimaq – Kaş altından bakmak. III bk. qapqaq.

qapaqwash

Ahmak, kalın kafalı; bk. qapaq bash.

qaparghan

Nasırlı, nasır bağlamış. Qaparghan qollar – Nasırlı eller.

qaparma

Çıkıntılı, kabartılı, tümsekli.

qaparmaq

Kabarmak, şişmek, taşmak.

qapartish

Kabarcık hasıl etme.

qapartma

Nasır; su toplamış kabarcık.

qapartmaq

(qaparmaq'tan) Kabarcık hasıl etmek.

qapartqa

Sivilce, ergenlik.

qapartqu

ağ. bk. seynek.

qapatérek

Titrek kavak.

qapchighay

Boğaz, dağ boğazı.

qapchuq

Çuval, torba.

qapiye

a. Kafiye.

qapiyileshtürmek

(qapiyleshmek'ten) Kafiyelendirmek.

qapiyileshtürülmek

a.u. Kafiyelendirilmek.

qapiyilik

a.u. Kafiyeli.

qapiyleshmek

a.u. Kafiyelenmek.

qaplan

Kaplan.

qaplash

Kaplama, örtme, kapatma.

qaplashmaq

Kaplama dikiş işine yardımlaşmak 2. Çuvala doldurma işine yardımlaşmak.

qaplatmaq

(qaplimaq'tan) Kapattırmak.

qaplatturmaq

Kapattırmak.

qaplimaq

Kaplamak, örtmek, kapatmak.

qapliwalmaq

Kapatmak, örtmek.

qapqa

Kapı. Dérize qapqisi – Pencere kapağı.

qapqan

Kapan, demir kapan. Qapqangha chüshmek – Kapana düşmek.

qapqaq

Kapak. Meshning qapqighi – Sobanın kapağı.

qapsalmaq

Sarılmak, kuşatılmak.

qapsash

Kapsama, sarma, kuşatma.

qapsatmaq

(qapsimaq'tan) Kapsatmak, sardırmak, kuşattırmak.

qapsilish

Sarılma, kuşatılma.

qapsimaq

Kapsamak, sarmak, kuşatmak.

qapsitish

Kapsatma, sardırma, kuşattırma.

qaptal

Böğür, yan, etek, yamac. Tagh qaptili – Dağ eteği. Uning qaptilighimu kelmeydu – O umursamaz.

qapughan

ağ. bk. tutqaq.

qaq

I Kuru. Shaptul qéqi – Şeftali kurusu. II Tam. Yézining qaq otturisida – Köyün tam ortasında.

qaqach

Kabuk (-ğu); uyuz, yara kabuğu.

qaqachlimaq

Yara kabuğu olmak.

qaqachliq

İrinli, cerahatli, çapaklı.

qaqalmaq

Boğazına tıkanmak.

qaqas

Çıplak, şallak, gölgesiz, açık, çırılçıplak. Qaqas chöl – Çıplak çöl.

qaqaxlash

Kahkaha atmak.

qaqaxlashmaq

Kahkaha gülüşmek.

qaqaxlatmaq

(qaqaxlimaq'tan) Kahkaha güldürmek.

qaqaxlimaq

Kahkaha atmak. Qaqaxlap külmek – Kahkaha gülmek.

qaqaxlishish

Kahkaha gülüşme.

qaqaxlitish

Kahkaha güldürme.

qaqildash

Bağırma, ötme.

qaqildimaq

Bağırmak, ötmek.

qaqilish

Boğazına tıkanma.

qaqir

bk. qaqira.

qaqira

I Balıkçıl kuşu. II ağ. bk. qara. Qap-qara – Kapkara, tümkara.

qaqish

ağ. bk. qéqish.

qaqlimaq

Kurutmak.

qaqmaq

Çakmak, kakmak, vurmak. Mix qaqmaq – Çivi çakmak. U derwazini qaqti – O kapıyı vurdu. Gilem qaqmaq – Halıyı silkelemek. U mörisige qaqti – O omuzuna vurdu. Qanat qaqmaq – Kanat sallamak, uçmak. Kirpik qaqmaq – Göz kırpmak.

qaqrang

Kurumuş. Qaqrang yer – Kurumuş yer.

qaqranglik

Solgun, donuk, cansızlık.

qaqshatmaq

bk. qaxshatmaq.

qaqshatquch

bk. qaxshatquch.

qaqwash

Homurdanan yaşlı kadın.

qaqwashlik

Homurdanma hali; hırçınlık.

qar

Kar. Qar borini – Kar fırtınası. Qar yéghiwatidu – Kar yağıyor. Qar yoli – Kar yolu.

qara

Kara, siyah. Tüm qara – Tüm kara. Qéniq qara – Tüm kara. Qap-qara – Kapkara. Qara bulutlar – Kara bulutlar. Qara chachliq – Siyah saçlı. Qara qash – Kara kaş. Qara qashliq – Kara kaşlı. Qara közlük – Kara gözlü. Qara ish – Amele işi. Qara hizmet – Amele işi. Qara at – Siyah at. Qaraqashqa – Siyah benek. Qara toruq – Koyu kırmızı. Qazangha yoluqsang qarisi yuqar – Kazana değinsen karası bulaşır. Yiraqta bir qara köründi – Uzakta bir şey göründü. Qarigha almaq – Hedefe almak; nişanlamak. Qara tutmaq – Yas tutmak. Qara örük – Erik kurusu. Qara öy – Keçe çadır, göçebe çadırı. Qara ishchi – Amele, hademe. Qara ilan – Siyah yılan. Qara boran – Fırtına. Qara bughday – Çavdar. Qara tal – Söğüt. Qara janggal – Koyu orman. Qara xet – Ölüm haberi; birisinin ölümünden haber veren mektup. Qara chilan topa – Kara toprak. Qara ter – Cok ter. U qara terge chüshti – O çok terledi. Qara terge chüshürmek – Çok terletmek. Qara sulu – Çim. Qara sona – Devedikeni. Qara qarighay – Akçam, köknar. Qara yaghach – Karağaç, karaağaç. Köz karisi – Göz bebeği. Qara qotaz – Bir tür deve. Qara küch – Kaba kuvvet. Qara guruh – Koyu gerici ekip. Qara guruhchi – Koyu gerici. Qara mal – Büyük baş hayvan. Aq-qarini tonughan – Aydın, anlayışlı, bilgili. Ichi qara – İçi kara; kötü niyetli. Bexting qara bolmisun! – Bahtlı ol! Qara soghaq – Ayaz. Qara niyet – Karaniyet, kötü niyetli. Yüzi qara – Yüzü kara, alçak, namussuz. Yörigi qara – Namussuz, dürüst olmayan. Köngli qara – Namussuz, dürüst olmayan. Qara basmaq – Sayıklamak, hezeyan etmek. Qara basqur! – Lanet olsun! Qarangni körsetmeysen? – Neredesin, görünmüyorsun? Qara qilmaq – Karalamak. Qara yuqturmaq – Karaya bulaşmak; karalanmak. Qara künler – Kara günler. Qara seherde – Sabahın köründe.

qaraghoja

Sığırgık. Qaraghoja uwisi – Sığırcık yuvası.

qarakézik

t. Tifüs, lekeli humma.

qaraköl

Astragan; astragan kürkü; karakül.

qaraküye

bot. Şarbon.

qaralmaq

Bakılmak.

qaram

Kaba, kibirli, mağrur, cüretli. Qaram yigit – Cüretli yiğit (delikanlı).

qaramalan

Karışık.

qaramliq

Kabalık, cesurluk, cüretkârlık.

qaramtu

bk. qaramtul. Qaramtu kök – Koyu gök (mavi).

qaramtul

Esmer.

qarangghu

Karanlık. Tang qarangghusi – Sabahın körü. Tüm qarangghu – Büsbütün karanlık. Qarangghu chüshti – Karanlık oldu. Qarangghu qilmaq – Gölgelemek; karanlık yapmak. Qarangghu bazar – Karaborsa. Qarangghu bazar qilmaq – Karaborsa yapmak. Könglüm qarangghu bolup yürüptu – Canım sıkılmaktadır.

qarangghuchiliq

Karanlık.

qarangghulanmaq

Karanlık olmak.

qarangghulashmaq

Karanlık olmak. Közüm qarangghulushup ketti – Başım döndü.

qarangghulatmaq

(qarangghulimaq'tan) Karanlık yaptırmak.

qarangghulimaq

Karanlık yapmak; gölge yapmak.

qarangghuluq

Karanlık. Tün qarangghulughi – Gece karanlığı. Qarangghuluqta – Karanlıkta.

qaranmaq

Bakınmak; durumunu yoklamak.

qarap

Bakarak. Algha qarap – Öne bakarak; öne doğru.

qaraqargha

Kara karga.

qaraqchi

Haydut, yol kesen. Déngiz qaraqchisi – Deniz haydutu.

qaraqchiliq

Haydutluk, yol kesicilik. Qaraqchiliq qilmaq – Haydutluk yapmak.

qaraqoyuqluk

İtişip kakışmak; izdiham.

qaraqumchaq

Esmer, yağız.

qaraqurt

zool. Kara kurt.

qaraqush

I zool. Kartal. II Kartal.

qarar

a. Karar. Bir qarargha kelmek – Karar almak. Qarar qilmaq – Karar vermek. Qarar chiqarmaq – Karar çıkarmak. Qarari yoq – Adem kararsız adam. Qarar tapmaq – Kesinleşmek.

qarargah

a.f. tar. Karargah.

qararsiz

a.u. Kararsız.

qararsizliq

a.u. Kararsızlık.

qaras-qurus

takl. Gıcırtı.

qarash

Bakış, bakma. Bir qarashta – İlk bakışta. Köz qarash – Bakış açısı, görüş, açı.

qarashlik

Ait, bağlı, mensup. U bizge qarashliq – O bize ait.

qarashmaq

Bakışmak, birbirine bakmak.

qarashsiz

Bakımsız. Qarashsiz qalghan bagh – Bakımsız bırakılmış bahçe.

qarashturmaq

(qarashmaq'tan) Araştırmak, izlemek, aramak.

qarashturush

Araştırma, izleme, arama.

qaratma

Dolanım, dolaşım, deveran.

qaratmaq

(qarimaq'tan) Baktırmak. Aghriqni qaratmaq – Hastayı baktırmak. Yerge qaratmaq – Utandırmak; yüzünü kızartmak.

qaratquzmaq

(qaratmaq'tan) Baktırmak.

qarayaghach

Karaağaç.

qaraymaq

Kararmak. Qash qarayghan – Çağda karanlık indiğinde, hava karardığında.

qaraytmaq

(qaraymaq'tan) Karartmak.

qarayturmaq

bk. qaraytmaq.

qarchigha

Aladoğan.

qarchighay

bk. qarchigha.

qarchuk

Göz bebeği. Közning qarchughi – Göz bebeği.

qargha

bk. qagha.

qarghash

Lanetleme, beddua etme.

qarghatmaq

(qarghimaq'tan II) İcbar, zorlama.

qarghay

ağ. Aladoğan.

qarghimaq

I Atlamak, sıçramak. II Lanetlemek, beddua etmek.

qarghish

I Atlama, sıçrama. II Lanet, kargış, beddua. Qarghish urghan – Lanetlenmiş.

qarghu

Karga.

qarghuyapilaq

Baykuş.

qari

a. din. Hafız.

qarichilan

Koyu siyah.

qarichiraq

Kandil.

qarichuq

Göz bebeği. Qarichughidek saqlimaq – Göz bebeği gibi korumak.

qaridash

Karalama.

qaridimaq

bk. qarilimaq.

qarighanda

Nispeten, göre. Ötken yilgha qarighanda – Geçen yıla nispeten. Élinghan xewerlerge qarighanda – Alınmış haberlere göre. Uning étishigha qarighanda – Onun söylediğine göre.

qarighay

Çam (ağacı).

qarighayliq

Çamlık. Qarighayliq janggal – Çam ormanı.

qarighayzar

u.f. Çam ormanı.

qarighayzarliq

u.f.u. Çam ormanlığı.

qarighu

Kör, ama. Tughma qarighu – Doğuştan kör. Qarighu bolmaq – Kör olmak. Qarighu üchey – anat. apandis, körbarsak. Qarighu yapilak – zool. puhu kuşu. Qarighu téke – Kör ebe oyunu.

qarighucha

Sığırcık, çekirge kuşu. Ala qarighucha – Alaca sığırcık.

qarighuchiliq

Uning andaq-shundaqlargha qarighuchiligi yoq édi – Onun öylesi ve böylesine bakacak hali yoktu.

qariküreng

Siyah-gri, kurşun rengi.

qarilanmaq

Karalanmak.

qarilash

Karalama.

qarilatmaq

(qarilimaq'tan) Karalatmak, siyahlatmak.

qarilimaq

Karalamak.

qarilinish

Karalanma.

qariliq

Karalık, siyahlık 2. Yas, müsibet, matem.

qarim

Devrik, yatık. Qarim yaqa – Devrik yaka; yatık yaka.

qarimaq

I Bakmak. Tikilip karimaq – Diklenerek bakmak. Diqqet bilen qarimaq – Dikkatle bakmak. Qarap toymaymen – Zevkle bakıyorum. Qarap qoymaq – Bakmak. Keynige burulup qaridi – Arkasına dönüp baktı. Qarap chiqmaq – Gözden geçirmek. Qarap chiqish – Gözden geçirme. Kirip qarisam, öyde yoq – Girerek baktım, evde yok. Yüzige qarighum kelmeydu – Yüzüne bakmak istemiyorum. Yerge qarimaq – 1) yere bakmak. 2) utanmak; yüzü kızarmak. Baligha qarap tur – Çocuğa bak. Malgha qarimaq – Hayvanı beslemek. Kimge qarap turupsiz? – Kimi bekliyorsunuz? Qarap turup – Durup dururken. Qarap turup mexsulattin quruq qalduq – Durup dururken üründen yoksun kaldık. II Iğmek, bükmek, katlamak. III. Qarimighidiki – Eli altındaki, idaresindeki. Méning qarimighimda – Benim idaremde.

qarimaqliq

Bakış hali, nazar hali.

qarimastin

Bakmadan. Özige qarimastin – Kendine bakmadan. Héchnémige qarimastin – Hiçbir şeye bakmadan.

qarimay

I bk. qarimastin. II Katran.

qarimu-qarshi

Karşı, karşıt, çelişki.

qarimu-qarshiliq

Karşıtlık, zıtlık, çelişki.

qarimuch

Karabiber.

qarimuq

bot. Karamuk (-ğu).

qarin

Karın; bk. qérin. Qarning toqmu? – Karnın tok mu?

qariqash

Kara kaş.

qariqat

Siyah frenküzümü.

qariqatliq

Siyah frenküzümlüğü.

qarisan

t. Şarbon.

qarishish

Birbirine bakma.

qarita

İlgi, atıf, yönelik, doğru. Manga qarita – Bana yönelik.

qaritaz

Anka.

qaritilmaq

Yönünü doğrultmak.

qaritip

Doğru, yönlendirip, atıfta bulunarak. U manga qaritip éytti – O bana atıfta bulunarak söyledi. Yerge qaritip yatquzmaq – Yüzü koyun yatırmak.

qaritish

Baktırma.

qariwetmek

Kıvırmak, çevirmek, bükmek.

qariwul

Karakol, nöbetçi.

qariwulluq

Bekçilik. Qariwulluq qilmaq – Bekçilik yapmak.

qariwulxana

u.f. Karakolhane.

qariwétish

Kıvırma, çevirme, bükme.

qarixana

Kur'an kursu.

qariyagh

bk. qarimay.

qariyaghach

Karağaç, karaağaç.

qariyish

Karayma, siyahlanma. Yer qariyishqa bashlidi – Kar eriyip, yer açılmaya başladı.

qariyüz

Karayüz, alçak herif, namussuz.

qariyüzlük

Alçaklık, namussuzluk.

qarliq

Karlı. Qarliq boran – Karlı fırtına.

qarmaq

Olta, çengel iğne. Qarmaq salmaq – Olta atmak. Qarmaqqa élinmaq – Oltaya yakalanmak; olta yemini kapmak.

qarmash

Kapma, yapışma, yakalama.

qarmimaq

Kapmak, yapışmak, yakalamak.

qarmughuch

Dokunaçlar; duyarga.

qarmush

bk. qarimuch.

qars-qurs

takl. Gıcırdı.

qarshi

Karşı. Qarshi tesir – Karşı etki. Qarshi zerbe – Karşı darbe. Qarshi hujum – Karşı hücum. Qarshi kélish – Karşı gelme. Qarshi qoymaq – Karşı koymak. Qarshi qoyush – Karşı koyuş. Qarshigha – Karşıya. Qarshi bolmaq – Karşı olmak. Bir-birige qarshi – Birbirine karşı. Qarshi turmaq – Karşı gelmek. Qarshi chiqmaq – Karşı çıkmak. Qarshi kelmek – Karşı gelmek. Qanungha qarshi – Kanuna karşı, kanuna aykırı. Qarshi heriket – Karşı hareket. Qarshi almaq – Karşılamak. Qarshi élish – Karşılama.

qarshida

Karşıda.

qarshilash

Karşılama.

qarshilashmaq

Karşılaşmak.

qarshilashturmaq

(qarshilashmaq'tan) Karşılaştırmak.

qarshilashturush

Karşılaştırma.

qarshilimaq

Karşılamak.

qarshiliq

Karşılık. Qarshiliqqa uchrimaq – Karşı tepkiye uğramak. Qarshiliq körsetmek – Direnmek, itiraz etmek. Qarshiliq qilmaq – Karşı koymak.

qarshiliqsiz

Engelsiz, serbest, mâniasız.

qarshilishish

Karşılaşma.

qarshisida

Karşısında.

qarsildash

Gıcırdama, şaklama.

qarsildatmaq

(qarsildimaq'tan) Gıcırdatmak, şaklatmak. Barmaqlarni qarsildatmaq – Parmakları şaklatmak.

qarsildimaq

Gıcırdamak, şaklamak.

qarsilditish

Gıcırdatma, şaklatma.

qarsuqan

ağ. Devekuşu; bk. tögiqush.

qarta

I r. Oyun kağıdı. II At barsağı.

qartiwaz

Kumarbaz, kumarcı.

qarughi

ağ. bk. qarighu.

qaruna

ağ. bk. qorultaz.

qarushqu

ağ. bk. böri.

qash

I Kaş. Qelem kash – Kalem kaş. Éger qéshi – Eyer kaşı. Qara qash – Karakaş. Qash qaraymaq – Akşam olmak. Qash qarayghanda – Akşam olduğunda. Qash qoyumen dep köz chiqarmaq – d. Kaş yapacağım diye göz çıkarmak. II Baraj, su bendi. Déngiz qéshi – Deniz bendi. III ağ. Evlek. IV Süs taşı, kaş. V. bk. qéshida.

qash-qapaq

Kaş ve göz kapağı. Qash-qapighingni türme – Suratını bozma.

qasha

Duvar, tahta perde, çit.

qashadimaq

Çitle çevirmek.

qashang

Tembel, miskin, haylaz 2. İnatçı, harın. Qashang at – Harın at. 3. Kör, kesmez, küt. Qashang pichaq – Kör bıçak.

qashanglashmaq

Körleşmek.

qashangliq

Tembellik, haylazlık. 2. İnatçılık, harınlık 3. Körlük, kesmezlik, kütlük.

qasharish

Körleşme, kesmeme, kütleşme.

qasharmaq

Körleşmek, kesmemek, kütleşmek.

qashartish

Körletme, kütletme.

qashartmaq

(qasharmaq'tan) Körletmek, kütletmek.

qashirish

bk. qasharish.

qashlash

Kaşıma.

qashlatmaq

(qashlimaq'tan) Kaşıtmak.

qashlimaq

Kaşımak.

qashlitish

Kaşıtma.

qashqa

Benek, pul. Qashqa at – Benekli at, pullu at. Qara qashqa at – Siyah benekli at. Qashqa bash – Dazlak, cavlak.

qashqaldaq

zool. Su tavuğu.

qashqiwash

Dazlak, cavlak. Qashqiwash bolup qalmaq – Dazlak olmak.

qashqoghlaq

Porsuk (-ğu).

qashqunchi

ağ. bk. qachqun.

qashshaq

Pinti, pintilik.

qashshaqlashmaq

Fakirleşmek, yoksullaşmak, fukara olmak.

qashshaqliq

Cimrilik, hasislik 2. Kurnazlık.

qashtash

Kaş taşı, süs taşı.

qashyar

Kenar, sahil, kıyı, yaka.

qasi

ağ. bk. qaysi.

qasimaq

I Badıcını ayıklamak; çenetlemek; kırmak. II Kenarını bükmek; kıvırmak.

qasiwal

ağ. Maşa, kıskaç, pens.

qasmaq

bk. qismaq III.

qasnaq

Yan, taraf, yön, cihet. Yolning ikki qasnighida – Yolun iki tarafında.

qasqan

Ağaç veya kamıştan yapılmış buhar kazanı; ağaçtan yapılmış buhar tenceresi.

qasraq

Kabuk (-ğu). Yilanning qasrighi – Yılanın kabuğu. Qasraq tashlimaq – Kabuk atmak.

qassap

a. Kasap.

qassapchiliq

Kasaplık.

qasu

ağ. bk. qaysi.

qat

I Kat. Ikki kat – İki kat. II Alt, bodrum. Öyning qétida – Bodrumda.

qat-qat

Katmer katmer.

qata

ağ. Ökçe; bk. pashna.

qatang

Sert, sertçe.

qatangghur

Damarlı, kuru, sinirli 2. Sert, sertçe.

qatangghurluq

Damarlılık, kuruluk, sinirlilik 2. Sertlik, kabalık.

qatangliq

Sertlik. Qatangliq qilmaq – Sertlik etmek.

qatar

I Sıra, dizi. Bir qatar – Bir dizi. Shuning bilen bir qatarda – Yanısıra. Qatarda turmaq – Sıraya geçmek. Adem qatarida körmek – İnsan yerine koymak. Qatardin qalmang – Sıradan kalmayın. Qatargha qoshulmaq – Sıraya katılmak. II Dama taşının bir tür oyunu.

qatar-qatar

Sıra sıra.

qatarlash

Sıralama.

qatarlashmaq

Sıraya girmek; sıraya geçmek.

qatarlashturmaq

(qatarlashmaq'tan) Sıraya koymak; sıraya geçirmek.

qatarlashturush

Sıraya koyma; sıraya geçirme.

qatarlik

Gibi, yanısıra. Aqsu qatarliq jaylarda – Aksu gibi yerlerde.

qatarlimaq

Sıralamak.

qatarlishish

Sıraya geçme.

qatil

a. Katil, öldüren.

qatillerche

a.u. Katillerce, katiller gibi.

qatilliq

a.u. Katillik. Katillik qilmaq – Katillik etmek.

qatirash

Koşma; hızlı yürüme.

qatiratmaq

(qatirimaq'tan) Koşturmak; hızlı yürütmek.

qatirimaq

Koşmak, hızlı yürümek.

qatiritish

Koşturma; hızlı yürütme.

qatlam

Kat, tabaka. Üstki qatlanida – Üst katta.

qatlamliq

Katmer katmer. Asasiy qatlamliq hökümet orunliri – Alt tabaka hükümet kurumlan.

qatlanma

Katlanır; açılır kapanır. Qatlanma pichaq – Açılır kapanır bıçak.

qatlanmaq

Üst üste gelmek; üst üste yığılmak.

qatlash

Katlama, bükme.

qatlashmaq

Üst üste olmak, bükülmek, kıvrılmak.

qatlatmaq

(qatlimaq'tan) Katlatmak, büktürmek, kıvırtmak, üst üste koydurmak.

qatlima

Kat, tabaka.

qatlimaq

Katlamlak, bükmek, kıvırmak. Qeghezni ikkige qatlidim – Kağıdı ikiye katladım.

qatmal

Durgun.

qatmallik

Durgunluk.

qatmaq

I Donmak, buz kesilmek, sertleşmek. Muz qatqan – Donmuş, buzlanmış. Kétip qalmaq – 1) Donmak 2) Korkudan donakalmak. Béshim qétip ketti – Kafam karışıp gitti. Külkidin ichim qatti – Gülmekten donakaldım. II Koşmak. Xéchirni harwugha qétip qoymaq – Katın arabaya koşmak. III Katmak, eklemek, ilave etmek. Süt qétip chay ichmek – Süt katıp çay içmek.

qatmu-qat

Üst üste.

qatnash

Ulaşım. Tömür yol qatnishi – Demir yol ulaşımı. Qatnash yolliri – Ulaşım yollan. Méning bu ishke qatnishim yoq – Benim bu iş ile ilişkim yok.

qatnashchi

İştirak eden, iştirakçi. Yighin qatnashchiliri – Toplantıya katılanlar.

qatnashmaq

Katılmak, iştirak etmek 2. Beraber katılmak.

qatnashquchi

İştirakçi.

qatnashturmaq

(qatnashmaq'tan) Katıldırmak, iştirak ettirmek.

qatnashturulmaq

Katıldırılmak; iştirak ettirilmek.

qatnimaq

Ulaşmak. Poyizlar qatnap turudu – Aralıksız tren ulaşımı var.

qatnishish

Katılma, iştirak etme.

qatqan

Kurumuş, sertleşmiş, bayatlamış. Qatqan nan – Bayat ekmek.

qatrash

Koşma, koşarak yürüme.

qattiq

Katı, sert. Qattiq jisim – Sert cisim. Qattiq chariler – Sert çareler. Qatlik jaza – Sert ceza. Qattiq muamile – Sert muamele. Qattiq jeng – Şiddetli savaş. Qattiq talash – Şiddetli kavga. Qattiq heriket – Şiddetli hareket. Qattiq soghuq – Sert soğuk, ayaz. Qattiq uyqa – Derin uyku. Qattiq uxlaydu – Uykusu derin. Qattiq awaz – Sert ses. Qattiq awaz bilen – Sert bir sesle. Qattiq adem – 1) Sert adam 2) Cimri adam. Baghri qattiq – Bağrı taş. Qattiq elem – Acı öfke. Qattiq turush – Sebatkârlık, direşkenlik. Qattiq qolluq – 1) Serdik 2) Cimrilik. Qattiq turuwalmaq – Israr etmek, direnmek. Qattiq ketmek – Sertleşmek, ileri gitmek, aşın sertleşmek. Qattiq qattiq gep qilmang – Sert konuşmayın.

qattiq-quruq

Kuru.

qattiqchiliq

Qattikchiliq yillar – Ağır yıllar.

qattiqlashmaq

Sertleşmek 2. Kurumak 3. Zorlaşmak.

qattiqliq

Sertlik 2. Cimrilik 3. Yoksulluk, zorluk.

qattiqlishish

Sertleşme 2. Kuruma 3. Zorlaşma.

qatun

ağ. bk. xotun.

qaturmaq

Dondurmak 2. Kurutmak 3. Sertleştirmek. Bash qaturmaq – Kafa çalıştırmak. Béshimni qaturma – Kafamı karıştırma; Zihnimi kurcalama.

qaturulmaq

Dondurulmak 2. Kurutulmak 3. Sertleştirilmek.

qaturulush

Dondurulma 2. Kurutulma 3. Sertleştirilme.

qaturush

Dondurma 2. Kurutma 3. Sertleştirme.

qawa

I Kaba, nezaketsiz, saygısız. II ağ. bk. kawa.

qawan

Erkek domuz, yaban domuzu.

qawaq

I Kabak (-ğı) II r. Meyhane.

qawaqxana

r.f. Meyhane.

qawash

Havlama, ürüme.

qawighan

Kötü, kindar, öfke dolu. Qawighan isht – Kötü köpek.

qawimaq

Havlamak, ürümek.

qawlanmaq

Kuşatılmak.

qawlash

Kuşatma.

qawlatmaq

(qawlimaq'tan) Çevreletmek, kucaklatmak, kuşattırmak.

qawlimaq

Kuşatmak.

qawsimaq

bk. qapsimaq.

qawul

a. 1. Uygun 2. Sakin, uslu 3. Sağlam, güçlü. Qawul at – Güçlü at.

qawulluq

Uygunluk, usluluk, güçlülük.

qawun

ağ. bk. qoghun.

qawushmaq

Kavuşmak, görüşmek.

qawushturmaq

(qawushmaq'tan) Kavuşturmak, teşekkül ettirmek.

qawushush

Kavuşma, görüşme.

qaxlanghan

İste veya güneşte kurutulmuş.

qaxlanmaq

Ateşte veya güneşte ısınmak; güneşlenmek, islenmek.

qaxlash

İste kurutma, ateşte kurutma, güneşte kurutma.

qaxlatmaq

(qaxlimaq'tan) İste kurutturmak; ateşte kurutturmak; güneşte kurutturmak.

qaxlimaq

İste kurutmak, ateşte kurutmak, güneşte kurutmak.

qaxlinish

Ateşte ısınma, islenme, güneşlenme.

qaxlitish

İste kurutturma, ateşte kurutturma, güneşte kurutturma.

qaxshal

Gevşek, dermansız, bitkin, yaşlanmış. Qaxshal bolmaq – Bitkin olmak, dermansız olmak.

qaxshash

Zayıflama, ezilme, perişan olma, ağlama, hıçkırma, çok isteme, can atma.

qaxshatmaq

(qaxshimaq'tan) 1. Zayıflatmak 2. Ezmek, sarsmak 3. Ağlatmak, perişan etmek.

qaxshatquch

Yıkıcı, yok edici, tahripkar. Qaxshatquch zerbe – Yıkıcı darbe.

qaxshimaq

Zayıflamak, ezilmek, perişan olmak, ağlamak, çok istemek, can atmak.

qaxshitish

Zayıflatma 2. Ezme, sarsma 3. Ağlatma, perişan etme.

qaxwash

Geveze, çenesi düşük.

qaxwashliq

Gevezelik, çene düşüklüğü.

qay

Hangi. Qay terepke barisen? – Hangi tarafa gideceksin?

qayan

ağ. Nereye. Qayan ketkinini bilmeymen – Nereye gittiğini bilmiyorum.

qayanda

ağ. Nerede. Atam kayanda yürür? – Atam nerededir?

qayaqtin

Nereden. Kayaqtindur? – Neredendir?

qayash

Akraba, yakın akraba.

qayashlik

Yakın akrabalık.

qaycha

Makas, sındı.

qaychilash

Makas ile kesme.

qaychilashmaq

Makas ile kesişmek.

qaychilatmaq

(qaychilimaq'tan) Makasla kestirmek.

qaychilimaq

Makasla kesmek.

qayda

ağ. bk. qeyerde.

qaydagh

ağ. bk. qandaq.

qaydaq

ağ. bk. qandaq.

qaydurmaq

Döndürmek. Bash qaydurmaq – Baş döndürmek.

qaydurush

Döndürme.

qayghu

Kaygı, hasret, dert. Qayghu tartmaq – Kaygı çekmek. Qayghugha chökmek – Kaygıya dalmak.

qayghu-dert

u.a. Kaygı ve dert.

qayghu-elem

Kaygı ve elem.

qayghu-hesret

u.a. Kaygı ve hasret.

qayghudash

Hem kaygı; beraber kaygı çeken.

qayghulandurmaq

(qayghulanmaq'tan) Kaygılandırmak.

qayghulanmaq

Kaygılanmak.

qayghuluq

Kaygılı. Qayghuluq xewer – Kaygılı haber.

qayghurmaq

bk. qayghulanmaq.

qayghurtmaq

(qayghurmaq'tan) Kaygı çektirmek; kaygısını çektirmek.

qayghurush

Kaygılanma.

qayghusiz

Kaygısız.

qayghusizlik

Kaygısızlık.

qayil

a. Qayil bolmaq – Boyun eğmek, kabul etmek, razı olmak.

qayirmaq

Geri vermek, iade etmek, geri göndermek. 2. Döndürmek, çevirmek.

qaylash

ağ. bk. qarash.

qaymaq

I Kaymak. Xam qaymaq – Ham kaymak. Qaymaq chay – Kaymaklı çay; kaymak karıştırılmış çay. Qaymighi yoq – İş semeresiz iş; faydasız iş. II Dönmek. Béshim qéyip ketti – Başım dönüverdi.

qaymaqlik

Kaymaklı.

qaymuq

Girdap, su çevrisi.

qaymuqmaq

Şaşırmak, azmak, yolu şaşırmak, dönüp dolaşmak.

qaymuqturmaq

(qaymuqmaq'tan) Zihnini karıştırmak; masal yutturmak.

qaymuqush

Şaşırma, azma, yolu şaşırma, dönüp dolaşma.

qaynam

Girdap, su çevrisi. Adem qaynimi – Kalabalık, insan denizi.

qaynaq

Kaynamış 2. Sıcak.

qaynash

Kaynama.

qaynashmaq

Kaynaşmak, içiçe olmak.

qaynatmaq

(qaynimaq'tan) Kaynatmak.

qaynatturmaq

(qaynatmaq'tan) Kaynattırmak.

qaynatturush

Kaynattırma.

qaynighan

Kaynamış.

qaynimaq

Kaynamak. Qaynap ketmek – 1) Kaynamak 2) Coşmak.

qayraq

Bileği.

qayraqchi

Bileyici.

qayratmaq

(qayrimaq'tan II) Biletmek, keskinleştirtmek.

qayrilish

Dönme, çevrilme, dönülme.

qayrilmaq

Dönmek, çevrilmek, dönülmek. Kün gherpke qayrildi – Güneş batıya döndü. U qayrilip qaridi – O dönüp baktı.

qayrima

Qayrima yaka – Devrik yaka.

qayrimaq

I Açmak, doğrultmak, bir yana çekmek, bükmek. II Bilemek. Chish qayrimaq – Diş bilemek; kin beslemek.

qayrish

Geri verme, iade etme, geri gönderme 2. Döndürme, çevirme.

qayriwalmaq

Açmak, doğrultmak, bir yana çekmek.

qaysi

Hangisi. Qaysi waxitta? – Ne zaman? Qaysi küni? – Hangi günü?

qaysibir

Bazı bir. Qaysibirliri – Bazı birleri. Qaysi-qaysiliri – Bazı birleri.

qayta

Tekrar, yine. Qayta ishqa bashlidi – Tekrar işe başladı. Qayta uyushturmaq – Tekrar toplamak; tekrar tesis etmek. Qayta basmaq – Tekrar basmak. Kayta teyyarlimaq – Tekrar hazırlamak. Qayta bashtin – Tekrar baştan. Qayta awaz bermek – Tekrar oy vermek.

qayta-kaytilap

Tekrar tekrar.

qayta-qayta

Tekrar tekrar. Qayta-qayta oylimaq – Tekrar tekrar düşünmek.

qaytarma

İkinci defa, tekrar, geri çevirme. Qaytarma zerbe – Tekrar darbe. Qaytarma hujum – Geri çevirme hücumu.

qaytarmaq

Geri çevirmek, döndürmek; bk. qayturmaq.

qaytidin

Başkadan. Qaytidin ishlimek – Başkadan işlemek. Qaytidin bashlimaq – Başkadan başlamak. Qaytidin oqumaq – Başkadan okumak. Qaytidin imtihan qilish – Başkadan sınav yapma. Qaytidin bahalimaq – Başkadan değerlendirmek. Qaytidin teshkil etmek – Başkadan tesis etmek. Qaytidin yasimaq – Başkadan yapmak.

qaytilanmaq

Tekrarlanmak.

qaytish

Dönme, geri dönme. Arqigha qaytish – Geri dönme.

qaytiwashtin

bk. qaytidin.

qaytmaq

Dönmek, geri dönmek, caymak. Qaytip kelmek – Geri dönmek. Su qaytti – Su alçaldı. Könglüm qaytti – Gönlüm kırıldı. Heqiqetke qaytmaq – Gerçeğe dönmek; gerçeği kabul etmek. Étilghan oq qaytip kelmes – Yaydan çıkan ok geri dönmez. Pikirdin qaytmaq – Fikirden caymak. Sözdin qaytmaq – Sözden caymak. Dunyadin qaytmaq – Ölmek, vefat etmek.

qaytmas

Dönmez, caymaz, gerilemez. Sözidin qaytmas adem – Sözünden caymaz adam.

qaytmasliq

Caymazlık, dönmezlik.

qaytquzmaq

(qaytmaq'tan) Geri çevirmek, döndürmek.

qayturma

Dönüş, geri çevirme.

qayturmaq

Geri çevirmek, döndürmek. Qayturup bermek – Geri vermek. Qayturup almaq – Geri almak. Düshmenning hujumini qayturmaq – Düşmanın hücumunu geri çevirmek. Gep qayturmaq – İtiraz etmek.

qayturulmaq

Döndürülmek, geri çevrilmek.

qayturush

Geri çevirme, döndürme.

qayturuwetmek

Geri çevirmek.

qayturuwétish

Geri çevirme.

qaza

a. Kaza. Qazagha uchrimaq – Kazaya uğramak. Qaza bolmaq – Ölmek. Qaza tapmaq veya qaza qilmaq – Ölmek.

qazan

Kazan. Qazangha néme salsang, chömüshkimu shu chiqidu – d. Kazana ne koysan, kepçeye de şu çıkar. Ash qazan – Mide.

qazan-ayaq-qushuq

Mutfak takımları.

qazan-chömüsh

Kazan ve kepçe.

qazan-qomush

Mutfak takımı.

qazanche

u.f. Tencere.

qazanchi

Kazan ustası.

qazanchuq

I Tıkaç, tapa. II Leğen, tas. III zool. Balık yavrusu.

qazanmaq

Kazanmak. Awroy qazanmaq – Ün kazanmak. Ghelibe qazanmaq – Yenmek, galip olmak.

qazdurmaq

(qazmaq'tan) Kazdırmak.

qazdurush

Kazdırma.

qazi

Kadı, şeyhülislam, yargıç, hakim.

qazihana

tar. Mahkeme, şeyhülislam binası.

qazinish

Kazanma.

qazmaq

Kazmak.

qaznaq

Kiler.

qebih–qeytsiz

[ Previous ] [ Next ]

qebih

a. Çirkin, adi, iğrenç, alçak.

qebihlik

a.u. Çirkinlik, alçaklık, iğrençlik, adilik.

qebile

a. Kabile.

qebilichilik

a.u. Kabilecilik.

qebiliwiy

a. Kabilevî, kabileye ait.

qebre

a. Kabir, mezar.

qebristan

Mezar.

qed

a. Boy, duruş. Qed kötermek – Doğrulmak, düzelmek.

qeddi-qamet

a. Boy, vücut. Qeddi-qamiti kélishken – Vücutça güzel (yakışıklı).

qedeh

a. Kadeh. Qedeh kötermek – Kadeh kaldırmak.

qedehche

a.f. Küçük kadeh.

qedem

a. Kadem, adım. Qedem basmaq – Adım atmak; ayak basmak.

qedemlimek

Adımlamak.

qedemmu-qedem

Adım adım.

qeder

a. Kadar. Mektepke qeder – Okula kadar. Mümkin qeder – Mümkün olduğu kadar. Shu qeder chirayliq – O kadar güzel. Bilginim qeder – Bildiğim kadar.

qedimki

a.u. Kadimki, eski.

qedir

a. Kadir. Qedrige yetmek – Değerini bilmek.

qedir-qimmet

a. Kadir ve kıymet.

qedirawal

a. Normal, fena değil, şöyle böyle.

qedirdan

a.f. Kadirdan, kadirşinas.

qedirdanliq

a.f.u. Kadirdanlık, kadirşinaslık.

qedirlik

a.u. Değerli.

qedirlimek

a.u. Değer vermek.

qedirsiz

a.u. Değersiz.

qedirsizlik

a.u. Değersizlik.

qeghez

Kağıt. Qeghez pul – Kağıt para.

qeghezwaz

u.f. Kırtasiyecilik yapan kimse; kırtasiyeci.

qeghezwazliq

u.f.u. Kırtasiyecilik.

qeghish

Kapris.

qeghishlik

Kaprisli.

qeher

a. bk. qehr.

qehet

a. 1. Kıtlık, verimsizlik 2. Açlık 3. Yoksulluk, sıkıntı.

qehetchilik

a.u. 1. Kuraklık 2. Açlık 3. Yoksulluk, sıkıntı.

qehr

a. Hiddet, öfke, gazap, kızgınlık. Qehri yaman – Hiddetli.

qehriman

a.f. Kahraman. Qehriman sheher – Kahraman şehir.

qehrimanane

a.f. Kahramanane, kahramanca.

qehrimanlarche

a.f.u. Kahramanane, yiğitçe.

qehrimanliq

a.f.u. Kahramanlık.

qehrlenmek

a.u. Kızmak, öfkelenmek, hiddetlenmek.

qehrlik

a.u. Hiddetli, öfkeli, kızgın.

qehwe

a. Kahve.

qehwexana

a.f. Kahvehane.

qelb

a. Kalp, yürek. Chin qelbimdin tebrikleymen – Çandan kutlarım.

qele

Kale; şehir.

qelem

a. Kalem. Qelem qashliq – Kalem kaşlı.

qelemche

Filiz, şürgün. Üzüm qelemchisi – Üzüm filizi.

qelemdan

a.f. Kalemlik, kalem kutusu.

qelempur

Biber 2. Karanfil.

qelemqash

Kalem kaş.

qelemsap

a. Sap (-pı), kabza, kulp, kalem.

qelemtirash

a.u. Açılıp kapanan bıçak.

qelender

f. 1. Çileci 2. Dilenci.

qelenderchilik

f.u. 1. Çilecilik 2. Dilencilik.

qelenderlik

f.u. bk. qelenderchilik.

qeley

Kalay 2. Sac, teneke.

qeleychi

Tenekeci.

qeleychilik

Tenekecilik.

qeleylesh

Lehimleme.

qeleyletmek

(qeleylimek'ten) Lehimletmek; teneke ile kapattırmak.

qeleylimek

Lehimlemek.

qellapliq

a.u. Aldatma, iğfal, hile. Qellapliq qilmaq – İğfal etmek.

qelqe

Tül. Qelqe yaghliq – Tül örtü.

qemer

a. kit. 1. Ay 2. Kamer (kadın adı).

qen

a. bk. qent.

qendalet

a. Şekerleme, pasta.

qendaletchi

a.u. Pastacı.

qendek

a.u. Şekerli kayısı kakı.

qendil

a. Avize.

qent

a. Şeker. Chaqmaq kent – Kesme şeker. Qent qizilchisi – Şeker pancarı. Qenttek – Şeker gibi.

qentdan

a.f. Şekerlik.

qentdil

bk. qentdan.

qentlik

a.u. Şekerli. Qentlik chay – Şekerli çay.

qentlimek

a.u. Şekerlemek.

qepez

a. Kafes.

qepezchi

a.u. Kafes ustası, kafesçi.

qeqech

Yara kabuğu. Qeqech baghlimaq – Yaranın kabuklanması.

qeqich

Koşum, at takımı.

qerel

Müddet, süre.

qerelsiz

Süresiz.

qerelsizlik

Süresizlik.

qeriz

a. bk. qerz.

qerz

a. Borç. Qerzge almaq – Borçlanarak almak.

qerzdar

a.f. Borçlu. Qerzdarmen – Borçluyum.

qerzdarliq

a.f.u. Borçluluk. Qerzge bermek – Ödünç vermek. Qerzim bar – Borcum var.

qesem

a. Yemin. Qesem ichmek – Yemin etmek.

qesemxor

a.f. Yemin etme yolu ile çıkar arayan kimse.

qesemxorluq

a.f.u. Yemin etme yolu ile çıkar aramak.

qesemyad

a.f. Ant, yemin. Qesemyad qilmaq – Yemin etmek.

qeside

a. Kaside.

qesr

tar. Saray, hükümdar sarayı.

qest

a. Kasıt. Qest qilmaq – Kastetmek.

qesten

a. Kasıtlı olarak.

qesten'ge

a.u. bk. qesten.

qestleshmek

a.u. Birbirine düşman olmak; arası acık olmak.

qestlik

a.u. Kasıtlı. Qestlik bilen – Kasıtlı halde.

qestlimek

a.u. Kastetmek.

qet'iy

Kesin. Qet'iy rewishte – Kesin halde. Qet'iy köpchilik – Ezici çoğunluk.

qet'iyen

a. Kesinlikle.

qet'iyet

a. Kesinlik, sabit, kararlı.

qet'iyetsiz

a.u. Kararsız.duruksun.

qet'iyetsizlik

Kararsızlık, duruksunluk.

qet'iylik

a.u. Keçilik, kararlılık.

qetl

a. tar. Katil. Qetl qilmaq – Öldürmek. .

qetre

a. kit. Damla.

qetre-qetre

a. Damla damla.

qewet

Kat, tabaka 2. Çok, fazla. Qewet soghuq – Çok soğuk.

qewet-qewet

Kat kat; tabaka tabaka.

qewetlen'gen

Kat kat olmuş 2. İkinci defa.

qewetlesh

Kat kat yapma; üstüste koyma.

qewetlik

Kadı. On qewetlik – On katlı. Köp qewetlik – Çok katlı.

qewetlimek

Kat kat yapmak; üstüste koymak.

qewetmu-qewet

Kat kat, üstüste.

qewir

a. bk. qebre.

qewre

a. Mezar; bk. qebre.

qewristan

a.f. Mezarlık; bk. qebristan.

qews

a. 1. Gökkuşağı 2. astr. Yay.

qewziyet

kit. t. Beklik, kabız.

qeyerde

Nerede. Qeyerde bolsa shu yerde – Her yerde.

qeyerdin

Nereden. Qeyerdin keldingiz? – Nereden geldiniz? Qeyerdindur – Neredendir.

qeyerge

Nereye. Qeyergidur – Nereyedir.

qeyerlik

Nereli. U özi qeyerlik? – O kendisi nereli?

qeyser

İnatçı, direngen, harın 2. Sebatkar, ısrarlı.

qeyserlik

Direngenlik, harınlık 2. Sebatkarlık.

qeyt

a. Kayıt. Qeyt qilmaq – İşaret koymak, kaydetmek.

qeytsiz

a.u. Kayıtsız, işaretsiz.

Qipchaq–qizmaq

[ Previous ] [ Next ]

Qipchaq

Kıpçak (kuzeydeki Türk boyu).

Qirghiz

Kırgız. Qirghiz xelqi – Kırgız halkı.

Qisasül-Enbiya

a. Kısas-Ul-Enbiya (Rabguzi tarafından 14. yüzyılda Uygurca yazılmış peygamberler hakkındaki hikâye).

Qizilbash

Kızılbaş (Şii baş giyişi). Qizilbash yilan – Kızılbaş yılan (yılan türü).

qible

a. Batı, kıble.

qibliname

a.f. Pusula.

qicha

bot. Kenevir. Qicha urughi – Kenevir tohumu. Qicha yéghi – Kenevir yağı.

qicharmaq

bk. qichqarmaq.

qichartish

Çağırtma.

qichartmaq

(qicharmaq'tan) Çağırtmak.

qichighlash

Gıdıklama.

qichighlashmaq

Gıdıklaşmak.

qichighlimaq

Gıdıklamak.

qichighlishish

Gıdıklaşma.

qichiq

Gıdıklanma.

qichirish

ağ. bk. chaqirish.

qichishish

Kaşınma, kaşıma.

qichishmaq

Kaşınmak, kaşımak.

qichishqaq

Uyuz.

qichishturmaq

(qichishmaq'tan) Kaşındırmak.

qichishturush

Kaşındırma.

qichixlash

bk. ghidighlash.

qichqarmaq

Çağırmak, davet etmek.

qichqartish

Çağırtma.

qichqartmaq

(qichqarmaq'tan) Çağırtmak.

qichqartquzmaq

(qichqartmaq'tan) Çağırttırmak.

qichqartquzush

Çağırttırma.

qichqazmaq

ağ. bk. qichqarmaq.

qichqirilmighan

Çağırılmamış; davet edilmemiş. Qichqirilmighan méhman – d. davet edilmemiş misafir.

qichqirish

Çağırma, davet etme.

qichqirishmaq

Bağırışmak, beraber seslenmek. 2. Karşılıklı çağırmak, karşılıklı davet etmek.

qichqiriwalmaq

Çağırmak, davet etmek.

qichqiriwélish

Çağırma, davet etme.

qichqirmaq

Çağırmak, davet etmek, seslenmek.

qichqirtish

Çağırtma.

qichqirtmaq

bk. chaqirtmaq.

qichqirturmaq

bk. qichqirtmaq.

qichqirturush

Çağırtma.

qidam

Bükülü, bükük, eğri, iğri büğrü. Qidam keke – Eğri ağaçla saplanmış bir çeşit balta.

qidiq

bk. qitiq ve ghidiq.

qidirmichi

Arayan, gezgin, gezginci.

qigh

Gübre. Qigh tökmek – Gübrelemek. Qoy qighi – Koyun gübresi (koyun tezeği).

qighdash

Gübreleme.

qighdimaq

Gübrelemek.

qighlash

bk. qighdash.

qighlimaq

Gübrelemek.

qighliq

Tezeklik, gübrelik, gübrenin bulunduğu yer.

qil

Kıl. U qilning üstide turuptu – Onun durumu tehlikeli. Ular bizdin qilche payda körmeydu – Onlar bizden zerre kadar fayda görmez. Qil tamaq – t. boğaz kanseri.

qilbiname

a.f. ağ. bk. qibliname.

qilchang

Kıllı.

qilchaq

Kaba yünlü koyun.

qilche

I u.f. Kıl, tüy, ince kıl. II Zerre kadar. Qilche hem xapa bolmidim – Zerre kadar kızmadım.

qilchiliq

Zerre kadar. Qilchiliq heq almastin – Zerre kadar hak almadan.

qilchiq

Tüy, ince kıl.

qildiriq

ağ. bk. qiltiriq.

qildurmaq

(qilmaq'tan) Yaptırmak.

qildurush

Yaptırma.

qilghuzmaq

(qilmaq'tan); bk. qildurmaq.

qilghuzush

bk. qildurush.

qilich

Kılıç. Qilich qini – Kılıç kılıfı.

qilichbagh

Kılıç kemeri.

qilichlashmaq

Kılıçla dövüşmek.

qilichliq

Kılıçlı, silahlı.

qilichlishish

Kılıçla dövüşme.

qilichwaz

u.f. Silahşor, silahtar.

qilichwazliq

u.f.u. Silahşorluk, silahtarlık.

qiliksizliq

Kötü alışkanlık, kötü huyluluk.

qilinish

İşlenme, yapılma.

qilinmaq

İşlenmek, yapılmak.

qiliq

Kılık: 1. Delme, açma, yapma 2. Tarz, itiyat, tavır. Qilighi yaman adem – Kılıksız adam.

qiliqlanmaq

Kendini beğendirmeye çalışmak; cilvelenmek, nazlanmak.

qiliqlinish

Kendini beğendirmeye çalışma; cilvelenme, nazlanma.

qiliqsiz

Kılıksız, kötü alışkanlığı olan, tavırı kötü, tutumu kötü.

qilish

Yapma.

qilishish

Beraber yapma.

qilishmaq

Beraber yapmak; yardımlaşmak.

qilmaq

Yapmak, etmek, kılmak. Ow qilmaq – Avlanmak. Söz qilmaq – Söylemek.

qilmish

Suç, kabahat, cinayet.

qilmishliq

Şerir, kötülükçü, cani.

qilqal

a. 1. Gevezelik, dedikodu 2. Tartışma, münakaşa.

qilquruq

Aralıksız, fasılasız, durmadan.

qiltamaq

t. Boğaz kanseri.

qiltaq

I Tuzak, ilmikli kapan, kapan. Chashqan qiltighi – Sıçan tuzağı. Qiltaqqa chüshmek – Tuzağa düşmek. Qiltaqqa chüshürmek – Tuzağa düşürmek. II Eyer kaşı.

qiltiraq

bot. Kılçık.

qiltiriq

Kılçık. Qara qiltiriq bughday – Siyah kılçıklı buğday (buğdayın bir türü).

qiltiriqliq

Kılçıklı. Qiltiriqliq béliq – Kılçıklı balık.

qiltiyek

ağ. bk. qiltiriq.

qilutus

Aladoğan.

qilwe

a. bk. qible.

qilyash

bot. Dereotu.

qimar

f. Kumar. Qimar oynimaq – Kumar oynamak.

qimarwaz

f. Kumarbaz.

qimarwazliq

f.u. Kumarbazlık.

qimil

Hareket, kımıldama.

qimildash

Kımıldama.

qimildatmaq

(qimildimaq'tan) Kımıldatmak.

qimildimaq

bk. qimirlimaq.

qimilditish

Kımıldatma.

qimir

Qimir etmek – Kımıldamak.

qimir-qimir

Qimir-qimir qilmaq – Kımıldamak.

qimirlash

Kımıldama.

qimirlatmaq

(qimirlimaq'tan) Kımıldatmak.

qimirlimaq

Kımıldamak.

qimirlimas

Kımıldamaz, sabit.

qimirlimasliq

Kımıldamazlık, sabitlik.

qimirlitish

Kımıldatma.

qimiz

Kımız (kısrak sütünden yapılmış içki).

qimmet

a. Paha, pahalı. Qimmet bahaliq – Pahalı fiyat. Qimmet bermek – Değer biçmek, kıymet biçmek. Qimmitini yoqatmaq – Değerini kaybetmek.

qimmetchilik

a.u. Pahalılık.

qimmetlenmek

a.u. Pahalılanmak.

qimmetlesh

a.u. Pahalılanma.

qimmetleshmek

a.u. Pahalılanmak.

qimmetleshtürmek

a.u. (qimmetleshmek'ten) Pahalılaştırmak, fiyatı yükseltmek.

qimmetleshtürüsh

a.u. Pahalılaştırma.

qimmetletmek

(qimmetlimek'ten) Pahalılatmak; fiyatı yükseltmek.

qimmetlik

Pahalı, değerli. Qimmetligim – Değerlim.

qimmetlimek

a.u. Pahalılanmak.

qimmetlitiwetmek

a.u. Pahalılaştırıvermek; fiyatları yükseltivermek.

qin

Kılıf. U qilichni qinigha saldi – O kılıcı kılıfına koydu.

qinalmaq

Istırap çekmek, işkence görmek.

qinash

bk. qinimaq.

qingghaymaq

Eğilmek, düzlüğünü yitirmek, yana eğilmek.

qingghaytish

Eğildirme.

qingghaytmaq

(qingghaymaq'tan) Eğildirmek.

qingghir

Eğri, eğri büğrü, çarpık.

qingghir-qiyshiq

Eğri büğrü, çarpık.

qingghiriq

Düz olmayan, pürüzlü.

qingghirlashmaq

Eğilmek; eğri büğrü hale gelmek; çarpık hale gelmek.

qingghirliq

Eğrilik, çarpıklık.

qingghirlishish

Eğilme, eğri büğrü hale gelme; çarpık hale gelme.

qingghiyish

Eğilme, düzlüğünü yitirme, yana eğilme.

qingngiraq

ağ. bk. qingraq.

qingraq

I Pala, kama. II bk. qongghuraq.

qinimaq

Su qinimaq – Suyu salıvermek; suyu bırakmak.

qiq

I ağ. bk. qigh. II ağ. bk. qiriq.

qiqas

Yaygara, gürültü. Qiqas salmaq – Yaygara koparmak.

qir

Sınır, hudut 2. Yamaç 3. Bozkır, kır.

qira

I Ekilmeye yarar. Qira yer – Ekilmeye yarar toprak. II ağ. Taahhüt. III ağ. bk. qiro.

qiraet

a. Kıraat, okuma.

qiraetxana

a.f. Kıraathane.

qiraw

bk. qiro.

qirchangghu

Lagar beygir 2. Uyuz, kel hastalığı.

qirchangghuluq

Uyuzluk, uyuz olma hali, kel hastalığı.

qirchilish

I Silinme,yalama olma. II Gevşeme, bitkin bir hale gelme, hali kalmama.

qirchilma

Ezilmiş, yılgın, sindirilmiş.

qirchilmaq

I Silinmek, yalama olmak. II Gevşemek, bitkin bir hale gelmek, hali kalmamak.

qirdurmaq

(qirmaq'tan) Kazdırmak, kestirmek.

qirdurush

Kazdırma, kestirme.

qirgha

Rende, mutfak rendesi.

qirghaq

Kenar, kıyı.

qirghawul

zool. Sülün.

qirghin

Katliam, kınm.

qirghinchiliq

bk. qirghin.

qirghinliq

Katliam ve yağma.

qirghu

Kazağı.

qirghuch

Kazağı.

qirghuchi

Avcı uçağı.

qirghul

bk. qirghawul.

qirghuy

Aladoğan.

qirghuzmaq

(qirmaq'tan) 1. Kazdırmak, kestirmek. 2. Kırdırmak, yok ettirmek, öldürtmek.

qirghuzush

Kazdırma, kestirme 2. Kırdırma, yok ettirme, öldürtme.

qirilmaq

Traş edilmek, kazılmak. 2. İmha edilmek.

qirindi

Yonga 2. Kazıntı.

qirinish

Traşlanma.

qirinmaq

Traşlanmak.

qirip-chépish

Toptan imha, toptan yok etme.

qiriq

Kırk. Qirqini bermek – Ölümünün kırkıncı günü yemek ile yad etmek.

qiriqinchi

Kırkıncı (40).

qirish

Kazıma, kesme 2. Traş etme.

qiriwalmaq

Kazımak.

qiriwetmek

Kazımak 2. Toptan imha etmek.

qiriwélish

Kazıma.

qiriwétish

Kazıma 2. Toptan imha etme.

qirlanghan

Yontulmuş, biçilmiş, oyulmuş, tıraş edilmiş.

qirlash

Yonutma, biçimlendirme, tıraş etme.

qirlimaq

Yonutmak, biçimlendirmek, oymak, tıraş etmek.

qirliq

Yontulmuş, biçilmiş, tıraş edilmiş. Alte qirliq – Altı yüzlü.

qirmaq

I 1. Kazımak, kesmek 2. Tıraş etmek. Saqal qirmaq – Sakalı tıraş etmek. II Toptan imhaetmek.

qirmizi

ağ. Kırmızı, kızıl.

qiro

Kırç, kırağı. Otni qiro basti – Otu kırağı bastı; Bitkiler kırağılandı.

qirowluq

Kırçlı, kırağılı.

qirqayaq

zool. Kırkayak.

qirqilish

Kesilme, budanma.

qirqilmaq

Kesilmek, budanmak.

qirqimaq

Kesmek, budamak.

qirqiq

Kesilme, budanma.

qirqiqliq

Kırpık saçlı, kesilmiş, budanmış.

qirqish

Kesme, budama.

qirqishish

Beraber kesme, beraber kazma.

qirqishmaq

Beraber kesmek, kesişmek, beraber kazmak, kazışmak.

qirqitish

Kestirme, kazdırma.

qirqitmaq

bk. qirqturmaq.

qirqitquzmaq

(qirqimaq'tan) Kestirmek, kazdırmak.

qirqitquzush

Kestirme, kazdırma.

qirqqulaq

bot. Eğreltiotu.

qirqturmaq

Kestirmek, kazdırmak.

qirqturush

Kestirme, kazdırma.

qirs

Taklidî ses. Qirs etmek – Çatırdamak, kıtırdamak.

qirsillatmaq

(qirsillimaq'tan) Çatırdatmak, kıtırdatmak.

qirsillimaq

Çatırdamak, kıtırdamak.

qirsiz

Kenarsız, uçsuz bucaksız.

qirt

Geveze, çenebaz, boşboğaz. Özeng bir qirt ékensen – Kendin bir gevezemişsin.

qirt-qirt

Taklidî ses.

qirtillalmaq

(qirtillimaq'tan) Hart hart ettirmek; hart hart kaşınmak.

qirtillimaq

Hart hart etmek.

qirtiwermek

Çene çalmak, gevezelik yapmak.

qirtiwérish

Çene çalma, gevezelik yapma.

qis

Kıt, az, dar. Waxt nahayiti qis – Vakit pek kıt.

qisas

a. Kısas. Qisas almaq – Kısas almak.

qisaschi

a.u. Kısasçı.

qish

Kış. Qish chüshti – Kış geldi.

qish-yézi

Kış ve yaz; kış boyu ve yaz boyu; bütün yıl boyu; yıl boyu.

qishiche

Kış boyu.

qishin

ağ. bk. qiyin.

qishlaq

Köy; kırsal kesim.

qishlash

Kışlama, kışı geçirme.

qishlatmaq

(qishlimaq'tan) Kışlatmak, kışı geçirtmek.

qishlighi

Kışın, kış vakti.

qishlimaq

Kışlamak; kışı geçirmek.

qishliq

Kışlık.

qishliqqa

Kışın.

qishlitish

Kışlatma, kışı geçirtme.

qishqi

Kışa ait.

qishqiche

Kışadek, kışa kadar.

qishqirmaq

ağ. bk. qichqirmaq.

qishta

Kışta.

qisilchaq

Darlık.

qisilish

Kısılış, kısılma.

qisilmaq

Kısılmak. Turmushta qisilmaq – Geçim sıkıntısı çekmek.

qisim

I Baskı, tazyik. II bk. qism.

qisinchiliq

Sıkışıklık 2. Sıkıntı.

qisiq

Kısık, kısılmış. Qisiq köz – Çekik göz.

qisir

Kısır. Qisir qalmaq – Kısır olmak.

qisish

Kısma, sıkma.

qisiwalmaq

Sıkıştırmak.

qisiwetmek

Sıkıştırmak, sıkmak.

qisiwétish

Sıkıştırma, sıkma.

qism

Kısım, bölük, parça.

qisma-qisma

Türlü; ayrı ayrı 2. Kısmen.

qismaq

I Kısmak, sıkmak. Köz qismaq – Göz kısmak. Qisip chiqarmaq – Sıkıp çıkarmak. Ötügüm qisiwatidu – Çizmem ayağımı sıktı. II İlmikli kapan. III Pişirilmiş sütün kazana yapışmış kısmı.

qismen

a. Kısmen.

qismenlik

a.u. Kısmen olma hali.

qismet

a. Kısmet, kader.

qisqa

Kısa. Sözning qisqisi – Sözün kısacası; sonuç olarak. Qisqisi – Kısacası. Qisqiche éytip ber – Kısaca anlat. Uning qoli qisqa – Onun eli kısa; O buna erişemez; O parasız.

qisqach

Makas, kıskaç, maşa.

qisqarmaq

Kısalmak.

qisqartish

Kısaltma.

qisqartiwetmek

Kısaltıvermek.

qisqartiwétish

Kısaltıverme.

qisqartma

Kısaltma. Qisqartma atlar – Kısaltılmış isimler (adlar).

qisqartmaq

(qisqarmaq'tan) Kısaltmak.

qisqarturmaq

Kısaltmak.

qisqarturulmaq

Kısaltılmak.

qisqarturush

Kısaltılma.

qisqiche

I Kısaca. II Kısaca. Qisqiche éytqanda – Sonuç olarak.

qisqiliq

Kısalık.

qisqirish

Kısalma. Künning qisqirishi – Günün kısalması.

qisquch

Sıkmaç, mengene. Qisquch paqa – zool. yengeç.

qisse

Kıssa, hikâye.

qistalmaq

Sıkışmak.

qistang

Dar, sıkışık, zor. Qistang tar yol – Kışık dar yol.

qistangliq

Sıkışıklık, darlık.

qistaq

Sıkışık, dar, pek yakın.

qistash

Sıkıştırma, zorlama.

qistashmaq

Birbirini sıkıştırmak.

qistatmaq

(qistimaq'tan) Sıkıştırtmak.

qistilish

Sıkışma.

qistimaq

(qismaq'tan I) Sıkıştırmak, zorlamak.

qistishish

Birbirini sıkıştırma.

qistitish

Sıkıştırtma.

qisturghuzmaq

Sıkıştırtmak.

qisturghuzush

Sıkıştırtma.

qisturma

Conta.

qisturmaq

Sıkıştırmak, sıkmak, araya sokmak, araya sıkıştırıp koymak.

qisturulmaq

Lüzumsuz yere sıkışıp girmek.

qisturulush

Lüzumsuz yere sıkışıp girme.

qisturush

Sıkıştırma, sıkma, araya sokma, araya sıkıştırıp koyma.

qisturuwalmaq

Sıkıştırmak. Qolumni qisturuwaldim – Elimi sıkıştırdım.

qit'e

a. Kıta. Yawrupa qit'isi – Avrupa kıtası.

qitighur

Kıskanç, gıpta eden.

qitighurluq

Kıskançlık, gıpta etme hali.

qitiq

Gıdık.

qitiqlash

Gıdıklama.

qitiqlimaq

Gıdıklamak.

qitishqaq

ağ. Uyuz.

qix

ağ. bk. qiriq.

qiy

ağ. bk. kir.

qiy-chu

takl. Yaygara.

qiy-chuwlashmaq

Yaygara yapmak.

qiy-chuwlishish

Yaygara yapma.

qiya

I Kaya, yalı yar. II İniş, yokuş. Ishikni qiya achmaq – Kapıyı yarı açmak.

qiya-chiya

Yaygara, yüksek ses, bağırma.

qiyaliq

Kayalık; kaya biçiminde. Qiyaliq qirghak – Kayalık kıyı.

qiyam

I 1. Melas 2. Reçel. II a. din. Kıyam (namazdaki duruş).

qiyamet

a. din. Kıyamet.

qiyametlik

a.u. Qiyametlik dost – Ebedî dost, ilelebet dost.

qiyang

I Taşkın, sel. II Keskin, sivri. Qiyang tash – Sivri taş.

qiyangqu

Yaramaz, afacan, haylaz.

qiyangquluq

Yaramazlık, haylazlık.

qiyapet

a. Kıyafet, görünüm. Qiyapiti yaman – Kıyafeti kötü.

qiyapetsiz

a.u. Kıyafetsiz, görünümsüz.

qiyaq

bot. Bir tür yassı ot.

qiyas

a. Kıyas. Qiyas qilmaq – Kıyaslamak.

qiyasiy

a. Kıyaslama, kıyasî.

qiyassiz

a.u. Kıyaslanamaz.

qiyatash

Kaya.

qiydurmaq

(qiymaq'tan I) Kıydırmak, kestirmek. Nikasini qiymaq – Nikahını kıymak.

qiydurush

Kıydırma, kestirme.

qiyghach

Yampır, yampiri, verev olarak. Qiyghach qash – Eğri kaş.

qiyghamcha

Dar dilimli iste kurtulmuş et.

qiyghaq

ağ. bk. qirghaq.

qiyghaqche

Hamuru kesmek için kullanılan kesici diş.

qiyghatmaq

Koşmak, koşuşmak.

qiyghitish

Koşma, koşuşma.

qiyildash

bk. qiyildimaq.

qiyildimaq

Qiyildap yighlimaq – Bağırarak ağlamak.

qiyilmaq

Kıyılmak, kesilmek.

qiyin

Zor, güç, karmaşık.

qiyin-qistaq

Zor ve baskı. Qiyin-qistaqqa almaq – Baskı altına almak; zorlamak.

qiyinchiliq

Zorluk, güçlük, karmaşıklık. Öz béshimdin köp qiyinchiliqlar kechürdim – Başımdan çok zorluklar geçirdim.

qiyindi

Parça, bez parçası.

qiyinlashmaq

Zorlaşmak, güçleşmek.

qiyinlashturmaq

(qiyinlashmaq'tan) Zorlaştırmak.

qiyinlashturush

Zorlaştırma.

qiyinlashturuwetmek

Zorlaştırıvermek.

qiyinlashturuwétish

Zorlaştırıverme.

qiyinlatmaq

(qiyinlimaq'tan) Zorlaştırmak.

qiyinlimaq

Zorlaşmak, güçleşmek.

qiyinliq

Zorluk.

qiyinsinish

Zor olduğunu sanma (sanmak).

qiyinsinmaq

Zor olduğunu sanmak.

qiyiq

I Kesinti, kırkıntı. II 1. İhmalkar, savsak 2. Kaba.

qiyiqliq

İhmalkarlık 2. Kabalık.

qiyish

Kesme, kıyma.

qiyje

ağ. bk. kir.

qiyma

Kıyma, 2. Salça.

qiymaq

I 1. Kesmek, kıymak 2. Yanp içine dalmak 3. Kıymak, esirgememek. II ağ. bk. qilmaq.

qiymiqu

Kuzukulağı.

qiynalghu

Istırap, azap, işkence.

qiynaq

İşkence, ıstırap. Qiynaqqa salmaq – İşkence etmek.

qiynash

Eziyet etme, azap verme, işkence etme.

qiynashmaq

Müşterek birbirine eziyet çektirmek; birbirine azap vermek.

qiynawetmek

Istırap çektirmek; işkence etmek.

qiynawétish

Istırap çektirme; işkence etme.

qiynimaq

Eziyet etmek, azap vermek, işkence etmek.

qiynishish

Müşterek birbirine eziyet çektirme; birbirine azap verme.

qiypach

Yampırı, eğri, çarpık.

qiypash

bk. qiypach.

qiyshaymaq

Kaymak, eğilmek, çarpık hale gelmek. Kün gherpke qiyshaydi – Güneş batıya kaydı.

qiyshaytish

Eğme, çarpık hale getirme.

qiyshaytmaq

(qiyshaymaq'tan) Eğmek, çarpık hale getirmek.

qiyshiq

Çarpık, eğri. Qingghir-qiyshiq – Eğri büğrü.

qiyshiqliq

Eğrilik, çarpıklık.

qiyshiyish

Kayma, eğilme, çarpık hale gelme.

qiz

Kız. Qiz almaq – Kız almak. Qiz bermek – Kız vermek. Xotun-qiz – Kadın ve kız.

qizamtul

Kırmızımsı; kırmızıya çalan.

qizarmaq

Kızarmak 2. Utanmak. Uyalghinimdin qizardim – Utandığımdan kızardım.

qizartiwetmek

Kızartıvermek 2. Utandırıvermek; yüzünü kızartıvermek.

qizartiwétish

Kızartıverme 2. Utandınverme; yüzünü kızartıverme.

qizartmaq

(qizarmaq'tan) 1. Kızartmak, kırmızı yapmak 2. Kızartmak, utandırmak.

qizarturmaq

bk. qizartmaq.

qizarturush

Kızartma, kırmızı yapma 2. Kızartma, utandırma.

qizchaq

Küçük kız.

qizdurmaq

(qizimaq'tan) 1. Kızartmak 2. Kavurmak 3. Isıtmak.

qizdurulmaq

Kızartılmak 2. Kavrul mak 3. Isıtılmak.

qizdurulush

Kızartılma 2. Kavrulma 3. Isıtılma.

qizdurush

Kızartma 2. Kavurma 3. Isıtma.

qizghanch

Acı, acıma, merhamet.

qizghanchuq

Kıskanç, gıpta, haset, cimri.

qizghanchuqluq

Kıskançlık, cimrilik.

qizghanmaq

Kıskanmak, gıpta etmek, haset etmek 2. Acımak.

qizghin

Sıcak, yanık, ateşli, yanmış 2. Enerjik, cuşkun, ateşli.

qizghinish

Kıskanma, gıpta etme, haset etme 2. Acıma.

qizghinliq

Sıcaklık, yanıklık 2. Coşkunluk, ateşlilik.

qizghuch

Kırmızımsı, kırmızıya çalan. Qizghuch sériq – Kırmızımsı san.

qizghush-köküsh

Kırmızımsı mavimsi.

qizil

Kızıl, kırmızı. Toq qizil – Tüm kızıl, koyu kızıl. Qéniq qizil – Koyu kızıl. Qizil saqal – Kızıl sakal. Qizil bughday – Kızıl buğday (bir tür buğday). Qizil topa – Kızıl toprak. Qizil gül – Kızıl gül. Balamgha qizil chiqti – Çocuğuma kızamık çıktı. Qip-qizil yalghanchi – Büsbütün yalancı.

qizilche

Pancar. Qent qizilchisi – Şeker pancarı.

qizilgül

Kızıl gül (çiçek türü).

qizillashmaq

Komünistleşmek, kızıllaşmak.

qizillashturmaq

(qizillashmaq'tan) Komünistleştirmek, kızıllaştırmak.

qizilliq

Kızıl olma hali.

qizillishish

Komünistleşme, kızıllaşma.

qizilquyruq

zool. Kızıl kuyruk.

qizimaq

Işımak, ateşlenmek 2. Coşmak.

qiziq

I Zevkli, ilgi çekici, ilginç, çekici, cazip. II Sıcak, ısı. Bügün kün qiziq – Bugün hava sıcak. Tömürni qizighida soq – d. Demiri sıcakken döv.

qiziqarliq

Zevkli, ilgi çekici, ilginç, çekici, cazip.

qiziqchi

Soytarı, klovn.

qiziqchiliq

Şaka etmek, eğlenmek, alaya almak.

qiziqish

İlgilenme, dikkat etme, zevklenme.

qiziqishish

Beraber ilgilenme.

qiziqishliq

İlginç. Qiziqishliq tughdurmaq – İlgi uyandırmak.

qiziqishmaq

Beraber ilgilenmek.

qiziqliq

Sıcaklık 2. Gülünçlü olma hali.

qiziqmaq

İlgilenmek, dikkat etmek, zevklenmek.

qiziqsindurmaq

(qiziqsinmaq'tan) İlgisini uyandırmak.

qiziqsindurush

İlgisini uyandırma.

qiziqsinish

İlgilenme, dikkat etme.

qiziqsinmaq

İlgilenmek, dikkat etmek.

qiziqsiz

Zevksiz, cazibesiz, ilginç olmayan, çekici olmayan.

qiziqturmaq

(qiziqmaq'tan) İlgisini uyandırmak. Ademni qiziqturidighan eser – Adamın ilgisini çeken eser.

qiziqturush

İlgisini uyandırma.

qizirish

Kızarma 2. Utanma.

qizirishish

Ağız kavgası yapma.

qizirishmaq

Ağız kavgası yapmak.

qizish

Isıma, ateşlenme.

qizitish

Isıtma 2. Coşturma.

qizitma

t. Sıtma.

qizitmaq

I (qizimaq'tan) 1. Isıtmak 2. Coşturmak, neşelendirmek. II (qizimaq'tan) 1. Isıtmak 2. Kızdırmak, coşturmak.

qizliq

Kızlık.

qizmaq

Işımak, ateşlenmek.

qobul–qozush

[ Previous ] [ Next ]

qobul

a. Kabul. Qobul qilish – Kabul etme. Qobul qilmaq – Kabul etmek.

qobulxana

a.f. Kabul etme evi.

qochaq

bk. qorchaq.

qochimaq

Kurcalamak.

qochqar

Koç. Ikki qochqarning béshi bir qazangha sighmas – d. İki koçun kellesi bir kazana sığmaz.

qochulmaq

Kurcalanmak. Miyem qochulup ketti – Beynim kurcalandı.

qoghdash

Koruma, himaye etme. Tinchliqni qoghdash – Barışı koruma.

qoghdighuchi

Muhafız, koruyucu, bekçi.

qoghdimaq

Korumak, himaye etmek.

qoghlandi

Sürgün, menfi.

qoghlandichilik

Kovulma hali; sürülme hali.

qoghlandiliq

Kovulma hali, sürülme hali.

qoghlanmaq

Kovulmak, sürülmek.

qoghlaqchi

Sürücü 2. Takip eden, izleyen, kovalayan.

qoghlash

Kovalama, sürme.

qoghlashmaq

Beraber kovalamak.

qoghlatmaq

(qoghlimaq'tan) Kovdurmak, kovalatmak.

qoghlawetmek

Kovmak, sürmek.

qoghlawétish

Kovma, sürme.

qoghlighuchi

Kovalayan, süren.

qoghlimaq

Kovalamak, sürmek.

qoghliwetmek

Kovalamak, git demek.

qoghun

Kavun. Yazliq qoghun – Yazlık kavun. Küzlük qoghun – Güzlük kavun. Kökche qoghun – Bir kavun türü. Qoghun qéki – Kavun kakı, kavun kurusu.

qoghunchi

Kavuncu.

qoghunluq

Kavunluk.

qoghushun

Kurşun (Pb belgesi ile gösterilen, yoğunluğu 11,3 olan yumuşak bir eleman).

qol

El. Ong qol – Sağ el. Sol qol – Sol el. Qol bermek – El vermek. Quruq kol keldi – Boş el geldi. Qolungni tart – Elini çek. Qol qowushturmaq – El bağlamak. Qol qisish – El sıkma. Qol ishi – El işi. Qol chana – Küçük kızak. Qol saet – El saati. Qol sanaet – El zanaatı. Qol harwa – Küçük araba; el arabası. Qolgha almaq – 1) Ele almak 2) Hapsetmek. Qolgha ügetmek – Ele alıştırmak. Qol tekküzmek – Elle dokunmak. Qol tegmigen – Ellenmemiş. Qol tegmigen orman – Balta girmemiş orman. Ikki qolini burnigha tiqip keldi – Eli boş geldi. Öz qoli bilen yézilghan xet – Kendi eliyle yazılmış mektup. Qol qoydurmaq – İmzalatmak. Qol yazmisi – El yazması. Qol qoymaq – İmzalamak. Kol yaghlik – Mendil. Qol astida – El altında. Qol-ayaq bolmaq – Yardım etmek mec. Qol üzmek – El çekmek. Qol tartmaq – El çekmek. Qol tekkende – Boş vakitta. Qolum tegmeydu – Vaktim yok. Qolgha chüshürmek – Ele geçirmek. Qolgha chüshmek – Yakalanmak. Qoldin bermek – Elden çıkarmak. Pursetni qoldin bermeng – Fırsatı kaçırmayın. Qolgha kirgen – Ele geçen. Qolgha keltürmek – Elde etmek. Qoldin kelmek – Elden gelmek. Qoldin kelgen yardem – Elden gelen yardım. Qoldin kelgiche – Elden geldiği kadar. Qolumdin kelmeydu – Elimde değil; yapamam. Qoli qisqa – Yoksul; parasız. Qoli keng – Cömert, eli açık. Qoldin ketmek – Elden çıkmak.

qol-ayaq

El ayak.

qol-qanat

Dayanacak kimse, arka, yardımcı. Qol-qanat bolmaq – Yardımcı olmak.

qolashmas

Hantal, ağır kanlı.

qolashmaslik

Beceriksizlik, hantallık, ağır kanlılık.

qolay

Kolay, rahat, uygun. Qolay purset – Y uygun fırsat.

qolaylashmaq

Kolaylaşmak, uygun hale gelmek.

qolaylashturmaq

(qolaylashmaq'tan) Kolaylaştırmak; uygun bir hale getirmek.

qolaylimaq

Kolaylaştırmak.

qolayliq

Kolaylık.

qolaysiz

Zor, uygunsuz.

qolaysizliq

Zorluk, uygunsuzluk.

qolbashchi

Başkan, şef, elebaşı, lider.

qolbashchiliq

Başkanlık, liderlik. Qolbashchilik qilmaq – Başkanlık yapmak. .

qolhünerwen

u.a.f. Zanaatçı, esnaf.

qollanma

Rehber, kılavuz, yönetme.

qollanmaq

Kullanmak, istimal etmek.

qollap-quwwetlesh

Destekleme, yardımcı olma.

qollap-quwwetlimek

Desteklemek, yardımcı olmak.

qollash

Destekleme, yardım etme.

qollashmaq

Yardımlaşmak 2. EUni tutmak.

qollimaq

Desteklemek, yardım etmek.

qollunulmaq

Kullanılmak.

qollunulush

Kullanılma.

qollunush

Kullanma.

qollushush

Yardımlaşma 2. Elini tutma.

qolmu-qol

El ele.

qolqap

Eldiven.

qolsiz

Elsiz.

qoltuq

I Koltuk. Qoltuq tayaq – Koltuk değneği. Qoltuqqa almaq – Birini kolundan tutmak. II coğr. Körfez.

qoltuqlashmaq

Birinin elini tutmak.

qoltuqlimaq

Elini tutmak; yardım etmek.

qoltuqtayaq

Hasta değneği.

qolwaq

Kayık, sandal, tekne.

qolwaqchi

Kayıkçı.

qolyaghliq

Mendil.

qolyazma

El yazması.

qom

a. Kavim, kabile, uruk, boy.

qom-qabile

a. Kavim ve kabile.

qom-qérindash

Kavim ve kardeş.

qomach

Kavrulmuş tahıl (buğday, mısır, darı).

qomarmaq

Koparmak.

qomartish

Kopartma.

qomartmaq

(qomarmaq'tan) Kopartmak.

qomiyish

ağ. bk. qomurush.

qomuch

bk. qomush.

qomurulmaq

Koparılmak, kopmak.

qomurush

Koparma.

qomush

Kamış. Shiker qomushi – Şeker kamışı. Qazan-qomush – Mutfak takımı.

qomushluq

Kamışlık. Qomushluq köl – Kamışlı göl.

qonalghu

Konak; geceyi geçirme yeri.

qonaq

I Mısır. Sériq qonaq – Sarı mısır. II. Sözge qonaq – Birinin sözünü kesmek; sözü engellemek.

qonaqliq

Mısır tarlası.

qonchi

Çizme koncu.

qondaq

I Dipçik. Miltiqning qondighi – Tüfeğin dipçiği. II Tünek.

qondurmaq

(qonmaq'tan) Kondurmak, geceletmek; geceyi geçirtmek için birini evine almak.

qongaz

ağ. bk. qongghuz.

qongghaz

ağ. bk. qongghuz.

qongghuraq

Zil. Qongghuraq chalmaq – Zil çalmak. Qongghuraq gül – bot. çançiçeği, çadırçiçeği. Qongghuraq tiken – bot. Yabanî gül.

qongghuruq

ağ. bk. qongghuraq.

qongghuz

Böcek (-ği).

qongghuzche

Böcek (-ği).

qonghaz

ağ. bk. qongghuz.

qongnga

İğne, diken.

qongngachaq

ağ. Qongngachaq tiken — bk. qongghuraq tiken.

qongqagha

ağ. bk. ala qargha.

qongur

Yanık renk, kahve rengi.

qonmaq

Konmak. Qush yaghachqa qondi – Kuş ağaca kondu.

qonumsiz

Yerinde durmaz; kurtlu peynir.

qonumsizliq

Yerinde durmazlık.

qonush

Konma.

qopal

Kaba.

qopallashmaq

Kabalaşmak.

qopalliq

Kabalık. Qopalliq qilmaq – Kabalık etmek.

qopallishish

Kabalaşma.

qoparghu

Manivela.

qoparmaq

Koparmak; çekip çıkarmak 2. Yapmak. Tam qoparmaq – Duvar yapmak.

qopartmaq

(qoparmaq'tan) Kalktırmak, yükselttirmek, çıkartmak.

qopmaq

Kalkmak.

qopush

Kalkma, kalkış.

qoqanchaq

bk. qorqaq.

qoqas

Sıcak kül, ateşli kül.

qoqash

ağ. bk. qorqush.

qoqunchuq

ağ. Korkuluk.

qor

Kuzukulağı.

qora

Avlu, ağıl. At qorasi – At ağılı.

qora-jay

u.f. Çiftlik, ev, mekan.

qoram

I Kırma taş; kırma tuğla. II Koruyucu.

qoramsaq

Obur, pisboğaz.

qoramsaqliq

Oburluk, pisboğazlık.

qoray

Kurumuş bitki.

qoray-chawa

Kurumuş bitki, kamış (tandıra yakmak için kullanılan kurumuş bitki).

qorayliq

Kamışlık; kurumuş bitkilerin bulunduğu alan.

qorchaq

I Kukla, çocuk oyuncağı. Qorchaq hökümet – Kukla hükümet. II Çok güzel; resim gibi.

qordaq

Türlü (yemek).

qorghap

Kale, istihkam.

qorghash

Koruma, himaye etme.

qorghimaq

Korumak, himaye etmek.

qorghudash

ağ. bk. qoghdash.

qorghushun

bk. qoghushun.

qorjun

bk. xorjun.

qorqa-qorqa

Korka korka.

qorqanchaq

Korkak.

qorqanchaqliq

bk. qorqaqliq.

qorqaq

I Korkak. II Humma, sıtma.

qorqaqliq

Korkaklık.

qorqatmaq

bk. qorqutmaq.

qorqatquch

Korkuluk.

qorqmaq

Korkmak. Qorqup ketmek – Korkuvermek.

qorqmas

Korkmaz. Qorqmastin – Korkmadan.

qorqumsiz

Korkusuz.

qorqunchaq

Korkak.

qorqunchaqliq

Korkaklık.

qorqunuch

Korkunç. U könglümge qorqunuch sélip qoydi – O yüreğime korku saldı.

qorqunuchluq

Korkulu.

qorqunuchsiz

Korkusuz.

qorqush

Korkma.

qorqutmaq

(qorqmaq'tan) Korkutmak.

qorqutush

Korkutma.

qorqutuwetmek

Korkutuvermek.

qorqutuwétish

Korkutuverme.

qorshaw

Kuşatma, çevresinin sanlması. Qorshawgha almaq – Koşatmak.

qorshimaq

Koşatmak.

qorshiwalmaq

Koşatmak, koşatıvermek.

qorshiwélish

Koşatılma.

qorughan

Kavrulmuş.

qorul

Römork, nişan, hedef. Qorulgha élish – Nişan alma.

qorulmaq

I Kavrulmak. II Koşatılmak.

qorultaz

Anka; bk. tazqara.

qorulush

I Kavrulma. II Koşatılma.

qorum

bk. qoruma.

qoruma

Kavurma. Qoruma shorpa – Kavrulmuş çorba.

qorumaq

I Kavurmak. II 1. Çevresine duvar çekmek 2. Korumak, muhafaza etmek.

qorunmaq

Çekinmek, sıkılmak.

qorunush

Çekinme, sıkılma.

qoruq

I Kıvrım. Yüzige qoruq kirgen kishi – Yüzü kıvrılmış kişi. II Duvar veya parmaklık ile çevrilmiş saha; ihata. III Engel, mania.

qoruqchi

Bekçi, muhafız, koruyan.

qoruqlash

Koruma, muhafaza etme, bekçisi olma.

qoruqlimaq

Korumak, muhafaza etmek, bekçisi olmak.

qorush

I Kavurma. II 1. Çevresine duvar çekme 2. Koruma, muhafaza etme.

qorushturmaq

Kırıştırmak, buruşturmak.

qorushturulmaq

Kırıştırılmak, buruşturulmak.

qorushturush

Kırıştırma, buruşturma.

qorutmaq

(qorumaq'tan I) Kavurtmak.

qoruwetmek

Kavuruvermek; haddinden fazla kızartmak.

qoruwétish

Kavuruverme.

qosaq

Karın. Yoghan qosaq – Karnı büyük. Qosaq aghriq – Karın ağrısı. Ach qosaqka – Aç karma. Qosaq ach – Karın aç. Qosaq achmaq – Karın açmak. Qosughum achti – Acıktım; Kamım acıktı. Qosughung toydimu? – Kamın doydu mu? Qosaq baqmaq – Karın doyurmak.

qosaqliq

Karınlı, karnı bükük 2. Gebe, hamile.

qosh

Çift, eş. Qosh chékit – Ast üst iki nokta. Qosh jinislik – Eş cinis. Qosh haydash – Çift sürme. Qorqqangha qosh körüner – d. Korkana çift görünür.

qoshaghliq

Birleşik, bitişik, müşterek.

qoshaq

I Birleşik, müşterek. II Koşuk, şarkı. Qoshaq éytmaq – Şarkı söylemek.

qoshaqchi

Koşukçu; koşuk söyleyen kimse.

qoshaqchiliq

Koşuk söyleme hali.

qoshatar

Çift namlu tüfek; av tüfeği.

qoshchaq

Çift tekerlek.

qoshchi

Çiftçi.

qoshkézek

Çift, ikiz.

qoshma

Birleşik. Amérika Qoshma Shtatliri – Amerika Birleşik Devleti. Qoshma axbarat – Birleşik beyanat.

qoshmaq

I Koşmak, bağlamak, birleştirmek, eklemek, toplamak, katmak. Qizini mana qoshup qoydi – Kızını bana verdi. II Çift, iki. III Bestelemek, yazmak.

qoshmichi

Muhabbet tellalı.

qoshqar

ağ. bk. qochqar.

qoshqollap

İki elle, sevinçle, itirazsız mec.

qoshquda

ağ. bk. qacha-quda.

qoshqun

Eyerin öne gitmesini engellemek için atın kuyruğuna takılan halka şeklindeki kayış.

qoshtimaq

Tırnak (-ğı), tırnak işareti.

qoshturmaq

Kavuşturmak, bir araya getirmek, bağlamak. Qol qoshturmaq – El bağlamak.

qoshturush

Kavuşturma, bir araya getirme, bağlama.

qoshu

Toplama. Qoshu belgüsi – Toplama belgesi.

qoshughluq

I Kaşıklı. II 1. Koşulmuş. Ikki at qoshughluq harwa – İki at koşulmuş araba. 2. Eklenmiş, katılmış, toplanmış.

qoshulma

Karışım, mahlat.

qoshulmaq

Katılmak. Pikringizge qoshulimen – Fikrinize katılıyorum.

qoshulush

Katılma, eklenme.

qoshuma

U qoshumisini türdi – O kaşını çattı; O suratını bozdu.

qoshumcha

gr. Ek. Péil yasighuchi qoshumcha – Fiil yapım eki.

qoshumche

Eklem, ilave, ek. Qoshumche kirin – Ek gelir. Qoshumche ishlepchiqirish – Ek üretim.

qoshun

tar. Ordu, askerî birlik. Chet el qoshunliri – Yabancı ordu. Hawa qoshuni – Hava birliği.

qoshundi

Karışım, mahlut 2. Ek, türev.

qoshuq

I Kaşık. Ash qoshughi – Yemek kaşığı. Bal qoshughi – Çay kaşığı. Bir qoshuq qénimdin kech – Bir kaşık kanımdan geç; öldürme, affet. II Karışmak, bir işte eli olmak.

qoshush

Koşma, bağlama, ekleme, katma, toplama.

qoshuwetmek

Eklemek, karıştırmak, toplamak, birleştirmek.

qoshuwétish

Ekleme, karıştırma, toplama, birleştirme.

qotan

Ağıl. Qoy qotini – Koyun ağılı.

qotanlimaq

Ay qotanlidi – Ay ışığının ay çevresindeki daire şekli; mehtabın ay çevresinde daire tesis etmesi.

qotaz

zool. Yak (-ğı).

qotuma

ağ. bk. muqawa.

qotumaq

Ekmek.

qotur

Uyuz, çepel.

qoturamut

Armutun bir türü.

qowm

a. bk. qom.

qowun

ağ. bk. qoghun.

qowuq

Sidik torbası, kavuk.

qowurgha

Kaburga, kaburga kemiği.

qowurghuluq

Kanatlı. Ikki qowurghuluq ishik – İki kanatlı kapı.

qowuz

Bir tür saz aleti.

qowzaq

Kabuk, soyuntu. Yaghach qowzighi – Ağaç kabuğu.

qoy

I bot. Kuzukulağı. II Koyun. Qoy göshi – Koyun eti. Qoy yili – Koyun yılı (12 hayvan takvimine göre 1907, 1919, 1931, 1943, 1955 yılları koyun yılıdır).

qoy-öshki

Koyun ve keçi.

qoyaq

ağ. bk. qoyuq.

qoyash

ağ. bk. qoyush.

qoychi

Koyun çobanı.

qoychiliq

Koyun çiftliği; koyun hayvancılığı.

qoydurmaq

(qoymaq'tan) Koydırmak, bıraktırmak. Xotunini qoydurmaq – Karısını bıraktırmak.

qoydurush

Koydurma, bıraktırma.

qoyghuchi

Koyan, bırakan, yatıran. Pul amanet qoyghuchi – Para yatıran.

qoyghuzmaq

bk. qoydurmaq.

qoyghuzush

bk. qoydurush.

qoymaq

Koymak, bırakmak. Ornigha qoymaq – Yerine koymak. Qol qoymaq – İmza atmak. U héch némini qoymidi – O hiçbir şey bırakmadı. Qoysangchu – Boşver, bırak. Yaman adetni qoy! – Kötü alışkanlığı bırak! U kirgili qoymidi – O içeri bırakmadı. Oyun qoymaq – Oyun koymak (sahnedeki gösteri). At qoymaq – Ad koymak, adlandırmak. Köngül qoymaq – Gönül vermek; sevmek. Teyyarlap qoymaq – Hazır hale getirmek.

qoyughluq

Koyulmuş; bırakılmış.

qoyulmaq

I Yoğunlaşmak, koyulaşmak, sıklaşmak. II Koyulmak, bırakılmak.

qoyulush

I Yoğunlaşma, koyulaşma, sıklaşma. II Koyulma, bırakılma.

qoyuq

Koyu. Qoyuq süt – Koyu süt. Qoyuq orman – Koyu orman.

qoyuq-shalang

Koyu ve seyrek.

qoyuqlandurmaq

(qoyuqlanmaq'tan) Koyulaştırmak, sıklaştırmak.

qoyuqlanmaq

Koyulaşmak.

qoyuqlashmaq

Koyulaşmak, sıklaşmak.

qoyuqlatmaq

(qoyuqlimaq'tan) Koyulatmak, sıklaştırmak.

qoyuqlimaq

Koyulaşmak, yoğunlaşmak, sıklaşmak.

qoyuqluq

Koyuluk, sıklık, yoğunluk.

qoyuqlushush

Koyulaşma, sıklaşma, yoğunlaşma.

qoyuqlutush

Koyulatma, sıklaştırma, yoğunlaştırma.

qoyush

Koyma, bırakma.

qoyuwermek

Bırakıvermek, salıvermek.

qoyuwetmek

bk. qoyuwermek.

qoyuwérish

Bırakıverme, salıverme.

qoyuwétish

bk. qoyuwérish.

qoyxana

u.f. Koyun ağılı.

qoza

Kuzu. Qoza térisi – Kuzu derisi. Qoza qulaq – Kuzukulağı.

qozghalghuch

Çevik, canlı, faal, hareketli.

qozghalma

Taşınır, menkul. Qozghalma mülük – Taşınır mallar.

qozghalmaq

Hareketlenmek, kımıldamak 2. Ayaklanmak, isyan etmek.

qozghalmas

Hareketsiz, kımıldamaz, sabit, durağan.

qozghalmaslik

Sabitlik, hareketsizlik, durağanlık, kımıldamazhk.

qozghaq

Kepek (-ği), donra.

qozghash

Hareket ettirme, kımıldatma, oynatma.

qozghatmaq

(qozghimaq'tan) Hareket ettirmek, kımıldattırmak, oynattırmak.

qozghimaq

Hareket ettirmek, kımıldatmak, oynatmak.

qozghulang

Ayaklanma, isyan. Qozghulang kötermek – Ayaklanmak.

qozghulangchi

İsyancı, ayaklanan, asi.

qozghulangchiliq

İsyan hali, ayaklanma hali, asilik.

qozghulush

Hareketlenme, kımıldama 2. Ayaklanma, isyan etme.

qozghutush

Hareket ettirme, kımıldattırma, oynattırma.

qozi

bk. qoza.

qozichaq

Kuzucuk, küçük kuzu.

qozilash

Kuzu doğurma.

qozilimaq

Koyunun yavrulaması; kuzu doğurmak. Qoy qozilidi – Koyun yavruladı.

qoziliq

Kuzulu. Qoziliq qoy – Kuzulu koyun.

qoziqulaq

Kuzukulağı.

qozmaq

Sinirlenmek, kızmak, öfkelenmek, hiddetlenmek.

qozuq

Kazık. Tömür qozuq – Kutup yıldızı.

qozush

Sinirlenme, kızma, öfkelenme, hiddetlenme.

qro–qro

[ Previous ] [ Next ]

qro

bk. qiro.

Quran–quzuq

[ Previous ] [ Next ]

Quran

a. Kuran.

qu

ünl. Kuşlan kovalarken kullanılan ünlem.

qubbe

a. tar. Kubbe.

quchaghlash

Kucaklama.

quchaghlashmaq

Kucaklaşmak.

quchaghlatmaq

(quchaghlimaq'tan) Kucaklatmak.

quchaghlimaq

Kucaklamak.

quchaghlishish

Kucaklaşma.

quchaghlitish

Kucaklatma.

quchaghliwalmaq

Kucaklamak.

quchaghliwélish

Kucaklama.

quchaq

Kucak. Quchaq achmaq – Kucak açmak. Bir quchaq otun – Bir kucak odun.

quchaq-quchaq

Kucak kucak; bir çok kucak dolu.

quchmaq

Sarmak, kucaklamak.

quchqach

bk. qushqach.

quchush

Sarma, kucaklama.

quda

Dünür. Quda chüshmek – Dünürleşmek.

quda-baja

Bacanak, kayın.

qudichiliq

Dünürlük, dünür olma hali. Qudichiliq qilmaq – Dünürlük yapmak.

qudilashmaq

Dünürleşmek.

qudilishish

Dünürleşme.

qudret

a. Kudret, kuvvet.

qudretlik

a.u. Kudretli.

qudretsiz

a.u. Kudretsiz.

qudretsizlik

a.u. Kudretsizlik.

quduluq

bk. qudichiliq.

quduq

Kuyu. Qan qudughi – Maden ocağı.

qugha

ağ. bk. qowurgha.

qughun

bk. qoghun.

qul

Kul, köle. Qul qilmaq – Köle yapmak.

qula

Kula. Kula at – Kula at.

qulach

ağ. bk. ghulach.

qulan

I zool. Yaban eşeği. II ağ. bk. qulun.

qulaq

I Kulak. Qulighi éghir adem – Kulağı ağır adam. Qulaq tüwi – Kulağın arkası. Qulaq qiri – Kulak kiri. Xoshallighidin uning aghzi qulughigha yetti – Sevincinden onun ağzı kulağına yetti. Qulaq asmaq – Kulak asmak. Tughri söz qulaqqa yaqmaydu – Doğru söz kulağa hoş gelmez. Qulaqta tutmaq – Kulakta tutmak. II Yaprak, taçyaprağı.

qulaqbagh

Bağ.

qulaqcha

Kürklü kışlık börk; kışlık baş giysisi.

qulaqche

anat. kulakçık (-ğı).

qulaqchin

bk. qulaqcha.

qulashliq

Gelin, nişanlı.

qulchiliq

Kölelik hali.

quldar

u.f. Köle sahibi.

quldarliq

u.f.u. Kölecilik. Quldarliq tüzümi – Kölecilik toplum düzeni. Quldarliq jem'iyeti – Köleci toplum.

qulla

a. bk. qible.

qullap

Bağ, bandaj.

qullash

ağ. bk. qulunlash.

qulluq

I Kulluk, kölelik. Qulluqta tutmaq – Köle halinde tutmak. II ünl. Teşekkürler. Qulluq bolsun – Teşekkürler.

qulpa

ağ. bk. qulup.

qulpu

bk. qulup.

qulpulash

ağ. bk. quluplash.

qult

Taklidî ses. U chayni qult étip ichip qoydi – O çayı lıkır lıkır içiverdi.

qult-qult

Lıkır lıkır.

qululash

ağ. bk. qulunlash.

qulule

Salyangoz 2. Kabuk (-ğu); kavkı 3. Sedef.

qulun

Yasına dolmamış kısrak yavrusu.

qulunlash

bk. qulunlimaq.

qulunlimaq

Kısrağın yavrulaması.

qulup

a. Kilit.

qulupchi

a.u. Kilitçi, kilit ustası.

quluplaghliq

a.u. Kilitli.

quluplanmaq

Kilitlenmek.

quluplash

a.u. Kilitleme.

quluplatmaq

(quluplimaq'tan) Kilitletmek.

quluplimaq

a.u. Kilitlemek.

qum

Kum. Qum shéker – Toz şeker.

qumaq

Kepek (-ği), donra.

qumat

Kumlu toprak.

qumchaq

I ağ. Kurbağa yavrusu; kurbağacık. II Kurbağa yavrusu.

qumdan

f. ağ. bk. xumdan.

qumghan

El ve yüz yıkamak için kullanılan su kabı.

qumilaq

Koyun veya keçi tezeği (gübresi). Qumilaq salmaq – Tezek veya boncuk ile fal açmak.

qumilaqchi

Falcı.

qumilaqlash

Dışkısını salma (koyun, keçi gibi hayvanlar için).

qumilaqlimaq

Dışkısını salmak (koyun, keçi gibi hayvanlar için).

qumluq

Kumlu. Qumluq yer – Kumlu toprak.

qumra

Çanak (-ğı), kap (-bı), çömlek (-ği), saksı.

qumreng

u.f. Kum renği.

qumri

Kumru.

qumsaq

Qumsaq un – Basit şekilde öğütülmüş un.

qumtash

Kumlu taş.

qumurash

bk. qomurush.

qunduz

zool. Su samuru.

qungghaz

ağ. bk. qongghuz.

qur

I Satır. II Takım. Bir qur könglek ishtan – Bir takım gömlek ve iç çamaşırı. III ağ. bk. yambu.

qura

ağ. bk. qiro.

qural

Silah. Qolgha qural almaq – Silahlanmak; ele silah almak. Oqush quralliri – Okuma malzemeleri; okul malzemeleri.

qural-jabduq

Silah ve alet.

qural-sayman

Silah ve alet.

qural-yaraq

I Silah ve alet. II Araç gereç. Kérek yaraq – Araç gereç, silah.

qurallandurmaq

(qurallanmaq'tan) Silahlandırmak.

qurallandurulmaq

Silahlandırılmak.

qurallandurulush

Silahlandınlma.

qurallandurush

Silahlandırma.

qurallanmaq

Silahlanmak.

qurallinish

Silahlanma.

quralliq

Silahlı.

quralma

Birleşme.

quralsiz

Silahsız.

quralsizlandurmaq

Silahsızlandırmak.

quralsizlandurush

Silahsızlandırma.

quralsizlanmaq

Silahsızlanmak.

quralsizlinish

Silahsızlanma.

quralslzlandurulmaq

Silahsızlandırılmak.

quramchaq

ağ. Ok kılıfı, ok kuburu.

quraq

Parça, bez parçası.

qurash

Montaj etme, biriktirme, birleştirme.

qurashliq

Montaj edilmiş; biriktirilmiş.

qurashmaq

Beraber montaj etmek; beraber birleştirmek.

qurashturghuchi

Montaj eden; biriktiren.

qurashturmaq

Montaj etmek; biriktirmek.

qurashturulmaq

Montaj edilmek; biriktirilmek.

qurban

a. Kurban. Qurban Héyt – Kurban Bayramı.

qurbanliq

Kurbanlık. Qurbanliq qoy – Kurbanlık koyun.

qurbi

Akran, yaşıt.

qurbi-kurdashlik

Akranlık, yaşıtlık.

qurbiliq

Akranlık, yaşıtlık.

qurdash

Yaşıt. Uning bilen men qurdashmen – Onunla ben yaşıtım; Onunla yaşıtım.

qurdashliq

Yaşıtlık; aynı yaşta olma hali.

qure

Kur'a; kur'a çekmek.

qurghaq

Kuru. Qurghaq rayunlar – Çöl bölgeler.

qurghaqchiliq

bk. qurghaqliq.

qurghaqliq

Kuraklık, kurak olma hali.

qurghu

Aladoğan.

qurghuchi

Kurucu.

qurimaq

Montaj etmek, biriktirmek.

qurlimaq

Satır ile.

qurma

Biriktirme, toplama, karma.

qurmaq

Kurmak, tesis etmek. Qayta qurmaq – Tekrar kurmak.

qurs

Qars-qurs – Çatırtı, gıcırtı.

qursaq

bk. qosaq.

qursaqliq

bk. qosaqliq.

qurshaw

bk. qorshaw.

qurshimaq

bk. qorshimaq.

qurt

I Kurt, böcek. Yipek qurt – İpek böceği. II Kurumuş peynir; kurutulmuş peynir.

qurt-qongguz

Kurt ve böcek; bk. qurt-qumursqa.

qurt-qumursqa

Kurt ve böcek.

qurtlatmaq

(qurtlimaq'tan) Kurtlatmak.

qurtlighan

Kurtlamış.

qurtlimaq

Kurtlamak.

qurtluq

Kurtlu. Qurtluq alma – Kurtlu elma.

qurughchiliq

bk. qurghaqchiliq.

qurughdimaq

Kurutmak, kurulamak.

qurughluk

Kara. Qurughluq eskiri – Kara askeri, kara ordusu.

qurulma

Tesisat, donatım.

qurulmaq

Kurulmak, tesis edilmek.

qurultay

Kurultay, kongre.

qurulush

İnşaat. Qurulush matériyalliri – İnşaat malzemeleri.

qurum

İs, kurum.

qurumaq

Kurumak. Qurup ketsun! – Mahvolsun! kahrolsun!

quruq

I Kuru. Quruq iqlim – Kuru iklim. Kuruq qalmaq – Nasipsiz kalmak. U quruq qaytip keldi – O eli boş döndü. Quruq gep – Bos söz. Quruq réal – Boş hayal. Quruq söz qulaqqa yaqmas – Boş laf kulağa hoş gelmez. II ağ. bk. quyruq.

quruqluq

Kuraklık, susuzluk 2. Kara.

quruqtin-quruq

Bos bosuna.

qurush

I Kuruma, kurumak. II Kurma, tesis etme.

qurushqaq

Çabuk kuruyan; kurumaya elverişli 2. Pinti.

qurutmaq

(qurumaq'tan) Kurutmak. Alma qurutmaq – Elma kurutmak. Üstelning üstini qurut – Masanın üstünü kurula. Biz düshmenni quruttuq – Biz düşmanı yok ettik.

qurutqu

ağ. bk. qurt II.

qurutulmaq

Kurutulmak.

qurutulush

Kurutulma.

qurutush

Kurutma.

qurutuwetmek

Kurutuvermek.

qurutuwétish

Kurutuverme.

qusaq

bk. qosaq.

qush

Kuş. Aq qush – Kuğu. Dölet qushi – Devlet kuşu; baht kuşu.

qushchaq

Küçük kuş.

qushchi

Kuşçu.

qushchiliq

Kuşçuluk.

qushnach

Kadın hoca (kadın din hocası).

qushqach

Serçe. Sériq qushkach – Sarı serçe.

qushqun

Eyer kanadının ardına takılan halka, şeklindeki tasma. Eyer atın önüne gitmemesi için atın kuyruğu bu tasmaya sokulur.

qushush

ağ. bk. tuxumlash.

qushwaz

u.f. Kuşçu; kuşçuluğu seven kimse.

qushwazliq

Kuşçuluk.

qushxana

Mezbaha, salhane.

qusiqaghriq

ağ. bk. tolghaq.

qusmaq

Kusmak. Qan qusmaq – Kan kusmak.

qusqu

Kusuk. Qusqum kélidu – Kusmak istiyorum.

qusturmaq

(qusmaq'tan) Kusturmak.

qusturush

Kusturma.

qusuldash

ağ. bk. pichirlash.

qusuldimaq

ağ. bk. pichirlimaq.

qusuq

Kusuk.

qusur

a. Kusur, eksiklik, noksan. Qusur tapmaq – Kusur bulmak.

qusurluq

a.u. Kusurlu.

qusursiz

Kusursuz.

qusush

Kusma.

qusuwetmek

Kusuvermek.

qusuwétish

Kusuverme.

quta

I Kutu. Siya quta – Mürekkep kutusu. II ağ. bk. qotur. Qutadqu

qutbiy

a. Kutube ait.

qutiche

u.f. Küçük kutu.

qutluq

Kutlu, uğurlu. Bayrimingiz qutluq bolsun – Bayramınız kutlu olsun.

qutluqlash

Kutlama.

qutluqlimaq

Kutlamak.

qutqa

ağ. bk. momay.

qutqazghuchi

Kurtancı, kurtaran.

qutqazmaq

Kurtarmak.

qutquzush

Kurtarma.

qutquzushmaq

Beraber kurtarmak.

qutquzushush

Beraber kurtarma.

qutratmaq

bk. quturtmaq.

qutratquchi

bk. quturtquchi.

qutritish

bk. quturtush.

qutuldash

ağ. bk. pichirlash.

qutuldurghuchi

Kurtarıcı, kurtaran.

qutuldurmaq

Kurtarmak.

qutuldurulmaq

Kurtarılmak.

qutuldurulush

Kurtarılma.

qutuldurush

Kurtarma.

qutulghusiz

Kurtulamaz; kurtulması imkansız.

qutulmaq

Kurtulmak.

qutulush

Kurtulma, kurtuluş.

qutup

a. Kutup. Shimaliy kutup – Kuzy kutubu. Jenubiy qutup – Güney kutubu. Qutup yultuzi – Kutup Yıldızı.

qutupchi

a.u. Kutupçu.

quturghan

Kudurmuş.

quturmaq

Kudurmak.

quturtmaq

(quturmaq'tan) Kışkırtmak.

quturtquchi

Kışkırtan.

quturtquchluq

Kışkırtma hali.

quturtush

Kışkırtma.

quturush

Kudurma.

quw

I Hilekar, hileci, kurnaz, sinsi. II Kuğu.

quwa

Çekiç, tokmak. Quwa burun – Büyük burun.

quwaq

ağ. bk. qawaq.

quwash

ağ. bk. quw I.

quwlimaq

ağ. bk. qoghlimaq.

quwluq

Kurnazlık. Quwlughi yoq adem – Hilesiz adam.

quwluq-shumluq

Kurnazlık, hilebazlık.

quwugha

ağ. bk. qowurgha.

quwwet

a. Kuvvet, güç.

quwwetlendürmek

a.u. (quwwetlenmek'ten) Kuvvetlendirmek.

quwwetlendürüsh

a.u. Kuvvetlendirme.

quwwetlenmek

a.u. Kuvvetlenmek.

quwwetlesh

a.u. Destekleme.

quwwetlik

a.u. Kuvvetli, güçlü.

quwwetlimek

a.u. Desteklemek. Qullap-quwwetliguchi – Destekleyici.

quwwetlinish

a.u. Kuvvetlenme.

quwwetsiz

a.u. Kuvvetsiz, güçsüz.

quwwetsizlendürmek

a.u. (quwwetsizlenmek'ten) Kuvvetsizlendirmek.

quwwetsizlendürüsh

a.u. Kuvvetsizlendirme.

quwwetsizlenmek

Kuvvetsizlenmek.

quy

Kolan için kurdele.

quyash

Güneş.

quyashliq

Güneşli.

quydurmaq

(quymaq'tan I) Döktürmek, akıttırmak, boşalttırmak.

quydurush

Döktürme, akıttırma, boşalttırma.

quyma

Dökme, döküm.

quymaq

I Dökmek, akıtmak, boşaltmak. II Gözleme (bir tür yemek).

quymichilik

Döküm işi; kalıplama işi.

quyqa

Baş derisi.

quyruq

Kuyruk. Quyrughi üzülmestin ötüyatqan mashinilar – Arkası kesilmeden geçmekte olan arabalar. Köz quyrughi bilen qarimaq – Göz ucu ile bakmak; göz kıyısı ile bakmak. Étigi quyruqtin bügünki öpke ela – Yarınki kuyruktan (kuyruk yağı) bugünkü akciğer iyi.

quyruqchi

Kuyrukçu; arkadan takip eden; geri kalan; başkalarını takip eden.

quyruqchiliq

Arkadan takip etme hali; başkalarını takip etme hali.

quyruqluq

Kuyruklu. Quyruqluq yultuz – Kuyruklu yıldız.

quytmaq

ağ. bk. qurutmaq.

quyulmaq

Dökülmek, akıtılmak, boşaltılmak. Bu derya kölge quwuludu – Bu nehir göle dökülür.

quyulush

Dökülme, akıtılma, boşaltılma.

quyumchaq

anat. Kuyruk sokumu.

quyun

Kasırga, urağan.

quyunmaq

Yıkanmak; suya girmek; banyo yapmak.

quyuntaz

Kasırga.

quyunush

Yıkanma; suya girme; banyo yapma.

quyuq

ağ. bk. quyruq.

quyush

Dökme, akıtma.

quz

ağ. bk. teskey.

quzghun

Kuzgun.

quzhun

ağ. bk. quyun.

quzuq

ağ. Kerevet, karyola.

qéchi–qéziwélish

[ Previous ] [ Next ]

qéchi

Hardal.

qéchish

Kaçış, kaçma.

qéchishmaq

Beraber kaçmak.

qédim

a. Kadim, eski. Qédim zamanlarda – Eski zamanlarda.

qédimdin

a.u. Eskiden.

qédimqi

a.u. Kadim, eski. Qédimqi zaman – Eski zaman.

qélin

Kalın. Qélin kitap – Kalın kitap. 2. Yoğun 3. Yığın 4. Sıkı, koyu.

qélinlash

Kalınlama, şişme 2. Sıklaşma, yoğunlaşma.

qélinlashmaq

Kalınlaşmak, şişmek 2. Sıklaşmak, yoğunlaşmak.

qélinlatmaq

(qélinlimaq'tan) Kalınlatmak.

qélinlimaq

bk. qélinlashmaq.

qélinliq

Kalınlık 2. Sıklık, yoğunluk.

qélip

Kalıp. Bir qélipta – Bir şekilde; aynı halde.

qélipbaz

Şekilci, formalist.

qélipbazliq

Şekilcilik, formalistlik.

qélipchi

Dökümcü, kalıpçı, kalıp yapan usta.

qélipchiliq

Kalıplama, dökme eylemi.

qéliplash

Kalıplama, dökme.

qéliplimaq

Kalıplamak, dökmek.

qélish

Kalma.

qélishish

bk. qélishmaq.

qélishmaq

Umu qélishmaydu – O da eksik değil.

qéni

I Hadi, haydi. Qéni bolmisa yurunglar – Haydi yürüyün. II Nerde. Dadingiz qéni? – Babanız nerde?

qéniq

Koyu. Qéniq qizil – Koyu kızıl. Qéniq chay – Demli çay.

qéniqarliq

Doyurucu, tatmin edilir. Qéniqarliq jawap – Tatmin edilir cevap.

qénish

Kanma. Sugha qénish – Suya kanma.

qénishmaq

Beraber kanmak.

qépqalghan

Kalmış.

qéqas

Bağırma, bağırtı, çığlık, yüksek ses. Qéqas salmaq – Bağırmak, çığlık atmak.

qéqilish

Kakılma, çakılma, itilme, dışlanma.

qéqilmaq

Kakılmak, çakılmak, itilmek, dışlanmak.

qéqinish

Silkelenme; silkerek üstündeki tozunu çıkarma.

qéqinmaq

Silkelenmek; silkerek üstündeki tozunu çıkarmak.

qéqir

Tuzlak arazi.

qéqirangliq

Tuzlak arazi. Qéqirangliq jay – Tuzlak arazi.

qéqish

Kakma, çakma, itme, dövme, silkeleme.

qéqishish

Beraber kakma, beraber çakma, beraber silkeleme.

qéqishmaq

Beraber kakmak, beraber çakmak, beraber silkelemek.

qéqishturmaq

(qéqishmaq'tan) Silkerek çıkarmak. Bar-yoqini qéqishturup berdim – Hiçbir şey bırakmadan hepsini verdim.

qéqishturush

Silkerek çıkarma.

qéqiwalmaq

Biraz içkili olmak; biraz içmek.

qéqiwetmek

Çakmak, kakmak,silkelemek, itmek, dışlamak.

qéqiwélish

Biraz içkili olma; biraz içme.

qéqiwétish

Çakma, kakma, silkeleme, itme, dışlama.

qéri

Yaşlı.

qéri-chüri

Yaşlılar.

qéri-yash

Yaşlı ve genç.

qériliq

Yaşlılık.

qérimaq

Yaşlanmak. Qérip qalmaq – Yaşlanmak. Qérip ketmek – Yaşlanmak. Qérighanda at tézigi altun körünüdu – d. Yaşlılıkta at tezeği altın görünür.

qérin

Karın. Üchey-qérin – Barsak ve karın.

qérinche

anat. Mide.

qérindash

I Kardeş. Qérindashlarche – Kardeşlerce; kardeşler gibi. II Kurşun kalem; boya kalemi.

qérindashchiliq

bk. qérindashliq.

qérindashliq

Kardeşlik. Qan qérindashliq – Kan kardeşlik. Qérindashliq munasiwetler – Kardeşlik münasebetler. Qérindashliq yardem – Kardeşçe yardım.

qériq

Acı, eksi.

qériqiz

bot. Dulavratotu.

qérish

Yaşlanma.

qérishish

İnat etme; aksilik yapma.

qérishmaq

İnat etmek; aksilik yapmak.

qérishquchi

İnatçı, harın, aksi.

qéritish

Yaşlandırma.

qéritmaq

Yaşlandırmak.

qéshida

Yanında. Öyning qéshida – Evin yanında. Qéshimizda – Yanımızda. Méning qéshimda – Benim yanımda. Qéshimda yoq – Yanımda yok.

qéshidin

Yanından.

qéshigha

Yanına. Uning qéshigha keldim – Onun yanma geldim. Qéshinggha al – Yanına al.

qéta

ağ. bk. qéza.

qétighliq

Koşulmuş, takılmış. Harwugha qétighliq turghan xéchir – Arabaya koşulmuş katır.

qétilish

Katılma.

qétilmaq

I Katılmak. II Karıştırılmak.

qétim

Defa, kere. Bu qétim – Bu defa. Birinchi qétim – İlk defa.

qétimlash

Tekrarlama, hisseleme.

qétin-qat

Tekrar.

qétiq

Yoğurt.

qétiqchi

Yoğurtçu, yoğurt satan.

qétish

I Donma. II Koşma. Atni harwugha qétish – Atı arabaya koşma. III Katma, ekleme, ilave etme.

qétishturmaq

Karıştırmak.

qétishturush

Karıştırma.

qéydash

ağ. bk. öpkilesh.

qéyin

I bot. Kayın, kayın ağacı. II Kayın. Qéyin ata – Kaynata. Qéyin singil – Eşinin küçük kız kardeşi.

qéyin-buyan

ağ. dünür; bk. quda.

qéyinliq

Kayınlık, kayın ormanlığı.

qéyinzar

u.f. Kayın ormanı; kayınlık.

qéyinzarliq

u.f.u. Kayın ormanlığı, kayınlık.

qéyiq

Kayık.

qéyiqche

Küçük kayık.

qéyiqchi

Kayıkçı.

qéyiqchiliq

Kayıkçılık, gemicilik.

qéyish

I Kayış. II Kayış, kaymak. III Dönme, dönmek, dönüş. Bash qéyish – Baş dönmesi.

qéyishchi

Kayışçı, kayış zanaatçısı.

qéymaq

Dönmek. Béshim qéyip turuptu – Başım dönüyor.

qéynagha

Eşinin ağabeyi.

qéynana

Kaynana.

qéynata

Kaynata, kayın peder.

qéynini

Eşinin küçük erkek kardeşi.

qéza

Atın kaburga yağı 2. Atın kaburgasından yapılmış sucuk.

qézichi

Sucukçu; sucuk yapan veya sucuk satan.

qézichiliq

Sucukçuluk; sucuk satma veya sucuk yapma hali.

qézilish

Kazılma, kazılış.

qézilma

Yer altından çıkarılan şeyler; madenler. Qézilma bayliqliri – Madenler.

qézilmaq

Kazılmak.

qézish

Kazma. Kömür qézish ishliri – Kömür madeni işleri.

qézitish

Kazdırma, açtırma.

qézitmaq

(qazmaq'tan) Kazdırmak, açtırmak, kazıp çıkartmak.

qéziwalmaq

Kazıp çıkarmak; kazmak.

qéziwélish

Kazıp çıkarma; kazma.

rabat–razwétkichi

[ Previous ] [ Next ]

rabat

tar. Mola verilen saray (avlu).

rabite

a. tar. Rabıta, bağlantı, irtibat.

radikal

I r. Radikal, köktenci. II r. Kök işareti.

radist

r. Radyotelgrafça.

radiyator

r. Radyatör.

radiyo

r. Radyo. Radiyo anglighuchi – Radyo dinleyici.

radiyochi

r.u. Radyotelgrafça.

radiyogramma

r. Radyogram.

radiyolashmaq

r.u. Radyo tesisi koymak.

radiyolashturmaq

r.u. (radiyolashmaq'tan) Radyo tesisi koydurmak.

radiyostansiye

r. Radyo santrali.

radiyotéxnika

r. Radyoteknik.

radiyus

r. mat. Yarıçap, nısıf kutur.

rahet

a. 1. Zevk, lezzet, haz 2. Rahat, huzur.

rahetbexsh

a.f. Rahat, huzur.

rahetlendürmek

a.u. Rahat ettirmek, huzur vermek, zevklendirmek.

rahetlenmek

a.u. Rahatlanmak.

rahetlik

a.u. Rahatlık.

rahetlinis

a.u. Rahatlanma.

rahetsiz

a.u. Rahatsız, huzursuz, zevksiz.

rahetsizlik

a.u. Rahatszlık, huzursuzluk, zevksizlik.

rahip

a. Rahip.

raja

ağ. Mıknatıs.

rakéta

r. Roket, füze. Rakéta élip yürgüchi – Taşıyıcı roket.

ramizan

a. Ramazan. Ramizan héyti – Ramazan bayramı.

ramka

r. Çerçeve.

rana

a. bot. 1. Sarı yabancı gül 2. mec. Sevimli, güzel. 3. Rana (özel kadın adı).

raport

Rapor.

ras

f. bk. rast.

rasa

Hakiki, gerçek, fiili, mevcut, bizzat, tam. Ishning rasa qizghin waxtida – İşin tam doruğunda iken. Qonaq rasa pishiptu – Mısır gerçekten olmuş.

rasla

Gerçekten, oldukça, gayet.

raspiska

r. Makbuz, alındı, borç senedi.

rast

f. Gerçek, hakiki, doğru, inanılır. Rast xewer – Hakikî haber. Rastini éytqanda – Gerçekten. Rast éytimen – Gerçeği söylüyorum.

rastgöy

f. Dürüst, gerçekçi, doğru sözlü.

rastgöylik

f.u. Dürüstlük, gerçekçilik, doğru sözlülük.

rastida

f.u. Gerçekten, doğrusu.

rastla

f.u. Gerçekten, yerinde, tam zamanında.

rastlanmaq

f.u. 1. Doğrulanmak 2. Tamir edilmek 3. Yoluna konulmak; düzenlenmek.

rastlash

f.u. 1. Tasdik etme; onaylama, doğrulama 2. Tamir etme, hazırlama 3. Yoluna konulma.

rastlimaq

f.u. 1. Tasdik etmek, onaylamak, doğrulamak 2. Tamir etmek, hazırlamak 3. Yoluna konulmak.

rastliq

f.u. Doğruluk, gerçeklik, samimilik. Rastliq bilen – Doğru olarak, samimî olarak.

rasxot

r. Masraf, gider.

rawa

f. Caiz, makbul, meşru. Rawa körmek – Meşru görmek. Hajitim rawa boldi – İhtiyacım halloldu; ihtiyacım giderildi.

rawach

bot. Ravent.

rawaj

f. Gelişme, ilerleme, inkişaf. Rawaj tapmaq – Gelişmek; ilerlemek.

rawajlandurmaq

f.u. (rawajlanmaq'tan) Geliştirmek, ilerletmek.

rawajlandurulmaq

f.u. Geliştirilmek.

rawajlandurush

f.u. Geliştirme, ilerletme.

rawajlanmaq

f.u. Gelişmek, ilerlemek, inkişaf etmek.

rawan

f. Yürürlükte olmak, geçmek. Rawan bolmaq – Yürürlükte olmak.

rawanlik

f.u. Yürürlükte olmak.

rawap

Bir tür çalgı aleti.

rawapchi

f.u. Çalgıcı.

rawaq

f. Çadır, otak.

rawiy

a. Hikâyeci.

rawiyan

f. Hikâyeci, anlatan.

ray

a. Durum, istek. Hawa rayi – Hava durumu. U momayning rayini qayturushqa pétinalmidi – O ninenin isteiğini geri çevirmeye cüret edemedi.

rayon

r. Bölge. Herbiy rayon – Askerî bölge.

rayonluq

r.u. Bölge, bölgeye ait, bölgesel. Rayonluq komitét – Bölge komitesi.

razi

a. Razı.

razilashmaq

Vedalaşmak, ayrılmak.

raziliq

a.u. Rıza, mutabakat. Men ata-anamning razilighini aldim – Ben ataanamın rızasını aldım.

raziliqsiz

Rıza olmama hali.

razilishish

a.u. Vedalaşma, ayrılma.

razimen

a.f. Hoşnut, memnun.

razwétkichi

r. Keşifçi, istihbaratçı.

Reb–rezm

[ Previous ] [ Next ]

Reb

a. Tanır. Ya Rebbim – Ya Rabbım.

reddiye

a. Reddiye, itiraz.

reh

f. Yol, hat.

rehber

f. Rehber.

rehberlik

f.u. Rehberlik.

rehbiriy

f. Rehberlik eden. Rehbiriy orunlar – Rehberlik eden kurumlar. Rehbiriy xadim – Rehberlik eden kimse; lider.

rehim

I a. Rahîm, acıma. Rehim qilmaq – Acımak. II a. Rahim, dölyatağı. III a. Rahîm, acıma. Rehim qilmaq – Acımak. Düshmen'ge rehim qilmang – Düşmana acımayın.

rehimdar

a.f. Acıyan, şefkatli.

rehimdarliq

a.f.u. Acıma hali; şefkatli olma hali.

rehimdil

a.f. Merhametli, acıyan, şefkatli.

rehimdillik

a.f.u. Merhametlilik, şefkatlilik, yumuşak yüreklilik.

rehimlik

a.u. Merhametli, şefkatli.

rehimsiz

a.u. Merhametsiz, şefkatsiz, acımasız. Rehimsiz adem – Acımasız adam.

rehimsizlik

a.u. Merhametsizlik, şefkatsizlik, acımasızlık.

rehman

a. Rahman.

rehmet

a. Teşekkür. Atanggha rehmet – Babana teşekkür; çok teşekkürler. Rehmet éytmaq – Teşekkür söylemek. Rehmet yamghuri – Rahmet yağmuru. Xuda rehmet qilsun – Tanır esirgesin, Tanrı korusun.

rehmetlik

a.u. Rahmetli. Anam rehmetlik – Annem rahmetli.

rehmiti

a. Rahmetli. Atang rehmiti – Baban rahmetli.

rehne

a. Rehin. Rehne bermek – Rehine koymak. Rehne qilmaq – Rehin tutmak.

reis

a. Reis, başkan.

reislik

a.u. Reislik, başkanlık. Reislik qilghuchi – Reislik eden. Reislik qilmaq – Reislik etmek.

reket

a. Rek'at.

relle

Can sıkıntısı, sıkıntı, kızgınlık, gücenme.

rem

a. Fal. Rem kitabi – Fal kitabı.

remchi

a.u. Falcı.

remetlik

a.u. Rahmetli, merhum.

remiti

a.f. bk. rehmetlik.

remmal

a. Büyücü, üfürükçü.

remmalliq

a.u. Büyücülük, üfürükçülük.

remz

a. Simbol, belge, şifre.

rende

f. Rende. Rende salmaq – Rendelemek.

rendilesh

f.u. Rendeleme.

rendiligüchi

f.u. Rendeleyen, rendeleyici.

rendilimek

f.u. Rendelemek.

rene

f. Güceniklik, dargınlık, kırgınlık, rencide.

reng

Renk. Béghir reng – Kahverengi. Polat reng – Çelik renk. Jigher reng – Kahverengi. Cheyze reng – Patlıcan rengi, mor. Xurma reng – Hurma renk. Qaramtul reng – Karamsı renk. Sériq reng – Sarı renk. Köküsh reng – Mavi renk. Kömüsh reng – Gümüş renk. Renggi öchüp ketti – Benzi kül gibi oldu. Renggi tatrighan – Benzi sararmış.

rengdar

f. Renkli.

rengdarliq

f.u. Renklilik.

rengdash

f.u. Aynı renkte, aynı renkli.

rengdashliq

f.u. Aynı renkte olma hali.

rengga-reng

f. Rengarenk; bk. rengmu-reng.

renglenmek

f.u. Boyanmak.

renglesh

f.u. Boyama.

renglik

f.u. Renkli. Altun renglik – Altın renkli.

renglimek

f.u. Boyamak.

rengmu-reng

f. Rengarenk.

rengmu-renglik

f.u. Rengarenk olma hali.

rengsiz

f.u. Renksiz.

rengwazliq

f.u. Göz boyama. Rengwazliq qilmaq – Göz boyamak; aldatmak.

renjimek

f.u. Gönül kırılmak, üzülmek.

renjish

f.u. Gönlü kırılma, üzülme.

renjitish

f.u. Üzme, gönlünü kırma.

renjitmek

f.u. Üzmek, gönlünü kırmak.

repiq

a. Arkadaş, yoldaş.

reqem

a. Rakam, sayı, numara.

reqemlesh

a.u. Numaralama.

reqemlik

a.u. Numaralı.

reqemlimek

a.u. Numaralamak.

reqip

a. Rakip.

reqiplik

a.u. Rekabet.

resetxana

a.f. Rasathane.

resht

f. İplik, bağ. Köngül reshti – Gönül bağı, sevgi bağı.

reside

f. Kemale erme; olgunlaşma. Reside bolmaq – Olgunlaşmak; kemale ermek, büyümek.

resim

I a. Resim. Sizma resim – Çizgi resim. Resimge almaq – Resime çekmek. Resimge chüshmek – Resime çekilmek. Resim salmaq – Resim yapmak. Resim sizmaq – Resim yapmak. II a. Âdet, alışkı, an'ane, gelenek. Bizning resmimiz shu – Bizim âdetimiz şöyle. Bu bizge resim bolup qaldi – Bu bize âdet olmuştur.

resim-yosun

a.u. Kaide, anane, gelenek.

resimchi

a.u. Ressam.

resimlik

a.u. Resimli. Resimlik zhurnal – Resimli dergi.

resmen

a. Resmen, resmî olarak.

resmiy

a. Resmî. Resmiy rewishte – Resmî halde.

resmiyet

a. Resmiyet.

resmiyetchi

a.u. Formalist, şekilci.

resmiyetchilik

a.u. Şekilcilik, formalizm, biçimcilik.

resmiyleshmek

a.u. 1. Kanunlaşmak 2. Biçimlenmek, şekillenmek.

resmiyleshtürmek

a.u. (resmiyleshmek'ten) 1. Kanunlaştırmak 2. Şekillendirmek, biçimlendirmek.

resmiylishish

a.u. 1. Kanunlaşma 2. biçimlenme, şekillenme.

ressam

a. Ressam.

ressamliq

a.u. Ressamlık. Ressamlik qilmaq – Ressamlık yapmak.

reste

f. Pazar. Kitap restisi – Kitap satış yeri.

resul

a. Resul, elçi, peygamber.

reswa

a. Rezil. Reswa bolmaq – Rezil olmak. Reswamni chiqardi – Rezil etti.

reswachiliq

a.u. Yüzkarası, rezalet, ayıp.

reswagerchiliq

a.f.u. bk. reswachiliq.

reswaliq

a.u. bk. reswachiliq.

ret

I a. Red, geri çevirmek. Ret qilmaq – Reddetmek. II Düzen, sıra. Retke salmaq – Çeki düzen vermek. Jawap rétide – Cevap sırasında; cevap yerine; cevap gibi.

retlesh

Düzenleme, çeki düzen verme.

retligüchi

Düzenleyen, çeki düzen veren.

retlik

Düzenli. Kiyimliri retlik – Elbiseleri düzenli.

retlimek

Düzenlemek, çeki düzen vermek.

retsiz

Düzensiz.

retsizlenmek

Düzensizlenmek; karışık hale gelmek.

retsizlik

Düzensizlik.

rewende

f. Seyyar satıcı.

rewendichilik

f.u. Seyyar satıcılık. Rewendichilik qilmaq – Seyyar satıcılık yapmak.

reweq

a. bk. rawaq.

rewish

Suret, kılık 2. Görünüş, tavır 3. gr. Zarf.

rewishdash

f.u. Zarf fiili, gerundium.

rex

f. Kumaş.

rexmet

f. bk. rehmet.

rext

f. bk. rex.

reyhan

f. bot. Fesleğen, bazillik.

rezende

f. Nezle.

rezgi

f. Zayıf, güçsüz.

rezil

a. Rezil.

rezilane

a.f. Alçakça, namussuzca, rezil bir şekilde.

rezillik

a.u. Rezillik.

rezm

a. İma, kinaye, imalı söz.

riaye–riziq

[ Previous ] [ Next ]

riaye

a. Riayet, saygı, itibar, önem. Iqtisatqa riaye qilish kérek – Ekonomiye önem vermek lazım; Tasarrufa önem vermek lazım. Intizamgha riaye – Kılmak intizama saygılı olmak. Taziliqqa riaye qilish – Temizliğe önem vermek.

riayesiz

a.u. Saygısız.

riayesizlik

a.u. Saygısızlık.

righbet

a. Rağbet.

righbetlendürmek

a.u. Tevşik etmek, isteklendirmek.

righbetlendürüsh

a.u. Teşvik etme, isteklendirme.

righbetlenmek

a.u. İlgilenmek, alakalanmak.

righbetsiz

a.u. Rağbetsiz.

rija

a. Rica. Rija qilmaq – Rica etmek.

rije

f. Çekül, şakul.

riqabet

a. Rekabet. Riqabet qilmaq – Rekabet etmek.

riqabetchi

a.u. Rakip.

riqabetchilik

a.u. bk. riqabet.

riqabetlishish

a.u. Rekabet etme, yarışma.

risale

a. Risale.

riwayet

a. Rivayet. Riwayet qilmaq – Hikâye anlatmak, anlatmak.

riwayetchi

a.u. Sözcü, hikâyeci, anlatan.

riyakarliq

a.f.u. Riyakârlık, ikiyüzlülük.

riyaset

a. Riyaset.

riyasetchilik

a.u. Riyaset etme hali. Riyasetchilik qilmaq – Riyaset etmek.

riyazet

a. Çilecilik; nefsin isteklerini kırma; riyazet.

riyazetchi

a.u. Çileci.

riza

a. Rıza. Riza bolmaq – Rıza olmak.

rizaliq

a.u. Rıza olma hali.

riziq

a. Rızk.

ro–rozname

[ Previous ] [ Next ]

ro

bk. chiwin.

robiro

f. Karşıda.

rodu

bk. rodupay.

rodulashmaq

Beceriksiz olmak, iktidarsız olmak, dermansız olmak.

rodupay

f. Beceriksiz, iktidarsız, dermansız.

roh

a. Ruh, moral. Rohim kötürüldi – Moralim yükseldi. Rohingni chüsherme – Moralini kaybetme. Dadamning rohi razi bolsun – Babamın ruhu şad olsun. Rohiy késel – Ruh hastalığı.

rohaniy

a. Ruhanî.

rohaniylar

Ruhanîler.

rohaniylik

a.u. Ruhanîlik.

rohen

a. Ruhî, manevî. Men rohen tinchlandim – Canım rahatladı; Gönlüm emin oldu.

rohiy

a. Ruhî. Rohiy késel – Ruh hastalığı.

rohlandurghuch

a.u. Moral veren.

rohlandurghuchi

a.u. Moral veren.

rohlandurmaq

a.u. Moralini yükseltmek.

rohlandurush

a.u. Moralini yükseltme.

rohlanghan

a.u. Morali yükselmiş.

rohlanmaq

a.u. Neşelenmek, canlanmak.

rohluq

a.u. Morali yüksek. Üstün rohluq – Yüksek morali olan.

rohsiz

a.u. Cansız, hissiz, durgun.

rohsizlandurmaq

a.u. (rohsizlanmaq'tan) Moralini çökertmek; durgun hale getirmek.

rohsizlanmaq

a.u. Ümidini kaybetmek; morali bozulmak.

rohsizlinish

a.u. Ümidini kaybetme, morali bozulma.

rohsizliq

a.u. Gevşeklik, cansızlık, durgunluk.

rol

r. Rol. Rol oynimaq – Rol oynamak.

romal

f. Başörtüsü.

roman

r. Roman. Tarihiy roman – Tarihî roman.

romanchi

r.u. Romancı.

romans

r. Romans.

romantik

r. Romantik.

romantizm

r. Romantizm.

romka

r. Kadeh.

ronaq

a. Güzel, letafet, yakışıklı.

ronaqliq

a.u. Güzellik, yakışıklılık.

roshen

f. Açık, parlak. Pikringiz roshen boldi – Fikriniz açık oldu.

roshenlenmek

f.u. Aydınlanmak, açıklanmak.

roshenleshmek

f.u. bk. roshenlenmek.

roshenleshtürmek

f.u. (roshenleshmek'ten) Aydınlatmak; açığa kavuşturmak.

roshenleshtürüsh

f.u. Aydınlatma; açığa kavuşturma.

roshenlimek

f.u. Açıklamak, aydınlatmak.

rota

r. Bölük. Rota komandiri – Bölük komutam.

roy

f. Yüz, çehre, sima.

royal

r. Kuyruklu piyano.

royap

f. Royapqa chiqmaq – Gerçekleşmek.

royxet

f. Liste. Royxetke almaq – Listeye almak.

roza

a. Oruç. Roza tutmaq – Oruç tutmak.

rozghar

f. Ekonomi.

rozi

f. Kısmet, nasip, kader.

rozname

f. tar. Günlük ihbariye.

Rum–ruxsetsiz

[ Previous ] [ Next ]

Rum

Rum.

Rus

Rus. Rus tili – Rus dili.

Rusche

Rusça.

Ruslashmaq

Ruslaşmak.

Ruslashturmaq

(Ruslashmaq'tan) Ruslaştırmak.

Ruslashturush

Ruslaştırma.

rubayi

a. Rubai.

ruh

a. bk. roh.

rujek

Pencere.

rummal

bk. romal.

rus

ağ. Doğru, düz; bk. tüz.

rux

f. Çinko.

ruxset

a. Ruhsat, izin. Ruxset bermek – İzin vermek. Ruxset qiling – İzin verin. Ruxset étilmigen – İzin verilmemiş.

ruxsetname

a.f. Ruhset-name; izin name.

ruxsetsiz

a.u. Ruhsatsız, izinsiz.

réaktiw–rézénke

[ Previous ] [ Next ]

réaktiw

r. Reaktif. Réaktiw ayropilan – Reaktif uçak.

réalistik

r. Realist, gerçekçi.

réalizm

r. Realizm, gerçekçilik.

réallashmaq

r.u. Gerçekleşmek.

réallashturmaq

r.u. (réallashmaq'tan) Gerçekleştirmek.

réallashturush

r.u. Gerçekleştirme.

réalliq

r.u. Realite, hakikat.

rékord

r. Rekor. Rékord qoymaq – Rekor kırmak.

rékordchi

r.u. Rekormen.

rékordliq

r.u. Rekor.

réktor

r. Rektör.

rélis

r. Ray.

rémont

r. Onarım. Rémont qilmaq – Onarmak.

rémontlatmaq

r.u. (rémontlimaq'tan) Onartmak.

rémontlimaq

r.u. Onarmak, tamir etmek.

rémontlitish

Onartma.

répétitsiye

r. Oyun provası.

réwizionist

r. Revizyon eden kimse.

réwiziye

r. Teftiş, kontrol. Réwiziye komissiyisi – Kontrol ekibi.

réwiziyonizm

r. Revizyon, kontrol.

rézalet

a. Alçaklık, rezalet.

réze

f. İnce, küçük, rize.

rézhissor

r. Rejisör, yönetici.

rézhissorluq

r.u. Rejisörlük. Rézhissorluq qilmaq – Rejisörlük yapmak.

rézénke

r. Lastik. Rézénke ayaq kiyimi – Lastik ayakkabı. Rézénke sanalti – Lastik sanayi.

Salar–sazu-name

[ Previous ] [ Next ]

Salar

Salur (bir Türk boyu).

Sanskrit

r. Sanskrit. Sanskrit tili – Sanskrit dili. Sanskrit yézighi – Sanskrit yazısı.

Sarixan

Özel kadın adı.

saadet

a. Saadet.

saadetlik

a.u. Saadetti. Saadetlik turmush – Saadetli hayat (geçim).

saadetmen

a.f. Saadetli.

saadetsiz

a.u. Mutsuz, bahtsız.

saadetsizlik

a.u. Mutsuzluk, bahtsızlık.

saba

a. Sabah yeli.

sabiq

a. Sabık, eski, geçmiş.

sabit

a. Sabit. Sabit bolmaq – Sabit olmak.

sach

I bk. chach. II Kara tavuk.

sachbagh

bk. chachbagh.

sachma

bk. chachma.

sachmaq

bk. chachmaq.

sachqan

bk. chashqan.

sachrash

bk. sachrimaq.

sachrimaq

bk. chachrimaq. U ornidin sachrap turdi – O yerinden fırladı.

sachtarash

bk. satirash.

sachtarashxana

bk. satirashxana.

sada

a. Ses, yankı. Muzika sadaliri – Saz sesleri. Eks sada – Yankı.

sadamat

ağ. Deli, ruh hastası; bk. sarang ve rohiy késel.

sadaqet

a. Sadakat.

sadaqetlik

a.u. Sadık olma hali.

sadaqetsiz

a.u. Sadık değil, sadakatsiz.

sadaqetsizlik

a.u. Sadık olmama hali; sadakatsizlik.

sadde

f. Sade, basit. Sade adem – Basit adam.

saddidil

f. Saf, kalbi temiz.

saddidillik

f.u. Saflık, kalbi temizlik.

saddilashmaq

f.u. Sadeleşmek, basit olmak.

saddilashturmaq

f.u. (saddilashmaq'tan) Sadeleştirmek.

saddiliq

f.u. Sadelik, basitlik, saflık. Saddiliq qilmaq – Saf olmak.

sade

ağ. Karaağaç; bk. qarayaghach.

sadigha

a. bk. sediqe. Sadighang kétey – Şirin, sevimli, cana yakın, cici, sevgili.

sadiq

a. Sadık, sadakatli.

sadiqane

a.F, Sâdıkane, sadakatle.

sadiqliq

a.u. Sadakat, dürüstlük, doğruluk, bağlılık. Sadiqliq körsetmek – Bağlılık göstermek.

sadir

a. Vuku, meydana gelmek. Sadir bolmaq – Vuku olmak. Xataliq sadir boldi – Hata oldu.

saet

a. Saat. Asma saet veya tam saiti – Duvar saati. Jarangliq saet – Çalar saat. Qol saet – El saati. Yanchuq saet – Cep saati. Saetni burimaq – Saati kurmak. Saet nechche? – Saat kaç? Saiti kelgende bolur – Zamanı geldiğinde olur. Saitide kelding – Zamanında geldin. Waxti-saiti yétiptu – Zamanı gelmiş.

saetchi

a.u. Saatçi.

saetlik

a.u. Saatlik. Bir saetlik yer – Bir saatlik yer; bir saatlik yol.

saetmu-saet

Saatı saatına.

saetsazliq

a.f.u. Saatçilik.

sagh

I ağ. bk. ong. II bk. saq.

sagha

bk. sanga.

sagharmaq

ağ. bk. sarghaymaq.

saghat

a. ağ. bk. saet.

saghatmaq

ağ. bk. sarghaytmaq.

saghatqu

ağ. bk. sarghatqu.

saghaymaq

ağ. bk. sarghaymaq.

saghdaq

Yay.

saghdurmaq

Sağdırmak.

saghdurush

Sağdırma, sağdınş.

saghi

ağ. bk. saghra.

saghish

ağ. bk seghish.

saghlam

Sağlam. Saghlam pikirlik – Sağlam fikirli.

saghlamlandurmaq

(saghlamlanmaq'tan) Sağlamlaştırmak.

saghlamlandurush

Sağlamlaştırma.

saghlamlanmaq

Sağlamlaşmak.

saghlamlash

Sağlamlama.

saghlamlashmaq

Sağlamlaşmak.

saghlamlashturmaq

(saghlamlashmaq'tan) Sağlamlaştırmak.

saghlamlashturulmaq

Sağlamlaştırılmak.

saghlamlashturulush

Sağlamlaştırılma.

saghlamlimaq

Sağlamlamak.

saghlamlinish

Sağlamlaşma.

saghlamliq

Sağlamlık.

saghliq

I Sağlık. II Yavrusu olan dişi koyun; kuzulu koyun; dişi koyun.

saghmaq

Sağmak. Séghip almaq – Sağmak.

saghra

Sağn.

saghsiz

Sağlıksız, hastalı, sağlığı iyi değil.

saghsizliq

Sağlıksızlık, hastalılık.

saghuch

Sanmsı, açık sarı.

saglamlashturush

Sağlamlaştırma.

sahe

a. Saha, yöre. Shu sahida – Şu sahada.

sahil

a. Sahil, kıyı. Derya sahilida – Nehir kıyısında.

sahip

a. Sahip.

sahipqiran

a. tar. Sahib kıran, cihangir, fatih.

sahipxan

a.f. Ev sahibi.

sakindi

Kalıntı, son damla.

sal

Sal; kereste salı.

sala

I ağ. bk. barmaq. Ottur sala – Orta parmak. II. Sala qilmaq – Fiyat anlaşmasına telkin etmek; barıştırmak.

salachi

ağ. Simsar, tellal.

salahiyet

a. Salahiyet, yararlılık, uygunluk, iktidar, yetenek, muteberlik, yetki. Héch qandaq ishqa salahiyiti yoq – Hiçbir işte yeteneği yok.

salahiyetlik

a.u. Salahiyetli, yetenekli, yetkili.

salahiyetsiz

a.u. Yetkisiz, yeteneksiz.

salahiyetsizlik

a.u. Yetkisizlik, yeteneksizlik.

salam

a. Selam. Salam xet – Selam ve sağlığı beyan eden mektup. Salam éytmaq – Selam söylemek. U sizge salam éytti – O size selam söyledi. U sizge salam dedi – O size selam söyledi. Sowgha-salamlar – Hediyeler.

salamet

a. Selamet, esen. Salamet qalmaq – Esen kalmak. Salamet bolung – Esen olun. Saq-salamet – Sağ selim.

salametlendürmek

a.u. Sağlıklı hale getirmek.

salametlendürüsh

a.u. Sağlıklı hale getirme.

salametlenmek

a.u. Sağlıklı hale gelmek.

salametlik

a.U Esenlik, sağlık. Salametlikni saqlash – Sağlığı korumak.

salametlinish

a.u. Sağlıklı hale gelme.

salametsizlik

a.u. Sıhatsızhk, sağlıksızlık.

salamlashmaq

a.u. Selamlaşmak.

salamlishish

a.u. Selamlaşma.

salamxet

a.f. Selam ve sağlığı beyan eden mektup.

salang

Sarkık, sarıkmış.

salanglimaq

Sarkmak, salkımak.

salapet

a. Derinlik, ağırbaşlılık, hatın sayılır.

salapetlik

a.u. bk. salapet.

salaq

Leke.

salaqliq

Kirli, pis.

salasun

I Korkuluk, parmaklık, tırabzan, barbata. II ç. Hapishane. Salasungha solap qoymaq – Hapishaneye hapsetmek.

salat

I Salata. II a. ağ. bk. namaz.

salawat

a. Salavat, dua.

salchi

Tomruk sallanın güden işçi.

saldurmaq

(salmaq'tan I) Saldırmak, atılmak, sıçramak; at saldurmaq at ile özerine gitmek. Dem saldurmaq – Üfürük yaptırmak.

salgha

Laso kement.

salghuch

Tahta yatak.

salja

Kerpeten, kıskaç.

saljiq

ağ. Küçük kıskaç.

salma

bk. salgha.

salmaq

I Koymak, yerleşleştirmek, çıkarmak. Atqa bide saldim – Ata yonca koydum. Tarazigha salmaq – Teraziye koymak. Ichige salmaq – İçine koymak. Orun salmaq – Yatak hazırlamak. Dasturxan salmaq – Örtü sermek. Köyze salmaq – Kelepçe takmak. Kishen salmaq – Zincir vurmak. Qilich salmaq – Kılıç kullanmak; kılıç vurmak. Nezer salmaq – Bakmak. Yüregin saldi – Kalbim çarptı. Yéninggha pichaq sélip yürme – Yanında bıçak taşıma. Qulup salmaq – Kilitlemek. Küch salmaq – Kuvvete başvurmak. Qush salmaq – Kartal, doğan . gibi kuşlarla avlanmak. Qorkushqa salmaq – Korkutmak. Sep sélip qarimaq – Dikkatle bakmak. Gepke salmaq – Konuşturmak. Qarmaq salmaq – Olta atmak. Qol salmaq – El koymak. Qulaq salmaq – Dinlemek, kulak salmak. Pichaq salmaq – Bıçaklamak. Tuxum salmaq – Yumurtlamak. Chéchek salmaq – Aşı yapmak. Chut salmaq – Çörkü ile hesaplamak. Dagh salmaq – İz bırakmak, yakmak. U beshini töwen saldi – O başını aşağıya eğdi. Asas salmaq – Temel atmak. Ochaq salmaq – Ocak yapmak. Oq salmaq – Korşun koymak. U özini körmigen ademge saldi – O görmezlik ten geldi. Men ularni körmeske saldim – Ben onları görmezlikten geldim. Bilmeske salmaq – Bilmezlikten gelmek. Uwa salmaq – Yuva kurmak. Öy salmaq – Ev yapmak. Yol salmaq – Yol yapmak. Ötük salmaq – Çizme çıkarmak. Kiyim salmaq – Elbise çıkarmak. Yolgha salmaq – Uğurlamak. Qorqunch salmaq – Korkutmak. II Ağırlık, tartı. Uning salmighi éghir – O ağır. Köp salmaqqa ége – Ağırlıklı.

salmaqdar

u.f. Ağırlıklı.

salmaqlimaq

Ağırlığını tartmak.

salmaqliq

Ağır, ağırlıklı.

salmaqsiz

Ağırlığı yok.

salmaqsizliq

Ağırlığı yokluğu.

salname

f. 1. Vakayiname 2. Takvim.

salpa

Derisi sölpük, ödemli.

salpang

Sarkık, sarkmış. Salpang qulaq – Uzun ve sasallanmış kulak.

salpanglimaq

Sarkmak, sölpümek.

salpaymaq

Düşmek, gevşemek, zayıflamak.

salpiyish

Düşme, gevşeme, zayıflama.

salqin

Serin. Salqin tartmaq – Serinlenmek. Salqin chüshmek – Serinlenmek.

salqin-sörün

Serin ve açlık; serin ve sıkıntı.

salqinlanmaq

Serinlemek.

salqinlash

Serinleme.

salqinlashmaq

Serinlemek.

salqinlatmaq

(salqinlimaq'tan) Serinletmek.

salqinlimaq

Serinlemek.

salqinliq

Serinlik.

salqinqanliq

Serinkanlı.

salt

Salt, tek, yalnız. Salt keldim – Yalnız geldim.

saltang

Yalnız, bekar. Saltang yigit – Bekar delikanlı.

saltiriq

Sızı. Yarining saltirighi – Yaranın sızısı.

salwa

ağ. bk. tögiqush.

salwirash

Sarkma, sarkık olma.

salwirimaq

Sarkmak, sarkık olmak. Salwirighan kiyim – Sarkık elbise.

salwiritmaq

(salwirimaq'tan) Sarkıtmak, asılı bırakmak.

sama

I a. kit. Gök, gökyüzü, sema. II a. Sema, sema yapmak. Sama sélip ownimaq – Sema yapmak.

saman

Saman. Saman yoli – Saman yolu.

samanliq

Ot ambarı, samanhane.

samanxana

u.f. Ot ambarı, samanhane; bk. samanliq.

samawar

r. Semaver.

samawarchi

r.u. Çaycı.

samawarchiliq

r.u. Çaycılık. Samawarchiliq qilmaq – Çaycılık yapmak.

samawiy

a.f. Semavî, göksel.

sambusa

Börek; bk. samsa.

samsa

Börek. Yagh samsa – Yağlı börek.

samsaq

Sarımsak.

samsipez

u.f. Börekçi.

san

I But, kalça. II Sayı. Kesir san – Kesir sayı. Köplük san – Çokluk sayı.

san-sanaqsiz

Hesapsız; sayılamayacak derecede çok.

sana

a. Sinameki.

sanach

Deri kap; bk. tulum.

sanaet

a. Sanayi, endüstri. Éghir sanaet – Ağır endüstri. Yeniq sanaet – Hafif endüstri. Sanaet malliri – Sanayi malları. Qol sanaet – Zanaat. Sanaet merkizi – Sanayi merkezi.

sanaetchi

a.u. Sanayici.

sanaetleshmek

a.u. Sanayileşmek.

sanaetleshtürmek

a.u. (sanaetleshmek'ten) Sanayileştirmek.

sanaetlik

a.u. Sanayileşmiş, gelişmiş. Sanaetlik memliket – Gelişmiş ülke.

sanalmaq

Sayılmak.

sanaq

Sayma, hesap.

sanaqliq

Sayılmış.

sanaqsiz

Sayılmamış. San-sanaqsiz – Sayısız, çok.

sanar

Müshil, pürgatif.

sanash

Sayma.

sanatmaq

(sanimaq'tan) Saydırmak.

sanatoriye

r. Tedavi ve dinlenme evi.

sanatquzmaq

bk. sanatmaq.

sanayi

I Sanayi. II a. Sanayi nepise – Senayi nefise; güzel sanatlar.

sanbar

bot. Aynısafa.

sanchighuch

Çatal 2. İğne.

sanchilghaq

İğne, diken.

sanchilish

Batırılma, iğnelenme, incitilme, dokunulma.

sanchilmaq

Batırılmak, iğnelenmek, incitilmek, dokunulmak.

sanchimaq

Sokmak, batırmak, iğnelemek, incitmek, dokunmak.

sanchiq

I Dikenli, sivri, sokucu, acı, dokunaklı, iğneli, yakıcı, acı. Sanchiq söz – İğneli söz. II Sancı. Sanchiq almaq – Sancılanmak.

sanchish

Sokma, batırma, iğneleme, incitme, dokunma.

sanchitish

Sokturma, batırtma, iğneletme, incittirme, dokundurma.

sanchitmaq

(sanchimaq'tan) Sokturmak, batırtmak, incittirmek, dokundurmak.

sanchiwalmaq

Sokmak, batırmak, iğenelemek, incitmek, dokunmak.

sanchiwélish

Sokma, batırma, iğneleme, incitme, dokunma.

sanda

Anda-sanda – Seyrek, bazen, arasıra.

sandal

Sandal, sandal ağacı.

sandalmaq

Boşta gezmek; boş yere dolaşmak. Sandilip yürmek – Boş yere gezmek.

sandilish

Boşta gezme; boş yere dolaşma.

sanduq

a. Sandık. Pochta sandughi – Posta sandığı. Shamal sanduq – Demirci körüğü.

sanduqchaq

a.u. Küçük sandık.

sanduqche

a.U,. Çekmece, cevahir kutusu.

sang

Tahıl ambarı.

sanga

Sana.

sanggilash

Asılı kalma, sallanma.

sanggilatmaq

(sanggilimaq'tan) Sallandırmak; asılı bırakmak.

sanggilimaq

Sallanmak, asılı kalmak. Sanggilap turmaq – Asılı kalmak. Putimiz görge sanggilap qaldi – Ölüm vaktimiz yaklaştı.

sangza

ç. Yağda kavrulmuş makarna.

sanimaq

Saymak. Bashqidin sanimaq – Başkadan saymak. Kün sanap ösmekte – Günden güne büyümekte. Sanap tügetküsiz – Sayılamayacak derecede çok.

saniye

a. 1. Saniye (bir dakikanın 60'ta biri) 2. Hanımların özel adı (Saniye).

sanjaq-sanjaq

Çok, grup grup, top top, kalabalık. Sanjaq-sanjaq xelq – Kalabalık insan (halk).

sansiz

Sayısız.

sansiz-sanaqsiz

Sayısız, hesapsız, pek çok.

sansizlighan

Pek çok; sayılamayacak derecede çok.

sansizliq

Sayısızlık, pek çok, sonsuzluk.

santimétir

r. Santimetre.

sap

I a. Saf. Sap altun – Saf altın. Sap hawa – Saf hava. II Sap. Pichaq sépi – Bıçak sapı. Palta sépi – Balta sapı.

sap-sagh

Sağlam, denç.

sapa

a. 1. Zevk, lezzet, haz 2. Nitelik, kalite, vasıf. Sapasi yoq mal – Kalitesiz mal.

sapak

Salkım 2. Sap. Qoghun pishse sapighida turmaydu – Kavun olsa sapında durmaz.

sapal

Çini eşya. Sapal qasha – Çini kutu. Sapal tawaq – Çini tabak.

sapaliq

a.u. 1. Tatlı, zevkli 2. Katileti, vasıflı.

sapan

Karasaban.

sapaqsiz

Sapsız. Sapaqsiz gül – Sapsız çiçek.

sapdil

a.f. Samimi, içten, candan.

sapdillik

a.f.u. Samimilik, içtenlik. Sapdillik adem – Samimi adam.

sapköngül

a.u. bk. sapdil.

sapköngüllük

a.u. bk. sapdillik.

saplanmaq

Sap takılmak.

saplash

Sap takma.

saplatmaq

(saplimaq'tan) Sap taktırmak.

saplatquzmaq

bk. saplatturmaq.

saplatturmaq

Şap taktırtmak.

saplimaq

Sap takmak.

saplinish

Sap takılma.

sapliq

I Sap, kabza, kol. II Kepçe.

saplitish

Sap taktırma.

sapqan

tar. Taş sapanı.

sapquch

Karasaban sapı.

saq

I Uyanık, ihtiyatlı. Saq bolmaq – Uyanık olmak. Saq bol! – İhtiyatlı ol! II Sağ, diri, canlı. Saq qalmaq – Sağ kalmak. Saq bolmaq – Sağ olmak. III Ambar.

saq-salamet

u.a. Sağ selim.

saq-salametlik

u.a.u. Sağ selim olma hali. Sak-salametlik sorimaq – Sağlığını sormak; hal hatır sormak.

saqa

I Aşık kemiğinin iri ve en iyisi. II Saka, sucu, su taşıyıcı. Saqa qushi – Pelikan, kaşıkçı kuşu.

saqal

Sakal. Aq saqal – 1) Toplumun büyüğü; lider 2) Ak sakallı, beyaz sakal.

saqalliq

Sakallı.

saqalsiz

Sakalsız.

saqalwash

Uzun saçlı.

saqaq

ağ. Çene.

saqaymaq

İyileşmek.

saqaymas

İyileşmez, sağaltılmaz.

saqaytilish

İyileştirilme, sağaltılma.

saqaytilmaq

İyileştirilmek, sağaltılmak.

saqaytis

İyileştirme.

saqaytmaq

İyileştirmek, sağaltmak.

saqchi

Karakol 2. Muhafız, bekçi.

saqchiliq

Muhafızlık. Saqchiliq qilmaq – Muhafızlık yapmak. Saqchiliqta turmaq – Bekçi olmak; bekçilik yapmak.

saqiliq

Saqiliq qazan – Bilyeli rulman.

saqiyma

Şaka, latife.

saqlanmaq

Korunmak.

saqlash

Koruma. Tinchliqni saqlash we mustehkemlesh – Barışı koruma ve istikrara kavuşturma.

saqlatmaq

(saqlimaq'tan) Korutmak.

saqlighuchi

Koruyucu.

saqlimaq

Korumak. Salametlikni saqlimaq – Sağlığı korumak. Yoshurup saqlimaq – Gizlemek. Saqlap qalmaq – Korumak, koruyabilmek.

saqlinish

Korunma.

saqlinishliq

Korunma hali.

saqliq

Sağlık. Saqliqni saqlash ministirligi – Sağlık bakanlığı.

saqlitish

Korutma.

saqquchi

İnek sağıcı kadın. Süt saqquchi – İnek sağıcı kadın.

sar

Aladoğan.

sarach

I Deve. II Şaraç (-cı), saraçlık yapmak.

saralaghaz

Bir tür yabanî ördek; bk. han'git.

sarang

Deli, akılsız, ruhî hasta. Sarang bolup qalmaq – Deli olmak.

sarangliq

Delilik, akılsızlık.

sarasime

f. kit. Şaşkın, sersem. Sarasime bolmaq – Şaşkın bir hale gelmek.

sarasimilik

f.u. Şaşkınlık.

saray

f. Saray. Ten terbiye sariyi – Spor sarayı.

saraywen

f. Otelci, kervansaray sahibi.

saraywenlik

f.u. Otelcilik, kervansaray işi.

sargharmaq

Sararmak.

sarghatqu

Sanlık, sarı renk.

sarghaymaq

Sararmak.

sarghaytish

Sarartma.

sarghaytmaq

(sarghaymaq'tan) Sarartmak. Kimge yüz sarghaytip nan sorap baray – Kimden yüzümü sarartıp ekmek dileyim.

sarghish

bk. sarghush.

sarghiyish

Sararma.

sarghush

Sarımsı, sarıya çalar.

sarigh

ağ. bk. sériq.

sarimaq

ağ. bk. sayrimaq.

sarjan

r. 2,13 metrelik uzunluk ölçüsü.

sarqilish

Sarkma, damlama.

sarqilmaq

Sarkmak.

sarqimaq

Sarkmak, damlandık.

sarqindi

Kalıntı, sonu, son damlası.

sarqish

Sarkma, damlama.

sarqit

Yemek kalıntısı; Bir kişinin misafirliğe gittiği yerden evde kalanlar için getirdiği yemek (çerez).

sarqitilish

Sarkıtılma.

sarqitilmaq

Sarkıtılmak.

sarqitmaq

(sarqimaq'tan) Sarkıtmak.

sashqaq

ağ. Olta.

sasiq

ağ. bk. sésiq.

satar

f. Bir tür çalğı aleti.

satarchi

f.u. Satar çalan çalgıcı.

satira

r. Hicviye, yergi.

satirash

f. Berber.

satirashxana

f. Berber dükkam.

satiriliq

r.u. Hiciv, satirik. Satiriliq eser – Hiciv eser.

satliq

Satılık. Satliq adem – Satılık adam, satılmış adam.

satma

Satma.

satmaq

Satmak.

satmaqliq

Satma hali.

satquchi

Satıcı.

satqun

Hain, vatan haini.

satqunluq

Hainlik.

satquzmaq

bk. satturmaq.

satquzush

bk. satturush.

satr

a. Satır.

satrach

f.u. bk. satirash.

satrash

u.f. bk. satirash.

satrashxana

f. bk. satirashxana.

satti-aldi

Alışveriş.

satturmaq

(satmaq'tan) Sattırmak.

satturush

Sattırma.

sawagh

ağ. bk. sawaq.

sawalmaq

Kamçılanmak, çubukla dövülmek.

sawap

a. Sevap.

sawaq

I Ders, talimat, öğüt, akıl. Tarih sawaghi – Tarih dersi. Sawak oqutmaq – Ders vermek. Sawaq bermek – Ders vermek. II Yünü döverek diterken, kullanılan çubuk.

sawaqdash

Sınıf arkadaşı.

sawash

Yünü ditmek için dövme 2. Kamçılama.

sawat

a. Okuma yazma, basit bilgi. Sawadi yoq – Okuma yazması yok. Siyasiy sawat – Basit siyasî bilgi. Sawat chiqirish – Okuma yazma öğrenme.

sawatliq

a.u. Okuma yazması olan. Chala sawatliq – Yarım okuma yazması olan; okuma yazması eksik olan.

sawatliqliq

Okuma yazması olma hali.

sawatsiz

a.u. Okuma yazması yok; cahil. Sawatsizliqni tügütüsh – Cahilliğe son verme.

sawatsizliq

a.u. Okuma yazma yokluğu; cahillik.

sawda

f. bk. soda.

sawgha

bk. sowgha.

sawimaq

Yünü ditmek için çubukla dövmek 2. Kamçılamak.

sawuq

ağ. bk. soghuq.

sawut

Zırh. Sawut kiygen batur – Zırhlı kahraman.

saxawet

a. Sahavet. Xeyir saxawet – Hayır sahavet.

saxawetlik

a.u. Cömert, eli açık.

saxawetsiz

a.u. Aç gözlü, tamahkâr, doymaz.

saxawetsizlik

a.u. Aç gözlülük, tamahkarlık, doymazlık.

saxchi

bk. saqchi.

saxlash

bk. saqlash.

saxlimaq

bk. saqlimaq.

saxta

f. Sahte, uydurma. Saxta höjjet – Sahte belge. Saxta qilmaq – Hile yapmak.

saxtilashturmaq

f.U Sahte hale getirmek.

saxtilashturush

f.u. Sahte hale getirme.

saxtipez

f. Sahtekâr.

saxtipezlik

f.u. Sahtekârlık.

say

Nehir yatağı, dere, çay.

sayahet

a. Seyahat. Sayahet qilmaq – Seyahat etmek. Sayahet byurosi – Seyahat bürosu.

sayahetchi

a.u. Seyyah.

sayahetlik

a.u. Turistik, turizm.

sayahetname

a.f. Seyahatname.

sayan

ağ. Deli, akılsız.

sayanliq

Delilik, akılsızlık.

sayaq

Serseri, avare, boşta gezen.

sayaqliq

Serserilik, avarelik.

saye

f. Saye, gölge. Saye chüshürmek – Gölgelemek; gölge yapmak.

sayghaq

Sığırsineği, büve.

sayil

a. ağ. Dilenci.

sayiliq

f.u. Sayeli, gölgeli.

sayisida

Sayesinde. Sizning sayingizde – Sizin sayenizde. Saye qilmaq – İnandırmak, ikna etmek.

sayisiz

f.u. Sayesiz, gölgesiz. Sayisiz jay – Sayesiz yer.

sayisizliq

f.u. Sayesiz olan yer; sayesizlik hali.

sayiwen

f. Sundurma, hanger, çardak, saçak, rüzgarlık. Sayiwen harwa – Çardaklı araba.

saylaghliq

Seçilmiş.

saylam

Seçim. Saylam orni – Seçim yeri; seçim bölgesi.

saylamchi

Seçmen.

saylanma

Seçilme. Saylanma eserler – Seçmeli esermer.

saylanmaq

Seçilmek.

saylash

Seçme. Qayta saylash – Tekrar seçme; yeniden seçme. Saylash hoquqi – Seçim hukuku.

saylaw

bk. saylam.

saylighuchi

Seçmen.

saylighuchiliq

Seçmenlik. Saylighuchiliq guwahnamisi – Seçmenlik belgesi.

saylimaq

Seçmek. Qaytidin saylimaq – Yeniden seçmek.

saylinish

Seçilme.

saymal

ağ. bk. sayman.

sayman

Alet. Dixanchiliq saymanliri – Çiftçilik aletleri.

saymaq

I ağ. Batmak, saplanmak. Ayighimgha tiken saydi – Ayağıma diken battı. II ağ. Saymak, hesaplamak. Berginingni azgha say, alghiningni köpke say – d. Verdiğini az diye bil, aldığını çok diye bil.

sayqi

ağ. bk. bayiqi.

sayrash

Ötme.

sayrashmaq

Ötüşmek.

sayratmaq

(sayrimaq'tan) Öttürmek.

sayrimaq

Ötmek.

sayrishish

Ötüşme.

saywa

Kızıl üzüm türü.

saz

I 1. iyi, güzel 2. Rahat, uygun 3. Güzel yapılı, endamı yerinde. II f. Saz, ahenk. Saz chalmaq – Saz çalmak. III Bataklık.

sazang

Solucan, yer solucanı.

sazawer

f. Değer, layık. Sazawer bolmaq – Layık omak. Sazawer qilmaq – Eriştirmek, şereflendirmek.

sazayi

f. Teşhir. Sazayi qilmaq – Yüz karası olarak teşhir etmek.

sazende

f. Çalgıcı, müzisyen.

sazlash

Kurma, ahenkli hale getirme.

sazlighuchi

Kurucu; ahenkli hale getiren.

sazlimaq

f.u. Kurmak, ahenkli hale getirmek. Sazimni sazlidim – Sazimi kurdum.

sazliq

I Bataklık. Sazliqqa aylanmaq – Bataklık olmak. II a. f.u. Ahenkli, kurulu.

sazu-name

Saz ve melodi.

Seddichin–sezmek

[ Previous ] [ Next ]

Seddichin

a. Çin Seddi.

Senminjuyi

ç. Sun Yatsen'in Üç İlkesi: Milliyetçilik, Demokrasi, Halkın refahı. (Sun Yatsen, Milliyetçi Çin Cumhuriyetinin kurucusu).

sebat

a. Sabit, yerinde durma, sebat.

sebatliq

a.u. Sabit olma hali; istikrarlı, dayanıklı.

sebatsiz

a.u. İstikrarsız, oynak, dayanıksız, sebatsız.

sebatsizliq

a.u. Sebatsız olma hali; istikrarsızlık, dayanıksızlık.

sebde

Süsen çiçeği. Sériq sebde – Sarı süsen çiçeği.

sebep

bk. sewep.

sebr

a. bk. sewr.

sebze

f. bk. sewze.

sedep

a. Sedef. Appaq sedeptek chishler – Bembeyaz sedef gibi dişler.

sedepgül

bot. Anemon.

sediqe

a. Sadaka. Sediqeng bolay – Senin için her şeyim feda olsun. Jéningning sediqisi bolay – Canın için feda olayım. Sediqe bermek – Sadaka vermek. Sediqe sopimaq – Sadaka dilemek. Xeyr sediqe – Hayır sadaka. Sediqeng kétey – Güzelim, sevgilim, şekerim.

sediqichi

a.u. Sadakacı, dilenci.

seg

f. bk. isht.

segah

f. müz. Bir sisteme ait beş makamın adı.

segek

bk. sergek.

segenchük

Salıncak.

seghilish

Sağılma. Kechki séghilish waxti – Akşam sağılma vakti.

seghir

a. tar. Küçük; küçük yaştaki yetim.

seghire

a. Küçük yetim kız.

seghirliq

a.u. tar. Yetimlik.

segimek

bk. sergimek.

segü

ağ. kara kavak.

següdesh

ağ. Soğuma, serinleme.

seher

a. Seher, sabahleyin. Seher turup yolgha chiqtim – Seher kalkıp yola çıktim. Tang seherde – Sabahleyin. Seher kélimen – Sabahleyin geleceğim. Seherge turmaq – Sahura kalkmak.

seherlep

a.u. Sabahleyin.

seherligi

a.u. Sabahleyin. U seherligi chiqip ketti – O sabahleyin çıktı.

seherlik

a.u. Sahurluk. Seherlikte – Sabahleyin.

sehet

Sıhhat, sağlamlık. Sehet tapmaq – Sağlamlaşmak.

sehipe

a. Sayfa. Gézit sehipiliride – Gazete sayfalarında.

sehir

a. bk. séhir.

sehiye

a. Sıhhiye. Sehiye bashqarmisi – Sıhhiye dairesi.

sehne

a. Sahne. Sehne kitabi – Sahne kitabı; sahne eseri; tiyatro kitabı.

sehnileshtürmek

a.u. Sahneleştirmek; tiyatro haline getirmek.

sehnileshtürülmek

a.u. Sahneleştirilmek; tiyatro haline getirilmek.

sehnileshtürülüsh

a.u. Sahneleştirilme. Sehnileshtürülgen eser – Sahneleştirilmiş eser; tiyatro haline getirilmiş eser.

sehnileshtürüsh

a.u. Sahneleştirme.

sehra

a. 1. Köy 2. Stip, bozkır.

sejde

a. Secde. Sejde qilmaq – Secde etmek. Sejdige ketmek – Secde etmek.

sek

f. ağ. bk. isht.

seke

I ağ. bk. serke. II ağ. Konç, çizme koncu; bk. qonchi.

sekech

ağ. bk. sekresh.

sekinlik

Sakinlik. Sékinlik bilen – Sakinlik ile.

sekish

ağ. bk. sekresh.

sekkiz

Sekiz. On sekkiz – On sekiz. Sekkiz yüz – Sekiz yüz.

sekkizinchi

Sekizinci. On sekkizinchi – On sekizinci.

sekkizlik

Sekizlik, seklimek ağ. bk. sekrimek.

sekpare

f. Sekpare bolmaq – Istırap çekmek, azap çekmek.

sekparichiliq

f.u. İstırap çekme hali; azap çekme hali.

sekresh

Sıçrama, atlama.

sekretmek

(sekrimek'ten) Sıçratmak, atlatmak.

sekrigüch

Atlayıcı, sıçrayıcı.

sekrime

Sıçrayış, atlayış; sıçrayışlarla olan; atlayışlarla olan.

sekrimek

Sıçramak, atlamak. Sekrep ötmek – Atlayıp geçmek. Sekrep chüshmek – Sıçrayıp inmek. Sekrep turmaq – Sıçrayıp kalkmak. Sekrep ilgirlesh – Sıçrayıp ilerleme. Sekrep ilgirlesh dewri – Sıçrayıp ilerleme devri.

sekrimilik

Sıçrayışlarla olan.

seksek

ağ. bot. Bir tür bitki.

seksen

s. Seksen.

seksenput

zool. Kırkayak.

seksininchi

Sekseninci.

sel

I Sel, su baskını. II Biraz, azıcık; hayal meyal. Sel burun – Biraz önce. Sel qaldi – Azıcık kaldı; kıl kaldı. Sella imkaniyet bolsa – Azıcık imkan olsa. Sel köprek – Biraz çok. Sel yoghanraq – Biraz büyük. III Önemsiz, umursamamak. Sel qarimaq – Umursamamak. IV Sel. Su sel bolup éqip yétiptu – Su sel gibi akıyordu.

sel-pel

Biraz, birazcık, kıl.

sel-sella

Birazcık, kıl.

selahiyet

a. bk. salahiyet.

selam

a. bk. salam.

selamet

a. bk. salamet.

selbiy

a. Menfi, olumsuz.

selbiylik

a.u. Menfilik, olumsuzluk. Bu hadisining selbiligi shundiki – Bu hadisenin olumsuzluğu şu ki.

selgine

Birazcık. U selgine burun ketti – O biraz önce gitti.

selkem

u.f. Biraz eksik. Selkem yüz – Biraz eksik yüz.

selle

f. Sarık. Selle orimaq – Sank sarmak.

selligül

f. Şakayık.

sellilik

f.u. Sarıklı.

selliyip

f.u. Örme ipliği, makara.

seltenet

a. Saltanat. Seltenet sürmek – Saltanat sürmek.

sembay

r. ağ. Semaver.

semimiy

a. Samimî. Semimi adem – Samimî adam. Semimiy salam – Samimî selam.

semimiyet

a. Samimiyet. Semimiyet körsetmek – Samimî olmak.

semimiyetlik

a.u. bk. semimiylik.

semimiylik

a.u. Samimilik.

semire

a. Ürün, mahsul, meyve.

semrimek

Semirmek, şişmanlamak. Semrep ketmek – Şişmanlamak.

semrish

Semirme, şişmanlama.

semritish

Semirtme, şişmanlatma.

semritmek

(semrimek'ten) Semirtmek, şişmanlatmak.

sen

Sen. Sende – Sende. Séning kitabing – Senin kitabın. Séningki – Seninki. Séningkide – Seninkinde. Sanga – Sana. Sangichu? – Peki sana? Senmu – Sen de. Sangila – Sadece sana.

sen'echi

a.u. bk. sen'etchi.

sen'et

a. Sanat. Sen'et ustiliri – Sanat ustaları. Güzel sen'et – Güzel sanat.

sen'etchi

a.u. Sanatçı.

sen'etkar

a.f. Sanatkâr.

sen'etkarane

a.f. Sanatkârane, sanatla, maharet, sanatlı.

sen'etkarliq

a.f.u. Sanatkârlık.

sen'etshunas

a.f. Sanatçı.

sen'etshunasliq

a.f.u. Sanatçılık.

sen-pen

Sövüşme, kavga, küfür, çekişme. Sen-pen'ge kelmek – Küfretmek, sövmek.

sena

a. Övme, methetme. Sena éytmaq – Övmek, methetmek.

senaet

a. bk. sanaet.

sende

Sende. Sendimu bar – Sende de var. Sendichu? – Peki sende? Sendila – Yalnız sende.

sendel

I 1. Örs 2. Ocak 3. Ayak tandırı. II r. Sandal.

sendelech

Bir tür elma.

sendin

Senden. Sendinla – Sadece senden; yalnız senden.

sene

ağ. bk. dalan.

senem

a. 1. Sanem 2. Güzel, dilber. Dolan senimi – 1) Dolan sanemi 2) Dolan güzeli.

sengdash

ağ. Deneme, ayar; bk. dengsesh.

seni

Seni.

senkiya

kim. Arsenik, zırnık, sıçanotu.

senlesh

Nezaketsiz konuşma; sen diye hitap etme.

senleshmek

Şamimiyet ifadesi olarak sen diye konuşmak. 2. Ağız kavgası yapmak; tartışmak, çekişmek, çatışmak.

senlimek

Nezaketsiz konuşmak; sen diye hitap etmek.

senlishish

Samimiyet ifadesi olarak sen diye konuşma 2. Ağız kavgası yapma; tartışma, çekişme, çatışma.

senmujang

ç. Karargah komutanı, genel kurmay.

senpen

ç. Çörkü; bk. chot II.

sentang

ç. Kıymalı çorba.

sentürülmek

Sallanmak, sarsılmak. Sentürülüp ketmek – Sarsılmak.

senubar

f. 1. Çam (ağacı) 2. mec. güzel.

sep

I Çeyiz, davet. II Dikkat. III a. Saf, cephe. Aldinqi sep – Cephe, ön cephe. Arqa sep – Cephe gerisi. Eskerning aldinqi sépi – Askerin ön cephesi. Sep tartmaq – Saf haline gelmek. Sepke tizmaq – Saf halinde sıralamak. Sep bolup yürmek – Saf halinde yürümek. Mudapie sépi – Savunma hattı.

separetxana

a.f. Sefarethane, elçilik; bk. elchixana.

sepdash

Silah arkadaşı.

seper

I a. Sefer, yolculuk. Seperge chiqmaq – Sefere çıkmak. Seper qilmaq – Yolculuk yapmak. II a. Sefer, defa, kere, nöbet. Bu seper – Bu sefer; bu defa.

seperwer

a.f. Seferber. Seperwer qilmaq – Seferber etmek.

seperwerlik

a.f.u. Seferberlik. Seperwerlikke keltürmek – Seferberlik etmek. Seperwerlik hali – Seferberlik hali.

sepke

bk. sepku.

sepku

Döküntü 2. Çil, çilli. Sepke bashqan – Çilli yüzlü.

sepküch

Süzgeçli kova.

sepkün

Çil. Sepkün chiqmaq – Çilli yüz olmak; yüzüne çil hasıl olmak.

sepkünlük

Çilli, çilli yüzlü.

sepküzmek

Serptirmek, saçtırmak.

seplimek

a.u. Kurmak, yapmak, dikmek, eklemek, doldurmak, tamir etmek.

sepmek

Serpmek, saçmak. Kün özining sholisini septi – Güneş kendi ışığını serpti.

sepra

a. 1. Öd, safra, 2. Sinirli, kinli mec. 3. Kusmak. Seprayimni qozghidi – Sinirlendirdi.

sepraliq

a.u. Mide bulandırıcı.

sepsete

a. Saçma. Sepsete satmaq – Çene çalmak, gevezelik yapmak.

sepsetichi

a.u. Çenebaz, boşboğaz.

sepsetichilik

a.u. Gevezeük, saçmalık.

septürmek

(sepmek'ten) Serptirmek, saçtırmak.

ser

(ölçü birimi) 35 grama eşit ağırlık birimi.

sera

a. Köy, tarım bölgesi.

seraliq

a.u. Köylü, çiftçi.

serap

a. Serap.

serapxana

a.f. Sarraf dükkanı.

serasimlanmaq

Şaşkın bir hale gelmek.

serdar

f. Başbuğ, başkomutan 2. Önder, rehber.

serdarliq

f.u. Başbuğuluk, önderlik.

sere

Trük, şaşırtıcı hüner.

seremchan

f. Düzenli, donatılmış, hazırlıklı, emin.

seremchanlash

f.u. Düzenleme, emin hale getirme, donatma.

seremchanlimaq

f.u. Düzenlemek, emin hale getirmek, donatmak.

seremchanliq

f.u. Muntazam, Özenli, itinalı.

seremchansiz

f.u. Düzensiz, hazırlıksız, dağınık, güvensiz.

seremchansizliq

f.u. Düzensizlik, hazırlıksız olma, dağınıklık, güvensizlik.

seremjan

f. Demirbaş, avandanlık. Öy seremjanliri – Ev takımları.

seren'ge

f. bk. serengge.

serengge

f. Kibrit. Serengge yaqmaq – Kibrit yakmak. Serengge qépi – Kibrit kutusu.

sergek

Uyanık, gözü açık. Sergek bolmaq – Uyanık olmak. Sergek uyqu – Çabuk uyanan uyku.

sergeklenmek

Titikte olmak; uyanık, kuşkulu.

sergeklik

Uyanıklık.

sergende

f. bk. sergerdan.

sergendilik

f.u. bk. sergerdanliq.

sergerdan

f. Serseri, avare, sefil, memleket memleket gezen.

sergerdanliq

f.u. Serserilik, avarelik, sefillik, memleket memleket gezme hali.

sergeshte

f. bk. sergerdan.

sergez

f. Basma kumaş.

sergimek

Kendini iyi hissetmek, hafiflemek, rahatlamak.

sergüzesht

f. Macera, serüven, baştan geçen.

serichi

a.u. Büyücü, sihirbaz.

seriger

a.f. Büyücü, sihirbaz.

serigerlik

a.f.u. Büyücülük, sihirbazlık. Serigerlik qilmaq – Büyücülük yapmak.

serimes

Yumuşak, mülayim 2. İhtiyat ".

serimeslik

Yumuşaklık, mülayimlik 2. İhtiyatsizlik.

seripay

Sağlama, temin etme, seripay yVermek teminat vermek.

serkar

f. tar. Yönetmen, idareci, başkan.

serkarliq

f.u. Komutanlık.

serkatip

f.a. tar. Sekreter, katip, yazıcı.

serkatipliq

f.a.u. Sekreterlik, katiplik, yazıcılık.

serke

Enenmiş teke.

serkerde

f. Komutan, başbuğu.

serkesh

f. Boyun eğmez, itaatsiz, dik başlı.

serkeshlik

f.u. İtaatsizlik, serkeşlik, söz dinlememe hali.

serlewhe

f.a. Serlevha, başlık. Serlewhe qoymaq – Başlık koymak.

sermaye

f. Sermaye.

sermayidar

f. Sermayedar, sermayeli.

sermayidarliq

f.u. Sermayeli olma hali.

sermayisiz

f.u. Sermayesiz.

serp

I a. Sarf, harcama, masraf. Serp qilmaq – Sarfetmek, harcamak. II a. 1. Etimoloji 2. Morfoloji.

serpeycheng

f.u. Çıplak, yalınayak.

serpistan

Bir tür yerli ilaç.

serplenmek

a.u. Masraflanmak.

serplimek

a.u. Sarfetmek.

serrap

I a. Sarraf. II ağ. Banyo, hamam; bk. moncha.

sersan

f. Şaşkın, sersem. Sersan bolmaq – Şaşkın bir hale gelmek.

sersan'gerchilik

f.u. Sıkıntı, can sıkıcı.

sersanchiliq

f.u. Şaşkınlık.

sersanliq

f.u. Şaşkınlık, sersem.

sersap

Sersap salmaq – İzlemek, gözetlemek.

serw

bot. Servi ağacı 2. mec. Güzel boylu.

serwaz

f. Savaşçı, asker.

serwinaz

f. Güzel. Ashqi serwinazim – Sevgilim.

serxane

f. Baş, uç.

serxush

f. Sarhoş.

serxushlanmaq

f.u. Serhuşlanmak.

serxushlunush

Serhuşlanma.

serxushluq

Serhuşluk.

seskendürmek

Tiksindirmek, iğrendirmek, bıktırmak.

seskendürüsh

Tiksindirme, iğrendirme, bıktırma.

seskenmek

Tiksinmek, iğrenmek, bıkmak, irkilmek.

seskinish

Tiksinme, iğrenme, bıkma, irkilme.

set

Çirkin, yakışıksız. Set adem – Çirkin adam. Set qilmaq – Çirkinleştirmek.

setin

r. Saten.

setleshmek

Çirkinleşmek.

setlik

Çirkinlik.

setqiliq

Huysuz, kötü huylu. Setqiliq adem – Huysuz adam.

sewap

I a. bk. sewep. II ağ. Banyo; bk. moncha.

seware

f. kit. Atlı, binicilik.

sewebi

a.u. Sebebi.

sewebiyat

a. Sebebiyet.

sewep

a. Sebep, neden. Buninggha men sewep boldum – Buna ben sebep oldum. Sewebi néme? – Sebebi ne? Sewep körsetmek – Sebebini söylemek. Mushu seweptin – Bu sebeple. Sewep qilsa séwette su toxtaydu – d. Emek sarfedilirse sepette su durur.

sewepchi

a.u. Sebep olan, amil, yapan, fail, işleyen. Jangjalning sewepchisi – Kavganın faili. Buninggha men sewepchi boldum – Buna ben sebep oldum.

sewepkar

a.f. Fail, işleyen, amil.

seweplik

a.u. Sebepli, sebebi olan.

sewepsiz

a.u. Sebepsiz. Sewepsiz ishqa chiqmighuchi – Bir sebebi olmadan işbaşı yapmayan. Sewepsiz ishqa kelmeslik – Bir sebebi olmadan işe gelmezlik.

sewepsizlik

a.u. Sebepsizlik; bir sebebi olmama hali.

sewiye

a. Seviye.

sewiyilik

a.u. Seviyeli. Yuqiri sewiyilik – Yukarı seviyeli.

sewr

I a. Sabır. Sewr qilmaq – Sabretmek. Bir az sewr qiling – Biraz sabredin. II a. astr. Boğa; gök küresinde kuşak biçiminde bir alan.

sewr-taqet

a. Sabır ve takat.

sewri

a. bk. sewr.

sewrlik

a.u. Sabırlı.

sewrsiz

a.u. Sabırsız.

sewrsizlenmek

a.u. Sabırsızlanmak.

sewrsizlik

a.u. Sabırsızlık.

sewrsizlinish

a.u. Sabırsızlanma.

sewze

f. 1. Sebze 2. Havuç.

sewzireng

f. Turuncu, portakal rengi.

sewzirenglik

f.u. Portakal renginde.

sewziwat

f. Yeşillik, göveri.

sey

ç. Sebze. Sey bolmaydu – mec. Çok az; hiçbir şey.

seyil

f. Gezinme, gezinti.

seyir

a. Gezme, gezinti, seyir.

seyirga

f. Gezme yeri, gezilen yer.

seyjingting

ç. Maliye Bakanlığı.

seyle

f. Gezme, gezinti, şenlik.

seyna

ağ. Avlu; bk. hoyla.

seynek

I t. Dolama, et yaran, yarmaca. II ağ. bk. serkesh.

seypung

ç. Terzi.

seypungchiliq

ç.u. Terzi işi, terzilik, dikiş işi.

seyse

ç. Vazife, yüküm, mükellefiyet. Seyse üchün dep chüshken otun sélighi – Vazife olarak alman odun vergisi.

seyshenbe

f. Salı.

seywengze

Ç; Sebze tarlası. Seywengzengde ünüptu, aq chamghur, qizil chamghur – Sebze tarlanda koksalmış ak turp, kızıl turp.

seywengzilik

ç.u. Sebze tarlası; bk. köktatchiliq.

seyxane

ç.f. Kışta sebzelerin saklandığı yer; Donmaması için sebzelerin konulduğu özel ev.

seyyad

a. Avcı.

seyyar

a. Seyyar, gezgin. Seyyar truppa – Seyyar turuppu.

seyyare

a. Gezegen, seyyare. Seyyare sistémi – Güneş manzumesi; güneşin etrafındaki gezegenler.

seyza

ç. Elek.

sezdürmek

(sezmek'ten) Sezdirmek, hissettirmek, hafif surette duyurmak.

sezdürüsh

Sezdirme, hissettirme, hafif surette duyurma.

sezgü

Sezgi.

sezgüch

Hassas, alıngan.

sezgüchlük

Hassaslık, alınganlık.

sezgün

ağ. bk. sezgür.

sezgür

Uyanık, basiretli, keskin zeka.

sezgürlük

Uyanıklık, basiretlilik, keskin zekalılık. Siyasiy sezgürlük – Siyasî basiretlilik.

sezgüsiz

Basiretsiz 2. Duygusuz.

sezgüsizlik

Basiretsizlik 2. Duygusuzluk.

sezmek

Sezmek. Aldin sezmek – Önceden sezmek. Sézip qalmaq – Sezmek. Könglüm sezdi – Hissettim.

Shahname–shüwe

[ Previous ] [ Next ]

Shahname

f. Şahname.

Shwéytsariye

İsviçre.

sha

Donakalmışlık. Sha bolmaq – Dona kalmak.

shaban

a. bk. sheban.

shad

Memnun, sevinçli, neşeli. Shad etmek – Memnun etmek, sevindirmek. Shad bolmaq – Sevinmek.

shad-xuram

f. Neşeli, sevinçli, memnun. Shad-xuram yashimaq – Neşeli yaşamak.

shada

Pamuk sapı.

shadapachaq

Sırık gibi, ince bacaklı.

shadiyane

Neşeli, sevinçli, memnun.

shadlandurmaq

Neşelendirmek.

shadlanmaq

Neşelenmek, sevinmek, memnun olmak.

shadliq

Neşelilik.

shadman

f. Neşeli, sevinçli, memnun. Shadman bolmaq – Neşeli olmak, sevinmek.

shadmanliq

f.u. Neşelilik.

shagha

tar. Vali, bölge sorumlusu.

shagirt

f. Öğrenci, şagirt.

shagirtliq

f.u. Öğrencilik, şagirtlik.

shah

f. Şah.

shahadet

a. Şahadet. Shahadet bermek – Şahit olmak. Shahadet barmighi – Şahadet parmağı.

shahadetname

Şahadetname.

shahane

f. Şahane.

shahinshah

f. Şahinşah, şahlar şahı.

shahinshahliq

Şahinşahlık.

shahit

I a. Şahit. Shahit bolmaq – Şahit olmak. II a. Şahit.

shahitlik

a.u. Şahitlik.

shahitliq

a.u. Şahitlik. Shahitliq qilmaq – Şahitlik yapmak.

shahliq

f.u. Şahlık. Uning shahliq dewride – Onun şahlık devrinde.

shahmatchi

f.u. Satranççı.

shahmet

f. Şahmat, satranç. Shahmat oynimaq – Satranç oynamak.

shahzade

f. Şahzade. Shahzadixan – f.u. Prenses.

shair

a. Şair.

shairane

a.f. Şairane, şairce.

shaire

a. Şair kadın.

shairlik

Şairlik. Shairlik qilmaq – Şairlik yapmak.

shakal

Deri, kabuk (-ğu). Tuxum shakili – Yumurta kabuğu.

shakalliq

Kabuk yeri; kabuklu; kabukluk.

shakarap

bk. shakirap.

shakilat

r. Çikolata.

shakirap

f. Fazla tuzlu; tuzlu.

shal

I f. Çeltik. Shal axlimaq – Çeltik kabuğunu ayıklamak. II Sahtiyan, maroken. III Tahta, levha. IV r. Şal. V Paralitik, inmeli.

shala

Tükürük, salya.

shalang

Seyrek, koyu olmayan. Shalang chach – Seyrek saç. Shalang uchraydghan nerse – Seyrek karşılaşılan nesne; Nadir bulunan şey.

shalang-shalang

Zaman zaman, ara sıra, vakit buldukça.

shalanglanmaq

Seyrekleşmek.

shalanglash

Seyrekleşme.

shalanglashmaq

Seyrekleşmek. Hawaning shalanglashqan haliti – Havanın seyrekleşmiş hali.

shalanglashturmaq

(shalanglashmaq'tan) Seyrekleştirmek.

shalanglashturush

Seyreklmeştirme.

shalanglatmaq

(shalanglimaq'tan) Seyrekletmek.

shalanglimaq

Seyreklemek.

shalanglinish

Seyrekleşme.

shalangliq

Seyreklik.

shalanglishish

Seyrekleşme.

shalanglitish

Seyrekletme, seyrekleştirme.

shalaplimaq

Şapır şapır yemek.

shalaq

bk. shallaq.

shalaqlash

Vurulma, çarpılma, çalkalanma.

shalaqlatmaq

(shalaqlimaq'tan) Vurmak, çarpmak, çalkalandırmak.

shalaqlimaq

Vurulmak, çarpılmak, çalkalanmak.

shalaqliq

Özensizlik, itinasızlık, ihmalkarlık.

shalaqlitish

Vurma, çarpma, çalkalandmna.

shalaqqide

Pat diye. Shalaqqide yiqilmaq – Pat diye düşmek.

shalash

I bk. shalimaq. II bk. shalimaq II.

shalche

Patika.

shaldam

Salyası akmak.

shaldama

Göğüslük; bebek göğüslüğü.

shaldap

Tef; bk. dap.

shaldiraq

Çıngıraklı. Shaldiraq yilan – Çıngıraklı yılan.

shaldirlash

Hışırdama.

shaldirlatmaq

(shaldirlimaq'tan) Hışırdatmak.

shaldirlimaq

Hışırdamak.

shaldirlitish

Hışırdatma.

shalgham

Şalgam.

shalghut

Melez, karışık.

shalghutlashmaq

Melezleşmek.

shalghutlashtunnaq

Melezleştirmek.

shalghutlashturush

Melezleştirme.

shalghutlishish

Melezleşme.

shalghutsiz

Kanşık olmayan, saf.

shali

f. Çeltik; bk. shal.

shalimaq

I Hayatta kalmak, sağ kalmak. II Baharat koymak.

shallaq

Yaygaracı, gürültücü 2. Çapkın, hovada 3. Özensiz, ihmalkar 4. Kirli.

shallaqliq

Yaygaracılık 2. Özensizlik.

shalliq

Pirinç tarlası, pirinçlik.

shaltaq

Pis, çamur.

shaltaqliq

Pislik.

shalwaq

Tükürük, salya.

shalwur

Şalvar, geniş pantalon.

shalzar

f. Pirinç tarlası, pirinçlik.

sham

I A Mum. May sham – Yağ mum. Sham öchüp qaldi – Mum söndü. II f. Akşam. Sham namazi – Akşam namazı.

shama

Çay posası.

shamal

a. Rüzgar, yel. Shamal soqti – Rüzgar esti. Shamal chiqti – Yel esmeye başladı.

shamaldimaq

a.u. bk. shamallimaq.

shamaldirimaq

a.u. Havalanmak.

shamaldurghuch

a.u. Kompresör. Bir at küchi quwwitige ége shamaldurghuch – Bir at gücüne sahip kompresör.

shamallanmaq

a.u. Havalanmak.

shamallash

a.u. 1. Soğuk alma 2. Havalanma.

shamallatmaq

(shamallimaq'tan) Havalandırmak.

shamallimaq

a.u. 1. Soğuk almak 2. Havalanmak.

shamallinish

a.u. Havalanma.

shamalliq

a.u. Rüzgarlı, yelli.

shamallitish

a.u. Havalandırma.

shamalsiz

a.u. Rüzgarsız, yeisiz.

shamalsizliq

a.u. Rüzgarsızlık, yelsizlik.

shamchi

a.u. Zanaatçı, esnaf.

shamchiraq

a.u. Mum, şamdan.

shamdal

a.f. bk. shamdan.

shamdan

a.f. Şamdan.

shamdighay

Vurucu, davulcu.

shamdighayliq

Vuruculuk, davulculuk.

shamparaq

Toprak vergisi.

shamyane

f. tar. Çadır, otak.

shan

a. Şan.

shan-sherep

Şan ve şeref. Qehrimanlirimizgha shan-sherepler bolsun! – Kahramanlarımıza şan ve şerefler olsun!

shangxo

ç. Şaka. Shangxo qilmaq – Şaka etmek.

shangxochi

ç.u. Şakacı.

shangzung

ç. tar. Başçavuş.

shanliq

a.u. Şanlı. Shanliq armiyimiz – Şanlı ordumuz.

shap

I Salkım. Shap burut – Salkım bıyık. Shap üzüm – Salkım üzüm. II Hançer, kama.

shapaltaxlash

bk. kachatlash.

shapaq

I Kabuk, meyve kabuğu. II bk. börk.

shapashang

Jonglör, hokkabaz.

shapilaq

Sille, tokat. Shapilaq urmaq – Tokat vurmak. Shapilaq yémek – Tokat yemek.

shapilaqlash

Tokatlama.

shapilaqlatmaq

(shapilaqlimaq'tan) Tokat vurdurmak, tokatlatmak.

shapilaqlimaq

Tokatlamak.

shapildash

bk. shapildimaq.

shapildatmaq

(shapildimaq'tan) Şapır şapır yemek. Shapilditip yémek – Şapır şapır yemek.

shapildimaq

Şapır şapır yemek.

shappida

Aniden, bir anda, kaşla göz arasında, şıp diye, göz açıp kapatana kadar. Shappida bérip kel – Şıp diye git gel.

shaptek

At qulaqlirini shaptek qildi – At kulaklarını dikti.

shaptul

f. Şeftali.

shaptula

f. Bak shaptul.

shaqal

ağ. bk. shakal.

shaqla

Şak diye vuruş.

shaqqida

Hemen, anında.

shar

r. Küre, yuvarlak. Yer shari – Yer küresi.

shar-shur

Hışırtı, şıkırtı. Shar-shur qilmaq – Şıkırdatmak, hışırdatmak.

sharap

a. Şarap. Haraq-sharap – Rakı ve şarap.

sharapet

a. Asillik, mertlik, şeref.

sharapetsiz

a.u. Şerefsiz, asil olmayan.

sharapetsizlik

a.u. Şerefsizlik, asilsizlik.

sharapxor

a.f. İçici, alkolik.

sharapxorluq

a.f.u. İçicilik, alkoliklik.

sharaq

Hışırtı, şıkırtı.

sharaq-shuruq

Hışırtı şıkırtı.

sharaqlash

Şıkırdama, hışırdama.

sharaqlatmaq

(sharaqlimaq'tan) Hışırdatmak, şıkırdatmak.

sharaqlimaq

Şıkırdamak, hışırdamak.

sharaqlitish

Hışırdatma, şıkırdatma.

sharax

Hışırtı, fışırtı.

sharax-shurux

Gürültü, velvele.

sharaxlash

Hışırdama.

sharaxlatmaq

(sharaxlimaq'tan) Ses çıkartmak, gürültü yapmak.

sharaxlimaq

Hışırdamak. Derexning yopurmaqliri sharaxlap turadu – Ağaç yaprakları hışırdıyor.

sharaxlitish

Ses çıkartma, gürültü yapma.

sharayit

a. Şart, koşul, ortam. Sharayit tughdurmaq – Oygun ortam yaratmak.

sharillimaq

Şarıldamak; şanl şarıl akmak.

sharqildash

Çatırdama, şakırdama.

sharqildimaq

Çatırdamak, şakırdamak.

sharqiram

Şelale.

sharqiraq

Gürültülü, şıkırtılı.

sharqirash

Şakırdama, gürüldeme.

sharqiratma

Şelale; bk. sharqiram.

sharqiratmaq

(sharqirimaq'tan) Gürüldetmek, şıkırdatmak.

sharqirimaq

Şakırdamak, gürüldemek. Sharqirap aqqan deryalar – Gürül gürül akan nehirler.

sharqiritish

Gürüldetme, şıkırdatma.

sharqun

ağ. bk. sharqiratmaq.

sharsiman

Küresel, yuvarlak biçiminde.

shart

takl. Çatırtı, çıtırtı. Yaghach shart étip ikkige bölündi – Ağaç çat diye ikiye bölündü.

shartta

Sertçe, şiddetle, hemen, derhal. U béshini sharttida kesip tashlidi – O başını hemen kesiverdi.

shashmaq

Acele etmek, telaşlanmak, şaşırmak.

shashmay-pishmay

Şaşırmadan, acele etmeden.

shashqan

bk. chashqan.

shashqaq

Telaşlı, endişeli; bk. shashqilaq.

shashqaqliq

Telaşlılık, endişelilik.

shashqilaq

Telaşlı, endişeli; bk. shashqaq.

shashqilaqliq

Telaşlılık, endişelilik; bk. shashqaqliq.

shashqin

Acele, acil.

shashqinliq

Telaşlılık, endişelilik.

shashturmaq

Acele ettirmek, sıkıştırmak.

shat

f. bk. shad.

shatiwar

f.u. El tezgahı ile dokulan kumaş.

shatiwe

ağ. bk. shatiwar.

shatlanmaq

f.u. bk. shadlanmaq.

shatut

I f. Dut ağacı. II zool. Papağan.

shatérek

f.u. Piramidal söğüt.

shawjyang

ç. Müdür, okul müdürü.

shawqun

Gürültü, yaygara. Shawqun kötermek – Yaygara etmek.

shawqun-süren

Gürültü, yaygara.

shawqunchi

Yaygaracı, gürültücü.

shawqunlashmaq

Müşterek gürültü yapmak.

shawqunluq

Gürültülü, debdebeli.

shawshyaw

ç. Binbaşı; bk. mayor.

shax

f. Dal, budak, salkım, kol.

shaxar

Potas.

shaxarimaq

Dallanmak, budak sürmek.

shaxarliq

Alkalik. Shaxarliq su – Alkalik su.

shaxinek

ağ. bk. oymaq.

shaxlanmaq

Dallanmak, budaklanmak, salkımlanmak.

shaxlash

Dallanma, budaklanma.

shaxlimaq

Dallanmak, budaklanmak.

shaxliq

Dallı, budaklı, salkımh.

shaxsiz

f.u. Dalsız, budaksız.

shayatun

ağ. bk. seyyare.

shayi

f. İpek kumaş.

shaytan

a. bk. sheytan.

she

f. bk. sheher.

sheban

a. Şaban.

shebha

Fıkra.

shebnem

f. Çiy. Shebnem chüshti – Çiy düştü. Shebnem kötürüldi – Çiy kalktı.

shebnemlik

f.u. Çiy düşme hali, çiy olma hali. Shebnemlik otlaq – Çiy düşmüş çayır.

shednem

f. bk. shebnem.

shehadet

a. bk. shahadet.

shehadetname

a.f. bk. shahadetname.

sheher

f. Şehir, kent.

sheherche

f. Şehirce, küçük kent.

sheherdash

f.u. Hemşehri, hemşeri.

sheherdashliq

f.u. Hemşerilik.

sheherlik

f.u. Şehirli.

shehla

a. Shehla köz – Büyük güzel göz; ceylan göz.

shehwet

Şehvet, şiddetli arzu.

shehwetlik

a.u. Şehvetli, kösnülü, cinsel ihtiraslı.

shehwetperest

a.f. Şehvetli, cinsel ihtiraslı.

shehwetperestlik

a.f.u. Şehvet, şehvetlilik, kösnü.

shek

a. Şüphe, vesvese. Hichqandaq shek yoq – Şüphesiz, şüphe götürmez.

shek-shübhe

a. Şüphe. Shek-shübhe yoq – Şüphesiz, kesin.

shekil

a. Şekil, biçim.

shekildash

a.u. Eşsesli, sesteş. Shekildash sözler – Eşsesli kelimeler.

shekildashliq

a.u. Eşseslilik, sesteşlik.

shekillendürmek

Biçimlendirmek, şekillendirmek, bir şekle sokmak.

shekillendürüsh

Şekillendiriş, şekillendirme, biçimlendirme.

shekillenmek

a.u. Şekillenmek, biçimlenmek.

shekillesh

a.u. Şekle sokma, biçimlendirme.

shekillimek

Şekle sokmak, biçimlendirmek.

shekillinish

Şekillenme, biçimlenme.

shekilsiz

a.u. Şekilsiz, biçimsiz.

shekilsizlik

a.u. Şekilsizlik, biçimsizlik.

shekilwaz

a.f. Şekilci, formalist.

shekilwazliq

a.f.u. Şekilcilik, formalistlik.

shekl

a. bk. shekil.

sheklenmek

a.u. Şüphe etmek, şüphelenmek. Men uningdin sheklinimen – Ben ondan şüpheleniyorum.

sheklik

a.u. Şüpheli.

sheklinish

a.u. Şüphe etme, şüphelenme.

sheksiz

a.u. Mutlak, tam, şüphesiz.

sheksizlik

a.u. Mutlaklık, pürüzsüz olarak, eksiksizlik.

sheldem

f. Çiy; bk. shebnem.

shelper

ağ. Kızıl, kırmızı. Shelper reng – Kırmızı renk.

shembe

I f. bk. shenbe. II Belge, işaret. Shembe qilmaq – İşaret etmek.

shemdan

a.f. bk. shamdan.

shemlem

f. ağ. bk. shebnem.

shems

a. Güneş.

shemshat

bot. Şimşir.

shemsher

f. Kılıç.

shen

a. Şan, şeref. Séning sheningge – Senin şerefine. Ademgerchilik shenige héch tnghri kelmeydu – İnsanlık şerefine hiç yakışmaz.

shen'gen

I ç. Kaymakam. II ç. Hakim.

shenbe

f. Cumartesi.

shenbilik

f. u. Cumartesi için.

shepe

Belge, işaret. Shepe bermek – İşaret etmek.

shepeq

a. Güneş batarken ufuktaki kızıllık.

shepereng

f. zool. Yarasa.

shepirek

Zayıf, cılız, boş.

shepqet

a. Şefkat, acımak. Shepqet qiling – Acıyın.

shepqetlik

a.u. Şefkatli, acıyan.

shepqetsiz

a.u. Şefkatsiz, acımasız.

shepqetsizlik

a.u. Şefkatsizlik, acımasızlık.

shepshek

Geveze, çenebaz, boşboğaz. Shepshek adem – Geveze adam.

sheqiqe

ağ. Yarımca, migren.

sher

f. bk. sheher.

sherap

a. bk. sharap.

sherbet

a. Şerbet.

sherbetlik

a.u. Tatlı, şekerli.

sherep

a. Şeref. Shan-sherepler bolsun! – Şan ve şerefler olsun!

shereplik

a.u. Şerefli.

sherepsiz

a.u. Şerefsiz.

sherepsizlik

Şerefsizlik.

sheret

a. İşaret, belge. Sheret qilmaq – İşaret etmek.

sherh

a. Şerh, izah.

sherhlenmek

a.u. Şerhlenmek, izahlanmak.

sherhlesh

a.u. Şerhleme, izah etme.

sherhlimek

a.u. Şerhlemek, izah etmek.

sherhlinish

a.u. Şerhlenme, izah edilme.

sheriet

a. Şeriat.

sherik

a. Ortak, şerik.

shermende

f. Utandırmak, ayıplamak, yüzünü kızartmak. Shermende bolmaq – Yüzü kızarmak, ayıplanmak.

shermendichilik

f.u. Yüzkarası, utandırıcı, ayıp.

shermet

Yaman, yiğit, cesur, çapkın.

sherq

a. Doğu. Ottura Sherq – Orta Doğu. Uzaq Sherq – Uzak Doğu. Yéqin Sherq – Yakın Doğu. Sherq Tilliri Instituti – Doğu Dilleri Enstitüsü. Sherq xelqliri – Doğu halkları.

sherqi-jenubiy

Güney doğu.

sherqi-jenup

Güney doğu.

sherqi-shimal

Kuzey doğu.

sherqi-shimaliy

Kuzey doğu.

sherqiy

a. Doğuya ait, doğu.

sherqliq

a.u. Doğulu.

sherqshunas

Şerkşunas, şarkiyatçı, müsteşrik.

sherqshunasliq

Müsteşriklik. Sherqshunasliq Instituti – Müsteşriklik Enstitüsü; Şarkiyat Enstitüsü, Doğu Bilimleri Enstitüsü.

shert

a. Şart. Shert qoymaq – Şart koymak. Kélishing shert – Gelmen şart. Shert péil – Şart fiil.

shert-sharayit

a. Ortam, durum, vaziyet, şartlar.

shertleshmek

a.u. Sözleşmek, anlaşmak, şartlaşmak.

shertlik

a.u. Şartlı.

shertlishish

Sözleşme, anlaşma.

shertname

Antlaşma, anlaşma. Shertname tüzmek – Anlaşma yapmak.

shertsiz

a.u. Şartsız. Shertsiz teslim – Şartsız teslim.

sherwet

a. bk. sherbet.

shetrenj

f. Satranç.

shewket

a. Şevket.

shewketlik

a.u. Şevketli.

shewksiz

a.u. Gevşek, uyuşuk, aldırmaz.

shewksizlik

a.u. Gevşeklik, uyuşukluk, aldırmazlık.

shewq

a. Gönül akması, merak.

shewqlendürmek

a.u. Meraklandırmak.

shewqlendürüsh

a.u. Meraklandırma.

shewqlenmek

a.u. Meraklanmak.

shewqli

a.u. Meraklı.

shewqlinish

a.u. Meraklanma, meraklanış.

shewwal

a. Şevval.

shexs

a. Şahıs. Birinchi shexs – Birinci şahıs.

shexsen

a. Şahsen.

shexsiy

a. Şahsî, özel. Shexsiy mülük – Özel mülk.

shexsiyet

a. Şahsiyet, kişilik.

shexsiyetchi

a.u. Bireyci, bencil, egoist.

shexsiyetchilik

a.u. Bireycilik.

shexsiyetperest

a.f. Bireycilik, bireyci.

shexsiyetperestlik

a.f.u. Bireycilik.

sheyda

f. Sevgi, aşık, tutkun, gönül vermiş. Sheyda bolmaq – Aşık olmak, gönlünü kaptırmak.

sheydaliq

f.u. Aşıklık, tutkunluk, aşık olma.

sheyge

ağ. bk. shu yerge.

sheytan

a. Şeytan. Sheytan harwisi – Bisiklet.

sheytanchaq

Bisiklet.

sheytanlanmaq

a.u. Hile yapmak, kurnazlık etmek.

sheytanlinish

a.u. Hile yapma, kurnazlık etme.

sheytanliq

a.u. Şeytanlık, hile. Sheytanliq qilmaq – Şeytanlık etmek.

sheyx

a. Şeyh.

sheyxliq

a.u. Şeyhlik.

sheyxul'islam

a. Şeyhülislam.

shiar

a. bk. shuar.

shiblit

r. Ayakkabı.

shiddet

a. Şiddet. Shiddet bilen – Şiddet ile.

shiddetlenmek

a.u. Şiddetlenmek.

shiddetlik

a.u. Şiddetli.

shiddetlinish

a.u. Şiddetlenme.

shie

a. din. Şii.

shifen

ç. Pedagoji, eğitim bilimi. Shifen shöyen – Eğitim fakültesi.

shijaet

a. Cesaret, yüreklilik.

shijaetlik

a.u. Cesur, cesaretli, yürekli.

shikar

Av, avlanma. Shikarga chiqmaq – Ava çıkmak.

shikayet

a. Şikayet. Shikayet qilmaq – Şikayet etmek.

shikayetchi

a.u. Şikayetçi.

shike

bk. shéker.

shikel

ağ. bk. kishen.

shilash

ç.u. Karıştırma.

shildir

Taklidî ses. Shildir etmek – Hışırdatmak, hışıldamak, fışırdamak.

shildir-shildir

takl. Sürekli şırıltı, sürekli fışırtı. Yopurmaqlar shildir-shildir qilidu – Yapraklar sürekli fışırtı yapıyor.

shildirlatmaq

(shildirlimaq'tan) Şarıldatmak, fışırdatmak.

shildirlimaq

Çınlamak, tınlamak, şangırdamak, şingırdamak.

shildirlitish

Şıkırdatma, tıngırdatma, şıngırdatma.

shildishap

ağ. bk. kirlik.

shildurmaq

Soydurmak, sıyırtmak.

shildurtmaq

Soydurtmak, sıyırttırmak.

shildurtush

Soydurtma, sıyırttırma.

shildurush

Soydurma, sıyırtma.

shiligey

ağ. bk. shaldama.

shilim

I 1. Sümük 2. Undan yapılmış yapıştırıcı. II Yosun.

shilimaq

ç.u. Karıştırmak.

shilimlash

Yapıştıncı sürme.

shilimlimaq

Yapıştıncı sürmek.

shilimshiq

Sümük.

shilimshiqlanmaq

Sümük hale gelmek.

shilish

Soyma, sıyırma.

shilk-shilk

takl. Şak şak.

shillash

ağ. bk. showa.

shille

I ağ. bk. geden. II ağ. bk. patan.

shilmaq

Soymak, sıyırmak.

shilq

takl. Şak şak. Shilq etmek – Şak şak vurmak.

shilt

takl. shilt etmek Şıkırdamak, şıngırdamak.

shiltimek

Sallamak.

shiltish

Sallama.

shilupshap

ağ. bk. palaz.

shilwe

Lapa, bulamaç.

shilwigürüch

bk. shilwe.

shim

Pantolon.

shimal

a. Kuzey.

shimali-gherp

a. Kuzey batı.

shimali-sherq

a. Kuzey doğu.

shimaylanmaq

Sıvanmak.

shimes

ağ. bk. eltire.

shimishke

r. Çekirdek; ayçiçeği çekirdeği.

shina

Takoz.

shinaq

ağ. bk. sinaq.

shine

ağ. bk. shirne.

shing

ç. Ölçü birimi, küçük sandıkla yapılan hecim ölçüsü. Tahıl ölçüsünde kullanılır.

shingli

ç. Bagaj, yük.

shintaymaq

Ucu çıkmak, dışarı fırlamak, dikilip durmak.

shinxey

ç. Shinxey inqilabi – Milliyetçi Çin Cumhuriyeti'nin kuruluşuna yol açan 1911 Çin Devrimi.

ship

ağ. bk. yip.

shipa

a. Şifa. Shipa bermek – Şifa vermek. Shipa tapmaq – Şifa bulmak.

shipalanmaq

a.u. İyileşmek, sıhhati düzelmek.

shipalinish

İyileşme, sıhhati düzelme.

shipaliq

Şifalı, şifalık, şifa veren. Shipaliq su – Şifalı su.

shipang

ç. Paviyon.

shipanglash

Sallanma.

shipanglatmaq

(shipanglimaq'tan) Sallamak.

shipanglimaq

Sallanmak.

shipaxana

a.f. Hastahane.

shiperek

zool. bk. shepereng.

shipildash

Hışırdama, hışıldama, fışırdama.

shipildatmaq

(shipildimaq'tan) Hışırdatmak, hışıldatmak, fışırdatmak.

shipildimaq

Hışırdamak, hışıldamak, fışırdamak.

shipilditish

Hışırdatma, hışıldatma, fışırdatma.

shipingshitish

Sallama.

shipingshitmaq

Sallamak.

shipirlash

Fısıltı, fışırtı, hışırtı.

shipirlimaq

Fısıldamak, fışırdamak.

shir

f. zool. Arıslan. Shirdek – Arıslan gibi.

shiraq

Bacak. Bash-shiraq – Baş ve bacak.

shirchay

Sütlü çay.

shirdak

Hayvanların altına serilen saman.

shire

I Deri, kösele. II f. Özsu, usare.

shirelenmek

f.u. Olgunlaşmak, tanelenmek.

shirem

Shirem jeddi – Uzak akraba.

shirildaq

Ufak tefek, önemsiz.

shirildimaq

Şırıldamak.

shirilik

f.u. Tatlı, şekerli.

shirilimek

f.u. Şekerli hale getirmek.

shirilinish

f.u. Olgunlaşma, tanelenme.

shirimaq

Dikmek. Yotqan shirimaq – Yorgan dikmek.

shirin

f. Şirin, tatlı. Shirin söz – Tatlı söz. Shirin sözlük – Tatlı sözlü.

shirinlik

f.u. Tatlılık.

shirinxor

f. Tatlıya düşkün.

shiriq

Dikişli. Shiriq chapan – Dikişli palto.

shiriqlimaq

Uzaklardan duyulan ses, kuytu.

shirish

Dikme, dikiş.

shirket

a. Şirket. Soda shirkiti – Ticaret şirketi. Sanaet shirkiti – Sanayi şirketi.

shirketchilik

a.u. Ortaklık hali. Dölet bilen xususiler shirketchiligi – Devlet ve özel kişiler ortaklığı.

shirkeyip

f.a. Çok neşeli.

shirne

Balözü, nektar. Üzüm shirnisi – Üzüm balözü.

shirtildaq

Çatırtı, patırtı.

shirtildatmaq

(shirtildimaq'tan) Cıvıldatmak, cırcır ettirmek, çatırdatmak.

shirtildimaq

Çatırdamak.

shiteyze

ç. Sahne, varyete.

shiwir

Fısıltı, fısıldama.

shiwir-shiwir

Fısıltı. Shiwir-shiwir sözleshmek – Fısıldaşmak.

shiwirghan

Kar fırtınası.

shiwirghanliq

Fırtınalı. Shiwirghanliq soghuq – Fırtınalı soğuk.

shiwirlash

Fısıldama.

shiwirlashmaq

Fısıldaşmak.

shiwirlimaq

Fısıldamak.

shiwirlishish

Fısıldaşma.

shix

Surat.

shodaymaq

Dimdik durmak, çıkmak, dışarı fırlamak, ucu çıkmak.

shoduyush

Dimdik durma, çıkış, dışarı fırlama, ucu çıkma.

shofang

ç. bk. shopang.

shoköl

ağ. bk. arishang.

shola

I bk. shoyla. II Kızıltı, ışık. Künning – Şolisi güneş ışığı.

sholaq

ağ. bk. shortang ve shorluq II.

sholugh

ağ. bk. shorluq.

sholuq

ağ. bk. shorluq.

shondaq

ağ. bk. shundaq.

shopang

ç. Rakı fabrikası.

shopqa

ağ. bk. zenjiwil.

shopur

r. Şoför.

shoq

f. bk. shox.

shor

I f. Tuzlak arazi. II Dert, bela, felâket, müsibet, afet, kaza. Özemning shorum – Kendi derdim. Shor manglay – Bedbaht, zavallı, talihsiz, şanssız. Shorum qurudi – Şansımı kaybettim. Shorung kursun! – Bedbaht! zavallı! Shorung qurghur! – Bedbaht! zavallı!

shora

Geçme, geçid.

shoralmaq

Emilmek.

shorash

Emme, içine çekme.

shoratmaq

(shorimaq'tan) Emdirmek.

shoratquzmaq

bk. shoratmaq.

shorighuchi

Emen, içine çeken. Qan shorighuchi – Kan içici, kan emen, gaddar, hunhar.

shorimaq

Emmek, içine çekmek.

shorlang

Tuzlak arazi.

shorlaq

Tuzlak arazi.

shorlatmaq

Mutsuz etmek, zor durumda bırakmak.

shorluq

I Bedbaht, zavallı, talihsiz, şanssız. II Tuzlu, tuzlak arazi.

shorluqluq

Bahtsızlık, mutsuzluk, zavallılık.

shorpa

Çorba.

shorpichi

Çorbacı.

shortan

Turna balığı.

shortang

Tuzlak arazi.

shortangliq

Tuzlak arazi.

shortumshuq

İnatçı adam, harın 2. Kötü, kindar, öfkeli.

shortumshuqluq

İnatçı olma hali 2. Kötülük, kindarlık.

shorughuchi

Emen.

shoruq

Çivi, kafriçe.

shorutush

Emdirme, içine çektirme.

shorwa

bk. shorpa.

shosey

ç. Yeşil salata.

shota

Merdiven, iskele.

shotka

bk. chotka.

showa

Çorba; bk. shorpa. Showa gürüch – Pirinç çorbası.

showichi

ağ. bk. shorpichi.

shox

f. Yaramaz, afacan, haylaz.

shoxla

ağ. Domates.

shoxlanmaq

f.u. Yaramazlık etmek, numara yapmak.

shoxlunush

f.u. Yaramazlmık etme, numara yapma.

shoxluq

f.u. Yaramazlık, çapkınlık. Shoxluq qilmaq – Yaramazlık yapmak.

shoxshumaq

Çekilmek, gerilemek.

shoxshush

Çekilme, gerileme.

shoxula

ç. Frenk üzümü.

shoya

I ç. Rehin sandığı. II ç. Ağa oğlu, paşa evladı.

shoyla

Koyu pirinç çorbası.

shoyna

Kalın keten veya pamuk ipliği.

shtap

r. Karargah. Shtap bashlighi – Kurmay; erkan-ı harp. Bash shtap – Baş karargah.

shtat

r. Kadro.

shtatliq

r.u. Kadrolu.

shu

Şu. Shu yerde – Şurada. Shu yerge – Şuraya. Shu yerdin – Şuradan. Shu keder – Şu kadar. Shuning bilen – Şununla. Shuning bilen bille – Şununla beraber. Shu seweplik – Şu sebeple. Shu chaghda – Şu zaman, o zaman. Shuning üchün – Şunun için. Shuningdek – Şunun gibi. Shu kemgiche – Şu ana kadar. Shu kün'giche – Şu güne kadar. Shu chaqqiche – Şu ana kadar. Shu arida – Şu arada.

shuar

a. Şiar, slogan.

shuarperest

a.f. Slogan atmayı seven.

shuarperestlik

a.f.u. Slogan atmayı sevme hali.

shughul

a. Meşgul, iş.

shughullandurmaq

a.u. Meşgul etmek.

shughullandurush

a.u. Meşgul etme.

shughullanmaq

a.u. Meşgul olmak.

shughullunush

Meşgul olma.

shuji

ç. Parti sekreteri. Partiye komitéti shujisi – Parti komitesi sekreteri.

shujiliq

ç.u. Sekreterlik. U ülkilik partiye komitétining shujilighi wezipiside bolghan – O eyalet parti komitesinin sekreterlik görevinde bulunmuş.

shukemgiche

Şu ana kadar.

shukemgichilik

Şu ana kadar.

shul

bk. shu.

shulu

Şoyla.

shuluqlimaq

Dalgalanmak, karışmak, kargaşalık.

shum

İç karartıcı, meşum, uğursuz.

shumbuya

Kavunun köküne çıkan parazit bitki. Qoghunluqni shumbuya basti – Kavunluğu parazit bitki bastı.

shumlanmaq

Heyecanlanmak, telaşlanmak, tedirgin olmak, oynak olmak.

shumlunush

Heyecanlanma, telaşlanma, tedirgin olma, oynak olma.

shumluq

Dert, bela, uğursuzluk, afet, felâket.

shumsha

bot. Eğreltiotu.

shunche

O kadar, şu kadar.

shunchilik

Şu kadar. Shunchilik waxt – İçide şu kadar vakit içinde.

shunchiwala

Şu kadar, o kadar. Néme shunchiwala warqiraysen? – Niye o kadar bağırıyorsun?

shunchuwala

f. bk. shunchiwala.

shunda

Şurada.

shundagh

ağ. bk. shundaq.

shundaq

Şöyle. Shundaq qilip – Şu halde. Shundaq bolsun – Şöyle olsun. Shundaq bolsimu – Şöyle olsa da. Shundaq bolghandila – Sadece şöyle olduğu halde. Shundaqmu? – Şöyle mi?

shundaqche

Şu halde, şöylece.

shundaqla

Şu halde, sadece şöyle, şunun gibi, aynı.

shundaqliqtin

Şöyle olduktan.

shundaqtimu

Şöyle olduğu halde.

shunday

ağ. bk. shundaq.

shundin

Şundan. Shundin tartip – Şundan başlayarak.

shung

Filiz.

shunga

Onun içiendir ki; ondan dolayıdır ki.

shungghuchi

Pike bombardıman uçağı.

shungghumaq

Dalmak.

shungghush

Dalma, dalış.

shungghutmaq

(shungghumaq'tan) Batırmak, daldırmak, banmak.

shungghutush

Batırma, daldırma, banma.

shunglashqa

Şunun için.

shungqar

Doğan, şahin. Shungqarim – Şahinim.

shuningda

Şunda.

shuningdek

Şunun gibi.

shuningdin

Şundan. Shuningdin kéyin – Şundan sonra.

shuninggha

Şuna, şunun için. Shuninggha uxshash – Şuna benzer. Shuninggha uxshash ademler – Şunun gibi adamlar. Shuninggha qarimastin – Şuna bakmadan.

shuningki

Şununki. Bu hem shuningki – Bu da şununki. Shuningkidek – Şununki gibi.

shupurmaq

ağ. bk. yopurmaq.

shuq

ağ. bk. shük I.

shuquri

ağ. bk. yuqiri.

shuqush

ağ. bk. yuqush.

shura

f. Şura, meclis.

shurdaq

Yara izi, bere.

shurghan

bk. shiwirghan.

shuruq

Tomruk (-ğu), kütük (-ğü).

shuta

bk. shota.

shutu

ağ. bk. shota.

shuwaq

bot. Pelin, akpelin.

shuwede

ağ. Şurada.

shuwedin

ağ. Şuradan.

shuwege

ağ. Şuraya.

shuwurghan

bk. shiwirghan.

shuwurmaq

Süpürmek, kaldırmak (tipi).

shuwurush

bk. shuwurmaq.

shwéd

İsveç. Shwéd ayili – İsveç kadını. Shwéd tili – İsveç dili.

shwéytsariyilik

İsviçreli.

shé'ir

a. Şiir.

shé'iriy

a. Şiirsel. Shé'iriy eser – Şiirsel eser.

shé'iriyet

a. Şiirsel, şiire ait.

shéghil

Kırma taş, çakıllı kum.

shéker

f. Şeker. Qum shéker – Toz şeker. Shéker qomush – Şeker kamışı.

shékerlik

f.u. Şekerli.

shékernan

f. Bisküvi.

shékerpélek

f. Tatlı bir kavun türü.

shékersuyu

f.u. Bir kavun türü.

shérikchilik

a.u. Ortaklık. Hökümet bilen xususilar shérikchiligi – Özel ve kamu ortaklığı; Özel ve devlet ortaklığı.

shérikleshmek

Ortak olmak.

shériklik

bk. shérikchilik.

shériklishish

Ortak olma.

shérip

a. Şerif.

shéshe

I Şişe. Lampa shéshisi – Lamba şişesi. II Keten bezi.

shéshildurmaq

(shéshilmaq'tan) Acele ettirmek, sıkıştırmak, şaşırtmak.

shéshildurush

Acele ettirme, sıkıştırma, şaşırtma.

shéshilish

Acele etme, şaşırma.

shéshilmaq

Acele etmek, şaşırmak.

shéshilmay-pishmay

Acele etmeden, şaşırmadan.

shéship-piship

Acele olarak, müstacelen.

shétil

Şakacı, alaycı.

shétillik

Şaklabanlık; şaka hali. Shétillik qilmaq – Şaka etmek; şaka söylemek.

shétiq

Sürgün, ishal, emel, dizanteri.

shéwe

f. Şive, dialekt, ağız.

shéxil

bk. shéghil.

shéyit

a. bk. shahit.

shöbe

a. Şube. Chaylarda shöbiler kurulmaqta – Oralarda şubeler kurulmakta.

shöhret

a. Şöhret, ün. Shöhret qazanmaq – Şöhret kazanmak. Shöhriti pütün dunyagha tarqalghan – Şöhreti dünyaca bilinmiş.

shöhretlenmek

a.u. Şöhretli olmak.

shöhretlik

a.u. Şöhretli.

shöhretlinish

a.u. Şöhretli olma.

shöhretperest

a.u. İkbalperest, şöhret düşkünü.

shöhretperestlik

a.f.u. İkbalperestlik, şöhret düşkünlüğü.

shöhretsiz

a.u. Şöhretsiz.

shöhretsizlik

a.u. Şöhretsizlik.

shölgey

Tükürük, saly.

shölgeylenmek

Tükürük çıkması; tükürüklü hale gelmek.

shölgeylik

Tükürüklü.

shölümdesh

Tükürükleme, tükürükleş.

shölümdimek

Tükürüklemek.

shöpük

Kabuk. Alma shöpükliri – Elma kabuklan.

shübhe

a. Şüphe. Shübhe qozghimaq – Şüphelendirmek. Shübhige chüshmek – Şüphelenmek. Shübhem bar – Şüphem var. Shübhem yoq – Şüphem yok. Shübhide qalmaq – Şüphelenmek. Méning u kishide shübhem bar – Ben o kişiden şüpheleniyorum. Shek-shübhe – Şüphe.

shübhilen'güch

a.u. İtimatsız, şüpheci.

shübhilendürmek

a.u. Şüphelendirmek.

shübhilendürüsh

a.u. Şüphelendiriş, şüphelendirme.

shübhilik

a.u. Şüpheli. Shübhilik adem – Şüpheli adam. Shübhilik ish – Şüpheli iş.

shübhilinish

a.u. Şüphelenme.

shübhisiz

a.u. Şüphesiz.

shübhisizlik

a.u. Şüphesizlik.

shühret

a. bk. shöhret.

shük

I Sakin, sessiz. Shük turmaq – Sakin olmak. Shük bolmaq – Sakin olmak. II ağ. bk. yük.

shük-shük

Sakin, sessiz, hareketsiz.

shüklesh

ağ. bk. yüklesh.

shüklük

Sakinlik, sessizlik.

shükür

a. Şükür. Xudagha shükür – Allaha şükür.

shülgey

bk. shölgey.

shülle

ağ. bk. shoyla.

shümdürmek

Saplamak, batırmak.

shümdürüsh

Saplama, batırma.

shümek

Musluk.

shümermek

Emmek, içine çekmek.

shümesh

Emme, emiş, şümimek; bk. shümmek.

shümmek

Emmek, içine çekmek.

shümsheygen

Sırtı hafifçe kamburlaşmış.

shümsheymek

Sırtını hafifçe kamburlaştırmak.

shümsheytmek

Sırtını hafifçe kamburlaştırtmak.

shümshüyüsh

Sırtını hafifçe kamburlaştırma.

shümüdeklesh

Sıvama, çemreme.

shümüdeklimek

Sıvamak, çemremek.

shümürüsh

Emme, içine çekme.

shümüsh

Emme, içine çekme.

shüp-shük

Sakin, sessiz. Shüp-shük olturmaq – Sessiz oturmak.

shüphilenmek

a.u. Şüphelenmek.

shürkünmek

Üşünmek, ürpermek.

shürkünüsh

Üşüme, ürperme.

shürmel

Buz çözümü.

shüwe

ağ. bk. chile.

sichqan–sizningki

[ Previous ] [ Next ]

sichqan

Sıçan; bk. chashqan. Sichqan yili – Sıçan yılı. (Yüzyılımızın 1900, 1912, 1924, 1936, 1948,1960 yıllan sıçan yılıdır).

sidam

I Düz, düz kumaş. II Çıplak, şallak, çırçıplak.

side

bot. bk. séde.

sighdurmaq

(sighmaq'tan) Sığdırmak.

sighdurush

Sığdırma, sığdırış.

sighim

İstiap, kapasite.

sighimchanliq

Kapasite genişliği.

sighimliliq

Kapasite genişliği.

sighimliq

Kapasitesi geniş.

sighimsiz

Kapasitesi dar.

sighinish

Sığınma. Xudagha sighinish – Allah'a sığınma.

sighinmaq

Sığınmak.

sighish

Sığış, sığma.

sighishish

Sığışma, beraber sığma.

sighishliq

Kapasiteli, kapasitesi geniş. Ikki yüz kishi sighidu – İki yüz kişiyi alabilecek genişlikte (kapasitede).

sighishmaq

Sığışmak, beraber sığmak.

sighishmasliq

Kapasite darlığı.

sighishturmaq

Sığdırmak.

sighishturush

Sığdırış, sığdırma.

sighmaq

Sığmak. Söz qil, sighar yerge – Kabul edilecekse söyle.

signal

r. İşaret, sinyal, boru.

sijaq

Çizgi.

sijash

Çizmek, çizme, çiziş; bk. sizish.

sijimaq

Çizmek; bk. sizmaq. U qeghezni sijap tashlidi – O kağıdı çiziverdi.

sik

bk. ziq.

sikim

Avuç (-cu).

sil

Verem, tüberküloz. Söngék sili – Kemik veremi.

silanmaq

Sıvanmak 2. Okşanmak.

silap-sipimaq

Sıvamak, okşamak.

silash

Sıvama, sıvazlama, okşama.

silashmaq

Sıvaşmak, okşaşmak, sıvazlaşmak.

silashturmaq

Sıvaştırmak, okşattırmak.

silatmaq

(silimaq'tan) Sıvatmak, okşatmak.

sile

ağ. bk. sili.

siler

bk. sili.

silerche

Sizlerce, sizlere göre.

sili

(nezaket anlamında) Siz, sizler.

silige

Kütük (-ğü). Siligidin sélinghan – Kütükten yapılmış.

silighdanmaq

Cilalanmak, parlatılmak, kaygan hale getirilmek.

silighdash

Cilalama, parlatma, kaygan hale getirme.

silighdashmaq

Beraber partlatmak, beraber , cilalamak, beraber kaygan hale getırmek.

silighdatmaq

Cilalatmak, parlattırmak, kaygan hale getirtmek.

silighdimaq

Cilalamak, parlatmak, kaygan hale getirmek.

siliklik

Nezaket, naziklik.

silimaq

Sıvamak, sıvazlamak, okşamak. U béshimdin silidi – O başımı okşadı.

silingbu

ç. Karargah, kurmay.

siliningki

Sizinki.

silinish

Sıvanma 2. Okşanma.

siliq

Düz, pürüzsüz, cilalı, parlamış. Chachliri siliq taran'gan qiz – Saçlan düzgün taranmış kız. Siliq muamile – Yumuşak muamele, iyi ilişki.

siliqlanmaq

Cilalanmak, parlatılmak, düzgün hale getirilmek.

siliqlash

Cilalama, düzgün hale getirme.

siliqlatmaq

(siliqlimaq'tan) Cilalatmak, parlattırmak, kaygan hale getirmek.

siliqlimaq

Düzgün hale getirmek; cilalamak.

siliqlinish

Cilalanma, parlatılma, düzgün hale getirilme.

siliqlitish

Cilalatma, parlattırma, kaygan hale getirtme.

silishish

Sıvaşma, okşaşma, sıvazlaşma.

silitish

Sıvatma, okşatma.

siljimaq

Yaklaşmak, sürülmek, çekilmek.

siljip

Yaklaşarak, sürülerek, çekilerek.

siljish

Yaklaşma, sürülme, çekilme.

siljitilish

Yaklaştırılma, sürdürülme, çektirilme.

siljitilmaq

Yaklaştırılmak, sürdürülmek, çektirilmek.

siljitish

Yaklaştırma, sürme, çekme.

siljitishish

Beraber yaklaştırma; beraber sürme.

siljitishmaq

Beraber yaklaştırmak, beraber sürmek.

siljitiwetmek

Yaklaştın vermek, sürdürüvermek.

siljitiwétish

Yaklaştın verme, sürdürüverme.

siljitmaq

(siljimaq'tan) Yaklaştırmak, sürmek, çekmek.

siljitturmaq

Yaklaştırtmak, sürdürmek, çektirmek.

siljitturush

Yaklaştırtma, sürdürme, çektirme.

silkimek

Silkmek, sallamak. Silkip tashlimaq – Silkip atmak; haddini bildirmek. Qol silkimek – El sallamak.

silkinish

Sallanma, ırganma.

silkinmek

Sallanmak, ırganmak.

silkish

Silkme, sallama. Silkishke bashlimaq – Silkmeye başlamak.

silkishish

Beraber silkme.

silkishmek

Beraber silkmek.

silkishtürmek

Azarlamak, paylamak.

silkishtürüsh

Azarlama, paylama. i silkitiş Sallama.

silkitmek

Sallamak.

silkiwetmek

Silkip atmak 2. Haddini bildirmek.

silkiwétish

Silkip atma 2. Haddini bildirme.

sim

I f. Tel. Tosaq sim – Tel ağı. Tikenlik sim – Dikenli tel. II u. bk. shim.

sim-sim

Etigenlighi sim-sim yamghur yaghdi – Sabahleyin çis çisi yağmur yağdı.

simap

f. kim. Civa. Hg belgesi ile gösterilen, 13,59 yoğunluğunda bir eleman.

simawar

bk. samawar.

simchilaq

ağ. bk. chimeltek.

simeglek

Elek, telden yapılmış elek.

simelgek

ağ. bk. simeglek.

simes

ağ. Kuzu kürkü; bk. eltire.

simfonik

r. Senfonik.

simfoniye

r. Senfoni.

simildash

Serpeleme, serpinti.

simildimaq

Serpelemek, serpinti. Yamghur simildaydu – Yağmur çiseliyor.

simsiz

f.u. Telsiz. Simsiz télégraf – Telsiz telegraf.

simxana

f. ağ. Telgraf; bk. télégraf.

sin

I 1. Boy, endam 2. Dış görüntü. II. Sin chay – Sütsüz çay.

sinagh

bk. sinaq.

sinalmaq

Denenmek.

sinaq

Sınav, deneme, imtihan. Sinaq qilghuchi – Deneme yapan. Atom quralliri sinighini toxtutush – Atom silahlan denemesini durdurma. Sinaq tériqisida – Deneme şeklinde.

sinaqliq

Denenmiş.

sinash

Deneme.

sinashmaq

Karşılıklı güç denemesi yapmak. Küch sinashmaq – Karşılıklı güç denemesi yapmak.

sinatmaq

(sinimaq'tan) Denetmek.

sinatturmaq

Denettirmek.

sinatturush

Denettirme.

sinchi

Casus, dil avcısı.

sinchilap

İtina ile, özenle, inceden inceye.

sinchilaq

Küçük parmak, serçe parmak.

sinchilash

İnceleme, tetkik, gözden geçirme.

sinchilimaq

Gözden geçirmek, tetkik etmek, incelemek. Depterni sinchilap körüshke bashlidi – Defteri dikkatle incelemeye başladı.

sinchiliq

Casusluk.

sine

f. Göğüs.

singar

Tek. Singar paypaq – Çorabın teki.

singchay

ç. Sütsüz çay.

singdürmek

Sindirmek, hazmetmek. Ash singdürmek – Yemek hazmetmek.

singdürülmek

Sindirilmek.

singdürülüsh

Sindirilme.

singdürüsh

Sindirme.

singil

Küçük kız kardeş. Qéyni singil – Baldız, görümce. Acha-sinil – Abla ve kız kardeş.

singir

Kiriş, damar. Singir tartishish – Kramp, kasınç.

singiri

Gibi, benzer. Shu singiri – Şunun gibi.

singirmek

Sindirmek.

singish

Sinme.

singishish

Yakışma, uygun gelme.

singishliq

İyi hazm edilen; hafif.

singishmaq

Yakışmak, uygun gelmek. Bu kiyim sanga nahayiti singiship ketti – Bu elbise sana çok yakışmış.

singmek

Sinmek. Suni sep singer yerge, sözni qil sighar yerge – d. Suyu serp siner yere, sözü söyle sığar yere. Singip pishqan aq nan – İyi pişmiş buğday ekmeği.

singni

ağ. bk. singil.

singsalish

ağ. bk. sinchilash.

sinighuchi

Deneme yapan, sınav yapan.

sinilish

Denenme.

sinimaq

Denemek, tecrübe etmek. Bextini sinap körmek – Şansını denemek.

sinip

a. Sınıf. Ishchilar sinipi – İşçiler sınıfı. Altinchi sinip – Altıncı sınıf.

sinipdash

a.u. Sımfdaş, aynı sınıfa mensup olma, sınıf arkadaşı.

sinipliq

a.u. Sınıflı, sımflık. Besh sinipliq mektep – Beş sınıflı okul.

sinipsiz

a.u. Sınıfsız. Sinipsiz jem'iyet – Sınıfsız toplum.

sinish

İflas etme, batma.

sinishish

Karşılıklı güç denemesi yapma.

sinitish

Denetme.

sinjek

ağ. bk. barang.

sinjilash

bk. sinchilash.

sinjish

ağ. bk. siljish.

sinlik

Güzel, görkemli.

sinmaq

İflas etmek, batmak.

sinonim

r. Anlamdaş kelimeler kadrosu.

sinonimlik

Eşanlamlı, anlam eşliği.

sinpiy

a. Sınıflı, sımfsal, sınıfa ait.

sintaksis

r. Sentaks, sözdizimi.

sintétik

r. Sentetik.

sipash

Sıvazlama, okşama.

sipashturmaq

Karşılıklı sıvaştırmak; karşı lıklı okşattırmak.

sipatmaq

Sıvazlatmak, okşatmak.

sipatturmaq

Sıvazlatürmak, okşatürmak.

sipatturush

Sıvazlattırma, okşattırma.

sipaye

f. Nazik, nezaketli.

sipayigerlik

f.u. Nezaketlilik.

sipayiliq

f.u. Nezaketlilik.

siper

tar. Kalkan; bk. qalqan.

sipilash

Yoklama, araştırma, okşama.

sipilimaq

Yoklamak, araştırmak, okşamak.

sipimaq

Okşamak, sıvazlamak. Béshimdin sipidi – O başımı okşadı.

sipitish

Sıvazlatma, okşatma.

sipta

Düz, dümdüz. Sipta rex – Düz kumaş.

siqilchaq

Boğaz, derbent.

siqilchaqliq

Boğaz hali.

siqilish

Sıkılma, sıkılış.

siqilishish

Sıkılaşma.

siqilishmaq

Sıkılaşmak.

siqilishturmaq

Sıkıştırmak.

siqilmaq

Sıkılmak. Siqilip chiqmaq – Sıkılıp çıkmak. Siqilip kétiwatimen – Sıkılıyorum.

siqimdash

Avuçlama.

siqimdimaq

Avuçlamak.

siqimlimaq

bk. siqimdimaq.

siqin

Dar 2. Sıkılma.

siqirash

Sızlama.

siqirimaq

Sızlamak. Qolum siqiraydu – Elim sızlıyor.

siqish

Sıkma. Qol siqish – El sıkma.

siqishish

Sıkışma, beraber sıkma. Qol siqishish – El sıkışış.

siqishmaq

Sıkışmak.

siqishturmaq

Sıkıştırmak.

siqishturush

Sıkıştırma.

siqmaq

Sıkmak. Siqip chiqarmaq – Sıkıp çıkarmak.

siqqidek

Sığar gibi. Ular siqqidek jay – Onlar sığacak kadar yer.

siqquzmaq

(siqmaq'tan) Sıktırmak.

siqquzush

Sıktırma.

siqturmaq

(siqmaq'tan) Sıktırmak.

siqturush

Sıktırma.

sir

I a. Sır. Sir saqlimaq – Sır saklamak. Sir tutmaq – Sun gizli tutmak. Sir éytmaq – Sim söylemek. II 1. Zencifre, zencifre boyası. 2. Mine, saksı sın, çini sırı 3. Vernik, laka, tırnak cilası 4. Cilalama, parlatma.

siraj

Tutkal.

sirajlanmaq

Tutkallanmak.

sirajlash

Tutkallama.

sirajlatmaq

(sirajlimaq'tan) Tutkallatmak.

sirajlimaq

Tutkallamak.

sirat

a. Sirat köwrügi – Sırat köprüsü.

sirchi

Boyacı, badanacı.

sirdash

a.u. Mahrem, içten, candan, samimi, içli dışlı bir dost.

sirdashliq

a.u. İçtenlik, içli dışlı.

sirdashmaq

a.u. İki dost arasında sırlann birbirine verilmesi.

sirdishish

a.u. bk. sirdashmaq.

sire

Büsbütün, tamamiyle. Sire oqumaydu – Hiç okumuyor.

sirek

Seyrek, az. Kitapning sirek uchraydighan nusxisi – Kitabın az bulunan nüshası.

sirekleshmek

Seyrekleşmek.

sirghash

Kayma, kayış.

sirghimaq

Kaymak, kayış.

sirgüch

ağ. bk. süzgüch.

sirilish

Kayma.

sirilmaq

Kaymak, kurtulmak. Yash tamchiliri ikki mengzidin töwen'ge sirilatti – Yaş damlaları yüzünden aşağıya kayıyordu (damlıyordu). Ademning ichi sirilidu – İnsan acıyor.

sirimaq

Vurmak, kamçılamak.

sirish

Vurma, kamçılama.

siritish

Vurdurma, kamçilatma.

siritmaq

Vurdurmak, kamçılatmak.

siriwalmaq

Kabuğunu soymak; yüzmek; derisini soymak, sıyırmak.

siriwélish

Kabuğunu soyma; yüzme; derisini soyma, sıyırma.

sirke

I Sirke. Uning sirkisi su kötermeydu – O şakadan anlamaz. II Sirke; bit birkesi; bit yumurtası.

sirkilesh

Bit sirkesinin hasıl olması.

sirkilimek

Sirkelemek; bit sirkesinin hasıl olması.

sirlanmaq

Boyalmak, cilalanmak.

sirlaqliq

Boyalı, cilalanmış.

sirlash

Cila yapma, boyama, badana yapma.

sirlimaq

Boyamak, cilalamak.

sirlinish

Boyalma, cilalanma.

sirliq

I a.u. Sırlı, gizli. II Boyalı, cilalı.

sirmaq

Astarı vatkalı iş ceket.

sirt

I Dış, harici. Sirttin oqush – Dışarıdan okuma. Sirtta turup körsetme bérish – Dışarıdan önerme. II ağ. Belkemiği, omurga.

sirtida

Dışında. Buning sirtida – Bunun dışında.

sirtlan

zool. Sırtlan.

sirtmaq

Kement. Sirtmaq salmaq – Kement geçirmek.

sirtme

Tuzak, kapan.

sirtqi

Dış. Sirtqi kiyim – Dış elbise.

sirtta

Dışarıda.

sirttin

Dışarıdan. Sirttin qarighanda öy yaman körünmeydu – Dışarıdan bakarken ev kötü görünmüyor.

sistéma

r. Sistem.

sistémliq

r.u. Sistemli. Sistémliq türde – Sistemli halde.

siwe

Hisse, pay, düşürge.

siwepxana

ağ. Banyo; bk. moncha.

siya

f. Mürekkep.

siyaq

Biçim, dış görünüm, kılık, şekil. Yarishimliq siyaq – Güzel kılık.

siyaset

a. Siyaset. Iqtisadiy siyaset – İktisadî siyaset.

siyasetchi

Siyasetçi, politikacı.

siyasetperest

a.f. Politika oyuncusu.

siyasetperestlik

a.f.u. Politika oyunu.

siyasiy

a. Siyasî, siyasal. Siyasiy ehwal – Siyasî durum. Siyasiy bölüm – Siyasî bölüm. Siyasiy rehber – Siyasî lider. Siyasiy mesele – Siyasî mesele. Siyasiy mektep – Siyasî okul.

siydik

Sidik.

siydürmek

I Sidirmek. II (siymek'ten) Siydirmek.

siyezd

r. Kurultay, kongre.

siygek

Çok işeyen.

siygeklik

Çok işeme hali.

siyir

Sığır. Boghaz siyir – Gebe sığır.

siyish

Siyme, işeme.

siyliq

Ağırlama, içki, sofra 2. Ödül, mükâfat.

siymek

Siymek.

siz

z. Siz. Sizde – Sizde. Sizge – Size. Sizni – Sizi. Sizler – Sizler. Sizlep gep qilmaq – Siz diye söylemek.

sizche

Sizce.

sizdurmaq

(sizmaq'tan) Çizdirmek.

sizdurush

Çizdirme.

sizghuch

Çizgi, cetvel, cetvel tahtası.

sizghuchi

Desinatör, krokici, proje (krokisi).

sizilish

Çizilme.

sizilmaq

Çizilmek.

siziq

Çizgi. Toghri siziq – Düz çizgi.

siziqche

Küçük çizgi. Ikki siziqche – İki küçük çizgi.

siziqliq

Çizgili. Siziqliq depter – Çizgili defter.

sizish

Çiziş, çizme.

siziwetmek

Çizivermek, çizmek.

siziwétish

Çiziverme, çiziş, çizme.

sizlam

Sızı, ağrı.

sizlerningki

Şizlerinki.

sizma

Çizgi.

sizmaq

Çizmek. Astidin sizmaq – Altından çizmek; altım çizmek. Sizip tashlimaq – Çizivermek.

sizningki

Sizinki. Bu öy sizningki – Bu ev sizinki.

Slaw–Slowak

[ Previous ] [ Next ]

Slaw

r. İslav. Slaw xelqliri – İslav halkları.

Slawlar

İslavlar. Slaw tili – İslav dili.

Slawliq

r.u. İslavlık.

Slowak

r. Islovak. Slowak tili – Islovak dili. .

sméta–sméta

[ Previous ] [ Next ]

sméta

r. Teğellemek, çatmak.

soal–sozush

[ Previous ] [ Next ]

soal

a. bk. sual.

soda

f. Ticaret; alış veriş; satış. Soda shertnamisi – Ticaret anlaşması. Kim artuq sodisi – Açık artırma. Soda floti – Ticaret filosu. Soda wekili – Ticaret ataşesi.

soda-sanaet

f.a. Ticaret ve sanayi. Soda-sanaet merkizi – Ticaret ve sanayi merkezi.

soda-sétiq

f.u. Ticaret, alış veriş, satış.

sodiger

f. Tüccar.

sodigerchilik

f.u. Tüccarlık. Sodigerchilik qilmaq – Tüccarlık yapmak.

sodigerlik

f.u. Tüccarlık.

sodilashmaq

f.u. Pazarlık yapmak.

sodiliq

a.u. Karasevdalılık, manyaklık.

sodiyi

a. Karasevdalı, manyak.

sogh

bk. soghuq.

soghan

Soğan; bk. piyaz.

soghaqliq

Soğukluk; soğuk olma hali.

soghchi

ağ. bk. yitim.

soghchiliq

Soğukluk; sevgiden mahrum muamele. Arimizgha soghchiliq chüshti – Aramıza soğukluk girdi.

soghulmaq

Suyu azalmak. Derya soghulup ketti – Nehrin suyu azaldı.

soghulush

Suyu azlma.

soghuq

Soğuk. Ettigenki soghuq – Sabah soğuğu. Soghuq iklim – Soğuk iklim. Bugün nahayiti soghuq – Bugün çok soğuk. Soghuk boldi – Soğuk oldu. Soghuq tegmek – Üşütmek, üşümek, soğuk almak. Soghuq tekküzmek – Üşütmek. Soghuq chüshmek – Soğuk olmak. Soghuq chüshüp qaldi – Soğuk oldu. Soguqqa chidamliq – Soğuğa dayanıklı. Soghuk künler bashlandi – Soğuk günler başladı. Qara soghuq – Karsız soğuk. Soghuq yémek – Donmak, buz kesilmek. Ishqa soghuq qarimaq – İşe zevksiz bakmak; işten hoşlanmamak. Öyi közümge yamanmu soghuq köründi – Evi gözüme çok da soğuk göründü.

soghuqchiliq

Soğukluk (havanın soğukluğu) 2. soğukluk (ilişkide soğukluk). Arigha soghuqchiliq salmaq – Araya soğukluk salmak.

soghuqluq

Soğukluk, ayaz.

soghurmaq

Çekip çıkarmak, çekmek, çıkarmak.

soghurtmaq

(soghurmaq'tan) Çekip çıkartmak.

soghurtulmaq

Çekip çıkartılmak.

soghurtulush

Çekip çıkartılma.

soghurtush

Çekip çıkartma.

soghurulmaq

Çekip çıkarılmak.

soghurulush

Çekip çıkarılma.

soghurush

Çekme. Chish soghurush – Diş çekme.

soghush

ağ. bk. sowush.

soghuymaq

ağ. bk. soghurmaq.

sojang

ç. Başkan, müdür.

sol

Sol. Solgha – Sola. Solda – Solda. Sol yaqta – Sol tarafta.

solanmaq

Hapsedilmek.

solaq

Hapishane. Solaqqa almaq – Hapsetmek.

solaqxana

Hapishane; bk. qamaqxana.

solash

Hapsetmek. Qamaqxanigha solash – Hapishaneye hapsetme.

solashmaq

Solmak. Yopurmaqlar solushup ketti – Yapraklar soluverdi.

solashqan

Solmuş. Solashqan gül – Solmuş gül (çiçek).

solashqanlik

Solmuşluk, solma hali.

solashturmaq

(solmaq'tan) Soldurmak, kurutmak.

solashturush

Soldurma, kurutma.

solatmaq

Hapsettirmek.

solatquzmaq

bk. solatmaq.

solatquzush

bk. solutush.

solatturmaq

Hapsettirmek.

solatturush

Hapsettirtme.

solax

ağ. Durgun. Solax su – Durgun su.

solchil

Solcu.

solchilliq

Solculuk, solcu olma hali.

solda

Solda, sol tarafta.

soldin

Soldan, sol taraftan.

soldurmaq

(solmaq'tan) Soldurmak, kurutmak.

soldurush

Soldurma, kurutma.

solgha

Sola.

solghun

Solgun, solmuş, sararmış. Közliring solghun – Gözlerin çökmüş. 2. Özensiz, ihmalcı.

solimaq

Hapsetmek.

sollashmaq

Sola kaymak; solcu olmak.

sollimaq

Sürüklemek, çekmek.

solluq

Solluk, sola meyillik.

sollushush

Sola kayma, solcu olma.

solmaq

Solmak, kurumak. Solushup qalmaq – Solmuş olmak. Ebidiy solmas méning gülistanim – Ebedi solmaz benim gülistanım.

solqay

bk. solxay.

solughay

bk. solxay.

solunush

Hapsedilme.

soluq

müz. Tamburun deliği.

solush

Solma, kuruma.

solushush

Solma.

solutush

Hapsettirme.

solxay

Solak.

som

Para birimi; lira. Bu kitap besh som turudu – Bu kitabın değeri beş lira.

sombesey

ç. Lâhana.

somka

r. Çanta.

somluq

Liralık. Besh somluq – Beş liralık.

song

ağ. Arka. Putning songi – Taban. Ötükning songi – Çizmenin ökçesi.

songghuch

Bahçe duvarı altındaki su yolu.

songpiyaz

ç.f. bot. Pırasa.

sonjaq

ağ. bk. song.

sopa

a. bk. supa.

sopi

a. Sofi; mutasavvıflara ait.

sopiliq

a.u. Sofuluk, dindarlık.

sopisopiyang

zool. bk. sopiyang.

sopiyang

zool. Sarı asma.

sopun

Sabun. Etir sopun – Itır sabun. Kir sopuni – Çamaşır sabunu. Sopun zawuti – Sabun fabrikası. Sopun sürkimek – Sabun sürmek. Sopun qaynitish – Sabun kaynatma (sabun yapma).

sopunchi

a.u. Sabuncu.

sopunchiliq

a.u. Sabunculuk.

sopundan

Sabun kutusu.

sopunlanmaq

Sabunlanmak.

sopunlash

Sabunlama.

sopunlimaq

Sabunlamak.

sopunlunush

Sabunlanma.

sopunluq

Sabunlu.

soq

ağ. bk. soghuq.

soqa

Karasaban. Qosh chishliq soqa – Çift bıçaklı karasaban. Soqa chishi – Karasaban dişi (bıçağı). Soqa waxti – Ekin vakti.

soqa-sayman

Ekin aletleri.

soqan

I ağ. zool. Leylek, hacıbaba. II ağ. Bir tür hastalık.

soqiwash

Uzun baş.

soqma

I Dövme, sıkıştırma. Soqma tam – Islak toprağı sıkıştırarak yapılmış dam. II Patika, çığir.

soqmaq

Vurmak, dövmek. Saet soqti – Saat çaldı. Pichaq soqmaq – Bıçak yapmak. Tömürni kizighida soq – d. Demiri tavında döv.

soqqa

Darbe. Soqqa bermek – Darbe vermek; darbe yedirmek.

soqsuldash

bk. qatirash.

soqturmaq

(soqmaq'tan) Dövdürmek, vurdurmak.

soqturush

Dövdürme, vurdurma.

soquchaq

I zool. Ağaçkakan (kuşu) II Uzunca yuvarlak, uzunca.

soquchilan

bot. Bir tür Kaşgar hurması.

soquldaq

Avare avare dolaşmak; haylaz haylaz gezmek.

soquldash

ağ. bk. qatirash.

soquldimaq

ağ. bk. qatirimaq.

soqulmaq

Dövülmek, çarpılmak. Ongay soquludighan tömür – Kolay dövülen demir.

soqulush

Dövülme, çarpılma.

soqum

Kışlık et tedariki için kesilen havyan. Soqum waxtida – Et tedarik edilmeye başladığı kışın başında.

soqur

Kör.

soqurluq

Körlük.

soqush

Darbe, dövme 2. Savaş. Soqush maydani – Savaş alanı. Grazhdanlar soqushi – İç savaş. Özara soqush – Kendi aralarında savaş. Soqush kémisi – Savaş gemisi.

soqushmaq

Dövüşmek, çarpışmak 2. Savaşmak.

soqushqaq

Kavgacı; kavga düşkünü; geçimsiz.

soqushqaqliq

Kavgacılık; kavga düşkünlüğü, geçimsizlik.

soqushturmaq

(soqushmaq'tan) 1. Dövüştürmek 2. Kadeh tokuşturmak.

soqushush

Dövüşme 2. Savaşma.

soragh

ağ. bk. soraq.

soralmaq

Sorulmak.

soranmaq

Dilenmek.

soraq

Sorgu 2. Soru. Soraqqa tartmaq – Sorguya çekmek. Soraq alamiti – Soru belgesi.

soraqchi

Yargıç.

sorash

Sorma, isteme.

sorashmaq

Karşılıklı sormak. Aman-ésenlik sorashmaq – Karşılıklı esenlik dileğinde bulunmak.

sorashturmaq

Soruşturmak.

soratmaq

(sorumaq'tan) Sordurmak, istetmek.

soratquzmaq

bk. soratmaq.

soratturmaq

Sordurtmak, istettirmek.

sorimaq

bk. sorumaq.

soriwalmaq

Yal vara yakara elde etmek.

soriwélish

Yal vara yakara elde etme.

sormaq

ağ. bk. sorumaq.

sort

r. Tür, cins.

sortlash

r.u. Cinslere ayırma, türlere ayırma.

sortlatmaq

r.u. Türlere ayırtmak.

sortlimaq

r.u. Cinslere ayırmak.

sortluq

r.u. Kaliteli cins.

sorulmaq

Sorguya çekilmek.

sorulush

I Sorguya çekilme. II Sorulma, istenilme.

sorumaq

I Sormak, istemek. II Savurmak. Kona xamanni sorumaq – Eski dargınlıkları akla getirmek.

sorumastin

Sormadan. Her xétide seni soraydu – Her mektubunde seni soruyor. Yash chéghida sheher sorughan – Gençliğinde şehiri idare etmiş.

sorunush

Dilenme, dileniş.

sorush

Savurma.

sorushush

Karşılıklı sorma. Karşılıklı esenlik dileğinde bulunma.

sorutmaq

(sorumaq'tan II) Savurtmak.

sorutush

I Sorma, isteme. II Savurtma.

sot

r. Mahkeme. Sotqa bermek – Mahkemeye vermek. Sotta aqlanmaq – Mahkemede aklanmak. Sot qilmaq – Mahkemede yargılamak.

sotchi

r.u. Hakim, yargıç.

sotka

r. Bir gece gündüz. Bir sotkida – Bir gece gündüzde.

sotkiliq

r.u. Gece gündüzlük. Bir sotqiliq yer – Ulaşmak için bir gece gündüz yolculuğu gerektiren yer.

sotlanghanlik

r.u. Mahkemeli olmaklık; mahkemeli olma hali.

sotlanmaq

r.u. Mahkemeli olmak; yargılanmak.

sotlash

r.u. Yargılama.

sotlashmaq

r.u. Mahkemede karşılıklı dava açmak.

sotlimaq

r.u. Yargılamak.

sotlunush

r.u. Mahkemeli olma, yargılanma.

sotlushush

r.u. Mahkemede karşılıklı dava açma.

sotsiyal

r. Sosyal, İçtimaî, toplumsal. Sotsiyal inqilap – Toplumsal devrim.

sotsiyal-démokrat

Sosyal demokrat. Sotsiyal-Démokratlar Partiyisi – Sosyal Demokratlar Partisi.

sotsiyal-démokratizm

Sosyal demokratizm.

sotsiyalist

r. Sosyalist.

sotsiyalistik

r. Sosyalist. Sotsiyalistik inqilap – Sosyalist devrim. Sotsiyalistik jem'iyet – Sosyalist toplum. Sotsiyalistik döletler – Sosyalist devletler.

sotsiyalizm

r. Sosyalizm.

sotsiyalliq

r.u. İçtimaî, toplumsal.

sotsiyologiye

r. Sosyoloji, toplum bilimi.

sowadan

Sowadan térek – Ak kavak.

sowaq

ağ. bk. soghuq.

sowgha

Hediye, armağan. Sowgha qilmaq – Hediye etmek.

sowghat

Hediye, armağan. Sowghat bermek – Hediye vermek.

sowghatlanmaq

Hediyeli olmak.

sowghatlash

Hediye verme.

sowghatlimaq

Hediye vermek. Oqughuchilar sowghatlandi – Öğrencilere hediye verildi.

sowghatlinish

Hediyeli olma.

sowumaq

Soğumak. Köngül sowumaq – Gönül soğumak. Bu ademge méning könglüm sowudi – Bu adama benim gönlüm soğudu.

sowush

Soğuma, soğuş.

sowutmaq

Soğutmak.

sowutquch

Soğutucu. Sowutquch eswap – Soğutucu alet.

sowutturmaq

Soğutturmak.

sowutturush

Soğutturuş, soğutturma.

sowutulmaq

Soğutulmak. Sowutulghan qaynaq su – Soğutulmuş kaynamış su.

sowutulush

Soğutulma, soğutuluş.

sowutush

Soğutma, soğutuş.

sowét

r. Sovyet. Sowét hökümiti – Sovyet hükümeti. Sowét Ittipaqi – Sovyetler Birliği.

soydurmaq

(soymaq'tan I) Kestirmek, soydurmak.

soydurush

Kestirme, soydurma.

soyghuzmaq

bk. soydurmaq.

soyghuzush

bk. soydurush.

soyla

Topuz,.çomak.

soylash

Sürünerek gitme 2. Şıvışma.

soylimaq

Sürünerek gitmek 2. Sıvışmak.

soyma

I Katliam, kırım. II Olgunlaşmamış kavun.

soymaq

I Kesmek, soymak. Mal soymaq – Hayvan kesmek. Qoyning térisini soyup almaq – Koyunu kesip derisini çıkarmak. Yaghachning qowuzighini soymaq – Ağacın kabuğunu çıkarmak. II Kalbursu tabaka.

soyu

Soyu chish – Köpek dişi; sivri ve uzun diş; domuz dişi.

soyulmaq

Soyulmak, kesilmek.

soyulush

Soyulma, kesilme.

soyumaq

ağ. bk. sowumaq.

soyush

I Kesme, soyma, soyuş. II bk. soymaq II. III ağ. bk. sowush.

soyushmaq

Beraber kesmek; beraber soymak. Qoyni soyushti – Koyunu kestiler; Koyunu soydular.

soyushush

Beraber kesme; beraber soyma.

soyuwalmaq

Derisini soymak; kabuğunu soymak.

soyuwélish

Derisini soyma; kabuğunu soyma.

soyuz

r. Şura, meclis.

sozampay

Uzun.

sozdurmaq

(sozmaq'tan) Uzartmak.

sozdurtmaq

Uzarttırmak.

sozdurtush

Uzattırma.

sozdurush

Uzartma.

sozma

Büyük kil kasesi 2. Katmerli börek.

sozmaq

Uzatmak, genişletmek, çekmek. Dostluk qolini sozdum – Dostluk elini uzattim. Uzaqqa sozmaq – Uzatmak, sürüncemede bırakmak. Qulaghimni sozushti – Kulağımı çektiler.

sozukluk

Uzunluk, uzunca.

sozulghanliq

Uzunluk, boy.

sozulghuch

Elastikilik, esneklik.

sozulghuchluq

Elastikilik hali; esneklik hali.

sozulma

Uzama, yıllarca, uzamış.

sozulmaq

Uzamak, uzanmak. Yüzlerche kilométirgha sozulup ketken orman – Yüzlerce kilometreye uzanmış orman. Uzaqqa sozulghan front – Uzun cephe. Bu kocha téxi sozuludu – Bu cadde (sokak) yine de uzar. Yerde sozulup yatmaq – Yere uzanmak. Sozulghan qol – Uzanmış el. Ish sozulup ketti – İş uzadı. Uzaqqa sozulghan – Uzamış. Doklat uzakka sozulmaydu – Konuşma uzamaz. Késel üch aygha sozulup ketti – Hastalık üç aya uzadı. Gep uzaqqa sozuldi – Söz uzadı. Muzakiriler uzaqqa sozulup ketti – Müzakereler uzayıverdi.

sozulmuluq

Uzunluk, boylam.

sozulush

Uzama, uzanma.

sozunchaq

Uzunca.

sozunchaqliq

Uzunca olma hali.

sozuq

Uzun, uzunca 2. gr. Ünlü. Sozuq tawush – Ünlü ses. Sozuq tawushsiz boghum tüzülmeydu – Ünlü ses olmadan hece yapılmaz.

sozush

Uzatma, genişletme, çekme.

spirt–sportchiliq

[ Previous ] [ Next ]

spirt

r. İspirto, alkol. Spirt lampisi – İspirtoluk.

spirtlik

r.u. Alkollü. Spirtlik ichimlikler – Alkollü içkiler.

spirtlimek

r.u. Alkollü hale getirmek.

spirtsiz

r.u. Alkolsüz. Spirtsiz ichimlik – Alkolsüz içki.

sport

r. Spor. Sport oyunliri – Spor oyunları.

sportchi

r.u. Sporcu.

sportchiliq

r.u. Sporculuk.

stansiye–stéréotip

[ Previous ] [ Next ]

stansiye

r. İstasyon.

stil

r. Üslup, tarz, stil. Byurokratliq stilini tügütüsh – Kırtasiyecilik üslubunu bitirme.

stratosféra

r. Stratosfer.

stratostat

r. Stratosfer balonu.

stratég

r. Strateji uzmanı.

stratégik

r. Stratejik.

stratégiye

Strateji.

studiye

r. Atelye, stüdyo.

studént

r. Üniversite öğrencisi.

studéntliq

r.u. Öğrencilik, talebelik.

stéréotip

r. Stereotip klişe.

su–suzash

[ Previous ] [ Next ]

su

Su. Qar suyi – Kar suyu. Qaynaq su – Kaynamış su. Su ambiri – Baraj gölü. Su bölgüch – Su bölümü çizgisi. Su nori – Su borusu. Su toshughuchi – Su taşıyıcı. Su yolliri – Su yolları. Su asti kémisi – Su altı gemisi. Tosma su – Baraj suyu. Su basti – Su bastı. Su bermek – Su vermek. Su bolmaq – Su olmak. Su ötiwatidu – Su geçiyor. Su ötmeydighan – Su geçmez. Sugha chommaq – Suya dalmak. Sugha chüshmek – Suya girmek. Sugha ketmek – Suya gitmek. Su boyi – Su boyu. Su kechmek – Suyu geçmek; suya girmek. Achchiq su – Sirke. Ash suyi – Et suyu, çorba. Ash qazan suyi – Mide özsuyu. Üchey suyi – Barsak özsuyu. Bez suyi – Bez özsuyu. Su kötürüsh – Su kabarcığı, fiske. Sériq su – Salğa. Su quymaq – Su dökmek; mec.ol. tüketmek, sarfetmek. Pulning béshigha su quyduq – Parayı bitirdik.

sual

Sual, soru. Sual bermek – Soru sormak. Sual bérip qoymaq – Soru sormak. Sual belgisi – Soru belgesi.

subyékt

r. Sübjektif.

subyéktip

r. Sübjektif.

subyéktiwizimliq

r.u. Sübjektivizm hali.

subyéktiwizm

r. Sübjektivizm.

suchi

Sucu.

suchiliq

Suculuk. Suchiliq bölümi – Hidroloji bölümü.

sudük

ağ. bk. siydik.

sufi

a. bk. sopi.

sugaq

bk. suwaq.

sugaqchi

bk. suwaqchi.

sugaqchiliq

bk. suwaqchiliq.

sugash

bk. suwash.

sugashmaq

bk. suwashmaq.

sugashturmaq

bk. suwashturmaq.

sugatmaq

bk. suwatmaq.

sugha

Ağaçtan yapılmış su kovasi.

sughaq

ağ. bk. soghuq.

sugharma

Su içirme, sulama. Sugharma yer – Sulama yeri.

sugharmaq

I Su içirmek, sulamak. At sugharmaq – Ata su içirmek. Paxta sugharmaq – Pamuk tarlasını sulamak. II bk. sughurmaq II.

sughartmaq

I (sugharmaq'tan I) Su içirtmek; sulatmak. II (sugharmaq'tan II) Çektirmek, çıkartmak.

sughartquzmaq

bk. sughartmaq II.

sughur

zool. Köstebek; dağ sıçanı.

sughurmaq

I bk. sugharmaq. II Çekmek, çıkarmak. Chish sughurmaq – Diş çekmek.

sughurtmaq

(sughurmaq'tan II) Çektirmek, çıkartmak; bk. sughartmaq II.

sughurtush

Çektirme, çıkartma. Chish sughurtush üchün keldim – Diş çektirmek için geldim.

sughurulmaq

I Sulamak, su içirilmek. Étizlar sughurulup boldi – Tarlaların sulanması bitti. II Çekilmek, çıkarılmak, çekip çıkarılmak.

sughurulush

Sulanma, su içirilme.

sughurush

I bk. sugharmaq. II Çekme, çıkarma.

sughuruwalmaq

Çekip çıkarmak; çıkarmak.

sughush

bk. sowush.

sugimaq

Sıvamak; bk. suwimaq.

sugun

f. ağ. bk. sopun.

sugurulush

Çekilme, çıkarılma.

sugushush

Sıvaşma.

sugutulmaq

Sıvatılmak.

sugutulush

Sıvatılma.

sugutush

Sıvatma.

sulagh

bk. solaq.

sulandurmaq

Islandırmak, nemlendirmek.

sulandurush

Islandırma, nemlendirme.

sulanmaq

Islanmak, nemlenmek.

sulash

Sulama, ıslama.

sulashmaq

Nemlenmek, ıslanmak.

sulatmaq

Islatmak, nemlendirmek.

sulimaq

Sulamak, nemlemek.

sultan

Sultan.

sultanliq

Sultanlık.

sulu

Yulaf. Qara sulu – Kara yulaf. Sulu yarmisi – Yarma yulaf; yulaf lapası.

sulunush

Islanma, nemlenme.

suluq

Nemli, sulu. Suluq alma – Sulu elma.

sulushush

Nemlenme, ıslanma.

sulutush

Islatma, nemlendirme.

suma

ağ. bk. sürme.

sumbat

a. Zarâfet, cazibe, sevimlilik.

sumbatliq

a.u. Zarâfetli, cazibeli.

sumbul

f. bot. Sümbül çiçeği. Sumbul chachliq – Kıvırcık saçlı.

sumrugh

efs. Anka kuşu, Simurg; bk. sumurgh.

sumurgh

hay. Anka kuşu, Simurg.

sun

ağ. zool. Yaban ördeği.

sunaltish

bk. sunaltmaq.

sunaltmaq

Uzatılmış, uzatılmış olma.

sunay

f. Zuma.

sunaychi

f.u. Zurnacı.

sunaylatmaq

Uzatılmış, uzatılmış olma.

sunaylitish

bk. sunaylatmaq.

sundurmaq

(sunmaq'tan I) Kırmak, parçalamak. Sundurup achmaq – Kırarak açmak. Sundurup qoymaq – Kırmak. Düshmenning qarshilighini sundurduq – Düşmanın direnişini kırdık. Teret sundurmaq – Dışkı ihtiyacını gidermek; işemek.

sundurtmaq

(sundurmaq'tan) Kırdırmak, parçalatmak.

sundurtush

Kırdırma, parçalatma.

sundurulmaq

Kırdırılmak. Uning qalghan malliri on qoygha sunduruludu – Onun kalan malları on koyun değerinde hesaplanacak.

sundurulush

Kırdırılma.

sundurush

Kırma, parçalama. Ishlepchiqirish wasitilirini pulgha sundurush – Üretim aletlerini para karşılığı hesaplaş.

sunduruwalmaq

Kırmak.

sunduruwetmek

Kırmak, parçalamak, kırıvermek., parçalayıvermek.

sunduruwétish

Kırma, parçalama, kınverme, parçalayıverme.

sung

ç. bk. sungpiyaz.

sunghan

Kırılmış, parçalanmış. Sunghan sapal – Kırılmış çanak.

sunghuch

Kırılgan, kolay kırılır, dayanıksız.

sungpiyaz

ç.f. bot. Pırasa.

sunmaq

I Kırılmak, parçalanmak. Sunup chüshmek – Kırılıp düşmek. Sunup ketmek – Kırılıvermek. II Uzatmak. Meshke ot sunmaq – Sobada ısınmak. Yutqangha béqip put sun – d. Ayağını yorgana göre uzat.

suntaxta

Suntaxta bolmaq – Halsiz düşmek, canı çıkmak, bitmek.

sunulmaq

Uzatılmak.

sunulush

Uzatılma.

sunuq

Kırık. Sunuq köngül – Kırık gönül.

sunush

I Kırılma. Nurning sunushi – Işığın kırılması. II Uzatma. Qol sunush – El uzatma.

supa

Seki. Kerpiç veya tahtadan yapılış kaldırım.

suparaxot

u.r. ağ. Gemi.

supun

ağ. bk. sopun.

supur

bk. supura.

supura

a. Un elenirken, eleğin altına yayılan sofra; sofra.

supérfosfat

r. Süperfosfat.

suqach

ağ. bk. soqush.

suqchimaq

Kaşımak, taramak.

suqsur

zool. Bağırtlak (-ğı).

suqush

bk. soqush.

sur

Gri, kurşun rengi.

suraghchi

Yargıç, hakim.

surghuch

Mühür mumu.

surnay

bk. sunay.

surup

Keten (bezi). Aq surup – Beyaz keten bezi. Xam surup – Hasa.

sus

f. Yavaş, ağır. Bazar sus – Satış ağır. Sus sériq – Açık san.

susaymaq

f.u. Yavaşlamak, ağırlaşmak.

susaytish

f.u. Yavaşlatma, temkinli hale getirme.

susaytmaq

f.u. Yavaşlatmak, temkinli hale getirmek.

susayturmaq

f.u. bk. susaytmaq.

susayturush

f.u. bk. susaytish.

susirash

Susama, susuzlanma.

susiratmaq

Susatmak, susuzlandırmak.

susirimaq

Susamak, susuzlanmak.

susiz

Susuz. Susiz yer – Susuz yer.

susizliq

Susuzluk.

suslashmaq

Yavaşlamak, ağırlaşmak.

suslashturmaq

Yavaşlattırmak, ağırlaştır mak.

suslashturush

Yavaşlattırma, ağırlaştırma.

suslatmaq

Yavaşlatmak, ağırlatmak.

susluq

f.u. Zayıflık, kuvvetsizlik, gevşeklik, uyuşukluk.

susuyush

f.u. Yavaşlama, ağırlama.

suwadan

Kavak; bk. térek.

suwalmaq

Sıvalmak.

suwaq

Sıva. Tamning suwaghi – Duvarın sıvası.

suwaqchi

Sıvacı.

suwaqchiliq

Sıvacılık. Suwaqchiliq qilmaq – Sıvacılık yapmak.

suwarmaq

ağ. bk. sugharmaq.

suwash

Sıvama, sıvaş.

suwashma

Birbirine yapışma, yan yana, bitişik.

suwashmaq

Sıvaşmak, kirlenmek.

suwashqaq

Yapışkan, takılgan.

suwashqaqliq

Yapışkanlık, takılganlık.

suwashturmaq

bk. suwumaq.

suwashturush

bk. suwash.

suwatmaq

(suwimaq'tan) Sıvatmak.

suwatquzmaq

bk. suwatturmaq.

suwatquzush

bk. suwatturush.

suwatturmaq

Sıvattırmak.

suwatturush

Sıvattırma.

suway-saltang

Çocuksuz, bekar.

suway-saltangliq

Bekarlık.

suwimaq

bk. suwumaq.

suwiwetmek

Sıvayıvermek.

suwiwétish

Sıvayıverme.

suwulush

Sıvalma.

suwumaq

Sıvamak.

suwur

ağ. bk. sughur.

suwutulmaq

Sıvatılmak.

suwutush

Suvatma.

suwérén

r. .Egemen. Suwérén hoquq – Egemenlik hukuku.

suwérénitét

r. Egemenlik.

suxenchi

a.u. İftiracı, bühtancı, karacı, curnalcı.

suxenchilik

a.u. İftiracılık, bühtancılık, curnalcılık.

suyash

ağ. bk. soyush.

suyghash

Sivi yemek, çorba.

suyiqest

a. Suikast. Birawning ömrige suyiqest qilmaq – Birisinin hayatına suikast etmek.

suyiqestchi

a.u. Suikast eden, suikastçı.

suyiqestchilik

a.u. Suikast yapma hali.

suyiqestlik

Suikast olma hali.

suyuklanmaq

Sıvılaşmak.

suyuldurmaq

Sıvılaştırmak.

suyuldurulush

Sıvılaştırılma.

suyuldurush

Sıvılaştırma.

suyulmaq

Sıvı hale gelmek; sıvılaşmak.

suyultmaq

Sıvılaştırmak.

suyultush

Sıvılaştırma.

suyulush

Sıvılaşma.

suyuq

Sıvı. Suyuk ash – Sıvı yemek; çorba. Suyuk yékilghu – Sıvı yakıt.

suyuqlandurmaq

Sıvılandırmak.

suyuqlandurush

Sıvılanduma.

suyuqlash

Sıvılaşma.

suyuqlashmaq

Sıvılaşmak.

suyuqlatmaq

(suyuqlimaq'tan) Sıvılandırmak.

suyuqlimaq

Sıvılaşmak.

suyuqlunush

Sıvılaşma.

suyuqluq

Sıvı, akıcı madde, akar madde.

suyuqlushush

Sıvılaşma.

suyuqlutush

Sıvılaştırma.

suzash

ağ. bk. sozush.

sxématizm–sxématizm

[ Previous ] [ Next ]

sxématizm

r. Şematik, kabataslak şekil.

séde–sézish

[ Previous ] [ Next ]

séde

Karaağaç; bk. qariyaghach.

sédep

a. Sedef.

séghilmaq

Sağılmak.

séghim

Sağım.

séghin

Sağmal, sağımlı. Séghin qala – Sağmal inek. Séghin dewri – Sağmal devri.

séghinchi

İnek sağan kadın.

séghinish

Özlem. Séghinishqa bashlimaq – Özlemini duymak; özlemek.

séghinishish

Karşılıklı özlem.

séghinishliq

Özlenilen, özlemli. Séghinishliq salam – Özlemli selam.

séghinishmaq

Karşılıklı özlemek; beraber özlemek. Shularmu séghinishar deymen – Herhalde onlar da özler.

séghinmaq

Özlemek, hasret çekmek. Séghinip ketmek – Özlemek.

séghish

Sağma, sağış. Ettigenlik séghish – Sabah sağımı.

séghishish

Sağmak için yardım etme; beraber sağma.

séghishmaq

Sağmak için yardım etmek; beraber sağmak.

séghiwalmaq

Sağmak, sağıvermek.

séghiwélish

Sağma, sağıverme.

séghiz

Sakız. Séghiz topa – Yapışkan toprak; killi toprak. Séghiz topiliq – Yapışkan topraklı; killi.

séghizliq

Killi. Séghizlik yer – Killi yer (toprak).

séghizxan

zool. Saksağan.

séhir

a. Sihir, büyü.

séhirchi

a.u. Sihirci.

séhirchilik

a.u. Sihircilik.

séhirlenmek

a.u. Sihirlenmek.

séhirlesh

a.u. Sihirleş, sihirleme.

séhirletmek

a.u. (séhirlimek'ten) Sihirletmek.

séhirlik

a.u. Sihirli.

séhirlimek

a.u. Sihirlemek.

séhirlinish

a.u. Sihirleniş, sihirlenme.

sékilek

I Oklava. II Kadın tarağı. III ağ. Genç kadın.

sékin

f. Sakin, yavaş.

sékin'gine

Sessizce, yavaşça.

sékinleshmek

Sakinleşmek, yavaşlamak.

sékinletmek

Sessiz hale getirmek; yavaşlatmak.

sékinlishish

Sakinleşme, yavaşlama.

sékrétar

r. Sekreter; bk. shuji.

sékrétarliq

Sekreterlik.

sékunt

r. Saniye.

sékuntliq

r.u. Saniyelik.

sélinish

bk. sélinmaq.

sélinmaq

(salmaq'tan). Orun sélindi – Yer hazırlandı. Zawut séliniwatidu – Fabrika kuruluyor. Kembeghellikke sélinmaq – Fakir gibi görünmek. Körmigen'ge sélinmaq – Görmezlikten gelmek. Qapighi sélinghan adem – Asık suratlı adam.

séliq

Vergi. Séliq salmaq – Vergi koymak. Séliq sélish – Vergilendirme.

séliqliq

Tesbit edilmiş, gerekeni yapılmış 2. Kilitlenmiş.

sélish

(salmaq'tan) öy sélish ev yapmak; ew yapma. Tömür yolu sélish – Demir yol yapımı. Chéchek sélish – Aşı yapma.

sélishish

Yapımına yardım etme; beraber kurma; beraber yapma.

sélishmaq

Yapımına yardım etmek; beraber kurmak; beraber yapmak.

sélishturghanda

Mukayese edildiğinde. Sélishturghili bolmaydighan derijide – Mukayese edilemez derecede. Sélishturup köriish – Mukayese etme. Sélishturup bolmaydu – Mukayese edilemez. Sélishturup bolmaydighan – Mukayese edilemez. Küch sélishturmaq – Güç denemek.

sélishturghusiz

Mukayese edilemez. Sélishturghusiz derijede – Mukayese edilemez derecede.

sélishturma

Mukayese, karşılaştırma. Sélishturma éghirliq – Nispî ağırlık.

sélishturmaq

Mukayese etmek, karşılaştırmak. Sélishturup qarighanda – Mukayese edildiğinde.

sélishturulmaq

Mukayese edilmek, karşılaşbrılmak.

sélishturulush

Mukayese edilme, karşılaştınlma.

sélishturush

Mukayese etme, karşılaşürma.

sémiz

Semiz, şişman.

sémizlik

Semizlik, şişmanlık.

sémont

r. Çimento. Sémont zawuti – Çimento fabrikası.

sémontlanmaq

r.u. Yapımına çimento kullanılmak.

sémontlash

r.u. Yapımına çimento kullanma.

sémontlatmaq

r.u. Yapımına çimento kullandırmak.

sémontlik

r.u. Çimentolu.

sémontlimaq

r.u. Yapımına çimento kullanmak.

sémontlitish

r.u. Yapımına çimento kullandırma.

séngayan

Bükülü, eğri, eğri büğrü, bakışımsız.

séniki

Seninki.

séning

Senin.

séningche

Sence, sana göre.

séningki

Seninki. Kitap séningki – Kitap seninki.

séntebir

r. Eylül.

sép-sériq

Sapsarı.

sépahr

f. tar. Gök, sema, gökyüzü, gök kubbesi.

sépash

Okşama, sıvazlama.

sépil

Kale.

sépilmek

Serpilmek.

sépimaq

bk. sipimaq.

sépish

I Geçirme, takma. II (sepmek'ten) Dökme, serpme.

sérenji

ağ. bk. sirat.

séri

Devamlılığı belirten ek. Barghan séri – Gittikçe. Oqughan séri – Okudukça.

sérilish

Kayma, kayarak inme.

sérilmaq

Kaymak, kayarak inmek.

sérim

f. ağ. Ev eşyası.

sérimaq

Şoymak, derisini soymak, sıyırmak.

sériq

Sarı. Tuxumning sérighi – Yumurta sarısı. Sériq topa – Sarı toprak. Aq sériq – Açık sarı. Sus sériq – Açık sarı. Sép sériq – Sapsarı. Sériq Uyghur – Sarı Uygur (bir Türk boyu). Sériq ishek – 1) Falanj 2) Akrep, kuyruklu. Sériq késel – t. sarılık.

sériqliq

Sarılık, sarı renk.

sérish

Soyma, derisini soyma, sıyırma.

séritish

Kabuğunu soydurina; kavlatma.

séritma

Sürme. Séritma qapqaq – Sürme kapak.

séritmaq

Kabuğunu soydurmak; kavlatmak, sıyırtmak.

sérk

r. Sirk.

sésimaq

Pis kokmak.

sésiq

Pis koku. Sésiq küzen – Kokarca.

sésiqliq

Pis koku, pis kokan.

séstira

r. Hemşire.

séstiraliq

r.u. Hemşirelik.

sétilish

Satılma, satılış.

sétilma

Satılık.

sétilmaq

Satılmak. Sétilmay qalghan mal – Satılmamış mal. Sétilip boldi – Satılıp bitti.

sétilmas

Satılmaz.

sétilmasliq

Satılmazlık.

sétiq

Ticaret, alışveriş.

sétiqchi

Satıcı, tezgahtar.

sétiqchiliq

Satıcılık, tezgahtarlık.

sétish

Satma, satış. Élip sétish – Alıp satış.

sétishish

Karşılıklı satış; beraber satış.

sétishmaq

Karşılıklı satmak; beraber satmak; satışmak.

sétiwalmaq

Satın almak.

sétiwetmek

Satmak, satıvermek.

sétiwélish

Satın alış. Sétiwélish küchi – Satın alma gücü.

sétiwétish

Satış, satıveriş.

sétka

r. File, ağ. Simliq radiyo sétkisi – Telli radyo ağı.

séwet

f. Sepet.

séwét

ağ. bk. süyünche.

séx

r. Atelye. Qurashturush séxi – Montaj atelyesi.

séxiliq

a. Sahavet, cömertlik.

séxiy

a. Cömert, eli açık.

séxiyliq

Cömertlik. Séxiyliq qilmaq – Cömertlik etmek.

séyde

bk. séde.

sézik

Kadınlarda yeni hamilelik döneminde vuku olan hassaslık (bunalım).

séziklik

Yeni hamile dönemindeki bunalım hali.

sézilerlik

Sezilecek derecede, sezilir derecede.

sézilish

Seziliş, sezilme.

sézilmek

Sezilmek.

sézilmes

Sezilmez.

sézilmeslik

Sezilmezlik.

sézim

Sezgi. Siyasiy sezim – Siyasi sezgi.

sézish

Seziş, sezme. Aldin sézish – Önceden.

sögel–sözsiz

[ Previous ] [ Next ]

sögel

Siğil 2. Nasır.

sögellik

Siğilli 2. Nasırlı. Sögellik kollar – Nasırlı eller.

söget

bot. Söğüt. Sögettin toqulghan – Söğütten örülmüş. Sériq söget – Sarı söğüt. Qara söget – Kara söğüt.

sögetgül

u.f. Zakkum (ağacı).

sögetlik

Söğütlük.

söhbet

a. Sohbet. Söhbet ötküzmek – Sohbet etmek. Söhbet qilmaq – Sohbet etmek. Söhbetke qatnashmaq – Sohbete katılmak.

söhbetdash

a.u. Hem sohbet. Söhbetdash bolmaq – Sohbete katılmak.

söhbetdashliq

a.u. Beraber sohbet etme hali.

söhbetleshmek

a.u. Sohbet etmek.

söhbetlishish

a.u. Sohbet etme.

sök

I Kabuğundan arınmış darı. II Çimen, çimenlik, çim.

sökküzmek

bk. söktürmek I.

sökküzüsh

bk. söktürüsh I.

sökmek

I Sökmek. Eski kiyimni sökmek – Eski elbiseyi sökmek. Paltoning yaqisini söküwaldim – Paltonun yakasını söküp çıkardım. II Azarlamak, sövmek.

söktürmek

I (sökmek'ten I) Söktürmek. II (sökmek'ten II) Azarlatmak, çekiştirmek, sövdürmek.

söktürüsh

I Söktürme, söktürüş. II Azarlatma, çekiştirme, sövdürme.

sökük

Sökülmüş, dikişsiz.

söküklük

Sökülmüş, sökülmüş hali.

sökülmek

I Sökülmek. Paltoning yaqisi sökülüp ketti – Paltonun yakası sökülüverdi. Qapning aghzi sökülüp ketti – Çuvalın ağzı sökülüverdi. II Azarlanma, sövülmek.

sökülüsh

I Sökülme, sökülüş. II Azarlanma, sövülme.

söküsh

I Sökme, söküş. II Azarlama, sövme.

söküshmek

I Beraber sökmek; söküşmek. II Beraber azarlamak; sövüşmek; azarlaşmak.

söküshtürmek

Azarlatmak.

söküshüsh

I Beraber sökme; söküşme. II Sövüşme, azarlaşma.

söküwalmaq

Söküp çıkarmak.

söküwetmek

Sökmek, söküvermek.

söküwélish

Söküp çıkarma.

söküwétish

Sökme, söküverme.

söl

ağ. bk. sögel.

sölet

a. Büyüklük kuruntusu.

söletlik

a.u. Görkemli, debdebeli, muhteşem bir surette.

söletwaz

a.f. Büyüklüğü seven; gösterişe düşkün.

söletwazliq

a.f.u. Büyüklük düşkünlüğü; gösteriş düşkünlüğü.

söltek

Kuyruğu kesik.

söngek

Kemik. Yangaq söngigi – Yanak kemiği.

sönggech

anat. Uyluk, kalça.

sönggesh

bk. sönggech.

söngzek

t. 1. Sifilis, frengi 2. Gonore, belsoğukluğu.

sörelme

İradesi zayıf, iradesiz.

sörelmek

Sürüklenmek. Sörülüp kelmek – Sürüklenerek gelmek.

sörem

Tırmık. Sörem salmaq – Tırmıklamak.

söresh

Sürükleme.

söreshtürmek

Sürüklemek.

söreshtürüsh

Sürükleme.

söretküzmek

Sürüklenilmek.

söretküzüsh

bk. sörütüsh.

söretme

Tarak ağı.

söretmek

Sürükletmek.

sörimek

Sürüklemek. Sörep ketmek – Sürüklemek. Sörep chiqarmaq – Sürükleyip çıkarmak. Müshükni harwigha qoshsa, katning astigha söreptu – folk. Kediyi arabaya koşsa, kerevetin altına sürüklermiş.

sörülüsh

Sürüklenme.

sörün

Kederli, hüzünlü, gamlı 2. Gergin, soğuk. Sörün muamile – Soğuk ilişki.

sörünlük

Kederlilik, hüzünlülük 2. Gerginlik, soğukluk.

sörütüsh

Sürükletme.

sösen

f. bot. Zambak, nilüfer.

söser

f. zool. Ağaç sansarı; ağaç sansarı kürkü.

sösine

ağ. Kahve rengi.

sösün

ağ. bk. üjme.

söwet

I f. bk. séwet. II a. ağ. bk. söhbet.

söydürmek

(söymek'ten) Öptürmek.

söydürüsh

Öptürme.

söyem

ağ. bk. sörem.

söygüzmek

bk. söydürüsh.

söymek

Öpmek; bk. süymek.

söyünmek

bk. süyünmek.

söyüshmek

Öpüşmek.

söyüwatmaq

Öpmek.

söyüwélish

Öpme, öpüş.

söz

Söz, kelime. Söz béshi – Önsöz, giriş. Söz özgürüshi – Kelime değişimi. Söz birikmishi – Kelime birleşimi. Musteqil söz – Yalın kelime. Yardemchi söz – Edat. Söz yasilishi – Kelime yapımı. Söz erkinlighi – Söz hürriyeti, söz özgürlüğü. Chet söz – Yabancı kelime. Sözimiz – söz, wedimiz – wede – Sözümüz söz, vaadimiz vaattir. Qérilar sözi – Yaşlılar sözü. U özi söz achti – O kendisi söze başladı. Ular sözümni almaydu – Onlar sözümü dinlemiyor. Siz toghruluq söz boldi – Sizin hakkınızda söz oldu. Söz biriktirmek – Ağız birliği etmek. Sözni bölmek – Sözü bölmek. Söz talashmaq – Çekişmek; ağız kavgası yapmak. Sözni toxtatmaq – Sözü kesmek. Sözde turmaq – Sözü tutmak; sözü yerine getirmek. U öz sözide turdi – O sözünü yerine getirdi. Söz daritmaq – Başa kakmak. Söz sözlimek – Söz söylemek; konuşma yapmak. Söz qayturmaq – Dik başlılık; söz dinlemezlik. Sözge kirmek – Söz dinlemek. Sözge kiridighan adem – Söz dinleyen adam; anlayışlı adam. Sözge kirmeydighan adem – Söz dinlemez adam. U méning sözimge kirmeydu – O benim sözümü s dinlemiyor. Kirish söz – Giriş, önsöz. Sozge kélishmek – Çekişmek; ağız kavgası yapmak. Sözge kelmeydu – Söz dinlemez, uyumsuz. Bir sözge kélish – Anlaşmak. Sözge söz keldi – Söze uygun bir sözle karşılık verilmesi. Söz orni kelgende – Sözün yeri geldiğinde. Söz qilmaq – Söylemek. Men toghruluqmu bir söz étip qoyung – Benim hakkımda bir şey söyleyin. Bu néme dégen söz? – Bu ne demek? Söz némide? – Sözün aslı nedir? Yoq söz – Yok söz. Söz yanduurmaq – İtiraz etmek; karşılik vermek. Éghizdin chiqqan söz yanmas – Ağızdan çıkan söz geri alınmaz.

söz-chöchek

Söz ve rivayet, başkaları hakkında söylenti, söylenti. Tillerde söz-chöchek bolmaq – Başkalarının ağzında söylenti olmak.

sözchan

Hatip, iyi konuşan.

sözchanliq

Hatiplik.

sözeng

ağ. bk. söngzek.

sözleg

ağ. 1. Geveze, çenebaz, boşboğaz. 2. Hatip, konuşmacı.

sözlemjan

Dilbaz, lakırdıcı, geveze, boşboğaz.

sözlenmek

Söylenmek.

sözlesh

Söyleme, söyleyiş. Gödek sözleshke bashlidi – Bebek söylemeye başladı.

sözleshmek

Söyleşmek.

sözleshtürmek

(sözleshmek'ten) Söyleştirmek.

sözleshtürüsh

Söyleştirme.

sözletküzmek

Söylettirmek.

sözletküzüsh

bk. sözlütüsh.

sözletmek

(sözlimek'ten) Söyletmek.

sözlimek

Söylemek. Sözlep bermek – Söylemek. Duduqlunup sözlimek – Kekeleyip söylemek. Yasap sözlimek – Yapay söylemek.

sözlünüsh

Söylenme.

sözlüshüsh

Söyleşme. Sözlüshüsh orni – Söyleşme yeri.

sözlütüsh

Söyletme, söyletiş.

sözmel

Dilbaz, palavracı 2. Dedikoducu, lakırdıcı.

sözmen

Hatip, güzel konuşan.

sözmu-söz

Harfi harfine; sözün tam anlamıyla. Sözmu-söz terjime – Harfi harfine çevri.

söznek

ağ. bk. söngzek.

sözsiz

Sözsüz, sessiz. Sözsiz teslim bolush – Şartsız teslim olma.

sübhi–süzüwélish

[ Previous ] [ Next ]

sübhi

a. Tan kızıllığı, şafak. Sübhidin derek berdi – Şafaktan haber verdi.

sügemcheq

Sarkık meme (kadınların).

sügen

Ambann tahıl bölmesi.

sügeshme

Bulaşma, bulaşan.

süget

bk. söget. Bostan süget – Ağlayan söğüt.

sügü

ağ. bk. sürge.

sügüch

ağ. Tarak, sıkı dişli tarak.

sügür

Kumarbaz, kumarcı.

sühbet

a. bk. söhbet.

sükchek

ağ. Küçük değnek.

süke

ağ. bk. supa.

süküsh

bk. söküsh II.

süküt

a. Sükut, susma, sessizlik. Süküt qilmaq – Susmak.

süleysin

bk. süleysün.

süleysün

zool. Vaşak (-ğı).

sülhi

a. Sulh, barış. Sülhi shertnamisi – Barış anlaşması. Sülhi qilmaq – Barışmak.

sülhiperwer

a.f. Banşçı.

sülhiperwerlik

a.f.u. Barışçılık, barışse verlik.

sülmek

Eti kemikten ayırmak.

sülük

Sülük (-ğü).

sülüsh

Eti kemikten ayırma.

sümbe

Harbi, tüfek çubuğu. 2. Şüngü, kasatura.

sümermek

İçine çekmek.

sümilek

ağ. Buğday lapası.

sümürgüch

Emen, soğutucu, içine çeken.

sümürmek

İçine çekmek; bk. sümermek.

sümürüsh

İçine çekme.

sün'iy

a. Suni, yapay. Yerning sün'iy – Yerin yapay uydusu. Sün'iy rewishte – Yapay halde.

sün'iylik

a.u. Sunilik, yapaylık.

sündük

I ağ. zool. Çobanaldatan, kuyruk sallayan. Boz sündük – Gri çobanaldatan. Kök sündük – Mavi çobanaldatan. Sériq sündük – Sarı çobanaldatan. II bk. sünggüt.

süngdüshmek

Varolmak.

sünggüch

I zool. 1. Sağan 2. Çobanaldatan, kuyruk sallayan. II Su yolu; üstü kapalı su yolu.

sünggümek

Dalmak.

sünggüsh

Dalma, dalmak.

sünggüt

zool. Çobanaldatan, kuyruksallayan.

sünggütmek

(sünggümek'ten) Daldırmak.

sünggütüsh

Daldırma.

süngék

Kemik. Bash süngigi – Baş kemiği, kafatası. Bilek süngigi – Kol kemiği. Kökrek süngigi – Göğüs kemiği.

sünje

ağ. bk. süyünche.

sünnet

a. din. Sünnet.

sünniy

a. din. Sünni.

sünniylik

a.u. Sünnilik; Sünni olma hali.

süp-süp

Süp-süp tang – Açık tan; şeffaf sabah.

süp-süzük

Şeffaf, saydam, duru. Süp-süzük oyngaq sular – Şeffaf dalgalı sular.

süpet

a. Vasıf, kalite. Süpiti yaxshi polat – Kalitesi iyi çelik.

süpetdash

a.u. gr. Partisip, sıfat fiil. Éniq süpetdash – Belirli partisip. Mejhul süpetdash – Belirsiz partisip.

süpetlik

a.u. Vasıflı, kaliteli. Yaxshi süpetlik mal – İyi kaliteli mal.

süpküsh

Üfürükçülük ile ağrığı kesmek.

süpküshletmek

(süpküshlimek'ten) Üfürükçülük yaptırmak.

süpküshlimek

Üfürükçülük yapmak.

süpürge

Süpürge.

süpürmek

Süpürmek. Süpürüp tashlimaq – Süpürüvermek. Süpürüp chiqmaq – Süpürüvermek.

süpürtmek

(süpürmek'ten) Süpürtmek.

süpürtülmek

Süpürtülmek.

süpürtülüsh

Süpürtülme.

süpürtüsh

Süpürtme.

süpürülmek

Süpürülmek.

süpürülüsh

Süpürülme.

süpüründi

Süprüntü.

süpürüsh

Süpürme, süpürüş.

süpüte

Kaliteli keten bezi.

sür

I İsli; iste kurutuluşmuş. Sür gösht – İste kurutulmuş et. Sür qilmaq – İste kurutmak. II Görünüş, tavır, eda, yüz, surat. Süri bar adem – Asık suratlı adam; gösterişli adam.

sür'et

a. Sürat, çabukluk, acele.

sür'etlik

Süratli, çabuk, acele.

sürdürmek

(sürmek'ten) İlerletmek, ileri çekmek.

sürdürüsh

İlerletme, ileriye çekme.

süre

a. din. Sure.

sürenjan

Bir tür bitki.

süret

I a. Suret, resim, tablo, manzara. Suretke élish – Resime çekme. Süret salmak – Resim yapmak. Süretke chüshmek – Resme çekilmek. Süretke chüshürmek – Resme çekmek. Süretke almaq – Resme çekmek. Süritimni aldurdum – Resme çekildim. Resmiy sürette – Resmî halde. Dawamliq sürette – Devamlı halde. II a. mat. Pay. Kesirning süriti – Kesirin payı.

süretchi

a.u. Resimci.

süretchilik

a.u. Resimcilik.

süretlenmek

a.u. Belirlenmek, açıklanmak.

süretlesh

a.u. Belirleme, teressüm etme, açığa çıkarma.

süretlik

a.u. Resimli. Süretlik zhurnal – Resimli dergi (mecmua).

süretlinish

Belirlenme, açıklanma.

süretxana

a.f. Resimhane.

sürge

Müshil, iç sürdürücü.

sürgösh

İslenmiş et, kurutulmuş et.

sürgü

bk. sürge. Ich sürgü – İç sürdürücü.

sürgün

Sürgün. Sürgün qilmaq – Sürgüne göndermek. Sürgünde bolmaq – Sürgünde olmak.

sürgündi

Sürgün, sürgünde bulunan.

sürgüzmek

Ich sürgüzmek İç sürdürmek.

sürgüzüsh

bk. sürgüzmek.

sürkelmek

Yanaşmak, sürülmek, ovulmak. Söymigen'ge sürkelme – Sevmeyene yanaşma.

sürkenmek

Yanaşmak, dokunmak.

sürkesh

Sürme, ovma.

sürkimek

Sürmek, ovmak. Nangha may sürkeng – Ekmeğe yağ sürün.

sürkügüch

Traş fırçası.

sürkülüsh

Yanaşma, sürülme, ovulma.

sürkünüsh

Yanaşma, dokunma.

sürlen'gen

İslenmiş, kurumuş.

sürlenmek

İslenmek, kurumak.

sürlesh

İsleme, kurutma. Chöp sürlesh – Ot kurutma.

sürletmek

(sürlimek'ten) İsletmek, iste kurutturmak.

sürlimek

İslemek, kurutmak. Chöp sürlimek – Ot kurutmak.

sürlük

Asık suratlı, heybetli, gösterişli. Kishige sürlük körünüdu – Kişiye gösterişli görünür.

sürlütüsh

İslettirme, iste kurutturma.

sürme

Sürme. Sürme qoymaq – Sürme çekmek. Sürme téshi – Sürme taşı.

sürmek

Sürmek, dehlemek, acele ettirmek. Dalgha sürmek – İleri sürmek. Arkigha sürmek – Geriye sürmek. Sürüp chiqarmaq – İtip çıkarmak. Ich sürmek – İç sürmek. Ichim sürüp ketti – İçim sürdü. U sürmini közige sürdi – O sürmeyi gözüne çekti. Közümge sürey – Gözüme çekeyim. Upa sürmek – Pudra sürmek. Xiyal sürmek – Hayal etmek; hayala dalmak. Keyp-sapa sürmek – Keyif sefa sürmek.

sürtküch

Paçavra; kadınların pılı pırtısı.

sürtmek

Silmek, kurulamak. Yüzni sürtmeq – Yüzü kurulamak. Köz yéshini sürtmek – Gözyaşını silmek.

sürtülmek

Silinmek, kurulanmak.

sürtülüsh

Silinme, kurulanma.

sürtünüsh

İslenme, kuruma.

sürtüsh

Silme, kurulama.

sürtüwetmek

Silivermek, kurulayıvermek.

sürtüwétish

Siliverme, kurulayıverme.

sürülmek

Sürülmek. Algha sürülmek – İleri sürülmek. Arqigha sürülmek – Geriye sürülmek.

sürülüsh

Sürülme.

sürün

Serin. Sürün yer – Serin yer.

süründesh

ağ. Serinleş. bk. salqinlash.

süründimek

Serinlemek.

sürüsh

Sürüş, sürmek.

sürüshte

Soruşturma. Sürüshte qilmaq – Soruşturmak.

sürüshtürmek

Soruşturmak, takip etmek, aramak.

sürüshtürüsh

Soruşturma, takip etme, arama.

sürütmek

Sürüklemek, sürümek.

sürütüsh

Sürükleme, sürüme.

süt

Süt. Süt emgüchi – Süt emen. Süt saqquchi – Süt sağan.

sütchilik

Sütçülük. Sütchilik férmisi – Süt çiftliği.

sütlesh

Süt karıştırma.

sütligen

bot. Sütleğen.

sütlimek

Süt karıştırmak. Chayni sütlep iching – Çayı süt karıştırarak için.

sütlük

Sütlü. Sütlük siyir – Sütlü inek. Sütlük ot – bot. devedikeni.

sütxor

u.f. Murabahacı, tefeci.

sütxorek

u.f. Süt emen.

sütxorluq

u.f.u. Murabahacılık, tefecilik.

süwe

a. bk. sübhi.

süydük

bk. siydik.

süyek

bk. söngek.

süyeklik

Kemikli 2. İriyarı, iri yapılı. Süyektik yigit – İriyarı yiğit; iri yapılı delikanlı.

süyeksiz

Kemiksiz.

süyem

Karış. Bir süyem yer – Bir karış toprak.

süyench

Dayanak, dayangaç, destek, istinatgah.

süyenchi

bk. süyench.

süyendürmek

(süyenmek'ten) Dayandırmak.

süyendürüsh

Dayandırma.

süyenmek

Dayanmak.

süyesh

Dayama, direme 2. Yardım etme, destekleme.

süyge

ağ. bk. sürge.

süygenlik

Sevgi, aşk, sevda. Bu chin qöngüldin süygenlik bolmaydu – Bu gerçek bir sevgi olamaz.

süygü

I Sevgi. II ağ. bk. sürge.

süygülük

Sevgili, göz bebeği.

süykesh

bk. sürkesh.

süylesh

Acele ettirme, sıkıştırma.

süylimek

Acele ettirmek, sıkıştırmak.

süymek

Sevmek. Süygünüm – Sevgilim. 2. Öpmek.

süyülmek

Sevilmek.

süyülüsh

Sevilme.

süyümchan

Şıpsevdi, tez vurulur.

süyümchanliq

Şıpsevdi olma hali.

süyümek

Dayamak, diremek 2. Yardım etmek, desteklemek.

süyümlük

Sevimli, cazibeli.

süyünch

Sevinç, neşe.

süyünche

Müjde. Süyünchige néme berisen? – Müjde için ne vereceksin?

süyünchlük

Sevinçli, sevindirici.

süyündürmek

Sevindirmek.

süyündürüsh

Sevindirme.

süyünerlik

Sevinçli, sevindirici. Süyünerlik xeber – Sevinçli haber.

süyünmek

Sevinmek.

süyünüsh

I Dayanma. II Sevinme.

süyünüshmek

Sevinişmek, beraber sevinmek.

süyünüshüsh

Sevinişme, beraber sevinme.

süyüsh

I 1. Sevme 2. Öpme. II bk. sowush.

süyüshmek

Sevişmek 2. Öpüşmek.

süyüshüsh

Sevişme 2. Öpüşme.

süzdürmek

I (süzmek'ten I) Süzdürmek. II (süzmek'ten II) Tarattırmak.

süzdürüsh

I Süzdürme, süzdürüş. II Tarattırma.

süzek

bk. söngzek.

süzge

Tarak.

süzgüch

Süzgeç.

süzme

Peynir; süzülerek suyu çıkarılmış yoğurt.

süzmek

I Süzmek. Qöz süzmek – Göz süzmek. II Taramak.

süzük

Duru, şeffaf, temiz. Süzük su – Duru su.

süzüklük

Duruluk, şeffaflık.

süzüldürmek

Durulamak.

süzüldürüsh

Durulama.

süzülmek

I Süzülmek. Tang süzülüp kéliwatatti – Şafak söküyordu. II Taralmak.

süzülüsh

I Süzülme. II Taralma.

süzüsh

I Süzme, süzüş. II Tarama.

süzüwalmaq

Süzmek.

süzüwélish

Süzme, süzmek işi.

Taala–tazqara

[ Previous ] [ Next ]

Taala

a. din. Teâlâ. Allataala – Allahüteâlâ.

Tajik

Tacik. Tajik ayili – Tacik kadını. Tajik tili – Tacik dili. Tashqorghan Tajikliri – Taşkorgan Tacikleri (Taşkorgan, Kaşgar yöresindeki bir Tacik nahiyesi).

Taranchi

Moğalca olan bu kelime, çiftçi anlamındadır. 18. yüzyılda Doğu Türkistan Kalmuk istilasına maruz kalır. İşte o zaman, çiftçilik yaptırmak amacıyla, güneyden kuzeydeki verimli topraklara zorunlu göç uygulanır. Bu göçmenlere Kalmuklar Tarançi adını verir.

Tatar

Tatar. Kuzey Türkleri, Kazan Türkleri. Kazan Tatari – Kazan Tatarı. Tatar edibiyati – Tatar edebiyatı.

ta

f. Ta axshamgiche – Ta akşama kadar. Ta shu kemgiche – Ta şu ana kadar.

taam

a. Yemek. Shirin taam – Tatlı; tatlı yemek.

tadan

Kurnaz. Tadan tülki tumshighidin ilinur – ata. Kurnaz tilki burnundan yakalanır. .

tadanliq

Kurnazlık. Tadanliq qilmaq – Kurnazlık yapmak.

tagh

I Dağ. Tagh étigi – Dağ yamacı. Tagh béshi – Dağ tepesi. Tagh tarmighi – Dağ kolu. Taghning tégi – Dağın dibi. Yapilaq tagh – Yassı dağ. Yalpak tagh – Yassı dağ. Tagh öchkisi – Dağ keçisi. Tagh tékisi – Dağ tekesi. Tagh almisi – Dağ elması. II bk. taq.

tagh-tagh

Tagh-tagh bolup yatidu – Dağ gibi büyük ve bol. Bazarda tarwuz taghtagh bolup yatidu – Pazarda karpuz pek çok.

tagha

Dayı.

taghaq

I Tarak. II Sırt yüzgeci. III Kürek kemiği.

taghar

Çuval.

tagharchi

Çuvalcı, çuval yapan usta.

tagharlash

Çuvalı doldurma, çuvallama.

tagharlimaq

Çuvalı doldurmak, çuvallamak.

taghliq

Dağlı, dağlık.

taghtérek

bot. Bir tür dağ ağacı.

taj

a. Taç.

tajawuz

a. Tecavüz. Tajawuz qilmaq – Tecavüz etmek. Bir-birige tajawuz qilmasliq – Birbirine tecavüz etmemek.

tajawuzchi

a.u. Tecavüz eden, saldıran.

tajawuzchiliq

a.u. Tecavüzkârlık. Tajawuzchiliq urushi – Tecavüzkârlık savaşı.

tajawuzkar

a.f. Tecavüzkâr.

tajawuzkarane

a.f. Tecavüzkârâne.

tajawuzkarliq

a.f. Tecavüzkârlık. Tajawuzkarliq qilmaq – Tecavüzkârlık yapmak.

tajawuzluq

a.u. Tecavüz, saldırganlık.

tajdar

a.f. Taçdar, taçlı, taç sahibi.

tajigül

a.f. bot. Horozibiği.

tajliq

a.u. Taçlı, taç sahibi.

tak

Sorkun dalı, bağ çubuğu.

takallashmaq

Ağız kavgası yapmak. Teng takallashmaq – Karşılıklı ağız kavgası yapmak. Séning bilen gep takallashqili bolamdu! – Senin ile ağız kavgası yapılır mı! Séning bilen gep takallashqan barmu? – Seninle ağız kavgası yapan birisi var mı?

takallishish

Ağız kavgası yapma; kavgalaşma.

takamul

a. Gelişme, ilerleme, inkişaf, olgun, sağlam.

takamullashmaq

a.u. Gelişmek, ilerlemek, olgunlaşmak.

takamullashturmaq

(takamullashmaq'tan) Geliştirmek, ilerletmek, olgunlaştırmak.

takamullashturush

Geliştirme, ilerletme, olgunlaştırma.

takamullishish

Gelişme, ilerleme, olgunlaşma.

takaslimaq

Tıpış tıpış yürümek.

takche

f. Niş, duvar gözü.

taki

Halen, şimdi, şimdilik 2. -dıkça, -ıncaya kadar.

takirang

Dörtnal.

taksi

r. Taksi.

taktika

r. Taktik, usul, yöntem.

taktikiliq

r.u. Taktik, taktik meselesi.

tal

I Söğüt ağacı. Qizil tal – Söğütün bir türü. Üzüm téli – Üzüm dalı. II Tane, adet. Bir tal tamaqa – Bir tane sigare. Bir tal tük – Bir tane tüy (kıl). Bir tal qorqmaydu – Hiç korkmiyor. Bir talmu söz uqmaydu – Bir kelime bile bilmiyor. U bir talmu sözge kirmeydu – O hiç söz dinlemez. III anat. Dalak. IV Tam. Tal tüshte – Tam öğle zamanında.

tal-tal

Ayrı ayrı, tane tane 2. Yırtık pırtık. Tal-tal bolup ketmek – Yırtık pırtık haline gelmek.

tala

İstep, bozkır. 2. Evin dışı, sokak. Talagha chiqmaq – Dışarı çıkmak. Talagha chiqip kéleyli – Dışan çıkalım. Bugün talada soghuq – Bugün dışarısı soğuk.

talaliq

Kızın evlilik hali. Talalik qilmaq – Kızı evlendirmek. Ikki qizimni talalik qildim – İki kızımı evlendirdim.

talan

bk. talang.

talan-taraj

u.f. Yağma, çapul, talan.

talan-tarajchi

u.f.u. Yağmacı.

talan-tarajchiliq

Yağmacılık. Talan-tarajchiliq urushi – Yağmacılık savaşı.

talang

Yağma, çapul, talan.

talangchi

Yağmacı.

talangchiliq

Yağmacılık.

talanmaq

Yağmalanmak.

talant

r. Kabiliyet, istidat, yetenek. Talant égisi – Yetenek sahibi.

talantliq

r.u. Yetenekli.

talantsiz

r.u. Yeteneksiz.

talantsizliq

r.u. Yeteneksizlik.

talaq

a. Talak, boşama. Talaq xet – Boşanma mektubu. Üch talaq – Üç talak. Talaq qilmaq – Boşanmak, boşamak.

talash

I Yağmalama, soyma. II Tartışma, münakaşa, ihtilaf, geçimsizlik, anlaşmazlık. Talash qilmaq – Münakaşa etmek.

talash-tartish

Münakaşa ve tartışma.

talashmaq

I 1. Münakaşa etmek, tartışmak. Söz talashmaq – Tartışmak. Yol talashmaq – Geçebilmek için çekişmek. 2. Dalaşmak, boğuşmak. Jan talashmaq – Can çekişmek. Késel jan talashmaqta – Hasta can çekişmekte. Baha talashmaq – Pazarlık yapmak. II Dalaşmak, soymak, yağma etmek, talan, çapul.

talatmaq

(talimaq'tan) Dalatmak, yağma ettirmek.

talax

a. ağ. bk. talaq.

talay

Çok, epey. Bir talay – Birçok. Bir talay yil ötti – Birçok yıllar geçti. Bir talay kishi keldi – Birçok kişi geldi.

talay-talay

Birçok. Uningdin beri talay-talay sular aqti – Ondan beri birçok sular aktı.

taldurmaq

(talmaq'tan) Yormak. Ademni taldurudighan ish – İnsanı yoran iş. Közüngni taldurma – Gözünü yorma.

taldurush

Yorma.

talghash

Seçme, ayırma, çıkarma.

talgül

u.f. Zakkum (ağacı).

talighuchi

Yağmacı, soyguitcu.

talimaq

Yağmalamak, soymak.

talip

a. Öğrenci.

talishish

bk. talashmaq.

tallanma

Seçmeli. Tallanma eserler – Seçmeli eserler.

tallanmaq

Seçilmek, ayıklanmak. Tallanghan eserler – Seçilmiş eserledr.

tallash

Seçme.

tallimaq

Seçmek.

tallinish

Seçilme, ayıklanma. Tebiy tallinish – Doğal ayıklanma.

talliwalmaq

Seçmek.

talma

Epilepsi, sara (hastalığı).

talmaq

Yorulmak. Közlirim taldi – Gözlerim yoruldu. Özi harghan éti talghan édi – Kendisi de, atı da yorulmuştu. Télip kétish – Yorgunluk.

talmas

Yorulmaz. Harmas-talmas – Yorulmaz.

talmay

Yorulmadan. Harmay-talmay – Yorulmadan.

talon

r. Kupon, fiş.

talqan

Kavurulmuş un. Tériq talqini – Kavurulmuş darı unu. 2. Darmadağın olma. Talqan qilmaq – Darmadağın etmek.

talqandimaq

Dövmek, ezmek, ufalamak 2. kırmak, parçalamak, bozmak, darmadağın etmek.

taltuz

Kırıntılar.

talzar

u.f. Söğütlük.

talzarliq

u.f.u. bk. talzar.

tam

I Duvar, dam. Adem boyi tam soquwalmaq – Adam boyu kadar duvar yapmak. Tam géziti – Duvar gazetesi. Tam öy – Toprak duvardan yapılmış ev. Kesek tam – Kerpiçten yapılmış duvar. Kumilach tam – Çamurdan yapılmış duvar. Soqma tam – Topraktan yapılmış duvar. II bk. tem. III a. Tam. Tam menisi bilen – Tam anlamıyla.

tama

a. Tamah. Tama qilmaq – Tamah etmek.

tamager

a.f. Tamahkâr.

tamagerlik

a.f.u. Tamahkârlık.

tamaka

Tütün, sigara. Sériq tamaka – Boru ile içilen bir tür tütün. Tamaka chekmek – Sigara içmek.

tamakichi

Tütüncü 2. Tütün kullanan adam.

tamakichiliq

Tütüncülük.

tamakixor

u. Sigara tiryakisi.

tamakixorluq

u.f. Sigara tiryakiliği.

tamakizar

u.f. Tütün tarlası.

tamakizarliq

u.f.u. Tütün tarlası.

tamam

a. Tamam, bitti. Tamam qilmaq – Bittirmek. Balilarning tamami keldi – Çocukların hepsi geldi.

tamamen

a. Tamamen, büsbütün, hepsi.

tamamlanmaq

Tamamlanmak.

tamamlash

a.u. Tamamlama, bitirme.

tamamlashmaq

a.u. Bitirişmek, yardımlaşmak.

tamamlatmaq

a.u. (tamamlimaq'tan) Tamamlatmak, bitirtmek.

tamamlatquzmaq

bk. tamamlatmaq.

tamamlimaq

a.u. Tamamlamak.

taman

Yan, taraf, yön. Bizning tamanda – Bizim tarafta.

tamaq

I Yemek. Chüshlük tamaq – Öğle yemeği. Tamaq yemek – Yemek yemek. Tamaq bermek – Yemek vermek. Tamaq etmek – Yemek yapmak. Tamaq bölümi – Yemek odası. Tamaqtin aldin – Yemekten önce. II Damak. Qil tamaq – Kaprisli, şımarık, bir şey beğenmez. III ağ. Tırmak, bahçıvan tarağı.

tamaqdimaq

Boğazını kesmek.

tamaqlandurmaq

(tamaqlanmaq'tan) Yemek vermek, doyurmak.

tamaqlanmaq

Yemek yemek.

tamaqxana

u.f. Yemekhane.

tamasha

f. Gezme, eğlence, seyretme. Tamasha qilmaq – Seyretmek, gezmek, eğlenmek.

tamashaxana

f. Eğlence yeri.

tamashibin

Seyirci.

tamashichi

f.u. Seyirci.

tambal

ağ. İç donu, don; bk. ishtan. Tambal bagh – Don bağı.

tambur

f. bk. tembur.

tamche

Damla. Bir tamchisini qaldurmastin ichmek – Bir damlasını bile kaldırmadan içmek. Bir tamche qénimiz qalgiche – Bir damla kanımız knalana dek.

tamchi

Damcı, dam yapan, usta, inşaat ustası.

tamchilimaq

Damlamak. Yamghur tamchilap turuptu – Yağmur yağıyor. Her yaqtin su tamchilaydu – Her taraftan su damlıyor.

tamchiliq

Dam, duvar veya inşaat işi. Tamchiliq qilmaq – Dam veya inşaat işi ile meşgul olmak.

tamchitmaq

Damlatmak; bk. tamghuzmaq.

tamgha

Damga. Tamgha salmaq – Damga vurmak. Pochta tamghisi – Posta damgası. Tamghach

tamghichi

bk. möhürchi.

tamghilanmaq

Damgalanmak.

tamghilash

Damgalama.

tamghilatmaq

(tamghilimaq'tan) Damgalatmak.

tamghilimaq

I Damgalamak. II Damlamak.

tamghuzmaq

Damlatmak. Köz yashlirini tamghuzmaq – Gözyaşlanm damlatmak.

tamghuzush

Damlatma.

tamgézit

Duvar gazetesi.

tamirat

a. Kuruluş, yapım.

tamiratchi

a.u. Restorasyoncu.

tamiratchiliq

a.u. Restorasyonculuk.

tamliq

I Mazanka; küçük kerpiç ev. II bk. temlik.

tammaq

Damlamak.

tamtuq

Tamtughi qalmighan – Dayanıksız, perişan, eski püskü, sağlam olmayan.

tamuq

Tamu, cehennem.

tana

I İp. II Dana.

tanap

a. İp.

tanasil

a. Üreme, çoğalma. Tanasil eza – Tenasül, cinsel, cinsî.

tanasip

a. Nispet, oran.

tanasipliq

a.u. Orantılı, nispî.

tang

I Hayret, şaşıntı. Tang qalmaq – Hayret etmek, şaşmak. Hang-tang – Hayret. II Tan, sabah, şafak vakti. Tang atqanda – Tan yeri ağardığında; şafak söktüğünde. Tang étishi bilen – Şafak sökmesiyle beraber. Tang seherde – Sabahın seherinde. Tang bilen – Sabahleyin. Tang waxti – Sabah vakti. Tanggha yéqin – Sabaha yakın. Tang atmaq – Şafak sökmek. Tang atti – Şafak söktü. Tang yoridi – Tan ağardı. Tang atquzmaq – Sabahlamak. Tang ata-atmastinla – Tan yeri ağarır ağarmaz; şafak söker sökmez. Atni tang ashurmaq – Atı sabaha kadar aç bırakmak.

tang seher

u.a. Sabah seher. Tang seherde – Sabahın seherinde.

tangey

Zannetmem, sanmam, belki de, bilmem.

tanggar

ç. Darı ezmesi.

tangghit

Tibetli, Tibet milleti.

tangjang

ç. Subay.

tangjangliq

ç.u. Subaylık. Tangjangliq qilmaq – Subaylık yapmak.

tangla

Sabah 2. Yarın.

tanglay

Damak.

tangliqi

Sabahleyin 2. Yarın. Tangliki quyruqtin bügünki öpke yaxshi – d. Yarınki kuyruk yağından bugünkü akciğer iyi.

tangliqta

Sabahı.

tangliqtiki

Sabahtaki.

tanglisi

Sabahleyin.

tangmaq

Bağlamak. Yaghachqa tangmaq – Ağaca bağlamak. Béshigha yaghliq tangghan qiz – Başı örtülü kız.

tangmuma

ç. Yağ, un ve şeker karışık fırında yapılmış bir tür Çin tatlısı.

tangpang

ç. Darı ezmesini hazırlayan yer (darı ezmesi veya darıdan yapılmış tatlı,; bk. tanggar).

tangpangchi

ç.u. Darı ezmesini yapan kimse (; bk. tanggar).

tangpangchiliq

ç.u. Dan ezmesini hazırlama işi (; bk. tanggar).

tangqish

Kısa ve kalkık burun.

tangshir

ç. Bir tür sıvı darı ezmesi.

tangsiq

Nadir, ender, seyrek, çok az bulunan.

tangsiqliq

Enderlik. seyreklik.

tanish

ağ. bk. ténish.

tanitlim

Boyanmış, eşya üstündeki başka renkli lekeler, benekler.

tanka

r. Tank. Tanka qismi – Tank bölüğü. Tanka qoshunliri – Tank ordusu.

tankchi

r.u. Tankçı.

tanmaq

İnkar etmek, yadsımak, reddetmek.

tansa

r. Dans, oyun. Tansa qilmaq – Dans etmek, oynamak.

tansiq

Az, seyrek, özlenilen, özlemi duyulan. Tansiq tamaq – Özlenilen yemek.

tanur

ağ. bk. tonur.

tap

I f. Sağlık, sıhhat. Tapim yoq – Sağlığım iyi değil. II Zaman, an. Mushu tapta – Şu anda. Shu tapghiche – Şu ana kadar. III 1. İz, sapan izi. 2. mec. Buruşuk. IV Yük. Tapingni artma! – Yüklenme!

tap-taza

u.f. Tertemiz.

tap-taziliq

u.f.U Tertemizlik.

tap-téqir

Çıplak, cavlak, açık.

tapa

Serzeniş, başa kakma, tekdir. Tapa qilmaq – Serzeniş etmek, başına kakmak, tekdir etmek.

tapa-tene

u.a. Serzeniş ve ayıplama.

tapan

Taban (ayak tabanı) 2. İsbit 3. Ökçe.

tapanche

f. Tabanca.

tapawet

f. Kazanç, gelir. U tapqan tapawitini serp qilip qoyghan – O kazancını sarfedip bitirmiş.

tapawetlik

f.u. Kazançlı, gelirli.

tapchi

Kıt, azalma, yetersiz. Pul tapchi bolup qaldi – Para kıtlığı baş gösterdi.

tapilash

I Tenbih etme, uyarma, ikazda bulunma. II ağ. bk. taptash.

tapilimaq

Tenbih etmek, uyarmak, ikazda bulunmak.

tapmaq

Bulmak. Izlep tapmaq – Arayıp bulmak. Oylap tapmaq – Düşünerek bulmak. U oghul tapti – O oğul doğurdu. Tereqqiy tapmaq – Gelişmek. Zorur dep tapmaq – Önemli bulmak. Kaza tapmaq – Ölmek. Tinim tapmaymen – Dinlenmeksizin hareketteyim. Uning könglini taptim – Onun gönlünü aldım.

tapqan-tergen

Bulunan ve biriktirilen.

tapqur

Zihni çevik, hazırcevap.

tapqurluq

Zihin çevikliği, hazırcevaplık.

tapquzmaq

(tapmaq'tan) Bulmaya zorlamak.

tapquzush

Bulmaya zorlama.

tapsa

Eşik. Tapsamda ayighing bolmisun – Bir daha eşiğime ayak basma.

tapshurma

Ödev, vazife.

tapshurmaq

Teslim etmek, vermek, emanet etmek, sunmak, havale etmek. Atlarni béqishni oghlumgha tapshurdum – Adan bakması için oğluma teslim ettim.

tapshuruq

Ödev, vazife.

tapshurush

Teslim etme, verme, emanet etme, sunma, havale etme.

taptalma

Çiğnenme.

taptash

Çiğneme.

taptatmaq

(taptimaq'tan) Çiğnetmek.

taptimaq

Çiğnemek.

tapturush

Bulmaya zorlama.

tapur-topur

takl. Takır tukur. Ular tapur-topur kirip keldi – Onlar takır tukur giriverdi.

taq

I Tek, yalnız, çift olmayan. Jupmu, taqmu? – Çift mi, tek mi? II Tam. Taq özi – Tam kendisi. Taq mushu – Tam bu. Taq shundaq – Tam şöyle. III ağ. bk. tagh.

taq-tuq

takl. Takır, takır takır.

taqa

Nal.

taqalmaq

Çatıştırmak, karşı karşıya getirmek, yakınlaştırmak.

taqaq

Reze, tırkaz, sürgü.

taqash

bk. taqimaq.

taqashmaq

Takılıp kalmak, karşılaşmak, çatışmak, çarpışmak, değinmek. Asmangha taqashqan öyler – Göklere yükselen evler; gökdelenler.

taqet

a. Takat. Taqitim qalmidi – Takatim kalmadı.

taqetlik

a.u. Takatli olma hali.

taqetsiz

a.u. Takatsiz.

taqetsizlendürmek

a.u. Takatsiz hale getirmek.

taqetsizlenmek

a.u. Takatsiz hale gelmek.

taqetsizlik

a.u. Takatsizlik. Taqetsizlik körsetmek – Takatsiz olduğunu belirtmek.

taqetsizlinish

a.u. Takatsiz hale gelme.

taqi

Takke.

taqichi

Nalbant, demirci.

taqichiliq

Nalbantlık, demircilik.

taqilaqliq

Nallanmış.

taqilash

Nallama 2. mec. Aldatma.

taqildaq

Palavracı, çenesi düşük, boşboğaz.

taqildash

Takırdama.

taqildatmaq

(taqildimaq'tan) Takırdatmak. Ishikni taqildatmaq – Kapıyı takırdatmak.

taqildimaq

Takırdamak.

taqilimaq

Nallamak 2. mec. Aldatmak. U taza taqilap kétiptu de – O iyice aldatmış ya.

taqim

Taqim arallar – Takımadaları.

taqimaq

İtmek 2. Yaklaştırmak 3. Dayak koymak, altından tutmak 4. Takmak, iliştirmek.

taqir

Düz, dümdüz, çıplak. Taqir dala – Dümdüz istep. Tap-taqir – Dümdüz. Étizliq tap-taqir bolup qaldi – Tarla çıplak hale geldi. Taqir bash – Kel, dazlak.

taqiye

Takke.

taqlash

Seyrekleştirme, seyreltme.

taqlimaq

Seyrekleştirmek, seyreltmek.

taqmaq

Takmak. Közeynek taqmaq – Gözlük takmak. Eypni manga taqmang – Suçu bana yüklemeyin.

taqta

f. ağ. bk. taxta.

taqterep

ağ. bk. shimal.

tar

I Tel, kiriş. II Dar. Uning ichi tar – Onun içi dar.

tar-mar

Tar-mar qilmaq – Tarumar etmek.

tar-tapchuq

Küçük, dar.

taraj

f. bk. talan-taraj.

taralmaq

I Dağılmak. II Taralmak. Taralmish yung – Taralmış yün.

taram

Tutam. Bir taram chach – Bir tutam saç.

taram-taram

Dal dal; ayrı ayrı. Taram-taram chach – Dal dal saç. Taram-taram yash – Dal dal akan göz yaşı.

taranmaq

Taranmak.

taraqan

Hamamböceği.

taraqlash

Gürültü olma.

taraqlatmaq

(taraqlimaq'tan) Gürültü yapmak.

taraqlimaq

Gürültü olmak.

taraqqida

takl. Pat diye. Ishik taraqqida qilip échildi – Kapı pat diye açılıverdi.

taraqsiz

Taralmamış. Uning chéchi taraqsiz – Onun saçı taralmamış.

tarash

I Taraş, tarama. II bk. gügüt.

tarashlash

f.u. Temizleme, arıtma, saflaştırma, kabuğunu soyma.

tarashlatmaq

f.u. (tarashlimaq'tan) Arıttırmak, saflaştırmak, kabuğunu soydurmak.

tarashlimaq

f.u. Temizlemek, arıtmak, saflaştırmak, kabuğunu soymak.

taratmaq

I bk. tarqatmaq. II (tarimaq'tan) Taratmak. Chéchimni taritiwaldim – Saçımı tarattım.

taraymaq

Daralmak.

taraytmaq

(taraymaq'tan) Daraltmak.

taraza

f. Terazi. Tarazigha tartmaq – Terazi kefesine koymak. Tarazi yultuz – astr. Büyükayı.

tarazichi

f.u. Kantar katibi.

tarbaghan

zool. Köstebek, dağ sıçanı.

tarbughan

bk. tarbaghan.

tarchilik

Darlık.

tardan

bk. tadan.

targhil

Çizgili, kaplansı. Targhil at – Çizgili renkli at. Qara targhil – Siyah çizgili. Targhil alma – Bir tür siyah çizgili elma.

tarilish

I Dağılma. II Taralma.

tarimaq

Taramak. Chach tarimaq – Saç taramak.

tarimuch

Kiriş, sinir 2. Kan damarları.

tarinish

Taranma, taranış.

tarishish

Taraşma.

tarix

a. Tarih. Tarixtin burnuqi – Tarihten önceki. Tarixi Hemidiy – Tarihi Hamidi (Doğu Türkistanlı tarihçi Musa Sayrami'nin (1836-1917) Sultan Abdulhamid II'e bağışladığı Yakup Bey dönemine ait eser).

tarixchi

a.u. Tarihçi.

tarixiy

Tarihî. Tarixiy weqe – Tarihî olay.

tarixshunas

a.f. Tarihçi.

tarixshunasliq

a.f.u. Tarihçilik.

tariyish

Daralma.

tarkash

Dağılma.

tarlan

Bal mumu rengi.

tarlimaq

Büzülmek, daralmak.

tarlinish

bk. tarlimaq.

tarliq

I Darlık, kıskanma. Tarliq qilmaq – Kıskanmak, imrenmek, haset etmek. Tarlighim kélidu – Kıskanıyorum. II f.u. Telli. Qöp tarliq – Çok telli.

tarmaklinish

Dallanma.

tarmaq

I Dal, şube, budak, kol. Tömür yol tarmighi – Demir yol hattı. Deryaning ong tarmighi – Nehrin sağ dalı. Tagh tarmaqliri – Dağ kolları. II Tırmak.

tarmaqche

u.f. Daha küçük dal, kol.

tarmaqlanmaq

Dallanmak.

tarmaqlik

Dallı budaklı.

tarmilash

Tırmalama, sıyırma.

tarmilimaq

Tırmalamak, ayırmak.

tarqalmaq

Dağılmak. Tarqilip ketmek – Dağılıvermek. Mesligi téxi tarqalghini yoq – Sarhoşluğu henüz giderilmedi (ayılmadı).

tarqaq

Dağınık.

tarqaqliq

Dağınıklık.

tarqashmaq

Dağılmak. Ular etrapqa tarqashti – Onlar etrafa dağıldı.

tarqatmaq

Dağıtmak, yaymak, gidermek. Söz tarqatmaq – Laf dağıtmak, laf atmak. Késel tarqatmaq – Hastalık bulaştırmak. Mes ekensen, mang, mesligingni tarqat! – Sarhoşmuşsun, git, sarhoşluğunu gider (ayıl)!

tarqatquchi

Yayan, propagandacı, dağıtıcı. Késel tarqatquchi – Hastalık bulaştırıcı.

tarqimaq

Dağılmak. Tuman tarqidi – Sis dağıldı.

tarqitish

Dağıtma, yayma, giderme.

tars

takl. 1. Gürültü patırtı, şakırtı 2. Pat diye çıkan ses. Tawuz tars étip yerilip ketti – Karpuz pat diye çatlayıverdi.

tars-turs

takl. Şakırtı, çatırtı. Uyaq-buyaqtin tars-turs miltiq étildi – Oradan buradan gürültülü tüfek sesi çıktı.

tarsha

Tarsha gügüt – Kükürt, kibrit.

tarsildatmaq

Gürültülü ses çıkartmak.

tarsildimaq

Gürültü patırtı olmak.

tartilish

bk. tartilmaq.

tartilmaq

(tartmaq'tan I) 1. Gergin, hale getirilmek, cekilmek 2. Çürüklenmek 3. Tartılmak, ölçüp biçilmek. Tarazigha tartilmaq – Kilosuna bakmak. 4. Jazagha tartilmaq – Cezalandırılmak. Ishqa tartilmaq – İşe gelbedilmek. 5. Öğütülmek, ufalanmak. 6. Azalmak. kısalmak, çekilmek, gerilemek. Su tartildi – Su azaldı. 7. Sunmak, vermek. Ash tartildi – Yemek verildi (dağıtıldı).

tartinchaq

Çekingen, utangaç.

tartinchaqliq

Çekingenlik, utangaçlık. Tartinchaqliq qilmaq – Utangaçlık etmek.

tartinmaq

Çekinmek, utanmak, tertip. Chongidin tertip kichigigiche – Büyüğünden küchüğüne kadar.

tartish

I Çekme. II İçme. Tamaka tartish – Sigara içme.

tartishish

Çekişme, tartışma.

tartishmaq

Çekişmek, tartışmak, münakaşe etmek. Ayighim tartiship qaldi – Bacağıma kramp girdi.

tartiwalmaq

Çekip koparmak, elinden kapmak, ele geçirmek. U pertughini tartiwélip ishledi – O önlüğünü bağlayıp çalıştı.

tartiwélish

Çekip koparma, elinden kapma, ele geçirme.

tartma

I Kolan. II Çekmece, kutu. III ağ. El merdiveni.

tartmaq

I Çekmek. Tartip chiqarmaq – Çekip çıkarmak. Tartip baghlimaq – Çekerek bağlamak. Tartip almaq – Elinden çekip almak; zorla almak. Ong qapighim tartip turuptu – Sağ gözümün kapağı seğiriyor. Bashqidin tartmaq – Yeniden tartmak; bir daha tartmak. Tarazigha tartmaq – Ağırlığını tartmak. Jazagha tartmaq – Cezalandırmak. Bu nerse kishining diqqitini özige tartidu – Bu nesne kişinin dikkatini kendine çekiyor. Ishke tartmaq – İşe celbetmek. Un tartmaq – Un öğütmek. Yagh tartmaq – Yağ üretmek. Tunggha chember tartmaq – Ağaç küpe çember takmak. Chöneq tartmaq – Evlek yapmak. Oghlaq tartmaq – Kesilen oğlakı at üstünde çekişmek (bir tür bozkır Türk oyunu). Bash tartmaq – Vaz geçmek. Ishtin bash tartmaq – İşi yapmaktan vaz geçmek. Bughday bash tartqan chaghda – Buğday başakladığı (başak çıkardığı) zamanda. Burningni tartma! – Burnunu çekme! Tawuzlar pilek tartip qaldi – Karpuz bitkileri gelişmeye başladı. Tartip ketmek – Sürükleyerek götürmek. Tilingni tart! – Konuşmana dikkatet! Jaza tartmaq – Ceza çekmek. Xorek tartmaq – Horuldamak. U jazasini tartti – O cezasını çekti. Kichigidin tartip – Küçüklüğünden beri. Men uningdin özemni chekte tartimen – Ben kendimi ondan kaçınyorum; ondan çekiniyorum. Yiltiz tartmaq – Kök salmak. Shundin tartip könglüm tartmaydu – Şu andan beri istemiyorum. Késel tartmaq – Hastalanmak. Chapa tartmaq – Cefa çekmek. Chiqim tartmaq – Masraflanmak. Dert tartmaq – Dert çekmek. Ziyan tartmaq – Ziyan çekmek. II. Tamaka tartmaq – Sigara içmek. Tamaka tartip bolmaq – Sigara içmeyi tamamlamak.

tartqa

Tırmık, bahçıvan tarağı.

tartquluq

Istırap, acı. Tartquluq körmek – Istırap çekmek.

tartquzmaq

(tartmaq'tan I) Çektirmek.

tartquzush

Çektirme.

tartturmaq

(tartmaq'tan I) Çektirmek.

tartturush

Çektirme.

tartuq

I 1. Armağan hediye 2. Ödül, mükafat. II Yara izi.

tartuqlanmaq

Ödüllenmek.

tartuqlash

Ödüllendirme.

tartuqlimaq

Ödüllendirmek.

tartuqlinish

Ödüllenme.

taryol

Patika, çığır.

tas

Biraz, az kaldı. Harwu aghdunilup kétishke tasla qaldi – Araba devrilmeye az kaldı. Yiqilip chüshkini tasla qaldim – Düşeyazdım.

tasadip

a. Tesadüf.

tasadipen

a. Tesadüfen.

tasadipiy

a. Tesadüf.

tasadipiylik

a.u. Tesadüf hali.

tash

I Taş. Ésil tash – Değerli taş. Tash kömür – Taş kömür. Ushshaq tash – Ufak taş. Biley tash – Bileği taşı. Tügmen téshi – Değirmen taşı. Taraza téshi – Terazi taşı. Ghar tash – Taş mağara. Kök tash – Mavi taş. Mayliq tash – Şist. Tash yol – Taş yol. Tash béghir – Gaddar, merhametsiz, sert. Tash yürek – Gaddar, merhametsiz, sert. Tash yüreklik – Gaddarlık. II Dış. Depterning téshi – Defterin kapağı. Kiyimning téshi – Elbisenin dış tarafı. Téshim saq bolsimu ichim ölük – Dış görünümüm sağlam olsa bile içim ölü (yanık). Ichqoyun-tashqoyun bolup ishlimek – Dostluk içinde beraber çalışmak.

tasha

I Geniş, enli, açık, bol. II Dış, harici, görünüş.

tashalma

Bir tür ufak sonbahar elması.

tashaynida

dan başka, onun dışında. Höjjetlerni ügen'genning tashaynida – Belgeleri öğrenmenin dışında.

tashbasma

Taş basması.

tashchay

Kalıba vurulmuş Çin çayı.

tashchi

Taşçı; taş oyma sanatı ile meşgul olan kimse.

tashlandi

bk. tashlanduq.

tashlanduq

Döküntü, süprüntü, çöp. 2. İhmal edilmiş, bakımsız. Tashlanduq öy – Bakımsız ev. 3. Bırakılmış, atılmış. Tashlanduq bala – Sokağa atılmış çocuk.

tashlaq

Taşlı yer. Tashlaq yer – Taşlı yer.

tashlash

I Fırlatma, bırakma, atma. II 1. Üstlük yapma 2. Ciltleme, kap geçirme.

tashlimaq

I Atmak, fırlatmak, bırakmak. Chetke tashlimaq – Kıyıya atmak. Ish tashlimaq – Grev. U kitaplirini öyge tashlap ketti – O kitaplarını eve bırakıp gitti. U ishlirini tashlap qoydi – O işlerini bırakmış oldu. Men yaman adetni tashlidim – Ben kötü alışkanlığı bıraktım. Étip tashlimaq – Vurmak, kurşunlamak. Bala tashlimaq – Düşük yapmak; erken doğurmak. Qedem tashlimaq – Adım atmak. Köz tashlimaq – Göz atmak. Körgen-bilginini otturigha tashlidi – Görmüş ve bilmiş olduklannın hepsini anlattı. II 1. Üsdük yapmak 2. Ciltlemek, kap geçirmek.

tashliq

I Taşlı, taşlık, çakıllı, çakıllık. II Palto gibi dış elbiselerin kumaşı. III Taşlık (kuş midesi).

tashliwetmek

Atmak, bırakmak. Tashliwetken – Atılmış. U yégen tamighini tashliwetti – O yediği yemeğini atıverdi.

tashma

t. Döküntü.

tashmaq

Taşmak, dökülmek.

tashpaqa

Kaplumbağa.

tashpochaq

Pinti.

tashpochaqliq

Pintilik. Tashpochaqliq qilmaq – Pintilik etmek.

tashqawa

Kabağın bir türü.

tashqi

Dış, harici. Tashqi körünüsh – Dış görünüş. Tashqi soda – Dış ticaret. Tashqi siyaset – Dış politika. Tashqi ishlar ministirligi – Dış işleri bakanlığı.

tashqin

Taşkın, taşma, akın, su baskını, sel gibi.

tashqindimaq

Dökülmek, akmak, taşmak.

tashqiri

Dışarı. Öydin tashqirida – Evin tışında. Imdin tashqiri – Onun dışında. Buningdin tashqiri – Bundan başka.

tashqiridin

Dışarıdan. Tashqiri hoyla – Dış avlu. Tashqirigha chiqmaq – Dışarı çıkmak. Tashqirigha mal élip chiqmaq – Dışarıya mal götürmek. Tashqiridin mal élip kirmek – Dışarıdan mal getirmek. Nöwettin tashqiri – Nöbetin dışında.

tashqiriqi

Dış, harici. Tashqiriqi muhit – Dış muhit; çevre.

tashqoyun

Ichqoyun-tashqoyun bolmaq – İçiçe yaşamak; sıkı dost olmak.

tashqumchaq

ağ. bk. tashpaqa.

tashtarash

u.f. bk. tashchi.

tashtarashliq

u.f.U Taşçılık.

tashyol

Şose, taşyol.

tashyürek

Gaddar, merhametsiz, sert.

tashöy

Mezar hendeği.

tasma

Kayış. Tasma pota – Kayış kemer.

tasmichi

Kayışçı; kayış satan veya hazırlayan kimse.

tasqam

Elekle bir defada elenebilen unun veya dan gibi tahılın miktan. Bir tasqam tériq – Bir elek dan.

tasqash

Eleme.

tasqimaq

Elemek.

tatilash

Kaşıma.

tatilighuch

Kaşağı.

tatilimaq

Kaşımak. Bash tatilimaq – Baş kaşımak.

tatiliwalmaq

Kaşımak.

tatiq

Tat. Tétighi yoq – Tadı yok.

tatirimaq

Solmak, sararmak, benzi uçmak. Chirayi tatirip ketken – Yüzü solmuş.

tatiriq

San, solgun, benzi uçmuş.

tatiriqliq

Solgunluk.

tatirish

Solma, sararma, benzi uçma.

tatliq

Tatlı. Tatliq uyqu – Tatlı uyku.

tatliq-turum

Tatlı bir şeyler.

tatliqliq

Tatlılık.

tatuq

Kapanan yara izi.

tatuqluq

Yara izli.

tawa

I Tava. II İpek Çin kumaşı.

tawabiat

a. Aile tawabiat – Aile mensupleri.

tawakchi

Dalkavuk, yağcı.

tawap

a. Tavaf. Tawap qilmaq – Tavaf etmek.

tawaq

I Tabak. Chine tawaq – Porselen tabak. Tawaq tartmaq – Ağırlamak. II Yaprak. Bir tawaq keghez – Bir yaprak kağıt.

tawaq-qoshuq

Tabak ve kaşık.

tawaqchiliq

Dalkavukluk, yağcılık. Tawaqchiliq qilmaq – Dalkavukluk etmek.

tawar

bk. tawa II.

tawka

Banka.

tawlandurmaq

Soğutmak.

tawlanmaq

Sağlamlaşmak, çelikleşmek. Küreshte tawlinip chiqqan yashlar – Mücadelede çelikleşmiş gençler.

tawlash

Suyunu verip sağlamlığını arttırma; sağlamlaştırma, çelikleştirme.

tawlimaq

Suynu verip sağlamlığını arttırmak; sağlamlaştırmak, çelikleştirmek.

tawliq

Besleyici, gıdalı.

tawshe

Erzak, yiyecek.

tawuq

ağ. bk. toxu.

tawus

a. Tavus (kuşu); bk. toz.

tawush

Ses. Inchike tawush – İnce ses. Yoghan tawush – Kalın ses. Tawush bermek – Oy vermek. Tawushqa qoymaq – Oya sunmak. Sozuk tawus – Ünlü. Üzük tawush – Ünsüz.

tawushlimaq

Gürültü yapmak, uğuldamak.

tawushsiz

Sessiz. Tawushsiz kino – Sessiz sinema.

tawut

a. Tabut.

tawuz

Karpuz. Qoziway tawuz – Bir tür uzun karpuz. Kök tawuz – Mavi karpuz.

tax

Taklidî ses. U toxuni tax dewetti – O tavuğa kış kış dedi.

taxlash

Ayıklama, arındırma.

taxlimaq

Ayıklamak, arındırmak. Paxtini taxlimaq – Pamuk tarlasını yabanî otlardan arındırmak.

taxta

f. Tahta. Sinip taxtisi – Sınıf tahtası. Qara taxta – Kara tahta; yazı tahtası. Shahmet taxtisi – Satranç tahtası. Ash taxta – Mutfak tahtası. Taxta tömür – Varak demir. Taxta chay – Tablet çay.

taxtay

f. Tahta.

taxtayliq

f.u. Tahtalı.

taxtiche

f. Küçük raflar.

taxtilash

bk. taxtilimaq.

taxtilimaq

Ekin için hazırlannuş toprağın tahta gibi düzgün dört köşeli hale getirilmesi.

taxtiwéshi

f.u. Raf, kanape.

tay

I Tay. Téyi – i.h. tayı. II Balya. Téyi – i.h. balyası.

tayanch

Dayanak, destek.

tayanchuq

bk. tayanch.

tayanghuch

bk. tayanch.

tayanmaq

Dayanmak, yaslanmak. Tayanghan yalghuzum – Dayandığım tek şey.

tayaq

Dayak. Koltuk tayaq – Koltuk değneği. Tayaq yémek – Dayak yemek. Tayaq izi – Dayak izi.

tayaq-toxmaq

Dayak ve tokmak. Tayaq-toxmaq astida – Dayak altında.

tayaqlash

Dayaklama, dayak ile dövmek.

tayaqlimaq

Dayaklamak, dayak ile dövmek.

tayash

Dayak koyma, altından tutma, destekleme.

taychaq

Tay, küçük tay.

taydurmaq

(taymaq'tan) Kaydırmak. Toghri yoldin taydurmaq – Doğru yoldan kaydırmak (saptırmak).

tayghan

Av köpeği.

tayghaq

Kaygan, kaypak.

tayghaqliq

Kayganlık, kaypaklık.

tayimaq

Dayak koymak, altından tutmak, desteklemek.

tayin

a. Bilinen, malum, belli. Tayini yoq – Belli değil. Kélishining tayini yoq – Gelmesi belli değil. Tayini yoq adem – Güvenilir insan değil.

tayincha

Dana.

tayinchaq

ağ. Kaypak, kaygan.

tayinish

Dayanma, yaslanma.

tayinishmaq

Dayanışmak.

tayinlanmaq

a.u. Tayin olmak.

tayinlash

a.u. 1. Hazırlama 2. Tayin etme.

tayinlatmaq

a.u. Hazırlanması için emretmek.

tayinliq

a.u. 1. Belli 2. Hazır, muntazam, vaktini şaşırmaz.

tayinsiz

a.u. Belirsiz, kesin olmayan, kararsız, istikrarsız. Kélishi tayinsiz – Gelmesi belli değil.

tayinsizliq

a.u. Belirsizlik, istikrarsızlık.

tayipe

a. Tayfa, grup.

taylaq

Köşek, taylak.

taylimaq

Balya yapmak, denk yapmak, tonga yapmak.

taylimchuq

Kaygan, kaypak.

tayliq

a.u. Belli. Tayliq u ketkendu – Belli o gitmiştir.

taymaq

Kaymak, kızak yapmak. Téyip ketmek – Kayıvermek. Yoldin taymaq – Yoldan kaymak (sapmak). Tildin taymaq – Dilin kayması; konuşmanın bozulması. Haldin taymaq – Yorulmak; kötü duruma düşmek.

taytang

Ayaklarının arasım açarak yürüyen.

taytanglash

Ayaklarının arasını açarak yürüme.

taytanglimaq

Ayaklarının arasını açarak yürümek.

tayyar

a. bk. teyyar.

taz

Kel 2. Uyuz.

taza

I f. 1. Temiz. Taza su – Temiz su. Tap-taza qilip – Tertemiz ederek. 2. Taze. Taza hawa – Taze hava. II f. Çok, pek, gayet, şiddetle, hızlı, kuvvetli, sağlam, zinde. Taza yogan – Pek büyük. Taza külduq – Çok güldük. Tazimu asta – Çok da yavaş. Taza urdi – Çok dövdü. Taza ishlidi – Çok çalıştı. Balilar tazimu xoshal boldi – Çocuklar pek çok sevindi. Taza ketken – Katmerli, koyu, aşırı.

tazarmaq

f.u. Temizlenmek.

tazartilish

f.u. Temizletilme.

tazartilmaq

f.u. Temizletilmek.

tazartish

f.u. Temizletme.

tazartmaq

f.u. (tazarmaq'tan) Temizletmek; tazeletmek. Hawani tazartmaq – Havayı tazeletmek.

tazi

I Tazı (köpeği) II Bir tür Arap atı.

tazilash

Temizleme.

tazilighuchi

Temizleyen, temizleyici.

tazilimaq

f.u. Temizlemek. Kiyim tazilimaq – Elbise temizlemek. Chish tazilimaq – Diş fırçalamak. Öyning hawasini tazilang! – Evin havasını tazeleyin!

taziliq

Temizlik. Balilarning tazilighini saqlash punkti – Çocukların sağlığını koruma şubesi.

tazim

a. 1. Başını eğerek selamlamak 2. Saygı, ihtiram.

tazqara

Kartal, altın kartal 2. Anka; bk. qorultaz.

Tengri–tezyiq

[ Previous ] [ Next ]

Tengri

Tanrı.

Tersa

f. Hıristiyan.

Tewrat

a. Tevrat.

teberrük

a. bk. tewerrük.

tebessum

a. Tebessüm, gülümseme. Tebessum qilmaq – Tebessüm etmek, gülümsemek.

tebiet

Tabiat, doğa. Tebiet dersi – Tabiat dersi. Tebieti yaman adem – Kötü huylu adam.

tebietchi

a.u. Doğa bilimleri ile uğraşan kimse.

tebietlik

a.u. Yaman tebietlik kishi – Kötü huylu kişi.

tebietshunas

a.f. bk. tebietchi.

tebietshunasliq

a.f.u. Doğa bilimleri işi.

tebiiy

a. Tabiî, doğal. Tebiiy rewishte – Tabiî halde. Buning shundaq bolushi tebiiy – Bunun öyle olması tabiî. Tebiiy penler – Doğa bilimleri, pozitif ilimler. Tebiiy apet – Doğal afet.

tebiiylik

a.u. Doğal, tabiîlik.

tebiqe

a. Tabaka, kat. Her tebiqe xelqi – Her tabaka insanları. Ijtimaiy tebiqe – Sosyal tabaka, içtimaî tabaka.

tebir

a. Tabir, ifade, beyan.

tebirlimek

a.u. İfade etmek, beyan etmek.

tebirname

a.f. Tabirname.

tebrik

a. Tebrik.

tebriklesh

a.u. Tebrikleme, tebrikleş, tebrik etme.

tebrikleshmek

a.u. Tebrikleşmek.

tebriklimek

a.u. Tebriklemek.

tebrikname

a.f. Tebrikname.

tedbir

a. Tedbir. Tedbir körmek – Tedbir almak.

tedbirlik

a.u. Tedbirli.

tedbirsiz

a.u. Tedbirsiz.

tedbirsizlik

a.u. Tedbirbizlik.

teddi

Genel olarak, umumiyetle.

tedrijen

a. Tedricen, yavaş yavaş.

tedrijilik

a.u. Tedirici olma hali. Tedrijilik bilen – Tedrici halde.

tedrijiy

a. Tedricî.

teejjüp

a. Hayret, şaşırma. Teejjüp qilmaq – Hayret etmek.

teejjüplendürmek

a.u. Hayretler içinde bırakmak.

teelluq

a. İlgi, alaka, ilinti, ait. Bu bizge teelluq – Bu bize ait.

teelluqluq

a.u. İlgili, alakalı, ilintili.

teelluqsiz

a.u. İlgisiz, alakasız, ilintisiz.

teessup

a. Teessüf, esef. Teessup qilmaq – Teessüf etmek.

teessüplenmek

Esef duymak.

teg

Taban, aşağı, alt. Tégide – Altında. Déngiz tégi – Deniz altı. Gepning tégi tetighe yetmeyla – Sözü anlar anlamaz. Tégige yetmek – Tabana ulaşmak (inmek).

tegdürmek

(tegmek'ten) Değdirmek, dokundurmak. Nishangha tegmek – Hedefe değmek; hedefe vurmak. Til tegdürmek – Hakaret etmek. Uninggha til tegdürmeng – Onun hakkında kötü söz söylemeyin.

tegmek

Değmek, dokunmak. Yerge tégey-tégey dep qaldi – Yere değmeye az kaldı. Tégip turmaq – Bitişik olmak. Nishangha tegmek – Hedefe vurmak. Manga shu tegdi – Benim elime şu geçti. Her birige köp pul tegdi – Her birinin eline çok para geçti. Uninggha aptap tegdi – Ona güneş dokundu. Erge tegmek – Kocaya varmak. Ölüm tegmigür! – Ölme! yaşa! Éghiz tegmek – Tadına bakmak. Tégip ketmek – Dokunuvermek. Jangha tegmek – Bıkmak, usanmak. U jénimgha tegdi – O bıktırdı; O canımı sıktı. Xet öz waxtida tegdi – Mektup zamanında ulaştı. Uning ziyini tégidu – Onun zararı dokunur. Ziyini tegmise édi – Zararı dokunmasa idi. Qolum tegmeydu – Vaktim yok. Köz tegdi – Göz değdi; Nazar değdi. Köz tegmisun! – Göz değmesin!

tehdit

a. Tehdit. Tehdit qilmaq – Tehdit etmek.

tehlike

a. Tehlike.

tehlikilik

a.u. Tehlikeli.

tehlil

a. Tahlil, inceleme. Tehlil qilmaq – İncelemek.

tehrir

A, 1. Tahrir. Tehrir qilmaq – Tahrir etmek. 2. Redaksiyon, düzeltme. 3. Redaktör.

tehririy

a. Redaksiyon, yazı işleri. Tehririy xata – Redaksiyon hatası.

tejribe

a. Tecrübe. Tejribe élish – Tecrübe edinmek. Tejribe körgen – Tecrübeli. Tejribisi chong adem – Tecrübeli adam. Tejribe qilmaq – Tecrübe etmek. Tejribe étizi – Tecrübe tarlası. Tejribe alghuchi – Tecrübe edinen.

tejribexana

a.f. Laboratuvar.

tejribichi

a.u. Tecrübe eden; tecrübe edinen.

tejribikar

a.f. bk. tejribichi.

tejribikarliq

A;f.u. Tecrübe edinmeklik.

tejribiperest

a.f. Tecrübe taraftarı.

tejribiperestlik

a.f.u. Tecrübe taraftarlığı.

tejribisiz

a.u. Tecrübesiz.

tejribisizlik

a.u. Tecrübesizlik.

tejribüik

a.u. Tecrübeli.

tek

Üzüm sorkun dalı.

tekamil

a. bk. takamul.

tekbir

a. Tekbir. Tekbir éytmaq – Tekbir getirmek.

tekche

f. Niş, duvargözü.

tekchilik

I Duvargözü olan. Tekchilik öy – Duvargözü olan ev. II f.u. Üzümcülük.

tekebbur

a. Kibirli, mağrur, burnu büyük.

tekebburane

a.f. Mağrurâne, yüksekten bakarak.

tekebburlanmaq

a.u. Kibirlenmek.

tekebburluq

a.u. Mağrurluk.

tekellup

a. Tekellüf.

tekellupsiz

a.u. Tekellüfsüz.

tekinlik

Bedavalık.

tekit

a. Tekit. Tekit qilmaq – Tekit etmek.

tekitlimek

Tekit etmek.

tekiye

a. Yastık.

tekkiye

ağ. bk. yastuq.

tekküzmek

(tegmek'ten) Değdirmek, dokundurmak. Qol tekküzmek – El değdirmek; elle dokunmak. Köz tekküzmek – Göz değdirmek; nazar değdirmek. Tilingni tekküzme! – Kötü söz söyleme! Hakaret etme!

teklip

a. Teklif. Teklip qilmaq – Teklif etmek.

teklipname

a.f. Teklifname. Teklipname éwetmek – Teklifname göndermek.

tekmil

a. Tekmil.

tekrar

a. Tekrar. Tekrar qilmaq – Tekrar etmek. Tekrar murajiet qilmaq – Tekrar müracaat etmek.

tekrar-tekrar

a. Tekrar tekrar. Tekrar-tekrar soraymiz – Tekrar tekrar istiyoruz.

tekraren

a. Tekrâren.

tekrarlanmaq

a.u. Tekrarlanmak.

tekrarlatmaq

a.u. (tekrarlimaq'tan) Tekrarlatmak.

tekrarlimaq

a.u. Tekrarlamak.

tekshi

Eşit. Tekshi qilmaq – Eşit yapmak. Tekshi bolmaq – Eşit olmak. Tekshi emes – Eşit değil.

tekshilenmek

Eşit hale gelmek.

tekshiletmek

(tekshilimek'ten) Eşit hale getirtmek.

tekshilik

Düzlük 2. Düzenlilik 3. Yüzey, satıh.

tekshilimek

Ayni seviyeye getirmek; yüzeyi düzgün hale getirmek.

tekshürgüchi

Müfettiş.

tekshürmek

İncelemek.

tekshürtküzmek

(tekshürtmek'ten) İncelettirmek.

tekshürtmek

(tekshürmek'ten) İnceletmek.

tekshürülmek

İncelenmek, araştırılmak.

tekshürülmigen

İncelenmemiş, araştınlmamış. Tekshürülmigen bayliqlar – İncelenmemiş zenginlikler; araştırılmamış kaynaklar.

tekti

Temel, esas, çekirdek, aslı. Tektini yaxshi bilmeymen – Aslını iyi bilmiyorum. Tektini sürüshtürmek – Aslını aramak; aslım takip etmek.

tekzar

f. Bağ.

tekzarliq

f.u. Üzüm bağı.

tel-töküs

Büsbütün, tam olarak, tüm, baştan başa, hepsi. Planni tel-töküs ashurup orunlash – Planı tam olarak fazlasıyla becermek. Mesile tel-töküs bel qilinmidi – Mesele tam olarak hallolmadı.

telebe

a. Talebe, öğrenci.

telep

a. Taleb, istek. Telep qilmaq – İstemek. Telep qoymaq – İsteğini belirtmek. Telepni qandurmaq – İsteğini tatmin etmek.

telepchan

a.u. İstekli, girişken.

telepchanliq

a.u. İsteklilik, girişkenlik.

telepkar

a.f. bk. telepchan.

telepkarliq

a.f.u. bk. telepchanliq.

telepname

a.f. Talepname, istek mektubu.

teleppuz

a. Telaffuz.

telet

Surat, sima, yüz. Soghak telet adem – Asık suratlı adam. Teleting qurghur! – Kahrol! Teletidin qar yaghidu – Asık suratlı.

teley

a. Talih, baht, şans, kader. Teleyge – Bahta, şansa. Teleying kurusun! – Bahtsız ol! Teley sinap körmek – Şansı denemek.

teleylik

a.u. Talihli, şanslı.

teleysiz

a.u. Talihsiz, bahtsız, şanssız.

teleysizlik

a.u. Talihsizlik, şanssızlık.

telghimaq

Seçmek, ayırmak, çıkarmak.

telik

bk. terlik.

telim

a. Talim, eğitim. Telim bermek – Eğitmek. Telim almaq – Öğrenim görmek.

telim-terbiye

a. Eğitim ve terbiye.

telimat

a. Talimat, bilgi.

telingke

r. Tabak.

telmürmek

İntizar olmak.

telmürüsh

İntizar olma.

telpek

Kadın börkü.

telpekchi

Kadın börkü yapan.

telpünmek

Ellerini sallamak 2. Çırpınmak.

telpünüsh

Ellerini sallama 2. Çırpınma.

telwe

I Akılsız, deli. II a. Can çekişme. Ölüm telwisi – Can çekişme.

telwenmek

Titremek.

telwibide

ağ. bk. yawabide.

telwilik

Akılsızlık, delilik. Telwilik qilmaq – Akılsızlık etmek.

telwise

Kramp 2. bk. telwe II.

tem

Tat. Temi yaxshi – Tadı iyi. Temi yoq – Tadı yok. Temini tétimaq – Tadına bakmak. Aghzimda hichqandaq tem yoq – Ağzımın tadı yok.

tembur

f. Tambur.

teme

a. Tamah.

temechi

a.u. Tamahkâr; bk. temexor.

temechilik

a.u. Tamahkârlık; bk. temexorluq ve temegerlik.

temeger

a.u. Tamahkâr.

temegerlik

a.f.u. Tamahkârlık.

temenna

a. Temenna.

temexor

a.f. Tamahkâr.

temexorluq

a.f.u. Tamahkârlık.

temin

a. Temin. Temin qilmaq – Temin etmek.

teminat

a. Teminat.

teminlenmek

a.u. Temin edilmek.

teminlesh

a.u. Temin etme.

teminligüchi

a.u. Temin eden.

teminlimek

a.u. Temin etmek. Teminlep turmaq – Davamlı temin etmek.

temkin

a. Temkin.

temkinlik

a.u. Temkinli.

temlik

Tatlı.

temlimek

Tatmak.

temretke

t. Liken, tuzlubalgam.

temshelmek

Atılmak, fırlamak, sıçramak, yeltenmek. Düshmen'ge shirdek temsheldi – Düşmana arıslan gibi atıldı. Sözge temsheldi – Söylemeye yeltendi.

temsil

a. 1. Benzetme, gibi olma 2. Atasözü, darbımesel 3. Muamma, bilmece.

temsilchi

a.u. Masalcı, masal yazarı.

temsiz

Tatsız. Temsiz tamaq – Tatsız yemek.

temsizlik

Tatsızlık.

temtilimek

Elle yoklamak. Temtilep barmaq – Elle yoklayıp varmak.

temtiresh

Şaşırma, sersemleme, şaşma.

temtirimek

Şaşırmak, sersemlemek, şaşmak.

ten

I f. Beden, gövde, vücut. Téningiz salametmu? – Sağlığınız iyi mi? Ten terbiye – Beden eğitimi. Jan-ténim bilen – Can ve başımla. II Hisse, pay, kısım. Ten bermek – Razı olmak; evet demek. Teqdirge ten bérip – Kadere razı olarak. Bu bizge ten – Bu bize ait.

tenbel

f. Tembel.

tenbellik

f.u. Tembellik.

tenbi

a. İhbar, haberdar etme 2. Azarlama, kınama, tenbih. Tenbi bermek – Tenbih etmek.

tene

I a. Sitem, serzeniş, kınama. Tene qilmaq – Sitem etmek. II f. Cisim, beden.

teneppus

a. Teneffüs, dinlenme.

teng

Eşit, aynı, denk. Teng qilmaq – Aynı hale getirmek. Teng bolmaq – Eşit olmak. Teng kelmek – Eşit olabilmek. Téngi yoq tenha – Eşi yok yalnız. Teng bahaliq – Eşit fiyatlı. Teng qimmetlik – Eşit değerli. Teng küchlük – Eşit kuvvetli. Teng bulungluq – Eşit köşeli. Teng tereplik – Eşit yanlı. Teng mutanasip – Eşit nisbet. Teng yanliq – Eşit yanlı. Teng ülüshlük – Eşit hisselik. Teng tesirlik – Eşit tesirli. Teng tesir qilghuchi – Eşit tesir eden. Teng tesirlik küchler – Eşit tesirli güçler. Teng hoquq – Eşit hukuk. Teng hoquqluq – Eşit hukuklu. U sanga teng emes – O sana denk değil. Öz ténging bilen bol – Kendi eşitin ile buluş. Teng yérimi – Tam yarısı.

teng-tush

Eş-dost.

teng-tushluq

Eş-dost olma hali.

tengdash

Akran, yaşıt, denk, eş, benzer. Uning bilen men tengdash – Onun ile ben yaşıt. Tengdishi yoq – Benzeri yok.

tengdashsiz

Eşsiz. Tengdashsiz dostluk – Eşsiz dostluk.

tengge

f. Para birimi, lira. Besh tenggige aldim – Beş liraya aldım.

tenggesh

Karşılaştırma, mukayese, benzeti, nazaran. Tenggesh bolmaq – Benzemek. Tenggesh qilmaq – Mukayese etmek. Tenggesh qildim ay hem kün'ge – Ay ve güneşe mukayese ettim.

tenggiche

f. Pul, balık pulu.

tenggilik

f.u. 1. Liralık. 2. Pulluk, kabukluk, pullu, kabuklu.

tengkesh

Akordetmek, kurmak, düzenlemek. Tengkesh qilmaq – Akordetmek, kırmak, düzenlemek. Dutarni tengkesh qilmaq – Dutan ayarlamak (dutar, tambura benzer bir tür saz aleti).

tengle

Tekne, yalak.

tenglesh

I Eşit yapma, denkleştirme. II Sallama, dayama.

tenglichi

Tekne, yalak yapan usta.

tenglik

I Eşitlik, denklik. Siyasiy tenglik – Siyasî eşitlik. Kün bilen tünning tenlighi – Gündüz ile gecenin eşitliği. Miliiy tenglik – Millî eşitlik. Hoquqta tenglik – Hukukta eşitlik. II 1. Sıkışık, nefes darlığı 2. Acı, üzüntü, keder.

tenglimek

I Eşit yapmak, denkleştirmek. II Sallamak, dayamak. Tapanche tenglimek – Tabanca dayamak.

tengmu-teng

Tam denk, tam eşit. Tengmu-teng qilip bölüp bermek – Tam eşit halde taksim etmek.

tengmu-tenglik

Tam eşitlik, tam denklik.

tengne

bk. tengle.

tengpung

u.ç. Tam denk. Tengpung qilmaq – Tam denk hale getirmek.

tengpungluq

u.ç.u. Denklik, eşitlik. Tengpungluq haliti – Denklik hali.

tengqis

Sıkışık, sıkıntı, kıtlık.

tengqisliq

Sıkıntı, kıtlık. Su tengqislighi – Su kıtlığı.

tengshelmek

(tengshimek'ten) Eşit hale gelmek, eşit olmak.

tengshesh

Eşit hale getirme; normal hale getirme.

tengshimek

Eşit hale getirmek; normal hale getirmek.

tengsitmek

Eş-değer görmek; kendisiyle eş-değer saymak.

tengsitmeslik

Tepeden bakmak; eşit görmemek. Tengsitmeslik közi bilen qarimasliq kérek – Başkalarına tepeden bakmamak lazım.

tengsiz

Eşitsiz, denksiz, aynı seviyede olmayan.

tengtamanliq

mat. Eşkenar üçgen.

tengze

ç. Tezgah. Tengze achmaq – Tezgah ile satıcılık yapmak.

tengzichi

ç.u. Tezgah ile satıcılık yapan kimse.

tengzichilik

ç.u. Açık hava satıcılığı. Tengzichilik qilmaq – Açık hava satıcılığı yapmak.

tengzikesh

ç.f. bk. tengzichi.

tengzikeshlik

ç.f.u. bk. tengzichilik.

tenha

f. Yalnız, tek, başbaşa.

tenhaliq

f.u. Yalnızlık.

tenheriket

f.a. Spor, jimnastik. Tenheriket oynimaq – Jimnastik yapmak.

tenheriketchi

f.a.u. Sporcu.

tenilik

a.u. Sitemli, serzenişli.

tenlik

Bedenli.

tennaz

f. 1. Nazla, nazlı nazlı 2. Zarif, ince, sevimli.

tennazliq

f.u. 1. Nazlılık, cilve 2. Zariflik, incelik, sevimlilik.

tennerx

f. Maliyet (fiyat).

tenqidiy

a. Tenkidî.

tenqit

a. Tenkit. Öz-özini tenqit qilmaq – Kendi kendini tenkit etmek.

tenqitchi

a.u. Tenkitçi, tenkit eden.

tenqitchilik

a.u. Tenkitçilik, eleştirme haU.

tenqitlimek

a.u. Tenkit etmek.

tentek

Maymun iştahlı, kaprisli 2. Yaramaz, afacan.

tenteklenmek

Şaka yapmak; gülüp oynamak 2. Zıpırlık, çılgınlık.

tenteklik

Delilik, çılgınlık. Tenteklik qilmaq – Çılgınlık etmek.

tentekqush

Keçisağan.

tentene

a. Tantana.

tentenilik

a.u. Tantanalı. Tentenilik mejlis – Tantanalı toplantı. Tentenilik yürüsh – Tantanalı yürüyüş.

tenterbiye

f.a. Beden eğitimi. Tenterbiye komitéti – Beden eğitimi komisyonu.

tentirimek

Gezmek, gezinmek, dolaşmak. Tentirep bikar yürmek – Boşta gezmek. 2. Gözden kaybolmak.

tep

I. Tep-teng – Denk. II. Tep tartmaq – Biraz korkmak, çekinmek.

tepche

Odum.

tepchimek

Teyellemek.

tepchirimek

Damla damla akmak; sızmak. Tepchirep éqish – Damla damla akma.

tepchish

Teyelleme.

tepekkür

a. Tefekkür.

tepilmek

Tepilmek.

tepish

I bk. tapmaq. II bk. tepmek.

tepishmek

Tepişmek.

tepke

I Tetik. Tepkini basmaq – Tetiği basmak. II Keman köprüsü. III bk. tepkü. IV Karşı koymak, mukavemet. Tepke yemek – Saldırıya uğramak.

tepkek

Çifte atan, tekme atan. Tepkek at – Tekme atan at.

tepki

Kabakulak.

tepkü

İtiş, çarpma, sarsıntı. Tepkü yemek – İtilmek, tekme yemek.

tepküch

I Tepme oyununda kullanılan tüy. II Patinaj.

tepküchi

Harman makinesi.

tepmek

Tepmek, çifte atmak. Yer tepmek – Tepinmek. Yürigim tépip turuptu – Kalbim çarpıyor. Xaman tepmek veya ashliq tepmek – Harman dövmek. Tepsem tewrimes – Haylaz, aylak, tembel. Gepning bélige tepmek – Konuşmayı engellemek.

tepriqe

a. Tefrika.

tepriqichiliq

a.u. Ayrılıkçılık. Tepriqichiliq salmaq – Ayrılık sokmak.

tepsil

a. Tafsil. Tepsili melum emes – Tafsilâtı malum değil.

tepsilat

a. Tafsilât.

tepsiliy

a. Tafsilâtlı, detaylı.

tepsillik

a.u. bk. tepsiliy.

tepsillimek

Ayrıntılı hale getirmek.

tepsir

a. Tefsir. Tepsir qilmaq – Tefsir etmek.

tepsirlesh

a.u. Tefsir etme.

tepsirlimek

a.u. Tefsir etmek.

teptish

a. Teftiş. Teptish heyiti – Teftiş heyeti (ekibi). Teptish qilmaq – Teftiş etmek.

teptishchi

Müfettiş.

teptishlimek

Teftiş etmek.

teqdim

a. Takdim. Teqdim qilmaq – Takdim etmek.

teqdir

a. 1. Kader. Öz teqdirige özi ége bolush – Kendi kaderini kendisi tayin etme. Teqdiring shu éken – Kaderin şöyleymiş. Teqdiringdin kör – Kaderinden gör. 2. Vaka, hadise, olay, hal. Undaq bolghan tekdirde – Öyle olduğu halde. Bu teqdirde – Bu halde.

teqdir-qismet

a. Kader ve kısmet.

teqdir-tenqit

Takdir ve tenkit.

teqdirlenmek

a.u. Takdir edilmek, ödüllenmek.

teqdirlesh

Takdir etme.

teqdirlimek

a.u. Takdir etmek.

teqdirname

a.f. Takdirname (takdirname).

teqip

a. Takip. Teqip qilmaq – Takip etmek.

teqiq

a. Yasak, men. Teqiq qilmaq – Yasaklamak, menetmek.

teqiqlenmek

a.u. Yasaklanmak.

teqiqlimek

a.u. Yasaklamak, menetmek.

teqlit

a. Taklit. Teqlit qilmaq – Taklit etmek.

teqlitchi

a.u. Taklitçi.

teqlitchilik

a.u. Taklitçilik.

teqriben

a. Takriben, yaklaşık.

teqribiy

a. Takribi, tahminî.

teqsim

a. Taksim, bölme. Teqsim qilmaq – Taksim etmek, bölmek.

teqsimat

a. Taksim, bölme, paylaşma, pay.

teqsir

a. Bay, bey, efendi.

teqwa

a. Takva.

teqwaliq

a.u. Takvalık, takva olma hali.

teqwidar

a.f. Takva.

teqwidarliq

a.f.u. Takvalık, takva olma hali.

ter

Ter. Terge patmaq – Ter içinde kalmak. Ter basmaq – Çok terlemek. Ter tökmek – Ter dökmek. Qara terge chüshmek – Tere boğulmak.

terbiydik

a.u. Terbiyeli.

terbiye

a. Terbiye. Terbiye bermek – Terbiye vermek. Terbiye qilmaq – Terbiye etmek. Terbiye almaq – Terbiye almak. U méning terbiyemde – Ona ben bakıyorum. Beden terbiye – Beden terbiye; beden eğitimi.

terbiyichi

a.u. Terbiyeci.

terbiyichisiz

a.u. Terbiyecisiz, sahipsiz.

terbiyichisizlik

a.u. Terbiyecisizlik, sahipsizlik, bakımsızlık.

terbiyilesh

a.u. Terbiyeleş, terbiyeleme.

terbiyiliguchi

a.u. Terbiyeci.

terbiyilimek

a.u. Terbiye etmek, eğitmek, bakmak, beslemek.

terbiyisiz

a.u. Terbiyesiz.

terbiyisizlik

a.u. Terbiyesizlik.

terbiyiwiy

a. Terbiyevî. Buning terbiyiwiy ehmiyiti chong – Bunun terbiyevî önemi büyük.

tereddut

a. 1. Tereddüt, kararsızlık. Tereddutte qalmaq – Tereddüt etmek. 2. Endişe etmek, düşünmek.

tereddutlenmek

Karar verememek 2. Endişelenmek, kaygılanmak.

tereddutlik

a.u. 1. Kararsız 2. Endişeli.

tereddutsiz

a.u. Kaygısız, düşüncesiz.

tereddutsizlik

a.u. Kaygısızlık, düşüncesizlik.

terep

a. Taraf. Her terep – Her taraf. Her ikki terep – Her iki taraf; iki taraf da. Her tereplime – Bütün yönüyle. Ular bizning teripimizge ötti – Onlar bizim tarafımıza geçti. U sheher terepke qarap ketti – O şehir tarafına doğru gitti. Qarshi terep – Karşı taraf.

terep-terep

a. Her taraf. Terep-tereplerde – Her tarafta. Terep-terep bolmaq – Bölünmek, parçalara ayrılmak.

terepdar

a.f. Taraftar. U bizge terepdar – O bizden yana.

terepdarchiliq

a.f.u. Dayanışma, birbirini tutma. Terepdarchiliq qilmaq – Birinin davasını savunmak.

terepdarliq

a.f.u. Taraftarlık. Terepdarliq körsetmek – Taraftarlık etmek.

tereplik

a.u. Bizning tereplik – Bizim taraftan. Bir tereplik – Bir taraflı.

terepmu-terep

bk. terep-terep.

tereqqiy

a. Yükselme, ilerleme, gelişme. Tereqqiy etmek – Gelişmek. Tereqqiy qildurmaq – Geliştirmek.

tereqqiyat

a. Gelişme, inkişaf.

tereqqiyleshmek

Gelişmek, yükselmek.

tereqqiyleshtürmek

(tereqqiyleshmek'ten) Geliştirmek.

tereqqiyleshtürüsh

Geliştirme.

tereqqiyperwer

a.f. Terakki-perver, gelişme taraftan.

tereqqiyperwerlik

a.f.u. Gelişme taraftarlığı.

teret

Aptes, gusul. Teret almaq – Aptes almak. Teret sundurmaq – Aptesi bozmak. Teretke tashqirigha chiqmaq – Aptes için dışarı çıkmak. Chong teret – Dışkı. Teret qilmaq – Dışkısını salmak.

teretlimek

a.u. Dışkısını salmak. Bala teretlep qoydi – Çocuk dışkısını saldı.

teretxana

a.f. Tuvalet.

tergesh

Sorguya çekme.

tergew

Tahkikat, soruşturma, sorgu, sorgulama.

tergewchi

Sorgu hakimi, yargıç.

terghibat

a. Propaganda. Terghibat qilmaq – Propaganda yapmak.

terghibatchi

a.u. Propagandacı.

terghibatchiliq

a.u. Propagandacılık.

terghip

a. Propaganda. Terghip qilmaq – Propaganda yapmak.

tergimek

Sorguya çekmek.

terip

a. Tarif. Terip qilmaq – Tarif etmek.

teriplimek

a.u. Tarif etmek.

teriqe

a. Yol, hat, usul, tarz, şekil. Shu teriqide – Şu tarzda.

terjiman

a.f. Tercüman.

terjimanliq

Tercümanlık. Terjimanliq qilmaq – Tercümanlık etmek. Terjimanliq xizmiti – Tercümanlık hizmeti.

terjime

a. Tercüme. Terjime qilmaq – Tercüme etmek. Terjime hal – Hayat hikâyesi; özgeçmişi.

terjimichi

a.u. Tercüman.

terjimichilik

a.u. bk. terjimanliq.

terk

a. Terk. Terk qilmaq – Vazgeçmek. Terki dunya qilmaq – Dünyadan vazgeçmek.

terkibiy

a. Terkip unsurları. Terkibiy qisim – Terkip parçası.

terkip

a. Terkip. Terkip tapmaq – Müteşekkil olmak.

terlesh

Terleş, terleme.

terletmek

(terlimek'ten) Terletmek.

terlik

Terli, terlemiş.

terlimek

Terlemek. Terlep ketmek – Terleyivermek.

terme

Seçme. Terme eserler – Seçmeli eserler.

termek

I Ekmek, ekim yapmak, ekin işi. II Toplamak, bir araya getirmek.

tersa

Harın, ters, dikbaşlı.

tersaliq

Dikbaşlılık, terslik. Tersaliq qilmaq – Terslik yapmak. Tersaliq bilen – Terslik ile.

tersek

Tömür-tersek – Demir ve demire benzer şeyler.

terte

Ok, araba oku. Harwining tertisi – Arabanın oku.

tertip

a. Tertip. Kün tertibi – Günün programı. Tertip bilen – Sıra ile; düzenli bir şekilde. Tertibi yoq – Düzensiz. Tertip ornashturmaq – Düzene koymak; kargaşalığı ortadan kaldırmak. Tertipni buzmaq – Düzeni bozmak. Tertipke salmaq – Düzene koymak.

tertiplesh

a.u. Düzene koyma.

tertiplik

a.u. Tertipli, düzenli.

tertiplimek

a.u. Düzene koymak; düzenli hale getirmek.

tertipsiz

a.u. Tertipsiz, düzensiz.

tertipsizlik

a.u. Tertipsizlik, düzensizlik.

terxemek

f. Hıyar, salatalık.

terz

a. Tarz. Shu terzde shu – Tarzda.

tes

Zor, zahmetli. Tes emes – Zor değil.

tesedduq

a. Kurban. Qan we jénimiz tesedduq – Canımız kurban olsun; Canımız feda olsun. Tesedduqung bolay – Canım sana feda olsun.

tesek

Tömür-tesek — bk. tersek.

tesella

a. Teselli, avutma. Tesella bermek – Teselli etmek.

teserrup

a. Tasarruf.

tesewwup

a. Tasavvuf.

tesewwur

a. Tasavvur. Tesewwur qilmaq – Tasavvur etmek.

teshebbus

Teşebbüs. Teshebbus qilmaq – Teşebbüs etmek.

teshebbuschan

a.u. Girişken, faal.

teshebbuschanliq

a.u. Girişkenlik, faallik.

teshebbuschi

a.u. Teşebbüs eden.

teshebbuschilik

a.u. Teşebbüs etme hali.

teshebbuskar

a.f. bk. teshebbuschan.

teshebbuskarliq

a.f.u. bk. teshebbuschanliq.

teshebbusluq

a.u. Girişkenlik.

teshekkür

a. Teşekkür. Teshekkür bildirmek – Teşekkür etmek.

teshekkürname

a.f. Teşekkürname.

teshkil

a. 1. Teşkil. Teshkil qilmaq – Teşkil etmek. 2. Kurum, müessese. Teshkilge éyttim – Kuruma söyledim.

teshkilat

a. Teşkilat, örgüt, kuruluş. Jamaet teshkilatliri – Kamu kuruluşları. Birleshken Döletler Teshkilati – Birleşmiş Milletler.

teshkilatchi

a.u. Organiza eden, organizatör.

teshkilatchiliq

a.u. Organizatörlük. Teshkilatchiliq xizmiti – Organizatörlük hizmeti.

teshkilchan

a.u. Kuruma itaatli; kuruma saygılı; kurumu seven.

teshkilchanlik

a.u. Kuruma itaatli olma hali; kurumu sevme hali.

teshkiliy

a. Organizasyon.

teshkillenmek

a.u. Organiza edilmek.

teshkillenmigen

a.u. Organiza edilmemiş.

teshkillesh

a.u. Organiza etme.

teshkilleshtürmek

a.u. Organiza etmek.

teshkillik

a.u. Organiza edilmiş. Teshkillik halde – Organiza edilmiş halde.

teshkillimek

a.u. Organiza etmek.

teshkilsiz

a.u. Organiza edilmemiş.

teshkilsizlik

a.u. Organiza edilmemişlik.

teshmek

Delmek.

teshna

f. Teşne, pek hevesli ve arzulu. Teshna bolmaq – Teşne olmak.

teshnaliq

f.u. Teşne olma hali.

teshrip

a. Teşrif. Teshrip qilmaq – Teşrif buyurmak.

teshtek

Çanak.

teshtürmek

(teshmek'ten) Deldirmek.

teshwiq

a. Teşvik, propaganda. Teshwiq yürgüzmek – Propaganda yürütmek.

teshwiqat

a. Propaganda. Teshwiqat qilmaq – Propaganda yapmak.

teshwiqatchi

a.u. Propagandacı.

teshwiqatchiliq

a.u. Propagandacılık. Teshwiqatchiliq ishi – Propagandacılık işi.

teshwiqiy

a. Propagandacılık. Teshwiqiy ishlar – Propagandacıhk işleri.

teshwish

a. Endişe, tereddüt. Teshwishke salmaq – Endişelendirmek. Teshwishke chüshmek – Endişelenmek; tereddüt etmek.

teshwishlen'genlik

a.u. Endişeli olmaklık.

teshwishlendürmek

a.u. (teshwishlenmek'ten) Endişelendirmek.

teshwishlenmek

a.u. Endişe etmek.

teshwishsiz

a.u. Endişesiz, emin. Teshwishsiz turmush – Endişesiz hayat.

teshwishsizlik

a.u. Endişesizlik, eminlik.

teshwishtik

a.u. Endişeli.

tesir

a. Tesir, etki. Tesir qilmaq – Tesir etmek. U yaman tesir qildi – O kötü tesir etti. Qolungdin kelse, uninggha tesir qil – Elinden gelse onu etkile. Qarshi tesir – Karşı tesir. Bu ish yaman tesir qaldurdi – Bu iş kötü tesir bıraktı.

tesirat

a. 1. Tesir, etki 2. İntiba, izlenim 3. Heyecan, duygu.

tesirchan

a.u. Duygulu.

tesirlendürmek

Tesir etmek, etkilemek, duygulandırmak.

tesirlenmek

a.u. Etkilenmek, duygulanmak.

tesirlik

a.u. Tesirli, etkili.

tesirsiz

a.u. Tesirsiz, etkisiz.

tesis

a. Tesis, kurgu. Tesis qilmaq – Tesis etmek. Tesis qilghuchi – Tesis eden.

tesken

I Dil kabarcığı, dilcik (-ği), kurbağacık (-ğı). Tilingge tesken chiqsun! – Dilini eşek ansı soksun! II Bir tür dikenli bozkır bitkisi; çalı.

teskey

Kuzey 2. Gölgeli taraf.

teskin

I a. Teskin, rahat, yatıştırma. Teskin bermek – Teskin etmek. II 1. Ters 2. mec. İnatçı, direngen.

teskiriche

Ters, aksi halde.

teskirilik

İnatçılık, aksilik.

tesleshmek

Zorlaşmak.

tesleshtürmek

(tesleshmek'ten) Zorlaştırmak.

teslik

Zorluk, güç.

teslikte

Zorla. Teslikte top arisigha qisilip kirdim – Zorla kalabalığın arasına sıkışıp girdim.

teslim

I a. Teslim. Teslim bolmaq – Teslim olmak. Teslim qilmaq – Teslim etmek. II Çok, pek, gayet.

teslimchi

a.u. Teslim olma taraftarı; boyun eğen.

teslimchilik

a.u. Teslim olma taraftarlığı.

testek

Yanak; bk. kachat.

testiq

a. Tasdik, onay. Testiq qilmaq – Onaylamak.

testiqlenmek

a.u. Onaylanmak.

testiqlesh

Onaylama.

testiqletmek

a.u. (testiqlimek'ten) Onaylatmak.

testiqlettürmek

a.u. Onaylattırmak.

testiqlimek

a.u. Onaylamak.

teswir

a. Tasvir.

teswiriy

a. 1. Tasvirî. Teswiriy sen'et – Tasvirî sanat. 2. Resimli.

teswirlesh

a.u. Tasvir etme, tasvirleş.

teswirlik

a.u. Tasvir etdilmiş.

teswirlimek

a.u. Tasvir etmek. Teswirlep bolmaydighan – Tasviri zor.

teswiy

a. Tespih. Teswiy tartmaq – Tespih çekmek.

tetbiq

a. Tatbik. Tetbiq qilmaq – Tatbik etmek.

tetey

I ç. Madam. II Ayağına yeni basan çocuğun yürüyüşü.

teteylesh

bk. teteylimek.

teteylimek

Ayağına yeni basan çocuğun yürüyüşü.

tetil

a. Tatil. Yazliq tetil – Yazlık tatil.

tetqiq

a. Tetkik. Tetqiq qilmaq – Tetkik etmek, incelemek.

tetqiqat

a. Araştırma, inceleme, tetkik. Ilmiy tetqiqat instituti – İlmî araştırma enstitüsü.

tetür

Ters, arka, yanlış, zıd, aykırı. Éshekke tetür minmek – Eşeğe ters binmek. Tetür yaq – Ters taraf. Tetür pesh – Virgül. Ishke tetür qarimaq – İşten bıkmak. Tetür heriket – Aksi faaliyet; karşı devrim. Tetür heriketchi – Karşı devrimci.

tetürheriketchi

u.a.u. Karşı devrimci.

tetürheriketchilik

u.a.u. Karşı devrimcilik.

tetürheriketlik

u.a.u. Ters hareketli.

tetürlik

Terslik, aksilik. Pelekning tetürligi – Kaderin ters cilvesi.

tetürpesh

u.f. Virgül.

tetürsiche

Aksi halde.

tetürsige

Aksine.

tewazi

a. 1. Nezaket 2. Alçak gönüllü.

tewaziliq

a.u. 1. Nezaketli 2. Alçak gönüllülük.

tewe

a. Tabi. Tewe bolmaq – Tabi olmak. Chet memliket teweliri – Yabancı uyruklar.

tewekkül

a. Tevekkül. Tewekkül qilmaq – Tevekkül etmek.

tewekkülchi

a.u. Tevekkül eden.

tewekkülchilik

a.u. Tevekkül etme hali. Herbiy tewekkülchilik – Askerî tevekkül etme hali; tedbirsiz savaşa girmek.

tewelik

a.u. 1. Bağımlılık 2. Uyrukluk.

tewerrük

a. Takdis, hayır dua, tasvip.

tewez

Kapris, şımarık, hırçın.

tewezlik

Kaprisli.

tewpiq

a. Tevfik.

tewpiqsiz

a.u. Tevfiksiz.

tewrenmek

Titremek, sallanmak, sarsılmak. Tewrinip ketmek – Sallanıvermek.

tewrenmestin

Sarsılmadan, titremeden.

tewresh

Titreşim.

tewretmek

(tewrimek'ten) Sallamak, titretmek. Qelem tewretmek – Yazmak, kaleme almak.

tewrimek

Sarsılmak, sallanmak, ırgalanmak, çalkalanmak. Tewrep ketmek – Sarsılmak. Yer tewridi – Yer sarsıldı. Tewrimes dostluk – Sarsılmaz dostluk. Tepse tewrimes – Ağır kanlı, uyuşuk.

tewrinish

Titreme, sallanma, sarsılma.

tewsip

a. Tasvir, tanımlama. Tewsip qilmaq – Tanımlamak, tasvir etmek.

tewsiye

a. Tavsiye. Tewsiye qilmaq – Tavsiye etmek.

texdim

a. bk. teqdim.

texellus

a. Tahallüs.

texey

Sıpa.

texir

a. Gecikme, tehir.

texlit

a. Taklit. Texlit qilmaq – Taklit etmek. .

texmin

a. Tahmin. Texmin qilmaq – Tahmin etmek.

texminen

a. Tahminen. Texminen yüz kishi keldi – Tahminen yüz kişi geldi.

texminiy

a. Tahminî. Texminiy hésap – Tahminî hesap.

texminlimek

a.u. Tahmin etmek.

texse

Tabak, çorba tabağı. Texse kötermek – Yaltaklanmak; dalkavukluk etmek.

texse-chine

Porselen tabak.

texsichi

Dalkavuk, yaltak.

text

f. Taht. Textke minmek – Tahta çıkmak. Texttin chüshürmek – Tahttan indirmek.

textirawan

f. Tahtırevan.

teyin

a. Tayin. Teyin bolmaq – Tayin olmak. Teyin qilmaq – Tayin etmek.

teyinlimek

a.u. Tayin etmek. Teyping

teypünem

ç. Eski, kadim ('Teyping Tiyen'go' devletinin kurulduğu zamana atıfta bulunarak, mecazi anlamda uzak geçmişi ifade etmektedir).

teypüng

ç. Tayfun. Teypüng hurini – Tayfun kasırgası.

teyyar

f. Hazır. Teyyar qilmaq – Hazırlamak. Teyyar bolmaq – Hazır olmak. Teyyar bol! – Hazırol!

teyyargerchilik

f.u. Hazır olma hali. Teyyargerchilik körmek – Hazırlık yapmak. Hich qandaq teyyargerchiligi yoq – Hiçbir hazırlığı yok.

teyyargerlik

f.u. Hazırlık. Teyyargerlik körmek – Hazırlık yapmak. Yol teyyargerligini köriwatimen – Yol hazırlığmı yapıyorum.

teyyarlanmaq

f.u. Hazırlanmak. Derske teyyarlanmaq – Derse hazırlanmak.

teyyarlash

f.u. Hazırlama.

teyyarlashmaq

f.u. Beraber hazırlamak, hazırlaşmak.

teyyarlatmaq

f.u. (teyyarlimaq'tan) Hazırlatmak.

teyyarlatquzmaq

f.u. (teyyarlatmaq'tan); bk. teyyarlatturmaq.

teyyarlatquzush

f.u. Hazırlattırma.

teyyarlatturmaq

f.u. (teyyarlatmaq'tan) Hazırlattırmak.

teyyarlighuchi

f.u. Hazırlayan.

teyyarlimaq

f.u. Hazırlamak. Imtihangha teyyarlimaq – Sınava hazırlamak. Qishliq otun teyyarlimaq – Kışlık odun hazırlamak.

teyyarliq

f.u. Hazırlık. Teyyarliq körmek – Hazırlık yapmak, hazırlanmak.

teyyarlishish

f.u. Beraber hazırlama.

teyyarlitish

f.u. Hazırlatma.

teyyartap

f. Parazit, asalak.

teyyartapliq

f.u. Parazitlik, asalaklık.

tezim

a. 1. Selam 2. Saygı. Tezim qilmaq – Selam vermek; saygı göstermek.

tezir

a. 1. Bahane 2. Serzeniş, başa kakma, tekdir.

teziye

a. Taziye. Teziye bildürmek – Başın sağ olsun demek.

teziyename

a.f. Taziyename. Teziyename éwetmek – Taziyename göndermek.

tezkire

a. Tezkire. Tezkire kitabi – Tezkire kitabı.

tezlenmek

Hızlaıtmak.

tezlesh

Hızlanma.

tezmek

Şenelmiş yeri terk etmek.

tezyiq

a. Tazyik, basınç.

Tibetlik–tizmaq

[ Previous ] [ Next ]

Tibetlik

Tibetli.

Tinchmusiz

Esen misiniz? Tinch kurulush – Barış içindeki yapım. Tinch yol bilen – Banş yolu ile. Tinch bolmaq – Sakin olmak. Tinch turmush – Barış ve huzur içindeki hayat.

Tiyen'go

ç. Çin çiftçilerinin ayaklanarak, 19. yüzyılın ikinci yarımında kurduğu devlet (eşitliği sağlayan Tanrı devleti, demektir).

tibbiy

a. Tıbbî. Tibbiy yardem – Tıbbî yardım.

tif

r. Tifo.

tigh

f. Ağız, namlu, bıçak, jilet bıçağı.

tiiinmaq

Dilimlenmek, kesilmek, biçilmek.

tijaret

a. Ticaret.

tijaretchi

a.u. Tacir, tüccar.

tijaretchilik

a.u. Tüccarlık.

tik

Dik. Tik turmaq – Dik durmak.

tik-tak

Tik tak.

tiken

Diken. Qolumgha tiken kirgüzüp aldim – Elime diken giriverdi. Tikendin tériq ünüdu déme – Dikenden darı yetişmez.

tiken'gül

bot. Sarısabır.

tikenleshmek

Üşüyüp titremek. Boyim tikenliship turuptu – Vücudum üşüyüp titriyor.

tikenlik

Dikenli. Tikenlik sim – Dikenli tel. Qizil gül tikenlik boludu – Kızıl gül dikenli olur.

tikenlishish

bk. tikenleshmek.

tikich

Yara izi, dikiş.

tikilmek

Dikilmek.

tikish

bk. tikmek.

tikke

Dikey. Tikke turmaq – Dikey olmak.

tikkide

bk. tikke.

tikküchi

Terzi. Tikküchi ayal – Terzi kadın.

tikküchilik

Terzilik.

tikküzmek

(tikmek'ten Diktirmek.

tiklenmek

Diklenmek.

tiklesh

Dikleme.

tikletmek

(tiklimek'ten) Dikey etmek.

tiklettürmek

Dikey ettirmek.

tiklik

Diklik.

tiklime

Dikleme.

tiklimek

Diklemek. Alaqini tiklimek – İlişki kurmak.

tiklinish

Diklenme.

tikliwalmaq

Dikey hale getirmek 2. Kurmak, yerleştirmek.

tikliwélish

bk. tikliwalmaq.

tikmek

I Dikmek. Tikip qoymaq – Dikmiş olmak. II Dikmek. Köchet tikmek – Ağaç dikmek. Köchet tikidighan waxt keldi – Ağaç dikmenin zamanı geldi. Köz tikmek – Göz dikmek. Chédir tikmek – Çadır kurmak. Aidin kelgen'ge bir at tiktim – Önce gelene bir at vermeyi vadettim.

tiktürmek

(tikmek'ten Diktirmek.

tiktürüsh

bk. tiktürmek.

til

Dil. Ana tili – Ana dili. Uyghur tili – Uygur dili. Edebiy til – Edebî dil y.d. Saatning tili – Saat dili, saat ibresi. Til tekküzmek – Hakaret etmek. Tili kemtük – Kekeme. Tilim kelmeydu – Telaffuz edemiyorum. U tilidin ilindi – O dilinden yakalandı. Öz tilingdin kör – Kendi konuşmandan gör. Balining tili chikti – Çocuk konuşmaya başladı; Çocuk dillendi. Til almaq – Söz dinlemek. Til almash – Söz dinlemez. Tilgha almaq – Dile getirmek. Tilgha almasliq derijide – Dile getirilmesi güç. Tilgha élip bolmaydu – Söylenmesi imkansız. Til anglimaq – Tenkite maruz kalmak. Tilimning uchida turudu – Dilimin ucunda. Til biriktürmek – Ağız birliği etmek. Tilingni tart – Konuşmanı kes. Tilingni saqla – Ağzını sıkı tut. Tildin qalmaq – Dili tutulmak. Tilgha kelmek – Dile gelmek. Tilgha kirmek – Söz dinlemek.

tilchi

Dilci.

tilek

Dilek. Tiligingni éyt! – Dileğini söyle! Tüp tiligim seni körüsh – Asıl dileğim seni görmek.

tilekchi

Dileyen.

tilekdash

Dilektaş, ülküdaş. Tilekdash bolmaq – Ülküdaş olmak.

tilekdashliq

Ülküdaşlık.

tilemchi

Dilenci.

tilemchilik

Dilencilik. Tilemchilik qilmaq – Dilencilik yapmak.

tilenchi

bk. tilemchi.

tilenchilik

bk. tilemchilik.

tiler-tilimes

İster istemez.

tilesh

Dileme, dileş.

tilet

bk. telet.

tilghash

Seçme, ayıklama, arama, karıştırma, evirip çevirme.

tilghimaq

Seçmek, ayıklamak, aramak, karıştırmak, evirip çevirmek. Traktor yerni tilghidi – Traktör toprağı sürdü.

tilik

Dilinmiş, kesili, biçili.

tiliklik

bk. tilik.

tilim

Dilim. Bir tilim qoghun – Bir dilim kavun.

tilimek

Dilemek. Jéning néme tilise, shuni al – Canın neyi dilese şunu al. Muweppeqiyet tileymen – Başarılar dilerim.

tilimlimek

Dilim dilim halinde kesmek.

tilish

Dilme.

tiliwalmaq

İstemek, dileyerek almak.

tilla

Altın para.

tillash

Hakaret etme.

tillashmaq

Hakaretleşmek; küfür edişmek.

tillimaq

Hakaretlemek, küfür etmek, azarlamak.

tilliq

Dilli. Köp tilliq – Çok dilli. Ötkür tilliq kishi – Keskin sözlü kişi.

tilmach

tar. Tercüman.

tilmachliq

Tercümanlık. Tilmachliq qilmaq – Tercümanlık yapmak.

tilmaq

Dilimlemek.

tilshunas

u.f. Dilci.

tilshunasliq

u.f.u. Dilcilik.

tilsim

a. Füsun, büyü.

tilsimat

a. bk. tilsim.

tilsimliq

a.u. Füsunlu, büyülü.

tilsiz

Dilsiz.

tilsizlik

Dilsizlik.

tiltumar

Nazarlık, tılsım.

tilxet

u.f. Makbuz, senet.

timaq

bk. tirmaq.

timen

Dinç, sağlam. dişelilik.

timenlik

Dinçlik, sağlamlık.

timisqilash

Yoklama, süzme, arama.

timisqilimaq

Yoklamak, süzmek, aramak.

tin

Nefes. Tin tartmaq – Nefes almak. Tiningni chiqarma! – Sesini çıkarma! Etrap tip-tin – Etraf sakin ve sessiz.

tinch

Sakin, barışçı, barışçıl, esen.

tinch-aman

Huzur ve esen. Tinch-aman bolung – Huzurlu ve esen olun.

tinchimaq

Teselli bulmak, avunmak, sevinmek, içi açılmak, sakinleşmek.

tinchlanmaq

Rahatlamak, huzura kavuşmak, emin olmak.

tinchlinish

Rahatlama, huzura kavuşma, emin olma.

tinchliq

Sakinlik, esenlik, barış, sulh. Dünya tinchliq terepdarliri kon'gresi – Dünya barışseverler kurultayı. Tinchliq bermek – Rahatlatmak; huzura kavşuturmak. Téchliq bermeydu – Rahatsız ediyor. Tinchliq yoq – Eminlik yok; huzur yok. Tinchliqta bille yashash – Barış içinde beraber yaşamak. Tinchliq sorashmaq – Karşıhklı hal hatır sormak. Etrap jim-jit tinchliq – Etraf sakin ve esen.

tinchliqperwer

u.f. Barışsever. Tinchliqperwer döletler – Barışsever devletler.

tinchliqperwerlik

u.f.u. Barışseverlik.

tinchliqsüyer

Barışsever.

tinchliqxumar

u.f. Barışsever.

tinchsiz

Huzursuz.

tinchsizlandurmaq

Huzursuz etmek.

tinchsizlandurush

Huzursuz etme.

tinchsizlanmaq

Huzursuzlanmak, tedirgin olmak.

tinchsizlimaq

Huzursuz etmek, tedirgin etmek.

tinchsizlinish

Huzursuzlanma, tedirgin olma.

tinchsizliq

Huzursuzluk, tedirginlik.

tindurmaq

I Teskin etmek, yatıştırmak, dindirmek, sakinleştirmek. II Gömmek, doldurmak.

tindurush

I Teskin etme, yatıştırma, dindirme, sakinleştirme. II Gömme, doldurma.

ting

I Sağlam, dinç, sürülmemiş. Ting yer – Sürülmemiş toprak. II Nefes, soluk; bk. tin. Tingi chiqmay qaldi – Nefesi kesildi.

tingchi

Casus, dedektif, gizli dinleyen.

tingirkimaq

Hayret etmek, şaşırmak.

tinglanmaq

Duyulmak.

tinglash

Dinleme.

tinglatmaq

Dinletmek.

tinglimaq

Dinlemek.

tingshash

bk. tinglimaq.

tingshighuchi

Dinleyici.

tingshimaq

Dinlemek. Gep tingshimaq – Söz dinlemek. Tingshanglar! – Dinleyin!

tingtinglash

bk. tingtinglimaq.

tingtinglimaq

Kulak misafiri olmak.

tinim

Rahat, sükunet, huzur, durgunluk. Etidin kechkirgiche tinim yoq – Sabahtan akşama kadar dinlenmeden. Tinim bermeydu – Rahat bırakmıyor. Tinim tapmaq – Rahatlamak.

tinimsiz

Dinlenmek nedir bilmez; hareketli. Tinimsiz adem – Endişeli adam. Tinimsiz ishlimek – Durmadan çalışmak; dinlenmemek.

tinimsizliq

Dinlenmezlik, hareketlilik.

tiniq

I Duru, şeffaf. Tiniq hawa – Temiz hava. II Nefes.

tiniqliq

Duruluk, şeffaflık, temizlik.

tiniqmaq

Dinlenmek, sakinleşmek.

tiniqturmaq

(tiniqmaq'tan) Dinlendirmek, sakinleştirmek.

tinish

bk. tinmaq.

tinjang

ç. Nazır.

tinjiq

Boğucu, bunaltıgı, pek sıcak.

tinjiqliq

Boğucu hal, bunaltıcı hal, pek cı caklık.

tinma

Tortu, çöküntü.

tinmaq

I Avunmak, teskin olmak, rahat etmek. Könglüm tindi – Canım rahatladı. Yil on ikki ay tinmaydu – Bütün yıl boyu çalışıyor. Közüm tinip ketti – Gözüm karardı. II Dolmak, dolup düz olmak. Adem tinip ketti – İnsan çoğaldı.

tinmas

Yorulmaz, dinlenmez, hareketli.

tinmasliq

Yorulmazlık, dinlenmezlik, hareketlilik.

tinmastin

Yorulmadan, dinlenmeden, durmadan.

tinmay

Durmadan, dinlenmeden. Yamghur tinmay yaghiwatidu – Yağmur durmadan yağıyor.

tintimek

Aramak, araştırmak.

tintish

Arama, araştırma.

tip

I r. Tip. Yéngi tiptiki partiye – Yeni tipteki parti. Éghir tiptiki mashina yasash zawuti – Ağır tipteki otomobil üretim fabrikası. II a. Tıb. Tip ilmi – Tıb ilmi. III. Tip-tinch – Sessiz sakin. Tip-tinch bolup qaldi – Sessiz sakin oluverdi. Tip-tiniq – Berrak.

tipik

r. Tipik.

tipikleshmek

r.u. Bir tipe uygun hale gelmek.

tipikleshtürmek

r.u. Bir tipe uygun yapmak.

tipikleshtürüsh

r.u. bk. tipikleshtürmek.

tipiklik

r.u. Tipiklik.

tipiklimek

r.u. Bir tipe uygun hale getirmek.

tipirchilimaq

Çırpınmak. Néme munche tipirchilaysen? – Neden bu kadar çırpınıyorsun?

tipirlimaq

Çırpınmak, çabalamak.

tiqash

Kapatma, kapatış.

tiqildash

Takırdama.

tiqildatmaq

(tiqildimaq'tan) Takırdatmak.

tiqildimaq

Takırdamak.

tiqildurmaq

Sıkıştırmak.

tiqilish

Sıkma, kalabalık, sıkışık. Tiqilish qilmaq – Sıkışıklık yapmak.

tiqilmaq

Sokulmak, sıkışmak. Tiqilip qalmaq – Sıkışıp kalmak. Bashqining ishige tiqilma – Başkasının işine sokulma (karışma).

tiqimaq

Kapatmak. Ishikni tiqimay bosh qoy – Kapıyı kapatmadan boş bırak.

tiqin

Tıkaç, tıpa, tapa.

tiqinliq

Darlık, kalabalık.

tiqirlatmaq

Çatırdatmak, şakırdatmak.

tiqirlimaq

Çatırdamak, şakırdamak.

tiqish

Sokma, gizleme.

tiqishlimaq

Yüklenmek, dayanmak, sıkıştırmak.

tiqishturmaq

Gizlemek, saklamak.

tiqma-tiqmaq

Kalabalık, sıkışıklık. Tiqma-tiqmaq bolup ketti – Sıkışıklık oluverdi.

tiqma-tiqmaqliq

Kalabalık, sıkışıklık.

tiqmaq

Sokmak, gizlemek. Eqip qoymaq – Gizlemek. Tumshughingni tiqma – Burnunu sokma.

tirazh

r. Tiraj.

tirazhliq

r.u. Tirajlı. Az tirazhliq kitap – Az basımlı kitap.

tirek

Direk. Tirek qoymaq – Direk koymak.

tirelmek

Dayanmak, takılmak.

tirenmek

Dayanmak, yaslanmak.

tirik

Diri, canlı. Tirik qalmaq – Diri kalmak. Közümning tirigide – Diriliğimde, ölmeden önce.

tirikchilik

Yaşam mücadelesi. Tirikchiliq qilmaq – Yaşam mücadelesi vermek.

tiriklik

Yaşam, dirilik. Uning ölük-tirikligi melum emes – Onun ölü diriliği belli değil.

tiriktap

Parazit, asalak.

tiriktapliq

Parazitlik, asalaklık.

tirildürmek

(tirilmek'ten) Diriltmek.

tirildürüsh

Diriltme.

tirilish

Dirilme.

tirilmek

Dirilmek.

tiriltish

Diriltme.

tirimek

Diremek, dayamak. Tirep turmaq – Dayayıp durmak.

tirinish

Dayanma, yaslanma.

tiriq

Pinti, cimri.

tiriqliq

Pintilik, cimrilik.

tirishchan

Girişken, gayretli, çalışkan, özenli.

tirishchanliq

Girişkenlik, gayretlilik, çalışkanlık, özenlilik. Tirishchanliq körsetmek – Gayret etmek.

tirishish

I Çabalama, çırpınma, gayret etme. II Buruşma, kırışma.

tirishmaq

I Çabalamak, çırpınmak, gayret etmek. II Buruşmak, kırışmak.

tirishqaklik

Buruşukluk, kırışıklık.

tirishqaq

I Çalışkan, girişken. II Buruşuklar içinde, kırışıklı.

tirishqaqlik

Çalışkanlık, girişkenlik.

tirishturmaq

Buruşturmak, kırıştırmak.

tirjaymaq

Kıvrılmak, kıvranmak.

tirjiyish

Kıvrılma, kıvranma.

tirkelme

Koşulan, tablan, bağlanan.

tirkelmek

Koşulmak, takılmak, bağlanmak.

tirkesh

Takma, bağlama, ebeme.

tirketmek

(tirkimek'ten) Römork yaptırmak, bağlatmak.

tirkettürmek

Römork yaptırtmak, bağlattırmak.

tirkimek

Takmak, bağlamak, eklemek. Biznimu tizimgha tirkep qoyung – Bizi de listeye ekleyin.

tirmaq

Tırnak. U chish-tirmighi bilen yépishiwaldi – O bütün gücü ile sarıldı.

tirmaqlash

Tırnaklama.

tirmaqlimaq

Tımabamak.

tirmilimaq

Tırmalamak.

tirmughuch

Tırmık (-ğı), bahçıvan tarağı.

tirna

Turna.

tirnaq

bk. tirmaq.

tirnash

Tırmalama.

tirnilawetmek

Tımaklayıvermek.

tirnilimaq

Tırmıklamak.

tirnimaq

bk. tirmilimaq.

tirqirash

Her tarafa kaçışma; her tarafa dağılma.

tirqiratmaq

(tirqirimaq'tan) Dağıtmak, kovmak.

tirqirimaq

Her tarafa kaçışmak; her tarafa dağılmak.

tirsildash

bk. tirsildimaq.

tirsildatmaq

(tirsildimaq'tan) Çatırtı, patırtı yapmak.

tirsildimaq

Çatırtı, patırtı olmak.

tirsiq

Kaprisli, şımank.

tirsiqliq

Kaprislilik, şımarıklık.

tirtek

Kaprisli, şımarık.

tirteklik

Kaprislilik, şımanklık.

tirtiq

Yara izi.

tirtiqliq

Yara izli.

tishang

ç. Demir kürek.

titilish

Ditilme, diriliş.

titilmaq

Ditilmek.

titiwetmek

Altüst etmek, dağıtmak, karmakarışık etmek, ditivermek. U pütün dunyani titiwetti – O bütün dünyayı altüst etti.

titiwétish

bk. titiwetmek.

titmaq

Ditmek. Titip tashlimaq – Ditivermek.

titquchi

Keten diten işçi.

titquzmaq

bk. titturmaq.

titquzush

bk. titturush.

titrek

Titrek. Uni titrek bésip ketti – Onu titrek basıverdi.

titresh

Titreme, titreş.

titreshmek

Titreşmek, beraber titremek.

titretmek

(titrimek'ten) Titretmek.

titrimek

Titremek.

titturmaq

Dittirmek.

titturush

Dittirme.

tiwip

a. bk. téwip.

tiwit

Tiftik. Öchkining tiwiti – Keçi tiftiği.

tiwitliq

Tiftikli. Tiwitliq öchke – Tiftikli keçi. Tiwitliq rext – Tiftikli kumaş.

tiyatir

r. Tiyatro.

tiyek

bk. tirek.

tiyin

I Sincap. II Kuruş. Bir tiyinghimu turmaydu – Bir kuruşa değmez.

tiyinliq

Kuruşluk. Besh tiyinliq – Beş kuruşluk.

tiyish

bk. tiymaq II.

tiymaq

I bk. tirnaq. II Yatıştırmak, yasak etmek, menetmek.

tiz

Diz. Tiz pükmek – Diz bükmek. Tiz püktürmek – Diz büktürmek. Tiz chökmek – Diz çökmek. Tiz chöküp olturmaq – Diz çökerek oturmak.

tiza

ç. tar. Para.

tizdurmaq

(tizmaq'tan) Sıraya koydurmak.

tizdürüsh

Sıraya koydurma.

tizghu

bk. tiziq.

tizghuchi

Dizici, sıralayan. Herp tizghuchi – Dizici, mürettip.

tizgin

Dizgin. Étingning tizginini tart – Atının dizginini çek. Uning tizginini biraz tartip qoyush kérek – Onun dizginini biraz çekmek lazım.

tizilish

bk. tizilmaq.

tizilmaq

Sıralanmak.

tizim

Liste. Tizimgha élish – Kaydetme. Tizimgha élinmaq – Kaydedilmek.

tizimlanmaq

Kaydolmak.

tizimlash

Kaydetme.

tizimlatmaq

(tizimlimaq'tan) Kaydettirmek.

tizimlimaq

Kaydetmek. Tizimlap közdin köchürüsh – Kaydı gözden geçirme.

tiziq

Dizili bağ 2. Gardanlık.

tizish

Sıralama.

tizlendürmek

Diz çöktürmek.

tizlenmek

Diz çökmek.

tizlesh

Dizlenme.

tizlimek

bk. tizlenmek.

tizma

Sıra, dizi. Tizma taghlar – Sıra dağlar.

tizmaq

Sıralamak. Üstelge qachilarni tizip qoydum – Masaya kutuları sıralayıp koydum.

toghach–tozutush

[ Previous ] [ Next ]

toghach

I bk. toqach. II Parça. Alte toghach sopun – Altı parça sabun.

toghan

Su bendi, büğet, bağlağı. Su kelmeste toghan tut – Su gelmeden bend çek.

toghay

bk. torghay.

toghra

Doğru, dürüst. Toghra saet – Doğru saat. Toghra körmek – Doğru bulmak. Éytqiningiz toghra – Söylediğiniz doğru. Toghra bulungluk – Dik açılı. Toghra béring – Dümdüz gidin. Toghra kelmek – uymak, uygun gelmek, tesadüf etmek. Bérishqa toghra keldi – Varmak icabetti. Toghra kelse – Uygun görülse. Toghra kelgen yerde – Olduğu yerde. Éytqining toghra kelsun – Söylediğin doğru çıksın. Toghra tonush – Dürüst tanım. Toghra bulung – Dik köşe.

toghram

Parça, lokma, dilim. Bir toghram gösh – Bir parça et.

toghraq

I Kara kavak. II Kütük parçası.

toghraqliq

Çalılık.

toghrash

Kesme, kesiş.

toghri

bk. toghra.

toghrida

Hakkında, üzerinde.

toghridin-toghra

Doğrudan doğru.

toghrighu

Doğru ya; evet dürüst.

toghrilimaq

Doğrulamak, düzeltmek.

toghriliq

Doğruluk, dürüstlük.

toghrimaq

Kesmek.

toghrisida

Hakkında, üzerinde.

toghrisigha

Düzüne, dümdüz. Toghrisigha yürüwéring – Düzüne yürüyeverin.

toghruluq

ed. Hakkında, üzerine, için, dair, ait. Bu toghruluq – Bunun hakkında.

tok

r. Elektrik.

tok-tok

Ağaçkakan.

toku

bk. tokur.

tokulash

Aksaklama, aksaklaş.

tokuldimaq

Takırdamak. Almilar tokuldap yerge chüshti – Elmalar tak tak diye yere düştü.

tokulimaq

Aksaklamak.

tokulmaq

I Dokutmak. II Eyerlenmek; atın eyerlenmiş hali.

tokur

ağ. Ayaksız, aksak.

tokurluq

Aksaklık.

tola

Cok. Tolirak – Biraz çok. Tolimu éqilliq – Çok da akıllı. Tolimu yaxshi – Çok da iyi. Tola yoghan – Çok büyük.

tolash

Örme, çiteme. onarma.

tolashmaq

Közlirim tolushup turuptu – Gözlerim karardı.

tolatmaq

(tolimaq'tan) Ördürmek.

toldurghuchi

gr. Tümleç.

toldurmaq

Doldurmak. Royxetni toldurmaq – Formu doldurmak. Idishini su bilen toldurmaq – Kabı su ile doldurmak. Liq toldurmaq – Tam doldurmak.

toldurulmaq

Doldurulmak.

toldurulush

Doldurulma.

toldurush

Doldurma.

tolduruwetmek

Dolduruvermek.

tolghan

Dolmuş, dolu olmuş.

tolghanmaq

Çevrilmek, döndürülmek.

tolghaq

Doğum sancısı.

tolghash

Çevirme, döndürme.

tolghatmaq

I Doğum sancısı. II (tolghimaq'tan) Çevirtmek, döndürtmek.

tolghawetmek

Çevirivermek, döndürüvermek.

tolghawitish

Çeviriverme, döndürüverme.

tolghimaq

Çevirmek, döndürmek.

tolghughuch

Keski ile delik açan alet.

tolghumach

Bükülü, eğri, eğri büğrü.

tolghutush

I bk. tolghatmaq. II Çevirtme, döndürtme.

tolghuzmaq

(tolmaq'tan) Doldurmak.

tolghuzush

Doldurma.

tolilash

Çoğaltma, artırma.

tolilimaq

Çoğaltmak, artırmak.

tolima

Çokça, aşırı, yersiz, lüzumsuz.

tolimaq

Örmek, çetemek, onarmak.

tolimu

bk. tolima.

tolmaq

Dolmak. Tolup ketmek – Doluvermek. Tolup yatqan – Çok. Tolup tashqan – Dolup taşmış. Manga on yash toldi – Bana on yaş doldu. Tolghan ay – Dolun ay. On töt künlük aydek tolup tashqan chiray – Ondört günlük ay gibi güzel sima.

tolqun

Dalga.

tolqunlanmaq

Dalgalanmak. Déngiz tolqunlinip ketti – Deniz dalgalanıverdi.

tolqunlatmaq

(tolqunlimaq'tan) Dalgalandırmak.

tolqunlimaq

Dalgalanmak.

tolqunsiman

Dalgalı, dalga şeklinde.

toluksiz

Dolu olmayan, tam değil. Toluqsiz ottura mektep – Orta okul. Toluq ottura mektep – Lise.

toluma

bk. tolima.

tolun

Dolun, dolu. Tolun ay – Dolun ay.

toluq

Dolu, tam, tüm. Tolughi bilen – Tamamıyla. U toluq tölidi – O tamamını ödedi. Toluq hoquqluq – Tam hukuklu. Toluq jawap – Tam cevap.

toluqlash

Tamamlama, bütünleme, doldurma.

toluqlimaq

Tamamlamak, bütünlemek, doldurmak.

toluqluq

Doluluk, tam olmak, bütünlük.

toluqturmaq

(toluqlimaq'tan) Doldurmak, tamamlamak. Kutupxanini yéngi kitaplar bilen toluqturduq – Kütüphaneyi yeni kitaplar ile doldurduk.

tolush

Dolma, doluş.

tom

Kalın, tıknaz.

tompakliq

Tümseklik, dışbükeylik.

tompaq

Çıkıntı, tümsek, dışbükey.

tompaymaq

Tümsek hale gelmek.

tompaytmaq

(tompaymaq'tan) Tümsek hale getirmek.

tomuchuq

İspenoz.

tomur

Kök 2. Damar. Qan tomuri – Kan damarı. Sözning tomuri – Sözün aslı (anlamı).

tomurchi

Halk hekimi.

tomurlanmaq

Köklenmek. kökü tutmak.

tomuz

f. Temmuz ayının sıcağı.

ton

Gocuk.

tong

Don, buz. 2. Ham, olmamış, olgunlaşmamış 3. Kaba.

tongdurmaq

(tongmaq'tan) Dondurmak, üşütmek.

tongghaq

Çok üşüyen, çabuk üşüyen.

tongghilaq

Yerin donmuş hali.

tongghuz

Domuz. Tongghuz baqquchi ayal – Domuz besleyen kadın. Tongghuz éghili – Domuz ağılı. Tongghuz asrash – Domuz besleme. Tongghuz göshi – Domuz eti. Tongghuz yéghi – Domuz yağı. Tongghuz yili – Domuz yılı (12 hayvan takvimine göre, yüzyılımızın 1911, 1923, 1935, 1947 1959 yıllan domuz yılıdır).

tongghuzluq

Domuzluk.

tonglanghan

Üşümüş, donmuş.

tonglanmaq

Don olmak.

tonglash

Üşüme, donma.

tonglatmaq

(tonglimaq'tan) Dondurmak.

tonglighan

Donmuş, üşümüş.

tonglimaq

Üşümek, donmak. Muz tonglimaq – Buz tutmak. Yer tonglap qaldi – Yer don oldu. Qishning soghuqida tonglighandin, yazning issighida ölgen yaxshi – d. Kışın soğuğunda üşümektense, yazın sıcağında ölmek daha iyi.

tongluq

Kabalık. Tongluq bilen étilghan söz – Kabaca söylenmiş söz.

tonglutulmaq

Don haline getirilmek.

tonglutush

bk. tonglatmaq.

tongmaq

Üşümek.

tongqagha

Karganın bir türü.

tongqay

Sığınn aşık kemiği.

tongush

Üşüme.

tonluk

Giyimli; giyimi kuşamı yerinde.

tonna

r. Ton.

tonniliq

r.u. Tonlu. Besh tonniliq – Beş tonlu.

tonulghan

Tanılmış, belli, aşikar, ünlü.

tonulmaq

Tanılmak, bilinmek, ünlü olmak.

tonulmasliq

Tanılmamak, bilinmemek.

tonulush

Tanılma, bilinme, ünlü olma.

tonumaq

Tanımak. Tonumay qalmaq – Tanıyamamak. Tonumay qaldim – Tanıyamadım. Uni tonup bolmaydu – Onu tanımak zor. Aq-qarini tonughan – Doğru ve yanlışın farkında olan.

tonuq

Tanık, şahit.

tonuqluq

Tanıklık.

tonur

Tandır.

tonush

Tanış, tanıdık, tanıma, itiraf, bilgi, fikir, bilinç. Öz xatalighini tonush – Kendi hatasını itiraf etme. Yéngi hökümetni tonush – Yeni hükümeti tanıma. Toghri tonush – Doğru bilinç. Dixanlarning tonushi östi – Çiftçiler bilinçlendi. Tonush emes – Tanış değil. Tonush bolmaq – Tanışmak. Tonushung keldi – Tanıdığın geldi. Méning tonushum durus emesken – Benim bilgim doğru değilmiş.

tonush-bilish

I Tanıdık, bildik. II Tanıdık, bilinen.

tonushluq

Tanış olma hali.

tonushmaq

Tanışmak.

tonushturghuchi

Sunan, takdim eden, tanıtan.

tonushturmaq

Sunmak, takdim etmek, tanıtmak.

tonushush

bk. tonushmaq.

tonutmaq

(tonumaq'tan) Tanıtmak. Özini tonutqan adem – Kendini tanıtmış adam.

tonutturmaq

(tonutmaq'tan) Tanıttırmak. U özini tonutturdi – O kendini tanıttırdı.

tonutush

Tanıtma.

top

I Top. Topqa tutmaq – Topa tutmak. II Top. Top oynimaq – Top oynamak. III Top. Bir top adem – Bir grup adam. Bir top qeghez – Bir top kağıt.

top-toghra

Dümdüz.

top-top

Grup grup. Top-top bolup kelmek – Grup grup olarak glemke. Top-top bolup yatmaq – Top-top olarak yatmak.

topa

Toprak, toz. Qara topa – Kara toprak. Sériq topa – San toprak. Topa basmaq – Tozlanmak, toz basmak. Topa chiqarmaq – Toz çıkarmak.

topa-tozang

Toz. Topa-tozang basmaq – Tozlanmak.

topan

I Başak kalıntısı. II a. Taşkın, tufan. Qar topini – Kar tufanı.

topaq

Dana, buzağı. Topaq köz – Dana göz.

topche

Gruplu halde.

topchi

Topçu.

topigül

u.f. Itır çiçeği.

topiliq

Topraklı, tozlu. Qara topiliq yer – Kara topraklı yer.

toplam

Toplam.

toplanmaq

Toplanmak.

toplash

Toplama.

toplatmaq

(toplimaq'tan) Toplatmak.

topley

r. İskarpin, kadın ayakkabı.

toplighuchi

Toplayan.

toplimaq

Toplamak.

topmu-toghra

Tam, düz, doğru, eşit.

topuk

Topuk, ayak bileği. Topuq oynimaq – İki adam arasındaki bir utuş oyunu ki, biri topuğu her zaman kendisiyle beraber taşımak zorunda olup, ötekisi o, topuğu istediği an hemen yanından çıkarıp göstermek zorundadır. İstenildiği zaman topuk hemen yanından çıkarılıp gösterilmese, topuğu saklayan kaybeder. Topuk hemen gösterilmişse, topuğu isteyen kaybeder.

topul

bk. opul-topul.

topulang

Ayaklanma, isyan 2. Karışıklık. Topulang chiqarmaq – Ayaklanmak. U hemnini topulang qiliwetti – O her şeyi karıştırdı.

topulangchi

İsyancı, baş kaldıran, asi.

topulash

Toprağa gömme; üstüne toprak atma.

topulimaq

Toprağa gömmek; üstüne toprak atmak.

topur

bk. tapur-topur.

topur-topur

Kalabalık, hep beraber.

topurlashmaq

bk. topurlimaq.

topurlimaq

Toplanmak, yığılmak.

topuz

ağ. Çomak.

topxana

u.f. Tophane.

toq

Tok. Toq adem – Tok adam. Toq turmush – Müreffeh hayat. Toq yashimaq – Tok olarak yaşamak. Toq tamaq – Besinli yemek. Toq qizil – Koyu kızıl. Ach-toq – Aç ve tok. Könglüm toq – Gönlüm tok, eminim.

toqach

Francala, çörek. Yaghliq toqach – Yağlı francala.

toqal

I İkinci karı. II Boynuzsuz. Toqal siyir – Boynuzsuz sığır.

toqalliq

Kuma. U toqalliqqa chiqiptu – O kuma olarak evlenmiş.

toqam

Eğerin altındaki keçe, yamçı; bk. toqum.

toqay

I. Égri-toqay – Eğri, düzgün olmayan. II Söğütlük, çalılık. III. Bir toqay adem – Bir sürü adam.

toqayliq

Söğütlük, çalılık.

toqchiliq

Tokluk. Toqchiliqta yashimaq – Müreffeh hayat geçirmek.

toqluq

Tokluk. Memlikette toqluq – Ülkede tokluk.

toqmaq

Tokmak.

toqmaqlash

Tokmaklama.

toqmaqlimaq

Tokmaklamak, tokmak ile dövmek.

toqquz

Dokuz. On toqquz – On dokuz. Toqquz yüz – Dokuz yüz. Toqquz yüzinchi – Dokuz yüzüncü. Toqquzimiz tel-turmush parawan – Her şeyimiz var, geçimimiz iyi. Toqquz köz – Kuyruk sokumu kemiği.

toqquzinchi

Dokuzuncu.

toqquzluq

Dokuzluk.

toqquztonluq

Göbek, taşlık.

toqsan

Doksan. Toqsan yillik – Doksan yıllık. Toqsan toqquz atliq – Doksan dokuz atlı.

toqsininchi

Doksanıncı.

toquchaq

Elma cinsi.

toqughluq

Eyerlenmiş. Toqughluq at – Eyerlenmiş at.

toqughuchi

Dokumacı.

toqughuchiliq

Dokumacılık.

toquldaq

Ağaçkakan (kuşu).

toqulma

Dokuma. Toqulma mal – Dokuma, kumaş. Ilme toqulma – Örgü. Toqulma gep – Oydurulmuş söz.

toqum

Eyerin altındaki keçe, yamçı.

toquma

Dokuma, kumaş.

toqumaq

I Örmek. Zembil toqumaq – Sedye örmek (zembil, söğüt dallarından örülen, iki kişi tarafından taşınan, dört kullu taşıma vasıtası). Gep toqumaq – Söz uydurmak. II Eyerlemek. Atni toqu! – Atı eyerle!

toqumichi

Dokumacı 2. mec. Yalancı.

toqumichiliq

Dokumacılık. Toqumichiliq fabrikisi – Dokuma fabrikası.

toqunaq

Engel, pürüz.

toqunmaq

Dokunmak, takılmak, itmek.

toqunush

Dokunuş, takılma, itiş, itme.

toqush

I Örme. II Eyerleme, eyerleş.

tor

Ağ. Béliq tori – Balık ağı. Ömchükning tori – Örümcek ağı. Hiligerning torigha chüshtüm – Hilecinin ağına düştüm.

toralghu

Engel. Toralghu bolmaq – Engel olmak.

toralghuluq

Engelli.

toralghusiz

Engelsiz.

toralmaq

Engellenmek, siperlenmek, sipere alınmak.

torash

Engel olma; siper olmak.

torf

r. Turba.

torfliq

Turbalı yer, turbalık.

torghay

Toygar, çayır kuşu.

torimaq

I Birine siper olmak; birini engellemek. II Siper olmak, engel olmak.

torlanmaq

Ağ haline gelmek, çitelmek.

torlash

Örme, çiteme.

torlimaq

Örmek, çitemek.

torluq

Torluq qoghun – Bir kavun türü.

tornik

İdman için sabit yatay çubuk.

torpaq

I bk. tupraq. II bk. topa.

torulgha

zool. Kumru.

torulghu

bk. torulgha.

torulush

Engellenme, siperlenme.

toruq

Doru. Qara toruq – Siyah doru; daha kovu renkli doru.

torus

Tavan.

torwa

Torba.

tosalghu

Mania, engel. Tosalghu bolmaq – Engel olmak. Tosalghularni yoqatmaq – Engelleri ortadan kaldırmak.

tosalghuluq

Baraj, engel, mania. Tosalghuluq qilmaq – Engel olmak.

tosalghusiz

Engelsiz.

tosalmaq

Engellenmek. Bu yol tosalghan – Bu yol kapalı.

tosaq

Baraj, mania, engel.

tosash

Yolunu kesme, engel olma.

tosatmaq

(tosmaq'tan) Engelletmek, siper ettirmek.

tosatquzmaq

(tosatmaq'tan) Engellettirmek, siper ettirmek.

tosattin

Birdenbire, ansızın, ani olarak.

toshmaq

Dolmak. Waxt toshqanliqtin – Vakit dolduğundan. Qereli toshqan qerz pul – Vadesi dolmuş borç para. Oghlumgha on yash toshti – Oğluma on yaş doldu.

toshqan

Tavşan. Toshqan chishi – Tavşan dişi. Aq toshqan – Beyaz tavşan. Sur toshqan – Gri tavşan. Öy toshqini – Evcil tavşan. Toshqan yili – Taşvan yılı (12 hayvan takvimine göre yüzyılımızın 1903, 1915, 1927, 1939, 1951 yıllan tavşan yılıdır).

toshqan'gül

bot. Aslanağzı, danaburnu.

toshqazmaq

bk. toshquzmaq.

toshquzmaq

Doldurmak.

toshquzulmaq

Doldurulmak.

toshquzush

Doldurma.

toshughaq

Söz toshughak – Dedikoducu.

toshughuchi

Taşıyan, nakil eden; bir yerden bir yere götüren.

toshumaq

Taşımak.

toshung

ç. Yün ip.

toshuqchi

Hamal, küfeci, taşıyıcı.

toshush

I bk. toshmaq. II Taşıma.

toskuch

Set, engel, mania 2. Kapacık.

tosma

Baraj, bent, su bendi. 2. Havuz, küçük göl.

tosmaq

I Yolunu kesmek, engel olmak, set çekmek. Suni tosap qoydum – Suya set çektim. Tam bilen tosuwalmaq – Duvar ile çevirmek. Tosup bolmas hal – Engellenemez durum. II Çocuğu elde tutarak çiş ettirmek.

tosqal

Kalkan 2. Bent.

tosqaq

Set, engel, mania.

tosqun

Set, engel, mania, baraj. Tosqun bolmaq – Engel olmak.

tosqunchi

Engel olan 2. Soyguncu, yol kesen.

tosqunchiliq

Engel olma hali 2. Soygunculuk.

tosqunluq

Engel olma hali. Tosqunluq qilmaq – Engel olmak.

tosqunsiz

Engelsiz.

tosqunsizliq

Engelsizlik.

tosquzmaq

(tosmaq'tan I) Siper ettirmek, engelletmek.

tosulush

Engellenme.

tosun

I Set, engel, mania. II Ürkek, korkak. Tosun at – Ürkek at.

tosunluq

Ürkeklik, korkaklık. Tosunlughi taydek – Tay gibi ürkek.

tosuq

Engel, mania, baraj.

tosuqluq

Engelli, çevrilmiş, set çekilmiş, siper edilmiş.

tosush

bk. tosmaq.

tosuwalmaq

Set çekmek, yolunu kesmek. Düshmenning yolini tosuwalmaq – Düşmanın yolunu kesmek.

tosuwélish

Set çekme, yolunu kesme.

totiqush

f.u. Papağan.

tow-tökün

Düğün ve bayram.

towa

a. Pişmanlık. Towa qilmaq – Yaptığına pişman olmak.

towar

r. Mal, fabrika malı.

towlash

Bağırma, seslenme.

towlatmaq

(towlimaq'tan) Bağırtmak, seslendirmek.

towlatquzmaq

(towlatmaq'tan) Bağırttırmak, seslendirtmek.

towlimaq

Bağırmak, seslenmek. U küchep towlidi – O bütün gücüyle bağırdı. Közetchi uni towlidi – Bekçi onu çağırdı. Naxsha towlimaq – Şarkı söylemek.

toxla

Toklu.

toxta!

Dur!

toxtalghusiz

Durmaksızın, durmadan.

toxtalmastin

Durmaksızın, durmadan, duraksamadan.

toxtalsiz

bk. toxtalghusiz.

toxtam

Anlaşma. Toxtamgha kelmek – Anlaşmak. Toxtam xet – Kararname.

toxtash

Durma.

toxtashliq

Sabit, değişmez, durağan.

toxtatmaq

Durdurmak. Mashinini toxtatmaq – Otomobili durdurmak. Biz qanning éqishini toxtutalmiduq – Biz kanın akışım durduramadık. Toxtutup bolmaydu – Durduramaz. Suni toxtatmaq – Suyu durdurmak. Öz-özini toxtutup alalmay – Kendini durduramadan. Külkemni toxtutalmidim – Kendimi gülmekten alıkoyamadım. U köz yéshini toxtutalmidi – O göz yaşını durduramadı. Gepni toxtat! – Konuşmayı kes! Özini toxtatqan kishi – Ağırbaşlı kişi.

toxtatqusiz

Karşı konulamaz, zaptolunamaz, coşkun, durdurulamaz.

toxtawsiz

Durmadan, durmaksızın, devamlı.

toxtimaq

Durmak. Aptobus toxtaydighan jay – Otobüs durağı. Paraxot pristanda toxtidi – Gemi limanda durdu. Mashinam yolda toxtap qaldi – Otomobilim yolda duruverdi. Toxtap turung! – Durun! Toxtap qalmaq – Duraksamak. Pütün ish toxtap qaldi – Bütün iş duraksadı. Yürigim toxtidi – Kalbim durdu. Uning qéni toxtap qaldi – Onun kanı durdu. Toxtighan adem – Yaşlı adam.

toxtimay

Durmadan, durmaksızın.

toxu

Tavuk. Kürük toxu – Kuluçka, gurk. Toxu göshi – Tavuk eti. Kishining toxusi kishige ghazdek körüner – d. Kişi tavuğu kişiye kaz görünür. Toxu yili – Tavuk yılı (12 hayvan takviminin tavuk yılı, yüzyılımızın 1933, 1945, 1957 yıllan tavuk yılıdır). Qum toxusi – Toy kuşu. Néken toxusi – Yaban horozu, çalı horozu. Yawayi toxu – Çalı horozu, yaban horozu.

toxu-tümen

Ev kuşlan.

toxuköz

Sıçankulağı.

toxuxana

u.f. Tavuk kümesi.

toy

Düğün. Toy qilmaq – Düğün yapmak. Xetme toy – Sünnet düğünü. Böshük toy – Çocuğun doğumunun kırkıncı gününde yapılan düğün.

toy-tamasha

I Veya oyun-tamasha eğlence, düğün. II u.f. Düğün ve eğlence.

toyar-toymas

Doyar doymaz. Toyar-toymas kün köchürmek – Doyar doymaz geçinmek.

toydurmaq

(toymaq'tan) Doyurmak. Bu tamaq qusaqni toydurudu – Bu yemek karın doyurur.

toydurush

Doyurma.

toyduruwetmek

Bıktırmak, usandırmak.

toyduruwétish

Bıktırma, usandırma.

toyghiche

Doyana kadar. Toyghiche yügürmek – Yorulana kadar koşmak.

toyghuluq

Doyarlı.

toyghusiz

Seyrine doyum olmaz. Adem toyghusiz chirayliq bala – Adam gözünü ayıramaz derecede güzel çocuk.

toyghuzmaq

bk. toydurmaq.

toyghuzush

bk. toydurush.

toylash

Bayramlaşma; düğün eğlencesi yapma.

toylashmaq

Ziyafet çekmek, keyif meclisi kurmak.

toylimaq

Bayramlaşmak. Toy toylimaq – Düğün eğlencesi yapmak.

toyluq

Düğün için gereken şeyler.

toylushush

Ziyafet çekme, keyif meclisi kurma.

toymaq

Doymak. Chala toymaq – Yan doymak. Toyup ketmek – 1) Fazlaca doymak 2) Bıkmak, usanmak. U kitap oqup toymaydu – O kitap okumaktan bıkmıyor. Néme munche jéningdin toydungmu? – Niye bu kadar, canından bıktın mı? Qarap toymidim – Seyrine doymadım. Közüm toymaydu – Gözüm doymuyor.

toymas

Doymaz; bk. toymighur.

toymasliq

Doymazlık.

toymighur

Doymaz; bk. toymas.

toyumluq

Doyumlu.

toyumsiz

Doyumsuz.

toyumsizliq

Doyumsuzluk.

toyunmaq

Doyunmak.

toyunush

Doyunma.

toyushmaq

Müşterek doymak. Bir-birige qariship héch toyushmaydu – Birbirine bakarak hiç doymuyorlar.

toyushush

Müşterek doyma.

toz

I a. Tavus (kuşu) II Toz, duman.

tozak

Tuzak, kapan.

tozang

Toz, duman.

tozanglandurmaq

Toz çıkarmak.

tozanglatmaq

Toz çıkarmak.

tozanglimaq

Tozlanmak.

tozangliq

Tozlu.

tozdurmaq

Toz haline sokmak 2. Yıpratmak, eskitmek.

tozdurush

Toz haline sokma 2. Yıpratma, eskitme.

tozghan

Yıpranmış, eskimiş.

tozghaq

I Toz. II bot. Sazlıkta büyüyen kamışa benzer bir bitki ki, bu bitkiden husule gelen kahve renkli dayakça kuruduğu an toz haline gelir. Yani bitkinin tohumu toz halinde etrafa uçar.

tozimaq

bk. tozmaq.

tozmaq

Yıpranmak, eskimek, harap olmak.

tozumaq

Savrulmak, dağılmak.

tozush

I Yıpranma, eskime, harap olma. II Savrulma, dağılma.

tozutmaq

I Yıpratmak, eskitmek. II Tozutmak, toz çıkarmak.

tozutulmaq

I Tozutulmak. II Yıpratılmak, eskitilmek, darmadağın edilmek. Düshmen eskerlirining qisimliri tozutuldi – Düşman askerî kısımları darmadağın edildi.

tozutush

I Yıpratma, eskitme. II Tozutma, toz çıkarma.

traktor–trést

[ Previous ] [ Next ]

traktor

r. Traktör. Traktor zawuti – Traktör fabrikası.

traktorchi

r.u. Traktör şoförü.

trallibus

r. Troleybüs.

tramway

r. Tramvay.

transkripsiye

r. Transkripsion.

transport

r. Ulaştırma, ulaşım.

trigonométriye

r. Trigonometri.

truppa

r. Trup (-pu). Tiyatir truppisi – Tiyatro truppu.

trést

r. Tröst.

tuch–tuzxalta

[ Previous ] [ Next ]

tuch

Pirinç.

tuchker

u.f. Pirinççi.

tugh

Tuğ, bayrak. Tugh tikmek – Tuğ dikmek; bayrak dikmek.

tughach

Bazlama.

tughan

Bend.

tughdurmaq

Doğurtmak. U könglümde muhebbet tughdurdi – O gönlümde sevgi uyandırdı.

tughdurush

Doğurtma.

tughluq

Tuğlu.

tughma

Doğma. Tughma qarghu – Doğma kör. Tughma pang – Doğma sağır. Tughma qabiliyet – Doğma yetenek. Tughma kemchilik – Doğma kusur. Anidin tughma – Anadan doğma; çırılçıplak. Tughma his – Doğma duygu.

tughmaq

Doğmak. Siyir tughdi – İnek doğurdu. Möshük tughdi – Kedi doğurdu. Qoy tughdi – Koyun doğurdu. Isht tughdi – Köpek doğurdu. Tuxum tughdi – Yumurtladı. Ay tughdi – Ay doğdu.

tughmas

Kısır.

tughraq

bk. toghraq.

tughulma

Doğulma.

tughulmaq

Doğulmak, doğmak. Tughulup ösken yer – Doğup büyüyen toprak. Qayta tughulmaq – Tekrar doğmak.

tughush

Doğuş, doğma, doğum.

tughushluq

Doğumlu.

tughushqan

Kardeş. Bir tughushqan aka – Aynı anadan ağabey.

tughut

Doğum. Tughut waxti – Doğum vakti. Tughut injighi – Doğum sancısı.

tughutluq

Bebekli; yeni doğum yapmış kadının hali.

tughutxana

u.f. Doğum evi.

tujangza

ç. Mühür, damga.

tujangzichi

Usta, mühür yapan kimse; bk. möhürchi.

tul

Dul. Tul xotun – Dul kadın. Tul qalmaq – Dul kalmak.

tula

ağ. bk. möldür.

tullaq

Yaşlı bıldırcın.

tulluq

Dulluk.

tulpar

Küheylân.

tulum

I Tulum. U tulumdek semridi – O tulum gibi şişmanladı. II. Tulum chashqan – Sıçanın bir türü. III Çanak, tas.

tulun

bk. tolun.

tuluq

Döven. Tuluq tepmek – Döven sürmek.

tum

Pek, aşın, tamamen. Tum qarangghu – Pek karanlık.

tuma

Bend, pınar, kaynak, su bendi.

tuman

Sis, duman. Tuman qaplimaq – Duman basmak.

tumanliq

Sisli, dumanlı.

tumaq

Kışlık deri şapka; kalpak.

tumaqchi

Usta, kalpakçı.

tumar

Muska, nazarlık, tılsım.

tumshuq

Burun, çıkıntı, gaga tömür tumshuq ağaçkakan (kuşu).

tumu

Grip. Tumu tegmek – Grip olmak.

tumu-pushqaq

Grip gibi soğuk alma hastalıkları.

tumuchuq

Serçe kuşu.

tumuqash

Soğuk alma, grip olma.

tumuqimaq

Soğuk almak, grip olmak.

tun

İlk, ilk doğan evlat.

tunchuqmaq

Nefesi kesilmek, bunalmak, boğulmak.

tunchuqturmaq

(tunchuqmaq'tan) Nefesini kesmek, bunaltmak, boğmak.

tunchuqush

Nefesi kesilme, bunalma, boğulma.

tundra

r. Tundra.

tung

ç. Fıçı. Su tungi – Su fıçısı.

tungchi

ç. Tercüman; bk. terjiman.

tungchilik

ç.u. Tercümanlık; bk. terjimichilik. Tungchiliq qilmaq – Tercümanlık yapmak.

tunggan

Döngen, Çin Müslümanı.

tungghuch

bk. tunghuch.

tunghuch

bk. tunji.

tunji

İlk, ilk doğan çocuk. Tunji oghul – İlk oğul. Tunji qétim – İlk defa.

tupan

a. Tufan. Tupandek pütün nersini su basti – Tufan gibi her şeyi su bastı.

tupraq

bk. topa.

tupraqliq

bk. topiliq.

tupraqshunas

u.f. Toprak uzmam.

tupraqshunasliq

u.f.u. Toprak bilimi.

tuqqan

Akraba. Bir tuqqan – Aynı anadan doğan kardeş. Bir tuqqan singil – Aynı anadan kız kardeş.

tuqqanchiliq

Akrabalık. Tuqqanchiliqtin paydilinish – Akrabalıktan faydalanma.

tuqqanliq

Akrabalık. Uninggha tuqqanlighim bar – Onunla akrabalığım var. Uruq-tuqqanliq – Akrabalık, kardeşlik.

tuqqazmaq

bk. tuqquzmaq ve tughdurmaq.

tuqquzmaq

Doğurtmak.

tuqrang

Ağaçkakan. Tuqrang towisi – d. Geçici tövbe.

turalghu

Meskun, oturulan yer. Bizning turalghu jayimiz shu – Bizim oturduğumuz yer şu.

turaq

Bent, kıta.

turaqjay

u.f. bk. turarjay.

turaqlik

Sabit, devamlı, istikrarlı, değişmez. Turaqlik hararat – Sabit sıcaklık. Turaqliq hawa rayi – Değişmez hava durumu. Turaqliq hosul – Sabit ürün. Turaqliq jay – Meskun yer. Méning turaqliq jayim – Meskun yerim.

turaqsiz

Değişken, kararsız, tutarsız. Turaqsiz kishi – Tutarsız kişi.

turaqsizlanmaq

Tereddüt etmek, değişmek.

turaqsizliq

Tutarsızlık, değişkenlik.

turarjay

u.f. Meskûn yer, barınak, mekan.

turawalmaq

Israr etmek. Öz déginimde qattiq turuwaldim – Kendi iddiamda sert bir şekilde direndim.

turghu

Durum, pozisyon, mevzi, noktai nazar, görüş açısı. Ademgerchilik turghusi – Kişiliği, bakış açısı.

turghuchi

Sakin, oturan.

turghun

Yerli; eskiden oturan. Turghun su – Akmayan su. Turghun halet – Durgunluk, sükunet.

turghunluq

Durgunluk, göç etmeme hali, sükunet hali.

turghunsiz

Değişken, istikrarsız, oturmayan.

turghunsizliq

Değişkenlik, istikrarsızlık, göçmenlik.

turghuzmaq

(turmaq'tan) Kaldırmak, ayakta durdurmak.

turghuzush

Kaldırma, ayakta durdurma.

turghuzuwetmek

Kaldırtıvermek.

turmaq

Kalkmak. Orningdin tur! – Yerinden kalk! Shu yerde tur! – Şu yerde dur! Birdem turghandin kéyin – Biraz bekledikten sonra. Turup qalmaq – Duraklamak, gecikmek. Siz yene uzaq turup qalmang – Siz yine orada uzak kalmayın. Boghazumda turup qaldi – Boğazıma tıkandı. Turar jay – Meskun yer. Nechche pul turudu? – Kaç para tutuyor? Oqup turmaq – Okumak. Oqup turup – Okuyarak. Ishlep turup – İşleyerek. Turghan gep – Belli, açık, öyle. Turup qalghan su – Bekletilmiş su; bozulmuş su. Sözde turmaq – Sözü yerine getirmek. Turup almaq – Israr etmek. U öz sözide turuwaldi – O kendi sözünde ısrar etti. Bérip turmaq – 1) Gidevermek 2) Vermek (geçici olarak); geçici olarak vermek. Tünügün turmaq, bügünmu kelmidi – Dün değil, bugün bile gelmedi. At turmaq éshigimu yoq – At değil eşeği bile yok.

turmush

Hayat, ömür, geçim. Ailiwiy turmush – Aile hayatı. Turmushqa ashurush – Gerçekleştirmek; yürürlüğe koymak. Turmush köchürmek – Ömür sürmek. Rahet turmush – Rahat geçim. Xar turmush – Hor ömür; sıkıntılı geçim. Kona turmush – Eski hayat tarzı. Turmush qurush – Evlenme. Turmushqa chiqmaq – Evlenmek (hanımlar için). Turmushqa chiqqan – Evlenmiş (hanımlar için). Turmushqa chiqmighan – Evlenmemiş (hanımlar için). Turmushqa chiqarmaq – Evlendirmek (hanımlar için). Turmush tejribisi – Hayat tecrübesi. Turmush derijisi – Geçim seviyesi.

turna

Turna.

turpankawa

Bir tür kabak.

turq

Sima, suret, şekil, hal, durum. Shu turqi bilen – Şu hali ile. Ularning turqigha qarimang – Onların suratına bakmayın. Uning turqi buzulup ketti – Onun suratı bozuluverdi. Köz aldimda gewdilendi séning turqung – Gözlerimin önünde canlandı senin şeklin. Turqi yaman – Suratı kötü. Ularning sülh qilish turqi bar – Onların sulh yapma tavrı var.

turs

Tars-turs – takl. Tak tak.

turti

Pone, midilli.

turtuq

Kötü, kötü kapli, hiddetli, öfkeli.

turuch

Hémir turach – Hamur mayası.

turughluq

Durağanlık, sabitlik, devamlılık. Shundak bolup turughluq – Şöyle olduğu halde.

turumtay

Bozdoğan.

turup

Turp.

turupchamghur

bk. turup.

turuq

Taraq-turuq – takl. Tak tak.

turush

bk. turmaq.

turushluq

Yaşayan, oturan, ikamet eden. Almutida turashluq – Almatı'da oturan. Turushluq jay – Meskun yer.

turxun

Baca. Is turxuni – Duman bacası.

turxunluq

Bacalı. Turxunluq mesh – Bacalı soba.

tushqan

Tavşan.

tutam

Avuç, yığın, miktar. Bir tutam chach – Bir avuç saç.

tutamlimaq

Avuçlamak. U aq sakilini tutamlap sözge bashlidi – O ak sakalını avuçlayarak söze başladı.

tutamliq

Tutumlu.

tutamsiz

Tutarsız, ciddiyetten uzak.

tutamsizliq

Tutarsızlık, ciddiyetsizlik.

tutarsizlinish

Tereddüt etme, değişme.

tutash

Yekpare, bütün, hep, kesintisiz. Bir tutash halde orunlashturmaq – Bir bütünlük içinde yerleştirmek.

tutashliq

Yekparelik, bütünlük.

tutashmaq

Bitişik olmak. Tutushup turmaq – Bitişik olmak; sınırdaş olmak. Tutushup ketmek – Çatık olmak; kaynaşmak. Ot tutashti – Ateş tutuştu. Tutushup ketmek – Tutuşmak; ateş almak; yanıvermek.

tutashturalush

Tutuşturulma.

tutashturash

Tutuşturma.

tutashturghuch

Urush otini tutashturghuchi – Savaş ateşini tutuşturan.

tutashturghuchi

Tutuşturan, ateşleyen, bağlayan, birleştiren.

tutashturghuzmaq

Tutuşturtmak.

tutashturghuzush

Tutuşturtma.

tutashturmaq

Tutuşturmak. Ot tutashturmaq – Ateş tutuşturmak.

tutashturulmaq

Tutuşturulmak.

tutmaq

Tutmak. Tutup turmaq – Tutup durmak. Tomur tutmaq – Damarı tutarak teşhis koymak. Uzaq tutmaq – Arayı açık tutmak; kendinden uzak tutmak. Tutup qalmaq – Alıkoymak. Méni Mamut tutup qaldi – Beni Mahmut alıkoydu. Yoshurun tutmaq – Gizli tutmak. Taza tutmaq – Temiz tutmak. Qamaqta tutmaq – Hapiste tutmak. Öy tutmaq – Ev tutmak. Tutup bolmaq – Bitirmek. Tutup almaq – Yakalamak. Tutup bermek – Yakalayıp teslim etmek. Béliq tutmaq – Balık tutmak. Este tutmaq – Akılda tutmak. Topqa tutmaq – Topa tutmak. Su tutmaq – Sulamak. Közde tutmaq – Göz önünde bulundurmak. Köz aldida tutmaq – Göz önünde bulundurmak. Nezerde tutmaq – Göz önünde tutmak. Bu sözlerni qulaqta obdan tut – Bu sözleri aklında iyice tut. Késili tutup qaldi – Hastalığı tuttu. Emgekni dost tutung – Emeği dost olarak bilin. Ahlirim tutqay seni – Ahlanm kahretsin seni.

tutmas

ağ. Felç (ci); bk. palesh.

tutqa

Ishikning tutqisi – Kapı kolu.

tutqaq

Epilepsi, sara (hastalığı).

tutqaqliq

Sara hastalığı. Uning tutqaqlighi tutup qaldi – Onun sarası tuttu.

tutquch

Sap (-pı), tutamak (-ğı), kol.

tutqun

Tutsak, esir.

tutqunluq

Tutsaklık, esirlik.

tutturmaq

(tutmaq'tan) Tutturmak.

tutturush

Tutturma.

tutulmaq

Tutulmak. Tutulghan – Tutulmuş. Tutulup sözlimek – Kekelemek. Tutulmastin – Tutulmadan. Bügün hawa tutulup turuptu – Bugün hava bulutlu. Hawa tutulup, yamghur yaghdi – Hava bulutlanıp yağmur yağdı. Ay tutuludu – Ay tutulacak. Kün tutuldi – Güneş tutuldu.

tutulush

Tutulma, tutuluş.

tutunmaq

Tutunmak.

tutunush

Tutunuş, tutunma.

tutuq

Bulutlu, kapalı, karanlık, kederli, mahzun. Tutuq hawa – Bulutlu hava. Bügün hawa tutuq – Bugün hava bulutlu. Tutuq kün – Bulutlu gün. Tutuq adem – Kederli adam.

tuturuq

I Çıra. II Sebat, değişmez.

tuturuqsiz

Sebatsız, değişken.

tuturuqsizlarche

Tutarsızlarca, kaypak bir şekilde.

tuturuqsizliq

Tutarsızlık, döneklik, kararsızlık.

tutush

Tutuş, tutma.

tutushqaq

Dulavrat otu.

tutushush

bk. tutashmaq.

tutuwalmaq

Yakalamak. Biz uni jinayet üstide tutuwalduq – Biz onu suç üstü yakaladık.

tuwaq

I Kapak, kazan kapağı. II bk. tuyaq.

tuxum

f. Yumurta. Tuxum salmaq – Yumurtlamak. Tuxumning éqi – Yumurta akı. Tuxumning sériqi – Yumurta sarısı. Tuxum shakili – Yumurta kabuğu. Tuxum quymighi – Sahanda yumurta. Tuxum basmaq – Tavuğun kuluçkaya yatması. Tuxum basturmaq – Tavuğu kuluçkaya yatırmak. Tuxumi yaxshi mal – Soyu iyi hayvan; cins hayvan. Tuxumung qurghur! – Neslin tükensin!

tuxumchiliq

f.u. Tavuk çiftçiliği.

tuxumdan

Yumurtalık.

tuxumdash

f.u. Aynı soydan, soydaş.

tuxumdashliq

Soydaşlık.

tuxumlash

Yumurtlama.

tuxumlimaq

Yumurtlamak.

tuxumluq

I f.u. Yumurtalık. II f.u. Cins, asil. Ésil tuxumluq at – Asil cins at.

tuyaq

Toynak; hayvan tırnağı 2. Baş, tane. Besh tuyaq mal – Beş baş hayvan.

tuyaqliq

Toynaklı. Tuyaqliq mal – Toynaklı hayvan.

tuydurmaq

(tuymaq'tan) Duyurmak, işittirmek hissettirmek.

tuyghak

Uyanık, hassas.

tuyghu

Düygu, his. Tebii tuyghu – Tabiî duygu.

tuyghun

Uyanık, basiretli, zeki.

tuyghusiz

Duygusuz.

tuyghusizliq

Duygusuzluk.

tuyghuzmaq

Duyurmak.

tuyghuzmay

Duyurmadan.

tuyghuzush

Duyurma.

tuymaq

Duymak. Aldin tuymaq – Önceden duymak.

tuyulmaq

Duyulmak.

tuyulush

Duyulma, duyuluş.

tuyuq

Çıkmaz. Tuyuq kocha – Çıkmaz sokak; kör sokak.

tuyuqsiz

Aniden, ani, ansızın.

tuyuqsizdin

bk. tuyuqsiz.

tuyuqsizla

bk. tuyuqsiz.

tuyush

Duyma.

tuz

Tuz. Ashning tuzini körmek – Yemeğin tuzuna bakmak.

tuzak

Tuzak, pusu.

tuzaqliq

İlmikli kapan.

tuzdan

u.f. Tuz kutusu.

tuzlash

Tuzlama, tuzlaş. Terximek tuzlash – Hıyar tuzlama.

tuzlawetmek

Tuzlamak.

tuzlimaq

Tuzlamak.

tuzluq

Tuzlu.

tuzsiz

Tuzsuz 2. mec. Anlamsız, saçma. Tuzsiz söz – Saçmalık.

tuzsizliq

Tuzsuzluk 2. Saçmalık, tatsızlık, anlamsızlık.

tuzxalta

Tuz turbası.

Tyenenmén–Tyenenmén

[ Previous ] [ Next ]

Tyenenmén

ç. Tiananmen, Pekin'deki eski han sarayı kapısının adı, Tanrı Huzur kapısı, demektir.

tébabet–tézlimek

[ Previous ] [ Next ]

tébabet

a. Tababet, tabiplik, doktorluk. Tébabet ilmi – Tababet ilmi.

tébabetchilik

a.u. Tabiplik, doktorluk. Junggo tébabetchilighi – Çin tabipliği.

tébip

a. bk. téwip.

téch

bk. tinch.

tégi-tetige

Tégi-tetige yétip chüshenmek – Temelinden anlamak.

tégide

Temelinde, altında. Buning tégide bir nerse bar – Bunun temelinde bir şey var.

tégidin

Temelinden, altından.

tégish

Değme, ait, dokunma. Bu manga tégish – Bu bana ait.

tégishinche

Gereğince, yeterince, uygun halde.

tégishiwalmaq

Değiştirmek.

tégishiwetmek

Değiştirivermek.

tégishlik

Lazım, uygun, ait, gerekli. Charilarni körmek tégishlik – Gereken çareler uygulanmalı. Tégishlik yosunda – Uygun halde. Tégishlik bolmaq – Ait olmak. Bu bizge tégishlik – Bu bize ait.

tégishmek

I Değinmek, dokunmak, birbirini rahatsız etmek. II Değiştirmek.

tégishsiz

Uygunsuz. Tégishsiz chayda – Uygun olmayan yerde; uygunsuz yerde.

tégishtürmek

(tégishmek'ten II) Değiştirtmek.

tégishtürülmek

Değiştirilmek.

tégishtürülüsh

Değiştirilme.

téjelmek

Tasarruf edilmek, iktisat edilmek.

téjesh

Tasarruf etme.

téjimek

Tasarruf etmek.

téjimel

Serseri, avare, sefil. Yolni karwandin surang, sözni téjimeldin – ata. Yolu karvandan sor, sözü serseriden.

téjimellik

Serserilik, sefillik. Téjimellik qilmang – Serserilik yapmayın.

téke

Teke. Tagh tékisi – Dağ tekesi.

tékimet

Süslü keçe.

tékin

Bedava, parasız. Tékin'ge almaq – Parasız almak.

tékindin-tékin

Çok bedava. Tékin tamaq – Bedava yemek.

tékinxor

u.f. Bedavacı.

tékinxorluq

u.f.u. Bedavacılık.

tékisaqal

bot. Keçi sakal.

tékisletmek

(tékislimek'ten) Düzletmek, düzgün hale getirtmek.

tékislik

Düzlük.

tékislimek

Düzlemek.

tékissiz

Engebeli.

tékissizlik

Engebelilik.

tékist

r. Tekst, metin. Télégrammining toluq tékisti – Telegrafın tam metini.

téks

Düz, pürüzsüz. Tüp-téks – Dümdüz.

téliqish

Yorulma, sesi kısılma, nefesi kısılma.

téliqmaq

Yorulmak, sesi kısılmak, nefesi kısılmak. Téliqip özini yighidin tuxtutalmidi – Sesi kısılarak kendini ağıttan durduramadı. Téliqip -téliqip külmek – Katıla katıla gülmek.

téliqturmaq

(téliqmaq'tan) Yormak.

téléfon

r. Telefon. Téléfon trupkisi – Telefon ahizesi. Téléfon bermek – Telefon açmak. Téléfonda sözlüshüsh – Telefonda konuşma.

télégraf

r. Telgraf.

télégram

r. Telgraf.

téléskop

r. Teleskop.

téléwizor

r. Televizyon.

témim

Damla. Bir témim – Su bir damla su.

témimaq

bk. tammaq.

témish

Damlama.

témitish

Damlatma.

témitmaq

Damlatmak. Yash tamchilirini témitmaq – Gözyaşını dökmek.

témitquch

Pipet (-ti), Damlalık.

témitquzmaq

(témitmaq'tan) Damlattırmak.

témitquzush

Damlattırma.

témpératura

r. Sıcaklık derecesi.

ténep-tentirep

Sersem halde.

ténesh

Şaşırma, sapma, sersem hale gelme.

ténetmek

(ténimek'ten) Şaşırtmak; yolunu şaşırtmak.

téngiq

Sarılmış.

téngiqash

Hayret etme, şaşırma.

téngiqchi

Kırıkçı.

téngiqchiliq

Kırıkçılık.

téngiqimaq

Hayret etmek, şaşırmak.

téngiqliq

Sarılmış, sarılı.

téngirqash

bk. téngiqash.

téngirqatmaq

(téngirqimaq'tan) Hayret ettirmek, şaşırtmak.

téngirqimaq

Hayret etmek, şaşırmak.

téngish

bk. tangmaq.

téngishxana

(hastahanelerde) Alçı odası.

ténigen

Sersem, şaşırmış.

ténimek

Şaşırmak, sapmak, sersem hale gelmek. Bu yerge ténep kélip qalghanmen – Buraya şaşırıp gelip kalmıştım.

ténish

bk. tanmaq.

ténnis

Tenis. Ténnis top – Tenis top. Ténnis top oynimaq – Tenis oynamak.

tép-tékiz

Dümdüz, pürüzsüz.

tépcheklesh

Ayağım yere vurma, tepinme.

tépcheklimek

Ayağını yere vurmak; tepinmek. Yürigim tinmay tépcheklep urup turudu – Kalbim durmadan atıp duruyor.

tépilish

Bulunma.

tépilmaq

Bulunmak.

tépin

Harman.

tépinish

Yere ayaklarını vurma; tepinme.

tépinmek

Yere ayaklarım vurmak; tepinmek.

tépirlimaq

bk. tipirlimaq.

tépishmaq

I Bulmaca, bilmece. II Buluşmak. Tépishqan qiz bilen yigit – Buluşmuş kız ile delikanlı.

tépishturmaq

(tépishmaq'tan II) Buluşturmak.

tépishturush

Buluşturma.

téqim

But.

téqish

bk. taqmaq.

tére

I Bir kavun türü. II Deri. Ashlighan tére – İşlenmiş deri; sepilenmiş deri. Xam téri – İşlenmemiş deri. Térisi qélin – Derisi kalın. Qoza térisi – Kuzu derisi. Moyluq tére – Tüylü deri. Térisige sighmay qaldi – O gereğinden fazla gururlandı.

tére-pireng

Telaş, endişe, panik, birbirine girmek. Tére-pireng bolmaq – Telaşa kapılmak; birbirine girmek. Tére-pireng bolup qachmaq – Panik içinde kaçmak.

tére-testek

Çeşitli deri ham maddeleri.

térek

Kavak ağacı. Aq térek – Beyaz kavak. Kök térek – Mavi kavak. Tagh térek – Dağ kavağı. Qapaq térek – Kavağın bir türü.

téri-péreng

Téri-péreng bolmaq – Paniğe kapılmak; darmadağın olmak.

térikish

Kızma, öfkelenme.

térikkek

Çabuk kızan, çabuk öfkelenen.

térikmek

Kızmak, öfkelenmek. Néme térikisen? – Niye kızdın? Térikip ketmek – Kızıvermek.

tériktürmek

(térikmek'ten) Kızdırmak, öfkelendirmek.

térilghu

Ekim. Térilghu yéri – Ekim yeri.

térilghuluq

Ekim. Térilghuluq meydan – Ekim alanı.

térilish

I Ekilme. II Toplanma.

térilmek

I Ekilmek. Bu yerge shal térildi – Bu yerge pirinç ekildi. II Toplanmak.

térim

Ekim. Paxta térimi – Pamuk ekimi.

térimchilik

Çiftçilik. «tétitmaq Tattırmak.

tériq

Dan. Axlighan tériq – Kabuğundan arınmış darı.

tériqchiliq

Ekincilik, çiftçilik. Tériqchiliq qilmaq – Ekincilik yapmak.

tériqe

a. Tarz, şekil, usul, suret, kılık. Shu tériqida – Şu şekilde.

tériqish

bk. tériqmaq.

tériqmaq

Duçar olmak, mustarip olmak.

térish

bk. termek.

térmométir

r. Termometre, sıcakölçer.

térritoriye

r. Toprak, arazi.

térritoriyilik

r.u. Bölgesel. Térritoriyilik aptonomiye – Bölgesel özerklik.

tése

Çapa, kazma.

téshida

Dışında. Buning téshida – Bunun dışında.

téshilish

Delinme.

téshilmek

Delinmek.

téshish

I bk. tashmaq. II bk. teshmek.

tétik

Dinç, çevik.

tétiklenmek

Dinçleşmek.

tétikleshmek

Dinçleşmek, çevikleşmek.

tétiklik

Dinçlik, çeviklik.

tétiklinish

Dinçleşme.

tétim

Çitmik, fiske. Bir tétim tuz – Bir fiske tuz.

tétimaq

Tatmak, çeşnisine bakmak. Éghizgha tétighidek bir nerse – Lezzetine doyulabilecek bir şey. Tétip baqmaq – Tadına bakmak. Temini tétip körüng – Tadına bakın. Bu néme tétidu? – Bu ne tat? Bir özi on ademge tétidu – Tek kendisi on adama karşı koyar. Bir tiyingha tétimaydu – Bir İuruşa değmez.

tétiq

Baharat. Tétiq salmaq – Baharat koymak.

tétiqsiz

Tatsız, manasız, anlamsız. Tétiqsiz bir jan – Anlamsız bir kişi. Tétiqsiz gep – Tatsız söz.

tétiqsizliq

Tatsızlık, anlamsızlık, çirkinlik. Tétiqsizliq qilmaq – Tatsızlık etmek.

tétish

bk. tétimaq.

tétitish

Tattırma.

téwilgha

bot. Çayır melikesi, erkeç sakah.

téwilghiliq

Erkeç sakaldık.

téwip

a. Tabip, doktor.

téwipchiliq

Tabiplik, doktorluk.

téwipliq

Tabiplik, doktorluk.

téxi

Daha, da, bir de, halen, şimdi.

téxiche

Halen, şimdiye kadar.

téxichila

Halen, şimdiye kadar. U téxichila kéwezlikte ishlimekte idi – O halen pamuk tarlasında işlemekte idi.

téxighiche

Şimdiye kadar.

téxnik

r. Teknik.

téxnika

Teknik araçlar, donatım.

téxnikom

r. Teknikum, lise.

téyilghaq

Kaygan.

téyilghaqlik

Kayganlık.

téyilish

Kayma.

téyilmaq

Kaymak, U changghida téyilishni yaxshi körüdu O kayakta kaymayı seviyor.

téyish

bk. taymaq.

téyiz

Sığ; çok derin olmayan. Téyiz su – Sığ su.

téyizlik

Sığlık. Chungqur-téyizligini bilmey, hergiz sugha chüshmigin – Derin veya sığlığını bilmeden hiçbir zaman suya girme.

téz

Çabuk, hızlı. Téz oqumaq – Çabuk okumak. Téz arida – Hızla. Achchighi téz kélidighan adem – Çabuk kızan adam.

tézchil

Acelecil.

tézdin

Yakında, hemen, birazdan, az sonra.

tézek

Tezek. Kala tézigi – İnek tezeği.

tézeklesh

Dışkısını salma, tersleme.

tézeklimek

Dışkısını salmak, terslemek.

tézis

r. Tez, sav, müddea.

tézleshmek

Hızlanmak.

tézleshtürmek

(tézleshmek'ten) Hızlandırmak.

tézleshtürüsh

Hızlandırma.

tézletküchi

Hızlandıran.

tézletmek

(tézlimek'ten) Hızlandırmak.

tézlik

Hız, çabukluk. Tézlik bilen – Hızla.

tézlikte

Acele olarak, hemen.

tézlimek

Hızlanmak.

töge–tözüsh

[ Previous ] [ Next ]

töge

Deve. Bughra töge – Erkek deve. Ayri töge – İki hörgüçlü deve. Nar töge – Tek hörgüçlü deve. Töge göshi – Deve eti. Töge yung – Deve yünü. Töge qush – Devekuşu. Töge gül – Bir tür çiçek. Tögining quyrughi yerge tekkende – d. Devenin kuyruğu yere değdiğinde (bir işin imkansızlığını belirten deyim). Töge kördüngmu – yoq – d. Deve gördün mü yok (görmedim diye kurtulmak).

tögichi

Deve süren 2. Deve çobanı.

tögikesh

u.f. bk. tögichi.

tögikeshlik

u.f.u. Deve sürme hali.

tögiqush

Devekuşu.

tögitapan

Deve tabanına benzetilmiş bir tür bitki.

tögmegül

u.f. Bir çiçek türü.

tögmen

Değirmen.

tögmenchi

Değirmenci.

tögürchük

Hastahanelerde kullanılan pamuk yuvarlağı. Qizil tögürchük – Al yuvar. Aq tögürchük – Ak yuvar.

tögürmen

bk. tögmen.

tögürmenchi

bk. tögmenchi.

töhmet

a. İftira. Töhmet qilmaq – İftira etmek.

töhmetchi

a.u. İftiracı.

töhmetxor

a.f. bk. töhmetchi.

töhpe

a. Tuhfe.

tökküzmek

bk. töktürmek.

tökmek

Dökmek. Töküp tashlimaq – Döküvermek. Bu yerge nurghun oghut töküldi – Bu yere çok gübre döküldü. Abroy tökmek – İtibar kaybetmek.

töktürmek

(tökmek'ten) Döktürmek.

tökülmek

Dökülmek. Yaghach yopurmaqliri töküldi – Ağaç yaprakları döküldü. Chishlirim töküldi – Dişlerim döküldü.

tökülüsh

Dökülme.

tökün

Toy-tökün – Düğün ve bayram.

töküs

Tel töküs – Tam, mükemmel.

töküsh

Dökme.

töl

Döl, hayvanların yeni doğurdukları yavrular.

tölelmeslik

Ödeyememek.

tölem

I Ücret, para, aylık, iş ücreti. II Tazminat. Urush tölemliri – Savaş tazminatı.

tölenmek

Ödenmek. Tölen'gen – Ödenmiş. Tölenmigen – Ödenmemiş.

tölesh

Ödeme.

töletküzmek

(töletmek'ten) Ödettirmek.

töletmek

(tölimek'ten) Ödetmek.

tölimek

Ödemek.

töliwetmek

Ödeyivermek.

töliwitish

Ödeyiverme.

tölünüsh

Ödenme.

tölütüsh

Ödetme.

töm

Yuvarlak. Töm yaghach – Yuvarlak ağaç.

tömür

Demir. Taxta tömür – Tahta demir. Tömür yol – Demir yol. Tömür tumshuq – Ağaçkakan. Tömür qozuq – Kutup yıldızı.

tömür-tesek

Hurda demir.

tömürchi

Demirci.

tömürchilik

Demircilik.

tömürlük

Demirden.

tömüryol

Demiryol. Tömüryol achisi – De miryol çatalı.

tömüryolchi

Demiryolcu.

töngge

Demir çember, halka.

tönggilek

Yuvarlak.

töngkermek

Devirmek, yıkmak.

töngülmek

ağ. Endişesiz bir suskunluk.

töngülüsh

ağ. bk. töngülmek.

töpe

Tepe 2. Doruk, zirve.

töpichi

Usta, şapkacı.

töpilik

Kabalık, tepe, tepecik, tepeli yer, tepelik.

töpiside

Tepesinde.

töpisige

Tepesine. Öyning töpisige chiqmaq – Evin tepesine (çatısına) çıkmak.

tör

I Evin kösesi; misafire ait yer. Törge oltarghuzmaq – Misafir yerine oturtmak. Törge chiqing – Misafir yerine oturun. II 1. Han soyundan olan kimse; soylu kimse; asilzade. 2. mec. Bürokrat, kırtasiyeci.

törelme

Embriyon, oğulcuk 2. Tohum.

törelmek

Vuku olmak, çıkmak, meydana gelmek, yaratılmak, türemek.

töresh

Vuku olma, çıkma, meydana gelme, yaratılma, türeme.

törichilik

Kırtasiyecilik. Törichilik qilmaq – Kırtasiyecilik yapmak.

törilik

Kırtasiyecilik.

törimek

Vuku olmak, çıkmak, meydana gelmek, yaratılmak, türemek.

törük

Lambalı tahta.

törülüsh

bk. törelmek.

tösh

Döş. Tösh göshi – Döş eti. Taghning töshide – Dağın eteğinde; dağ yamacında.

töshbagh

Kolan.

töshek

Döşek. Töshek tartip yatmaq – Hasta olup yatmak.

töshxalta

Göğüs cebi; bk. töshyanchuq.

töshyanchuq

Göğüs cebi.

töshük

Delik. Töshük chilek – Delik kova.

töshük-töshük

Delik delik.

töt

Dört. On töt – On dört. Töt-töttin – Dörter dörter. Kütüp közüm töt boldi – Bekleye bekleye gözüm dört oldu.

tötbulung

mat. kare, dördül, dörtgen.

tötbulungluq

Kare şeklinde, dördül biçiminde.

tötinchi

Dördüncü. Tötinchidin – Dördüncü olarak.

tötköz

Dört göz. Tötköz isht – Dört göz gibi, gözünün üstünde beneği olan köpek.

tötlik

Dörtlü, dörtlük.

tötqulaq

Yonca.

tötülen

Dört kişi, dördü.

tötüylen

bk. tötülen.

töwen

Aşağı, alçak, düşük. Töwen süpetlik mal – Kalitesi düşük mal. Töwen derijilik – Aşağı dereceli. Töwen témpératura – Düşük derece. Töwen chüshürmek – Aşağı indirmek. U töwen qarap ketti – O aşağı doğru gitti.

töwen'ge

Aşağıya. Töwen'ge chüshmek – Aşağıya inmek.

töwenchilik

Alçak gönüllülük, hürmetle, ihtiramla. Töwenchilik bilen – Saygıyla; alçak gönüllülük ile.

töwende

Aşağıda. Töwende éytilghan – Aşağıda söylenmiş.

töwendiki

Aşağıdaki.

töwenki

Aşağı. Töwenki qewet – Aşağı kat. Töwenki yaq – Aşağı taraf. Deryaning töwenki yéqi – Nehrin aşağı tarafı. Töwenki qatlamlar – Aşağı tabaka.

töwenlesh

Alçalma, inme.

töwenletmek

(töwenlimek'ten) Alçaltmak.

töwenlik

Saygı, alçak gönüllülük. Töwenlik bilen soraymen – Saygıyla istiyorum.

töwenlimek

Alçalmak, inmek. Mal bahalirining töwenlishi – Mal fiyatlarının inmesi.

tözmek

Sabretmek, dayanmak, tahammül etmek.

tözüm

Sabır, tahammül, dayanma.

tözümlik

Sabırlı, tahammüllü.

tözümsiz

Sabırsız, tahammülsüz.

tözümsizlik

Sabırsızlık, tahammülsüzlük.

tözüsh

Sabretme, dayanma, tahammül etme.

Türk–tüzütüsh

[ Previous ] [ Next ]

Türk

Türk. Türk ayili – Türk kadını. Türk tili – Türk dili.

Türki

Türkî, Türkçe.

Türklük

Türklük.

Türkmen

Türkmen. Türkmen ayili – Türkmen kadım.

Türkshunas

u.f. Türkşunas, Türkolog.

Türkshunasliq

u.f. Türkşunaslık.

tüen

ç. Tümen.

tüenjang

ç. Tümen komutanı.

tüenjangliq

ç.u. Tümen komutanlığı.

tügel

Dolu, tam, hep. Pulni tügel aldim – Parayı tam aldım. Tügel emeslik – Eksik, tam değil.

tügellenmek

Tam haline getirilmek, bütünlenmek.

tügellesh

Tamamlama, doldurma.

tügelletmek

(tügellimek'ten) Tamamlatmak, bütünletmek, doldurtmak.

tügellik

Tamlık, bütünlük, eksiksizlik.

tügellimek

Tamamlamak, doldurmak, eksiksiz hale getirmek.

tügellinish

Tam haline getirilme, bütünlenme.

tügen

Palan-tügen – Felan.

tügenchi

Sonu. Méhmanning tügenchisi – Konuğun sonu; son gelen konuk. Kochining tügenchiside – Sokağın sonunda.

tügetküsiz

Tükenmez, bitmez.

tügetmek

Bitirmek.

tüglenmek

Bükülmek, kıvrılmak. Tüglünüp yatmaq – Bükülüp yatmak.

tügme

Düğme. Tügmiliringni et! – Düğmelerini iliğe geçir! Tügmidek nersini tögidek qilip körsetmek – d. Düğme kadar nesneyi deve kadar büyütüp göstermek.

tügmek

Düğmek, bağlamak.

tügmen

Değirmen. Shamal tügmini – Yel değirmeni. Su tügmini – Su değirmeni.

tügmenchi

Değirmenci.

tügmilesh

İlikleme, düğmeleme.

tügmilimek

İliklemek, düğmelemek.

tügnek

bot. Tomurcuk (-ğu).

tügüch

Düğüm.

tügüchlük

Düğümlü.

tügülmek

Düğülmek, büzülmek, yuvarlaklanmak.

tügümek

Tükenmek, bitmek, ölmek. Ish tügey dep qaldi – İş bitmek üzere. Pütün pul tügüdi – Bütün para bitti. Xotunum tügep qaldi – Karım vefat etti.

tügümen

bk. tügmen.

tügümes

Tükenmez, bitmez. Tügümes bayliq – Bitmez zenginlik. Pütmes-tügümes – Bitmez tükenmez.

tügün

Düğüm. Qolidiki tügünni uzatti – Elindeki düğümü uzattı.

tügünche

u.f. bk. tügün.

tügünchek

bk. tügün.

tügünlik

Düğümlü.

tügür

Yuvarlak, toparlak.

tügürchüklük

Yuvarlaklık.

tügürek

Daire, çevre.

tügürlenmek

Sıkılmak, büzülmek.

tügüsh

bk. tügmek.

tügütüsh

Bitirme.

tük

Tüy. Tük basqan – Tüy basmış, tüylü. Tük tashlimaq – Tüy bırakmak; eski tüyü atmak.

tüklük

Tüylü.

tüksiz

Tüysüz.

tükürmek

Tükürmek. Qan tükürmek – Kan tükürmek. Köp tükürsé köl bolur – d. Çoğunluk tükürse göl olur.

tükürük

Tükürük. Tükürük qachisi – Tükürük kutusu.

tükürüsh

Tükürme.

tükürüwetmek

Tükürüvermek.

tükürüwétish

Tükürüverme.

tülesh

Tüy atma, tüy dökme.

tülimek

Tüy atmak, tüy dökmek.

tülke

Tilki. Tülke térisi – Tilki derisi.

tülkilik

Tilkilik, hilekârlık. Tülkilik qilmaq – Tilkilik yapmak.

tüllesh

Dölleme.

tülletmek

(tüllimek'ten) Dölletmek.

tüllimek

Döllemek. Qoy tülleydighan waxt bolup qaldi – Koyunun dölleme zamanı gelmek üzere.

tülük

Ozuq-tülük – Erzak.

tümbel

tar. Top (-pu).

tümen

Tümen.

tümen-tümen

Tümen tümen.

tümen-türlük

Çok çeşitli.

tümene

Kalın iğne.

tümüze

İğ.

tün

Gece. Tünde – Gecede. Tüni bilen – Gece boyunca. Tünü künü – Gece gündüz.

tün'gi

Geceki.

tünde

Gecede.

tünek

Geceye mahsus; gecenin geçirileceği yer.

tünesh

Geceleme.

tünetmek

(tünimek'ten) Geceletmek.

tünglük

Çatı penceresi; keçe çadırın tepesini kapatan keçe.

tüngme

bk. tügme.

tüngmen

bk. tügmen.

tünike

Teneke, sac, demir tahta, demirden levha. Aq tünike – Beyaz sac. Tünike qacha – Teneke kutu.

tünimek

Gecelemek.

tünlük

bk. tünglük.

tünügün

Dün.

tünügünki

Dünkü.

tüp

Dip. Tüp-tomuri bilen – Dibi kökü ile. Ishik tübide – Kapı dibinde; kapı yanında. Besh tüp derex – Beş tane ağaç. Tüp tomur – Ana kök. Tüp söz – Kelime kökü. Gepning tübide néme bar? – Sözün asıl anlamı nedir? Gep tübide néme bilen tügüdi? – Söz sononda ne ile bitti? Tüp jayimiz Qeshqer boludu – Asıl yerimiz Kaşgar'dır.

tüp-tomur

Ana kök, temel kök.

tüp-tüz

Dümdüz.

tüpeyli

Bu gibi, benzeri, müşabih.

tüpki

Son, sonuncu.

tüpkülük

Tüpkülükte u yoq bolup ketti – Sonunda o yok oluverdi (kayboldu).

tüplenmek

Ciltlenmek.

tüplesh

Ciltleme.

tüpletküzmek

(tüpletmek'ten) Ciltlettirmek.

tüpletmek

(tüplimek'tan) Ciltletmek.

tüpligüchi

Ciltçi.

tüplik

I Aslî, yerli, esaslı. II Ciltli.

tüplimek

Ciltlemek.

tüpsiz

Dipsiz.

tüpteng

Pek, mükemmel.

tür

I Tür, sima, görünüş, surat. Türge ayrimaq – Türe ayırmak. Türini özgertish – Türünü değiştirme. Türi qachqan – Suratı bozulmuş. Oning türi yaman – Onun suratı bozuk. Türi kirip qaldi – İyileşti; aslına geldi. Pütken tür – Bitmiş cins. Pütmigen tür – Bitmemiş cins. Dawamliq türde – Devamlı halde. Keng türde – Geniş halde. Hüjüm qilish türi bar – Hücum eder hali var; hücum eder gibi. II Çile, tura, kangal.

türbe

a. Türbe.

türdesh

gr. Cins ismi.

türge

Harmanda ve kar küremede kullanılan büyük kürek.

türküm

Grup, kitle, top, sürü. Bir türküm xelq – Bir grup halk. Ishtlar türkümü – Köpek sürüsü. Söz türkümliri – Kelime grupları.

türkümlimek

Toplamak.

türlenmek

Türlenmek.

türlimek

Çeşitlemek.

türlük

Türlü. Her türlük – Her türlü.

türlük-tümen

Çok türlü.

türlük-türlük

Türlü türlü.

türlünüsh

Türlenme.

türme

r. Hapishane. U türmide – O hapishanede. Türmige qamimaq – Hapsetmek.

türmek

Sarmak, yumaklamak, sıvamak, kıvırmak, buram buram çıkarmak. Yipni chaqqa türmek – İpi sarmak. Yengni türüp ishlimek – Sıvanıp çalışmak. Qapaq türmek – Kaş çatmak. Yüzni türmek – Suratı bozmak. Qapighingni türme! – Suratını bozma!

türmichi

r.u. Gardiyan; hapishane gardiyanı.

türmize

Makara, bobin.

türtek

I Tomar, dürü. II Sopa ile üstesinden gelmek.

türteklesh

Sarma, bürüme.

türteklik

Sarınma hali, bürünme hali.

türteklimek

Sarmak, bürümek.

türtke

Dürtü. Türtke yémek – Dürtüklenmek. Türtke bermek – Dürtüklemek.

türtkilenmek

Dürtüklenmek.

türtkilimek

Dürtüklemek.

türtmek

Dürtmek.

türtünmek

Vurmak, çarpmak, çarpışmak.

türtüsh

Dürtme.

türtüshmek

Dürtüşmek; birbirini dürtmek.

türtüshüsh

Dürtüşme; birbirini dürtme.

türük

Cahil, okuma yazması olmayan.

türülmek

Sarılmak, yumaklanmak, sıvanmak, kıvrılmak, buram buram çıkmak. Türülüp chiqqan is – Buram buram çıkan duman. Qapighi türülgen adem – Kaşı çatılmış adam. Türülüp qalmaq – Tıkanmak. Yégen nenim gélimgha türülüp qaldi – Yediğim ekmek boğazıma tıkandı.

türüsh

Sarma, yumaklama, sıvama, kıvırma, buram buram çıkarma.

tüs

Renk, sima, görünüm, görüntü. Tüsi özgergen – Rengi değişmiş. Tüsi yaman – Rengi kötü. Jeng dehshetlik tüs aldi – Savaş şiddetlendi.

tüsh

I bk. chüsh. II. Tüshmu-tüshtin – Taraf taraftan.

tüshimek

bk. chüshimek.

tüshlük

bk. chüshlük.

tüshmek

bk. chüshmek.

tüshmu-tüshtin

Taraf taraftan, her taraftan. Tüshmu-tüshtin orap almaq – Her taraftan kuşatmak.

tüski

Eski-tüski – Eskilik.

tüslük

Renkli. Kül tüslük – Kül renkli.

tüssiz

Renksiz.

tüssizlik

Renksizlik.

tütek

I Sis duman. II. Tütek taz – Uyuz, kel.

tütem

Avlu.

tütküshlimek

Birbirine saldırmak, kışkırtmak, tahrik etmek. Ishtni tütküshlimek – Köpeği kışkırtmak.

tütün

Duman, aile, ocak. Bu yézida ottuz tütün bar – Bu köyde otuz aile var.

tütünlimek

Dumanlamak.

tütünlük

Dumanlı.

tütünsiz

Dumansız.

tüwek

Çanak, kap, çömlek. Gül tüwek – Gül çömleği; çiçek çömleği.

tüwenlesh

Alçalma, çökme.

tüwenlimek

Alçalmak, çökmek.

tüwrük

Direk, sütun.

tüymek

Dövmek, ezmek.

tüyülmek

Ezilmek.

tüyülüsh

Ezilme, dövülme.

tüyürgüch

Broş.

tüyüsh

Dövme, ezme.

tüz

I Düz. Xetni tüz yézinglar – Yazıyı düzgün yazınız. II. Tüzge chiqmaq – Dışarıya çıkmak.

tüzelmek

Düzelmek, onarılmak, iyileşmek. Xéli tüzülüp qaldim – Epey iyileştim.

tüzelmes

Tamiri imkansız; iyi olmaz.

tüzesh

Düzeltme, onarma.

tüzetmek

Düzeltmek, tamir etmek, onarmak.

tüzgüchi

Derleyen.

tüzleng

Vadi, dere, ova.

tüzlenglik

Ova.

tüzlenmek

Düz hale gelmek.

tüzlesh

Doğrultma, düzeltme, düzgün hale getirme.

tüzlimek

Doğrultmak, düzeltmek, düzgün hale getirmek.

tüzlük

Düzlük, doğruluk, saflık.

tüzmek

Derlemek, yapmak, tasis etmek, kurmak. Yéngi turmush tüzmek – Yeni hayat kurmak. Shertname tüzmek – Antlaşma yapmak.

tüzük

Sağlam, doğru, dürüst. Tüzük adem – Dürüst adam.

tüzülmek

Kurulmak, yapılmak.

tüzülüsh

Yapı, yapım, şekil.

tüzümek

Düzeltmek, onarmak. U chachlirini biraz tüzep qoydi – O saçlarını biraz düzeltmiş oldu.

tüzüsh

Derleme, yapma, tesis etmek, kurma.

tüzütülmek

Düzeltilmek, tamir edilmek.

tüzütüsh

Düzeltme. Bashqidin tüzütüsh – Başkadan düzeltme. Tüzütüsh kirgüzmek – Düzeltmek. Layihe tüzütüsh bilen maqullandi – Lâyiha düzeltilerek kabul edildi. Uning yarimas aditini tüzütüsh kérek – Onun yaramaz adetini düzeltmek lazım.

u–u

[ Previous ] [ Next ]

u

z. O. U chaghda – O zaman.

u-bu–u-bu

[ Previous ] [ Next ]

u-bu

O ve bu. Baligha köz bolup, u-bu dep qoyung – Çocuğa göz olup, bir şeyler dersiniz.

uba–ubdan

[ Previous ] [ Next ]

uba

ağ. bk. uwa I.

ubdan

ağ. bk. obdan.

uch–uchutush

[ Previous ] [ Next ]

uch

Uç, son. nihayet 2. Keskin, sivri. Qérindashning uchini chiqardim – Kurşun kalemin ucunu çıkardım. Til uchida turuptu – Dil ucunda duruyor. Uch tartmaq – Filizlenmek, büyümek, lökülmek.

uch-cheq

Son, nihayet, sınır. Uch-chéghi yoq – Uçsuz bucaksız.

ucha

I 1. Sırt, arka 2. Omuz. Uchisida yirtiq juwa – Sırtında yırtık kürk. Uchamda – Sırtımda, üstümde. II bk. qanat. III ağ. bk. ölchem.

uchar

Uçan 2. Kanatlılar, kuşlar. Uchar qanat – Kanatlılar, kuşlar. Uchar at – Koşu atı.

uchlash

Sivriltme, ucunu çıkarma.

uchlatmaq

(uchlimaq'tan) Ucunu sivriltmek.

uchlatquzmaq

(uchlatmaq'tan) Ucunu sivrilttirmek.

uchlimaq

Ucunu çıkarmak, sivriltmek.

uchluq

Sivri. Ötkür uchluk – Keskin sivri.

uchma

I Uçan. II Yüksek, zirve. Taghning uchma choqqisi – Dağın zirvesi.

uchmaq

Uçmak. Uchup chiqmaq – Uçup çıkmak. Uchup qonmaq – Uçup konmak. Uchup yörmek – Uçmak. Uchup ketmek – Uçup gitmek. Uchup kelmek – Uçup gelmek. Uchup kirmek – Uçup girmek.

uchqaq

Çok uçan, iyi uçan.

uchqaqliq

Çok uçma hali; iyi uçma hali.

uchquch

bk. uchquchi.

uchquchi

Pilot, uçman.

uchquchliq

Uçuculuk. Uchquchiliq mektibi – Pilot okulu.

uchquchluq

bk. uchquchliq.

uchqun

I Kıvılcım, çakım. Qar uchqunliri – Kar parçaları; lapa lapa yağan kar. II Şişkinlik, şiş, ur t.

uchqur

İyi uçan.

uchqurluq

İyi uçma hali, uçuş yeteneği.

uchquzmaq

Uçurtmak, fırlatmak.

uchquzush

Uçurtma, fırtlatma.

uchrashmaq

Karşılaşmak.

uchrashturmaq

(uchrashmaq'tan) Karşılaştırmak.

uchratmaq

(uchrimaq'tan) Karşılaşmak, karşı gelmek, uğramak, maruz kalmak.

uchrimaq

Uğramak, maruz kalmak. Meghlubiyetke uchrimaq – Yenilgiye uğramak.

uchugh

Uçuk, şivilçe.

uchughdatmaq

(uchughdimaq'tan) Uçuklaştırmak.

uchughdimaq

Uçuklamak.

uchuluq

Palan.

uchur

Haber, yanıt. Uningdin uchur barmu? – Ondan haber var mı? Bu ishning uchurini bérip qoy – Bu işin haberini verirsin.

uchurma

İma, imalı söz. Uchurma qilmaq – İma etmek. 2. Kepterning baliliri uchurma boptu – Göveminin yavruları uçabilecek hale gelmiş.

uchurmaq

Uçurmak.

uchursiz

Habersiz, yanıtsız. Uchursiz yoqalmaq – Belirtisiz kaybolmak.

uchurtmaq

(uchurmaq'tan) Uçurtmak. Bökni shamal uchurtup epketti – Börkü yel götürdü.

uchurtush

Uçurtma, fırlatma.

uchutmaq

bk. uchurtmaq.

uchutush

bk. uchurtush.

uda–udulluq

[ Previous ] [ Next ]

uda

Ardı arkası kesilmeden; devamlı. Uda on kün – Devamlı on gün.

udaychi

Kurucu.

uddul

ağ. bk. udul.

udul

Doğru, kestirme, düz. Udul siziq – Düz çizgi. Udulida – Karşısında. Bizning udulimizda – Karşımızda. Udul poyiz – Hızlı tren. Udul adem – Dürüst adam. Udul kelgenni – Rast geleni. Udul chishlar – Ön dişler. Udul bolmaq – Doğrulanmak. Nanni udul bazardin yeymiz – Ekmeği doğrudan doğru pazardan ahp yiyoruz.

udulida

Karşısında. Institutning udulida – Enstitünün karşısında.

udulluq

Ritmli, düzenli, uyumlu, devamlı. Udulluq ishlewéring – Her zamanki gibi çalışmaya devam edin. Udulluq sétiwalimen – Devamlı satın alıyorum.

Ughuy–uguluq

[ Previous ] [ Next ]

Ughuy

ağ. bk. Uyghur.

uga

bk. uwa.

ugaq

bk. uwaq.

ugatmaq

bk. uwatmaq.

uguluq

Fol. Tavukların yumurtlamasına özgü yer ki, tavukları celbetmek için içine bir yumurta konulur.

uh–uh

[ Previous ] [ Next ]

uh

İç çekmek; ah çekmek.

uja–ujretlik

[ Previous ] [ Next ]

uja

Emzik.

ujret

a. kit. 1. Kiralama 2. Mükafat.

ujretlik

a.u. Kiralık.

Ukrain–ukiliq

[ Previous ] [ Next ]

Ukrain

Ukrain, Ukrainli. Ukrain ayili – Ukrain kadını. Ukrain tili – Ukrain dili.

uka

Küçük erkek kardeş. Aka-uka – Erkek kardeşler; ağabey ve küçük kardeş.

ukiliq

Küçük kardeşlik.

ul–ulutush

[ Previous ] [ Next ]

ul

I Temel, dip, alt. II O (üçüncü şahıs).

ula

ağ. bk. ular I.

ulang

Kolan.

ulanma

Ek, eklenme. Sual ulanmisi – Soru eki.

ulaq

I Ek, katma. Ulaq chach – Ulanmış saç. II Kabza, tutak. III Çalıştırılan hayvan. U ulaqlardin yükni chüsherdi – O hayvanlardan yükü indirdi. At-ulaq – Çalıştırılan hayvanlar. IV Çamaşır teknesi.

ular

I Onlar. Ularniki – Onlarınki. Ularni – Onları. Ularda – Onlarda. Ulardin – Onlardan. Ulargha – Onlara. Ularning – Onların. Ularningkide – Onlarınkinde. Ularningki – Onlarınki. II Ularkuş, dağ indisi (yüksek karlı dağlarda bulunan ve eti şifalı, kutsal sayılan kuş). Ular göshi – Ularkuşu eti; dağ indisi eti.

ulash

Bağlama, ekleme.

ulashmaq

Bağlaşmak, ekleşmek 2. Ulaşmak. Harwa bizning melige ulashqanda – Araba bizim mahalleye ulaştığında. Bügün'gi kün'ge ulashtim – Bu güne eriştim.

ulashturma

Birleştirme, ekleme.

ulatmaq

(ulimaq'tan I) Ekletmek, bağlatmak.

ulghaymaq

Artmak, büyümek, çoğalmak. Ulghay ölkem! – Büyü vatanım!

ulghaytmaq

(ulghaymaq'tan) Artırmak, büyütmek, çoğaltmak.

ulima

I Bağlama, ekleme, birleştirme. II a. Bilgin, bilgi sahibi.

ulimaq

I Bağlamak, birleştirmek, eklemek. II ağ. bk. huwlimaq.

ultang

Kösele.

ulugh

bk. uluq.

uluq

Ulu, yüce. Uluqlar – Ulular, büyükler.

uluqdimaq

bk. uluqlimaq.

uluqlash

Ululama, büyütme.

uluqlimaq

Ululamak, büyütmek.

uluqluq

Ululuk, büyüklük. Uluqluq qilmaq – Büyüklük etmek.

uluqsiman

Dalyan gibi; boylu poslu.

uluqwar

u.f. Büyüklük, yücelik. Ulughwar artuqluq – Büyük istidat, yücelik.

uluqwarliq

Yücelik, ululuk, büyüklük.

ulus

tar. 1. Halk 2. Vatan.

ulutush

Ekletme, bağlatma.

uma–umutulmaq

[ Previous ] [ Next ]

uma

bk. umu.

umach

Koyu çorba; mısır unu çorbası.

umaq

bk. omaq.

umash

bk. umach.

umtulmaq

bk. intilmek.

umu

O da. Umu keldi – O da geldi.

umum

a. Kamu. Umum xelq tili – Kamu halk dili. Umum aldida – Kamu önünde. Umumniki – Umumundur, umumunki; kamu mülkü. Umum paydisi – Kamu yararı.

umumen

a. Genel halde, genellikle. Umumen alghanda – Genellikle. Umumen éytqanda – Genellemek gerekirse.

umumiy

a. Umumî. Umumiy tinchliq – Genel barış. Umumiy daramet – Genel gelir.

umumiyet

a. Umumiyet.

umumiyleshtürmek

a.u. Genelleştirmek; topluma mal etmek.

umumiyliq

a.u. Genellik.

umumlash

a.u. Genelleştirme.

umumlimaq

a.u. Genelleştirmek.

umumliq

a.u. Genellik.

umurtqa

bk. omurtqa.

umutulmaq

ağ. bk. unutulmaq.

un–unwan

[ Previous ] [ Next ]

un

Un. Bughday uni – Buğday unu. Un eglimek – Un elemek. Un tartmaq – Buğday öğütmek. Un tartish – Buğday öğütme. Sungek uni – Kemik unu.

unash

Tasvip etme, onaylama, kabul etme, rıza olma.

unashmaq

Anlaşmak, onaylamak, beraber kabul etmek.

unatmaq

(unimaq'tan) Kabul ettirmek, onaylatmak.

unche

O kadar derecede. Unche köp emes – O kadar çok değil.

unche-munche

Biraz.

unchi

Uncu.

unchilik

Böyle, öyle, şöyle kadar, bu kadar, öylesine. Unchilik köp emes – O kadar çok değil.

unda

Orada 2. O halde.

unda-munda

Orada burada.

undaq

Öyle. Undaq bolsa – Öyleyse halde. Undaq emesmu? – Öyle değil mi? Undaq bolmighanda – Öyle olmadığı halde.

undaq-mundaq

Şöyle böyle. U undaq-mundaqlardin emes – O şöyle böylelerinden değil. U undaq-mundaq dep yürüptu – O saçmalıyormuş.

undaqchi-mundaqchi

Vay herif vay! 2. Kararsız, sallantılı.

undin

Ondan; bk. uningdin. Undin kéyin – Ondan sonra. Undin ilgiri – Ondan önce. Undin qalsa – Ondan kala.

undin-bundin

Ondan -bundan.

ungay

bk. ongay.

ungghiche

O ana kadar; o arada.

uni

Onu. Uni körmidim – Onu görmedim. Unisi néme qilghini? – Neden öyle yapmış?

uni-muni

Onu-bunu. Uni-muni dep – Onubunu diye. Uni-muni dep baralmay qaldim – Onu-bunu diye gidemedim.

unimaq

Kabul etmek, rıza olmak, onaylamak, tasvip etmek.

uning

Onun. Uning bilen – Onunla. Uning üstige – Üstelik. Uning üchün – Onun için.

uningche

Ona göre.

uningda

Onda.

uningdin

Ondan. Uningdin kéyin – Ondan sonra. Uningdin bashka – Ondan başka. Uningdin köre – Öyle yapmaktansa; ona nazaran. Uningdin köre buni alghan yaxshi – Ona nazaran bunu almak daha iyi.

uninggha

Ona. Uninggha qarighanda – Ona nazaran.

uningghiche

O ana kadar; o anda.

uningki

Onunki. Bu kitap uningki – Bu kitap onunki.

uningsiz

Onsuz olmadan. Uningsiz hem – O olmadan da.

uniwérsal

r. Universal. Uniwérsal magazin – Süpermarket.

uniwérsitét

r. Üniversite.

unsur

a. Unsur, fert, şahıs. Aktip unsur – Etkili fert; ilerici. Eksiyetchi unsur – Gerici, muhalif, inatçı.

untughaq

Unutkan.

untughaqliq

Unutkanlık.

untuldurush

Unutturma.

untulghusiz

Unutulmaz.

untulmas

Unutulmaz. Unutulmas tesir qaldurmaq – Unutulmaz tesir bırakmak.

untulmaydighan

Unutulmaz.

untumaq

Unutmak. Untup qalmaq – Unutuvermek. Untup ketmek – Unutmuş olmak.

untush

Unutma, unutuş.

unutmaq

Unutmak.

unutmasliq

Unutmazlık.

unutqaq

Unutkan.

unutqaqliq

Unutkanlık.

unutturmaq

(unutmaq'tan) Unutturmak. Unutturmay ésimge sal – Unutturmadan hatırlat.

unutulmaq

Unutulmak.

unutush

I Unutma, unutmak. II Kabul ettirme, onaylatma.

unwan

a. Ünvan. Herbiy unwan – Askerî unvan. Pexriy unwan – Şeref unvanı.

upa–upuq

[ Previous ] [ Next ]

upa

Pudra. Upa qutisi – Pudra kutusu. Upa sürkimek – Pudra sürmek. 2. Üstübeç. Upa yaqmaq – Üstübeç sürmek.

upa-englik

Kozmetik. Upa-englik sürtmek – Kozmetik kullanmak.

uplimaq

İç çekmek; ah çekmek.

upqun

Dalga, dalgır, çırpıntı.

uprash

Yıpranma, eskime.

upratmaq

(uprimaq'tan) Yıpratmak, eskitmek.

uprimaq

Yıpranmak, eskimek.

upula-tupula

Acele, çarçabuk, üstünkörü. Upula-tupula ishlen'gen ish – Acele yapılmış iş.

upuq

a. Ufuk.

uqa–uqushulmasliq

[ Previous ] [ Next ]

uqa

Şerit (-di), sıçandis, sırma.

uqat

Yüksek, yüce. Uqat taghlar – Yüksek dağlar.

uqturmaq

ağ. bk. uxturmaq.

uqulimaq

Masaj, ovma.

uqum

Anlam, fikir, tasavvur.

uqumcham

Anlayışlı.

uqumchanliq

Anlayışlılık.

uqumluq

Anlayışlı, bilinçli.

uqumsiz

Anlayışsız, bilinçsiz.

uqumsizliq

Anlayışsızlık, bilinçsizlik.

uqushluq

Anlayışlı, bilinçli, şuurlu.

uqushmaq

Anlaşmak. Til uqushmighanliqtin – Dil anlaşmazlığından.

uqushmasliq

Yanlışlık, anlaşmazlık, ihtilaf. Uqushmasliq tughdurmaq – İhtilaf doğurmak.

uqushsiz

Beyinsiz, kalın kafalı, ahmak, budala 2. Karanlık, muğlak, anlaşılmaz.

uqushsizliq

Beyinsizlik 2. Bilinçsizlik.

uqushulmaq

Anlaşılmak. Uqushulmay qalghangha oxshaydu – Anlaşılmamış gibi.

uqushulmasliq

Anlaşılmazlık. Uqushulmasliq boluptu – Yanlışlık olmuş.

Urguy–uruwalmaq

[ Previous ] [ Next ]

Urguy

ağ. bk. Uyghur.

ur-yiqit

Katliam, yağma, yakıp yıkmak, talan etmek, yumruk kavgası.

ur-yiqitchi

Yakıp yıkan kimse; kavgacı.

ura

Tahıl konulan çukur.

uran

r. kim. Uranyum. Uran rudisi – Maden cevheri.

urchuq

Masura 2. Çıkrık (-ğı).

urda

ağ. bk. orda.

urghu

dil. Vurgu. Urghu kéyinki boghumda – Vurgu son hecede.

urghuluq

dil. Vurgulu. Urghuluq boghum – Vurgulu hece.

urghumaq

Sıçramak. Néfit urghup chiqti – Neft sıçrayıp çıktı. Könglüm urghuydu – Emin değilim, endişeliyim.

urghusiz

Vurgusuz. Urghusiz boghum – Vurgusuz hece.

urmaq

Vurmak, dövmek. Urup chüshürmek – Vurarak düşürmek. Urup kétish – Vurmak, delmek, kırmak. Yürigim urup turuptu – Heyecanlıyım, korkuyorum. Oghrini qaraqchi urdi – Hırsızı haydut vurdu. Lap urmaq – Çene çalmak; saçmalamak. Ah urmaq – Ah çekmek. Shamal urup turuptu – Yel esiyor. Tömürni qizighida ur – d. Demiri tavmda döv. Xuda urdi – Allah belasını verdi. Xuda urghur! – Allah belasını versin! Xuda ursun! – Allah belasını versin! Xudaning urghuni – Allahın kahri. Séni Xuda uruptu – Seni Allah kahretmiş.

urp

a. Adet, alışık.

urp-adet

a. Töre, alışık, ahlak, ğelenek.

urra

Hura.

urulmaq

Vurulmak, dövülmek.

urunchaq

Çalışkan, tutumlu, girişken.

urunchaqliq

Çalışkanlık, tutumluluk.

uruq

Tohum 2. Soy. Uruq chachmaq – Tohum saçmak; tohum ekmek. Kishilik urughi – İnsan nesli, soy, kuşak, boy. Qérindash uruq – Aynı soydam.

uruq-aymaq

Nesil, soy, boy, kabile. Uruq-aymaq alaqiliri – Boy ve kabile ilişkileri. Uruq aymighi bolmighan – Soysuz, nesilsiz.

uruq-pusht

Evlat, nesil.

uruq-tuqqan

Akraba, soy.

uruq-tuqqanchiliq

Akrabalık. Uruq-tuqqanchiliq qilmaq – Akrabalık ilişkiyi sürdürmek.

uruq-tuqqanliq

Akrabalık. Uruq-tuqqanliq münasiwetler – Akrabalık ilişkiler.

uruq-tuqqansiz

Akrabasız.

uruqcha

Çekirdek.

uruqchiliq

Tohumculuk 2. Kabile düzeni. Uruqchiliq tüzümi – Kabile düzeni.

uruqdashliq

Kabile düzeni.

uruqlandurmaq

Döllendirmek.

uruqlanmaq

Döllenmek.

uruqlimaq

I Tohumlanmak. Güller uruqlidi – Çiçekler tohumlandı. Bughday uruqlap qaldi – Buğday tohumlandı. II Döllenmek.

uruqlunush

Döllenme.

uruqluq

Tohum. Süpetlik uruqluq – Kaliteli tohum.

urush

Savaş 2. Dövüş. Arimizda urush chiqip ketti – Aramızda dövüş çıktı. Urush-talash – Dövüş-dalaş, macera, kavga. Urush-talashsiz yashimaq – Kavgasız yaşamak. Weten urushi – Vatan savaşı; istilaya karşı savaş. Grazhdanlar urushi – İç savaş. Azatliq urushi – Kurtuluş savaşı. Özara urush – Kendi aralarındaki savaş. Urush otini tutashturghuchilar – Savaş ateşini tutuşturanlar. Urush körgen yigit – Savaş görmüş delikanlı. Kocha urushliri – Sokak savaşları. Tanka urushi – Tank savaşı.

urushchan

Kavgacı, maceracı, dövüşken.

urushchanliq

Kavgacılık, dövüşkenlik.

urushmaq

Savaşmak, dövüşmek. Urushup qalmaq – Dövüşmek. Urushup tillimang méni – Beni hakaret etmeyin.

urushperest

u.f. Savaş taraftarı; kavgacı.

urushperestlik

u.f.u. Savaş taraftarlığı.

urushqaq

Kavgacı, dövüşken.

urushqaqliq

Kavgacılık, dövüşkenlik.

urushturmaq

(urushmaq'tan) Savaştırmak, dövüştürmek.

urushxumar

Savaş yanlısı; savaştan yana.

urushxumarliq

Savaş yanlılığı.

uruwalmaq

Çarpmak, çarpılmak.

ushalmaq–usush

[ Previous ] [ Next ]

ushalmaq

Ufalmak.

ushaq

bk. ushshaq.

ushatmaq

Ufaltmak, kırmak.

ushbu

İşte bu.

ushqashmaq

ağ. Karşılaşmak. Men yolda uninggha ushqashtim – Ben yolda onunla karşılaştım. Yolda bir boway ushqushup qaldi – Yolda bir dede karşılaştı. Men tuyuqsiz uninggha ushqushup qaldim – Ben tesadüf onunla karşılaştım.

ushqurmaq

Bağırmak, aksırmak.

ushqutmaq

Islık çalmak, vızıldamak. Shamal ushqutup turuptu – Rüzgar vızıldıyor.

ushqutquch

Düdük.

ushqutqum

Islık, vızıltı.

ushshaq

Ufak. Ushshaq oghriliq – Ufak hırsızlık; ufak-tefek şeyleri çalmak. Ushshaq bala – Küçük çocuk. Ushshaq döletler – Küçük devletler. Ushshaq qilmaq – Ufaltmak. Ushshaq ishlepchiqarghuchi – Küçük üretim sahibi. Ushshaq pul – Bozuk para, küçük para. Ushshaq mal – Küçük baş hayvanlar. Ushshaq qol – Parmak. Ushshaq söz – Gevezelik, dedikodu, saçma.

ushshuq

Şiş, kabartı. Ushshuq késel – Şiş hastalığı. 2. Uçuk, sivilce 3. Yumru 4. Sıvışık, yapışkan, çam sakızı gibi. 5. Utanmaz 6. Şımarık, hırçın.

ushshuqluq

Yılışıklık, şımarıklık, utanmazlık.

ushtumaq

Ufaltmak, ufalamak, parçalamak. Nan ushtumaq – Ekmeği ufaltmak.

ushtumtut

Tesadüf, ani, birdenbire. Ushtumtut soraq – Ani sorgu.

ushtuwalmaq

Koparmak, kınp koparmak.

ushur

a. öshür.

ushutush

Ufaltma.

usluk

Susızlığı gidermek için içilen içki 2. Susızlık. Uslughimni qandurdim – Susızlığımı girderdim.

uslup

a. Üslup, tarz, usul.

usluq

Becerikli, mahir, usta.

usmaq

Uzatmak, vermek, almak, çekmek, dökmek, koymak. Tamaq usmaq – Yemeği tabağa koymak.

usquch

Kürek, kepçe.

ussash

Susama.

ussiz

Beceriksiz, maharetsiz.

ussizliq

Beceriksizlik, maharetsizlik.

ussul

a. Dans. Ussul oynimaq – Dans oynamak.

ussulchi

İyi dans oynayan.

ussuluq

bk. usluq.

ussumaq

Susamak.

ussuzluq

bk. ussumaq.

usta

f. Usta. U öz ishige nahayiti usta – O kendi işine son derece mahir. Sen'et ustiliri – Sanat ustaları. Gepke usta – Söze mahir.

ustaz

a. Öğretmen, hoca.

ustazliq

a.u. Öğretmenlik; hocalık. Ustazliq qilmaq – Hocalık yapmak.

ustghan

ağ. bk. ustuxan.

ustikar

f. Usta.

ustikarliq

f.u. Ustahk.

ustixana

f. Yapım evi, imalathane.

ustixanliq

f.u. Kemikli.

ustuluq

Ustalık, mahirlik. Sözge ustuluq – Söze mahirlik, hatiplik.

ustura

f. Ustura.

usturlap

f. Müneccimlik.

ustuxan

Kemik, iskelet. Mure ustuxini – Omuz kemiği.

usul

I a. Usul, metod, tarz. Idare usuli – İdare usulu. II a. bk. ussul. III a. ağ. bk. hosul.

usulchi

İyi dans oynayan.

usung

ç. Bir tür sebze ki, deve kuyruğuna benzer. Çiy yenilir.

usush

bk. usmaq.

utan–utuwalmaq

[ Previous ] [ Next ]

utan

ağ. bk. qaxshal.

utmaq

Kazanmak, yenmek.

utopik

r. Ütopik.

utopist

r. fels. Ütopist.

utopistik

r. Ütopik, hayali.

utopistliq

Ütopik, hayali. Utopistliq pelsepe – Ütopik felsefe.

utquzmaq

(utmaq'tan) Kaybetmek.

uttur

ağ. Doğru, düz, doğrudan doğru, kestirme. Uttur yol – Kestirme yol. Uttur qarimaq – Doğru bakmak.

utturida

Karşıda. Utturumda – Karşımda.

utturmaq

(utmaq'tan) Kaybetmek; bk. utquzmaq.

utturuwetmek

Kaybetmek.

utughluq

bk. utuqluq.

utughuch

ağ. bk. otughuch.

utulmaq

Kaybetmek, yenilmek, yenilgi.

utuq

Başarı, muvaffakiyet, kazanç. Utuqqa ége bolmaq – Başarmak, kazanmak. Utuqqa erishmek – Kazanmak, başarmak, eldetmek.

utuqluq

Başarılı, kazançlı, faydalı, avantajlı. Utuqluq zayom – Avantajlı istikraz.

utuqsiz

Başansız, muvaffakıyetsiz, kazançsız.

utuqsizliq

Başarısızlık, muvaffakıyetsizlik, kazançsızlık.

uturmaq

bk. utturmaq.

utush

Kazanma, yenme. Utush oyuni – Kumar.

utuwalmaq

Kazanmak, yenmek.

uwa–uwulimaq

[ Previous ] [ Next ]

uwa

Yuva. Éyiq uwisi – Ayı yuvası. Chümülining uwisi – Karıncanın yuvası. Here uwisi – Ara kuvanı. Uwa salmaq – Yuva yapmak.

uwal

a. Vebal. Uwal boldi – Yazık oldu. Uwali manga bolsun – Vebalı benim boynumda. Uwal emesmu? – Yazık değil mi?

uwalmaq

Ufalmak.

uwaq

Ufak. Uwaq aqche – Ufak para, bozuk para. Uwaq chöp – Ot kırıntısı. Nan uwighi – Ekmek ufağı.

uwaq-tüyek

Ufak tefek.

uwaqsinmaq

Küçümsenmek.

uwatmaq

Ufaltmak.

uwatquch

Ufaltan alet, çekiç. Uwatquch bazghan – Ufaltan büyük çekiç.

uwlash

Uluma, ulumak.

uwlimaq

Ulumak.

uwulimaq

Ovmak. Közingni uwulima – Gözünü ovma.

uxlaq–uxturush

[ Previous ] [ Next ]

uxlaq

Uyuyan,, uykuda olan.

uxlash

Uyuma.

uxlatmaq

(uxlimaq'tan) Uyutmak.

uxlimaq

Uyumak.

uxliwalmaq

Uyumak.

uxlutush

Uyutma.

uxmaq

Anlamak, duymak, işitmek.

uxmas

Anlamaz, duymaz, işitmez.

uxmasliq

Anlamazlık, duymazlık, işitmezlik.

uxturmaq

Duyurmak, anlatmak, işittirmek.

uxturush

Duyuru. Uxturush bermek – Duyurmak.

Uyghur–uyutmaq

[ Previous ] [ Next ]

Uyghur

Uygur. Uyghur tili – Uygur dili. Sériq Uyghurlar – Sarı Uygurlar. Qédimqi Uyghur tili – Eski Uygur dili.

Uyghurshunas

Uygurşunas, Uygur bilimi bilgini.

Uyghurshunasliq

Uygurşunaslık, Uygur bilimselliği.

uy

Öküz. Uy harwa – Öküz arabası.

uyalchaq

Utangaç, utangan.

uyalchaqliq

Utangaçlık, utanganlık.

uyaldurmaq

(uyalmaq'tan) Utandırmak.

uyalmaq

Utanmak.

uyaltmaq

(uyalmaq'tan) Utandırmak.

uyan

O taraf.

uyan-buyan

Her taraf 2. Bir şeyler. Uyan-buyan almaqchimen – Bir şeyler alacağım.

uyanda

O tarafta.

uyandin

O taraftan.

uyangha

O tarafa.

uyaq

O taraf, ötesi.

uyaq-buyaq

O tarafbu taraf. Uyaq-buyaqni qarap bar – Çevrene bakarak var (git). Ishning uyaq-buyaghini körüp heriket qil – İşi inceledikten sonra hareket et.

uyaq-buyaqta

Her tarafta. Uyaq-buyaqtin – Her taraftan. Uyaq-buyaqqa – Her tarafa. Uyaq-buyaqqa qarap ish qiling – Çevrene bakarak iş yap.

uyaqqa

O tarafa.

uyaqta

O tarafta.

uyaqtin

O taraftan.

uyat

Ayıp, utanç, ar, haya. Méni uyatqa qaldurding – Beni utandırdın. Uyatqa qaldurmaq – Utandırmak. Uyatqa qalmaq – Utanmak. Uyat emesmu sizge – Utanmıyor musunuz. Uyat söz – Ayıp söz.

uyatchan

Utanan, utangaç, utangan.

uyatchanliq

Utangaçlık, utanganlık.

uyatliq

Ayıp, utandırıcı. Uyatliq ish – Utandırıcı iş. Uyatliq qonaq – Saygılı konuk.

uyatmaq

Utanmak.

uyatsiz

Utanmaz. Uyatsizlanmaq – Utanmaz hale gelmek.

uyatsizliq

Utanmazlık.

uydurma

Uydurma. Uydurma gepler – Uydurma sözler; uydurulmuş sözler.

uyerde

Orada.

uyerdin

Oradan.

uyerge

Oraya.

uyghun

Uygun. Uyghun bolmaq – Uygun olmak. Uyghun emes – Uygun değil. Bu xewer emiliyetke uyghun emes – Bu haber gerçeğe uygun değil.

uyghunlashturmaq

Uygunlaştırmak, uygun hale getirmek.

uyghunluq

Uygunluk.

uyma

Yığın, küme. Uyma qar – Kar kümesi. 2. Çöplük, mezbele, süprüntülük.

uyqu

Uyku. Uyqudin oyghanmaq – Uykudan uyanmak. Uyqu arilash – Uyku karışık. Uyqum qachti – Uykum kaçtı. Uyqumni keltürdi – Uykumu getirdi. Uyqum kéliwatidu – Uykum geliyor. Uyqum kélidu – Uykum gelir. Uyqum kelmeydu – Uykum gelmiyor. Uyqu keltürmek – Uyku getirmek. Uyqu keltürüdighan – Uyku getiren. Uyqum qanmidi – Uykumu alamadım. Uyqu keltürüdighan dora – Uyku getiren ilaç. Uyqu basmaq – Uyku basmak. Uyqugha ketmek – Uyumak, uyumaya başlamak, uyumaya çalışmak.

uyquchan

Uykucu.

uyquchanliq

Uykuculuk.

uyquluk

Uykulu.

uyquluqta

Uykulu halde. Uyquluk közler – Uykulu gözler. Uyquluk adem – Uykulu adam.

uyqusiratmaq

Uykusunu getirmek.

uyqusirimaq

Uykusu gelmek.

uyqusiritish

Uykusunu getirme.

uyqusiz

Uykusuz. Uyqusiz ötken tün – Uykusuz geçen gece.

uyqusizliq

Uykusuzluk.

uyulmaq

I bk. oyulmaq. II Toplanmak.

uyulush

Utanma, mahcup olma.

uyumaq

Mayalanmak, ekşimek. Süt uyup qaptu – Süt ekşimiş.

uyushma

Dernek. Medeniy aqartish uyushmisi – Kültür nemeği. Yoshurun uyushma – Gizli dernek.

uyushmaq

Birleşmek, örgütlenmek, teşkilâtlanmak.

uyushqan

Birlik, birleşmiş. Uyushqan halde – Birlik halinde.

uyushqaq

Çabuk birleşen.

uyushqaqliq

Birliklilik. Uyushqaqliq tüpeylidin – Birliktelikten dolayı.

uyushturghuchi

Tertipleyen, kurucu, örgütleyici.

uyushturghuchiliq

Örgütleyicilik, kuruculuk, teşkilatçılık.

uyushuk

Mıncık mıncık, buruşturulmuş. 2. Birleşik 3. Tertipli, düzenli.

uyutmaq

(uyumaq'tan) Mayalamak, ekşitmek.

uzaghul–uzuyush

[ Previous ] [ Next ]

uzaghul

ağ. bk. uzaqi.

uzanmaq

Uzanmak.

uzaq

Uzak. Uzak Sherq – Uzak Doğu. Uzaqqa sozmaq – Uzatmak. Uzaq ötmüsh – Uzak geçmiş. Uzaq gep – Uygulanması zor. Uzaq ömürlük – Uzun ömürlü. Uzaq dewirlik – Uzun devirli. Uzaq degende – En uzağı. Uzaq müddetlik – Uzun müddetli.

uzaq-yekin

Uzak ve yakın.

uzaq-yéqinda

Bir gün.

uzaq-yéqinliq

Uzak ve yakınlık. Uzaq-yéqinliqigha qarimidim – Uzak ve yakınlığına bakmadım.

uzaqi

Geçen yılın.

uzaqlashmaq

Uzaklaşmak.

uzaqlatmaq

(uzaqlimaq'tan) Uzaklatmak.

uzaqlimaq

Uzaklamak.

uzaqlimay

Uzaklamadan.

uzaqliq

Uzaklık.

uzaqlishish

Uzaklaşma.

uzaqlitish

Uzaklatma.

uzaqqa

Uzağa.

uzaqta

Uzakta.

uzaqtiki

Uzaktaki.

uzaqtin

Uzaktan. Bizning öy uzaqtin körünüdu – Bizim ev uzaktan görünüyor. Uzaqtin béri – Çoktan buyana. Uzaqtin-uzaq – Çok uzak.

uzarmaq

Uzamak. Kün uzardi – Gün uzadı.

uzartilmaq

Uzatılmak.

uzartmaq

(uzarmaq'tan) Uzatmak.

uzatmaq

Uğurlamak. Uzutup qoymaq – Uğurlamak; birini kapıya kadar geçirmek.

uzatquchi

Uğurlayan.

uzaytmaq

Uzatmak.

uzayturmaq

(uzaytmaq'tan) Uzattırmak.

uzimaq

Uzaklaşmak. Uzap ketmek – Uzaklaşmak. Balilar uzap kétip qaptu – Çocuklar uzaklaşıp gitmişler. Qöp uzimay – Çok geçmeden. Bu ish uzap ketti – Bu iş gecikti.

uzun

Uzun. Uzunigha – Uzununa. Uzunigha késish – Uzununa kesme. Uzundin – Uzundan. Uzun müddetlik – Uzun müddetli. Uzungha sozulghan – Devamlı, uzun devam edecek olan. Uzundin bérige – Çoktan buyana. Uzundin melum – Çoktan belli. Uzun ötmestin – Çok geçmeden. Uzun yillar – Uzun yıllar. Uzun yillarghiche – Uzun yıllara kadar. Uzun ömür – Uzun ömür. Uzun qol – Orta parmak. Uzun qulaq – Kulağı delik. Uzun qulaqtin anglanghan xewerlerge qarighanda – Duyulmuş haberlere göre.

uzun-uzaq

Uzun ve uzak; uçsuz bucaksız. Uzun-uzaqqa sozulghan étizlar – Uçsuz bucaksız tarlalar.

uzunchaq

Uzunca.

uzunchaqliq

Uzunca olma hali.

uzundin-uzun

Uzak mesafe 2. Uzun zaman.

uzunghiche

Uzun bir zamana kadar. Xéli uzunghiche qarap turdi – Epey zamana kadar ayakta baktı kaldı.

uzunluq

Uzunluk. Uzunlighi 5 métr – Uzunluğu 5 metre. Atmish besh gradus gherp uzunlighida – Altmış beş derece batı boyutunda.

uzunush

Uzanma.

uzuq

ağ. bk. ozuq.

uzurush

Uzama.

uzuti

Uzununa, uzunluğuna, uzunluğu. Binaning uzuti teripi – Binanın uzunluğu tarafı.

uzutush

Uğurlama; kapıya kadar geçirme.

uzuyush

Uzama.

waba–wazelin

[ Previous ] [ Next ]

waba

a. Veba.

wachchide

Çok. U wachchide pul élip ketti – O çok para götürdü.

wachildatmaq

(wachildimaq'tan) Şapır şapır yemek.

wachildimaq

Şapır şapır yemek.

wadek

Korkuluk merdiven.

wadekchi

Korkuluk merdiven ustası.

wadekchilik

Korkuluk merdiven yapma işi.

wadi

a. Vadi, dere.

wagon

r. Vagon.

wah

ünl. Vah, vah vah.

wahakaza

a. Ve saire (v.s.).

wahalenki

a.f. Halbuki, oysa, oysaki.

wahe

a. kit. Vaha.

wahime

a. bk. wehime.

waiz

a. kit. Vaiz.

wajip

a. Vacip.

wajiplik

a.u. Vacip olma hali.

wakalet

a. Vekâlet. Wakalet bermek – Vekalet vermek.

wakaletname

a.f. Vekâlet-Name.

wakaletxana

a.f. Temsilcilik. Soda wakaletxanisi – Ticaret temsilciliği.

wakaliten

a. Vekâleten.

wal

I r. bk. tuluq. II a. Parıltı, pırıltı, parlaklık.

wal-wul

Wal-wul qilmaq – Parıldamak, parlamak, parıl panl olmak.

walaqlimaq

bk. walaxlimaq.

walax

Gevezelik, dedikodu, saçma.

walaxlatmaq

(walaxlimaq'tan) Dedikodu yaptırmak; gevezelik ettirmek.

walaxlimaq

Dedikodu yapmak, gevezelik etmek.

wali

a. Vali.

walibol

r. Voleybol.

walildatmaq

(walildimaq'tan) Işıldatmak, parıldatmak.

walildighan

Işıldayan, parıldayan.

walildimaq

Işıldamak, parıldamak.

walley

Walley tayaq – Lapta (bir tür top oyunu); çomak.

wallida

Parıltı, pırıltı, parlaklık. Wallida qilmaq – Parlamak, ışıldamak.

wang

I bot. 1. Çakal eriği 2. Çakal eriği ağacı. II ç. Prens.

wang-chung

Gürültü, patırtı, uğultu. Wang-chung kötermek – Gürültü yapmak.

wangildatmaq

(wangildimaq'tan) Uğuldatmak, gürültü yapmak.

wangildimaq

Uğuldamak, gürüldemek.

wangillimaq

bk. wangildimaq.

wangshimaq

Keskin çığlıklar koparmak; cıyak cıyak bağırmak.

wangshiq

Homurdanıp duran.

wangshiqliq

Homurdanma huyu.

wangshitmaq

(wangshimaq'tan) Keskin çığlıklar kopartmak; cıyak cıyak bağırtmak.

wanilin

ç. Vanilin.

wapa

a. Vefa. Wapa qilmaq – Vefa etmek; sözünü tutmak.

wapadar

a.f. Vefalı. Yari wapadar – Sadık, candan bağlı.

wapadarliq

a.f.u. Candan bağlılık; vefalı olma hali.

wapaliq

a.u. Vefalı. Wapaliq dost – Vefalı dost.

wapasil

ağ. t. Romatizma.

wapasiz

a.u. Vefasız. Wapasiz yar – Vefasız yar.

wapasizliq

a.u. Vefasızlık. Wapasizliq qilmaq – Vefasızlık etmek.

wapat

a. Vefat, ölüm.

waq

a. bk. waxt.

waqa

Bala-waqa – Çoluk çocuk.

waqaqlash

Vakvakaetme.

waqaqlimaq

Vakvaka etmek.

waqildaq

Oyuncak tabanca.

waqildatmaq

(waqildimaq'tan) Vakvaka ettirmek.

waqildimaq

Vakvaka etmek.

waqip

a. Haberdar, malumatlı, bilgili. Waqip bolmaq – Haberdar olmak.

waqirash

Bağırma, seslenme.

waqirashmaq

Bağrışmak, beraber seslenmek.

waqiratmaq

(waqirimaq'tan) Bağırtmak, seslendirmek.

waqirighaq

Yaygaracı.

waqirimaq

Bağırmak, seslenmek, yaygara etmek.

waqiriwetmek

Bağırıvermek.

waqt

a. bk. waxt.

waqtida

bk. waxtida.

waqtinche

a.u. bk. waxtinche.

waran

I Varan, ejder kertenkele. II. Mal-waran – Hayvan.

warang

Gürültü, ses.

warang-jurung

Gürültü, patırtı, yaygara.

waraq

I a. Varak, yaprak. II Taklidî ses.

waraqlatmaq

a.u. (waraqlimaq'tan I) Yapraklan çevirtmek.

waraqlimaq

I a.u. Yapraklan çevirmek. II Şır şır etmek.

waris

a. Varis. Waris bolmaq – Varis olmak.

warisliq

a.u. Varislik.

waronka

r. Huni, mermi çukuru, çevrinti.

wasa

Sırık 2. Çubuk.

washang

Sonbaharda son meyvelerin toplanması. Washang qilmaq – Sonbarda son meyveleri toplamak.

wasi

a. 1. Vasi, vasilik 2. Vasiyet eden.

wasil

a. Bağlama, birleştirme. Wasil bolmaq – Görüşmek, buluşmak.

wasilik

a.u. Vasilik. Wasilik qilmaq – Vasilik etmek.

wasite

a. Vasıta, alet. Ishlepchiqirish wasitiliri – Üretim aletleri.

wasitichiliq

a.u. Aracılık, arabuluculuk. Wasitichiliq qilmaq – Arabuluculuk yapmak.

wasitiliq

a.u. Vasıtalı.

wasitisiz

a.u. 1. Araçsız, vasıtasız 2. Aracısız, arabulucusuz.

wasititchi

a.u. Aracı.

wassal

r. Süzerene bağımlı derebeyi; peyk (ki).

wassalliq

r.u. Peyklik, uyduluk.

watildaq

Çenesi düşük.

watildimaq

Çene çalmak, vativerek ağ. bk. leglek.

watwalaq

bk. witwalaq.

wax

a. ağ. bk. waxt.

waxliq

a.u. bk. waxtliq.

waxpe

a. Vakıf, mal ve mülk. Waxpe qilmaq – Mal ve mülkü vakıfa vermek.

waxt

a. Vakit, zaman. Öz waxtida – Zamanında. Bir waxtlarda – Bir zamanlarda. Tamaq waxtida – Yemek zamanında. Waxtim yoq – Vaktim yok. Shuning bilen bir waxtta – Aynı zamanda. Bosh waxt – Boş vakit. Waxti-salti keldi – Zamanı geldi.

waxtida

a.u. Zamanında. Waxtida kelding – Zamanında geldin.

waxtinche

a.u. Geçici olarak, muvakkat. Waxtinche ish – Geçici iş. Waxtinche toxtap tur – Biraz bekle.

waxtliq

a.u. Geçici, muvakkat. Waxtliq hökümet – Geçici hükümet.

waxtsiz

a.u. Zamansız. Waxtsiz keldingiz – Zamansız geldiniz.

way

ünl. Vay, vay vay. Way jan – Vay can. Way dostum – Vay dostum.

way-wuy

Taklidî ses.

wayi

a. Hedef, amaç. Wayigha yetküzmek – Hedefe luşatırmak.

wayildash

Cızırdama.

wayildatmaq

(wayildimaq'tan) Cızırdatmak.

wayildimaq

Cızırdamak.

wayim

a. 1. Ürkü, telaş 2. Kaygı, tasa.

wayimchi

a.u. Kaygılı, üzüntülü.

wayimsiz

a.u. Kaygısız.

wayimsizliq

a.u. Kaygısızlık.

wayjan

ünl. İmdat, imdat bağrısı.

wayran

f. bk. weyran.

waysaqi

Geveze, çenebaz.

waysash

Çene çalma, gevezelik yapma.

waysatmaq

(waysimaq'tan) Çene çaldırmak, gevezelik yaptırmak.

waysimaq

Çene çalmak, gevezelik yapmak.

wayway

ünl. bk. way.

waywaylash

Bağırma 2. Ah vah etme.

waywaylatmaq

(waywaylimaq'tan) 1. Bağırtmak 2. Ah vah ettirmek.

waywaylimaq

Bağırmak 2. Ah vah etmek.

waz

Waz kechmek – Vaz geçmek.

wazelin

r. Vazelin.

weba–weznlik

[ Previous ] [ Next ]

weba

a. bk. waba.

wede

a. Vade, söz. Wede bermek – Söz vermek. Wedide turmaq – Sözünü tutmak. Wedisi yoq adem – Sözünü tutmayan adam.

wedileshmek

a.u. Birbirine söz vermek; iki kişi arasındaki anlaşma.

wedilik

a.u. Sözünü tutan, namuslu, dürüst.

wediname

a.f. Yazılı vaat.

wedisiz

a.u. Sözünü tutmayan.

wehakeza

bk. wahakaza.

wehem

a.f. bk. wehemde.

wehemde

a.f.u. Yine de.

wehi

a. din. Vahiy.

wehimdik

a.u. Vahimli, korkulu.

wehime

a. bk. wehm.

wehimichi

a.u. Korkak, ürkek, panik veren, velveleci.

wehimichilik

a.u. Korkaklık, ürkeklik.

wehm

a. Vahim.

wehshet

a. Vahşet.

wehshetlik

a.u. Vahşet olma hali.

wehshi

a. Vahşî. Wehshi haywan – Vahşî hayvan.

wehshiche

a.u. Vahşîce.

wehshilerche

Vahşîce.

wehshilik

a.u. Vahşîlik.

wehshiyane

a.f. Vahşîyane.

wehshiyet

a. Vahşet.

wej

a. Sebep, neden.

wekalet

a. bk. wakalet.

weke

a. Olup biten. Weqe bolmaq – Vuku olmak.

wekil

a. Vekil. Soda ishler wekili – Ticaret ataşesi.

wekillik

a.u. Vekillik.

weli

a. bk. wéli.

welilik

a.u. Azizlik, evliyalık.

weqe

a. Vaka, hadise, olay. Héch weqesi yoq – Birşey değil, önemsiz.

weqename

a.f. Vakayiname.

weqenewis

a.f. Vakayiname.

weqenewislik

a.f.u. Vakayiname yazma hali.

wereqe

a. Bildiri, beyanname.

wesiqe

a. Vesika, hüccet, belge.

wesiyet

a. Vasiyet. Wesiyet qilmaq – Vasiyet etmek.

wesiyetname

a.u. Vasiyet-name.

wessalam

a. Bitti, tamam.

weswise

a. Ayartma, arzu. Weswise qilmaq – Ayartmak.

weswisichi

a.u. Ayartan.

weswisilenmek

a.u. Ayarmak.

weten

a. Vatan. Ana weten – Ana vatan.

wetendash

a.u. Vatandaş.

wetendashliq

a.u. Vatandaşlık.

wetenlik

a.u. Vatanlı.

wetenperwer

a.f. Vatanperver, vatansever.

wetenperwerlik

a.f.u. Vatanperverlik, vatanı sevme hali.

wetensüyer

a.u. Vatansever.

wexshet

a. bk. wehshet.

wey

ünl. bk. way.

weyran

f. Viran, tahrip, yıkım.

weyranchiliq

f.u. Viranlık.

weyrane

f. Virane.

weyraniliq

f.u. Viranelik.

wez

a. din. Vaiz, nasihat.

wez-nesihet

a. Vaiz nasihat.

wezchi

a.u. Nasihat eden.

wezipe

a. Vazife.

wezipixan

a.f. Otçu, üfürükçü.

wezipixanliq

a.f. Otçuluk, üfürükçülük.

wezir

f. Vezir.

wezirlik

f.u. Vezirlik, bakanlık.

weziyet

a. Vaziyet, durum.

wezmin

Ağır 2. mec. Mutedil, ılımlı.

wezminklik

Mutedillik, ılımlılık.

wezn

a. Vezin.

weznlik

a.u. Vezinli.

wichirlash–wizildimaq

[ Previous ] [ Next ]

wichirlash

Cıvıldama.

wichirlashmaq

Cıvıldaşmak.

wichirlimaq

Cıvıldamak.

wida

a. Veda.

widalashmaq

a.u. Vedalaşmak.

widalishish

a.u. Vedalaşma.

wijdan

a. Vicdan. Wijdan égisi – Vicdanlı adam.

wijdanliq

a.u. Vicdanlı.

wijdansiz

a.u. Vicdansız.

wijdansizliq

a.u. Vicdansızlık.

wilayet

a. Vilayet.

wilayetlik

a.u. Vilayete ait.

wilildimaq

Pırıldamak, ışıldamak.

wiliqlimaq

Wiliqlap külmek – Sallanarak gülmek.

wingildimaq

Vızıldamak.

wingillimaq

bk. wingildimaq.

wino

r. Şarap, mey.

winta

r. Vida.

wintiliq

r.u. Vidalı.

wisal

f. Vuslat, visal. Bu hijran menggu emes, wisali hem bar – Bu aynılık ebedî değil, visali da var.

witinglimaq

Homurdanmak.

witwalaq

Bıldırcın.

wiyey

ünl. Sadece hanımların kullanacağı bir ünlem.

wizhdan

bk. wijdan.

wizhdanliq

bk. wijdanliq.

wizhildash

Cızırdama, tıslama, vızıldama.

wizhildimaq

Cızırdamak, tıslamak, vızıldamak.

wizildash

Islık çalma.

wizildimaq

Islık çalmak.

wodorot–woltmétir

[ Previous ] [ Next ]

wodorot

r. kim. Hidrojen. Wodorot bombisi – Hidrojen bombası.

wodorotliq

r.u. kim. Hidrojenli.

wogzal

r. Gar, yolcu salonu.

wolt

r. elektr. Volt.

woltmétir

r. elektr. Voltmetre, voltölçer.

wu–wuzh

[ Previous ] [ Next ]

wu

ç. Muska, nazarlık, tılsım.

wujut

a. Vücut, cisim, beden. Wujutqa kelmek – Vuku olmak.

wul

bk. wal-wul.

wuy

ünl. Hey. Wuy ukam – Hey kardeşim.

wuzh

Taklidî ses.

Wyétnam–wyétnamliq

[ Previous ] [ Next ]

Wyétnam

Viyetnam.

wyétnamliq

Viyetnamlı.

wzwot–wzwot

[ Previous ] [ Next ]

wzwot

r. Takım. Oqchi wzwot – Ateşleyici takım.

wéli–wélisipitchi

[ Previous ] [ Next ]

wéli

a. Aziz, evliya.

wéliehd

a. Veliaht.

wélinémet

a. Velinimet, hayırhah.

wélisipit

r. Bisiklet.

wélisipitchi

r.u. Bisikletçi.

xa–xazan

[ Previous ] [ Next ]

xa

Ya da, ya. Xa u yerde, xa bu yerde – Ya orada, ya burada.

xada

f. Sırık. Xada tash – Kaya.

xadiliq

Arızalı, pürüzlü, tepe tepe, tümseklerle örtülü, girintili çıkıntılı. Xadiliq yer – Tümseklerle örtülü yer.

xadim

a. Faaliyet adamı; militan; memur, işçi. Ilmiy xadim – İlim adamı.

xadime

a. Kadın memur, kadın işçi.

xaditash

f.u. Kaya.

xaduk

Dört tekerlekli araba.

xahish

f. İstek, arzu, emel, heves.

xahlimaq

f.u. bk. xalimaq.

xain

a. Hain. Xainlerche – Hainlerce. Weten xaini – Vatan haini.

xainane

f. Hainane, haincesine. Xainane rewishte – Haincesine.

xainliq

a.u. Hainlik. Xainliq qilmaq – Hainlik etmek.

xajjajliq

a.u. mec. Gaddarlık, kabalık, sertlik.

xajo

ç. Karabibere benzer bir baharat.

xajo-xujo

ç.u. Baharat.

xal

f. Ben.

xalas

a. Kurtuluş, kurtarma. Xalas bolmaq – Kurtarılmak. Xalas qilmaq – Kurtarmak.

xalash

İsteme.

xalat

a. Cüppe.

xalayiq

a. Halk.

xaldar

f. Benli.

xali

f. Boş, serbest. U mu xatadin xali emes – O da hatasız değil. Ihtimaldin xali emes – İhtimali yok değil. Xali qilmaq – Boşaltmak. Xali sözleshmek – Özel konuşmak; başkalarının bulunmadığı yerde konuşmak.

xaliganche

f.u. İstediği kadar. Xalighanche dem aldim – İstediğim kadar dinlendim.

xalijay

f. Tuvalet.

xalimaq

f.u. İstemek.

xalimasliq

f.u. İstemezlik.

xalimastin

f.u. İstemeden.

xalis

a. Halis, objektif, tarafsız.

xalisane

a.f. Objektif olarak, tarafsız olarak.

xalisliq

a.u. Objektiflik, tarafsızlık.

xaliwash

Dördül erişte çorbası.

xalta

Torba. Chilim xaltisi – Tütün torbası.

xaltiliq

zool. Keseli. Xaltiliq qarghu chashqan – Keseli köstebek.

xaltiliqlar

Keseliler.

xalwa

a. Helva.

xalwap

ağ. Halı, kilim; bk. gilem.

xalwapchi

ağ. Halıcı, kilimci; bk. gilemchi.

xalwapchiliq

ağ. Halıcılık, kilimcilik; bk. gilemchilik.

xalwichi

Helvacı.

xam

f. Ham, çiğ, olgunlaşmamış. Xam alma – Olgunlaşmamış elma. Xam süt – Çiğ süt. Xam eshya – Ham madde. Xam chut qilmaq – Tahmin etmek, farzetmek. Xam qaymaq – Çiğ kaymak.

xaman

f. Harman. Xaman waxtida – Harman vaktinde; biçim vaktinde. Xaman tepmek – Harman dövmek.

xamanchi

Harmancı.

xambap

ağ. bk. bapkar.

xamchut

f. Tahmin, farz, varsayım. Xamchut qilmaq – Tahmin etmek, farzetmek.

xamiki

f. Yaş, nemli.

xamliq

f.u. 1. Hamlık, olgun olmama hali 2. Tecrübesizlik, acemilik, toyluk.

xamush

f. 1. Suskun, durgun 2. Kederli, mahzun.

xamushluq

Suskunluk, durgunluk 2. Kederlilik, mahzunluk.

xamut

r. Hamut, koşum.

xamut-jabduq

I Koşum takımı. Qural-jabduq – Silah. II r.u. Koşum.

xan

Han.

xan'gül

bot. Bir çiçek adı.

xana

f. Hane, ev, oda. Dersxana – Dershane. Konsulxana – Konsolosluk.

xang

ç. Ocak; maden ocağı, kömür ocağı. Kömür xéngi – Kömür ocağı.

xangchi

ç.u. Madenci, maden ocağı işçisi. Dangdar xangchi – Ünlü madenci.

xangdu

ç. bot. Soya.

xangga

ç. bot. Hıyar, salatalık; bk. terxemek.

xangza

ç. Evlek. Xangzilap térimek – Evlek yaparak ekmek.

xanidan

Hanedan, sülale.

xanim

Hanım, bayan 2. Bayan öğretmen; bk. xénim.

xaniqa

f. Derviş ve sofuların barındığı yer.

xaniweyran

f. Harabe, enkaz, yıkıntı. Xaniweyran bolmaq – Yıkılmak; viran olmak; harabe haline gelmek.

xaniweyranchiliq

f.u. Perişanlık, yıkım.

xaniweyranliq

f.u. Perişanlık, yıkım.

xanliq

Hanlık.

xanqizi

Uğur böceği.

xanu-man

f. Aile, ev.

xanzade

Prens, şehzade.

xapa

a. Kederli, mahzun, hüzünlü, üzüntülü, hasretli. Xapimen – Üzgünüm. Xapa bolmaq – Kederlenmek. Xapa qilmaq – Üzmek.

xapambash

Uzun tüylü.

xapichiliq

a.u. Kederlilik.

xapiliq

a.u. Üzüntü, keder. Xapiliqta qalmaq – Kederli olmak.

xaqan

Hakan, kağan.

xaqanliq

Hakanlık, kağanlık.

xarabat

a. Harabe, enkaz, yıkıntı.

xarabe

a. Harabe, enkaz, yıkıntı. Xarabe qilmaq – Yıkmak; tahrip etmek.

xarabizar

a.f. Harabe, enkaz, yıkıntı.

xarabizarliq

a.u. Harabe, enkaz, yıkıntı.

xaraktér

r. Karakter, özellik.

xaraktérlik

r.u. Karakteristik, ayırıcı, kendine özgü, tipik.

xaram

a. bk. haram.

xaramzade

f. bk. haramzade.

xarap

a. Harabe, enkaz, yıkıntı. Xarap qilmaq – Yıkmak, viran etmek. Xarap bolmaq – Viran olmak; perişan olmak. Halim xarap – Halim perişan.

xaraplanmaq

Harap olmak; viran olmak.

xaraplashmaq

a.u. Harabe haline gelmek; viran olmak. Halim xarapliship ketti – Bitkin bir hale geldim.

xaraplinish

Harap olma; viran olma.

xarapliq

a.u. Harap olma hali. Iqtisadiy xarapliq – İktisadî çöküntü.

xaraplishish

a.u. Harabe haline gelme.

xaret

ağ. Dülger, doğramacı; bk. yaghachchi.

xarij

a. Dış, haricî.

xariji

a. Dış, haricî. Xariji dölet – Yabancı devlet. Xariji memliket – Yabancı ülke. Xariji soda – Dış ticaret. Xariji munasiwet – Dış ilişki.

xarlanmaq

Hor görülmek, aşağılanmak.

xarlash

Hor görme.

xarlashmaq

Hor olmak, aşağılanmak.

xarlatmaq

(xarlimaq'tan) Aşağılatmak, hor gördürmek.

xarlimaq

f.u. Hor görmek.

xarlinish

f.u. Hor olma.

xarliq

f.u. Horluk; hor olma hali. Xarliq tartmaq – Hor olmak. Xarliq körmek – Hor olmak. Xarliqqa salmaq – Hor duruma düşürmek. Xarliqta ömür kechürmek – Hor durumda ömür geçirmek.

xarlitish

f.u. Aşağılatma, hor gördürme.

xarman

f. bk. xaman.

xarsangtash

f.u. Granit taşı.

xartildash

Horlama, horuldama 2. Gürültü çıkarma.

xartildatmaq

(xartildimaq'tan) Gürültü çıkartmak.

xartildimaq

Horlamak, horuldamak 2. Gürültü çıkarmak.

xaru-zar

f. 1. Fakir, yoksul, sefil 2. Tahkir, tezlil, hakirlik.

xas

a. Has. Manga xas – Bana has. Xas isim – Özel isim.

xase

a. 1. Kalikot (-tu) 2. Madampol.

xasing

ç. bot. Yerfıstığı.

xasiyet

a. Özellik, hususiyet, değer. Buning bir xasiyiti bar – Bunun bir özelliği var. Buning xasiyiti némide? – Bunun özelliği (değeri) neyinde?

xasiyetlik

a.u. Değerli, özelliği olan.

xasiyetsiz

a.u. Özelliği yok, değersiz.

xasiyetsizlik

a.u. Değersizlik.

xata

a. Hata. Basma xatasi – Matbaa hatası; baskı hatası. Xata qilmaq – Hata yapmak. Xata anglimaq – Yanlış anlamak.

xatalashmaq

a.u. Hata etmek, yanılmak.

xatalashqan

a.u. Hata yapmış.

xatalashturmaq

a.u. (xatalashmaq'tan) Yanıltmak.

xataliq

a.u. Yanlışlık. Xataliq ötküzmek – Hata yapmak, yanılmak.

xatasiz

a.u. Hatasız.

xatasizliq

a.u. Hatasızlık.

xatime

a. Son, nihayet. Xatime bermek – Son vermek, sonuçlandırmak.

xatire

a. Hatıra, anı, akıl. Xatiride tutmaq – Akılda tutmak. Xatiremde bar – Aklımda. Xatiremde yoq – Aklımda yok. Xatiremdin chiqiptu – Unutmuşum. Xatiridin chikarmaq – Unutmak. Xatiringdin chiqarma! – Unutma! Xatiringgha al – Hatırla, esle. Xatirige chüshmek – Hatırlamak. Xatirige keltürmek – Hatırlamak. Xatire deptiri – Hatıra defteri. Xatire mimarisi – Anıt, abide. Xatire küni – Anma günü.

xatirjem

a. Telaşsız, sakin, emin, rahatça. Xatirjem bolung – Emin olun, telaşlanmayın. Xatirjem qilmaq – Teskin etmek, yatıştırmak.

xatirjemlenmek

a.u. Emin olmak, rahatlamak, sakin olmak.

xatirjemlik

a.u. Eminlik, rahatlık, sakinlik, telaşsızlık.

xatirjemlinish

a.u. Emin olma, rahatlama, sakin olma.

xatirjemsiz

a.u. Telaşlı, endişeli. Xatirjemsiz halda – Telaşlı halde.

xatirjemsizlenmek

a.u. Telaşlanmak, endişelenmek, emin olamamak. Mundaq sharayitta adem xatirjemsizlinip kétidu – Böyle vaziyette insan telaşlanıyor.

xatirjemsizlinish

a.u. Telaşlanma, endişelenme, emin olmama.

xatirlash

a.u. Hatırlama, anma, akla getirme.

xatirlatmaq

a.u. (xatirlimaq'tan) Hatırlatmak, uyarmak.

xatirlimaq

a.u. Hatırlamak, akla getirmek, anmak.

xatirlitish

a.u. Hatırlatma, uyarma.

xatun

ağ. bk. xotun.

xawatir

a. Endişe, telaş, alârm. Xawatir bolmaq – Endişelenmek.

xawp

bk. xewp.

xayal

a. bk. xiyal.

xayish

f. bk. xahish.

xazan

f. Sonbahar, güz. Xazan bolmaq – Sararmak, solup sararmak.

Xenzu–xezinidarliq

[ Previous ] [ Next ]

Xenzu

ç. Çinli, Çin milleti. Xenzu tili – Çin dili.

xelayiq

a. bk. xalayiq.

xelipe

a. tar. Halife.

xelipilik

a.u. Halifelik.

xelkperwer

a.f. Halkperver, halksever.

xelpe

a. tar. Öğretmen.

xelpesh

Temel atma.

xelq

a. Halk. Xotun xelq – Kadın milleti. Xelq égiligi – Halk ekonomisi. Xelq edibiyati – Halk edebiyatı. Xelq aghzida – Halk ağzında. Xelq sözi – Halk sözü. Özliring qandaq xelqsila – Nasıl bir insansınız.

xelqara

a.u. Uluslararası, beynelmilel. Xelqara weziyet – Uluslararası vaziyet.

xelqaraliq

a.u. Uluslararası, beynelmilel. Xelqaraliq munasiwetler – Uluslararası ilişkiler.

xelqchi

a.u. Halksever, halkperver.

xelqchil

a.u. Halksever, demokrat.

xelqchiliq

a.u. Halkçılık, demokrasi.

xelqperwerlik

a.f.u. Halkçılık, halkseverlik.

xem

Ceza, ceza vermek. Xem qilmaq – Cezalandırmak.

xemdiye

a. bk. tarix.

xemek

f. bot. Tane bağlamış yumurtalık; ham; olmamış; yeşil.

xemel

a. bk. hemel.

xemse

a. Hamse, beş.

xendek

a. Hendek.

xenjer

f. Hançer.

xenjerlimek

f.u. Hançerlemek.

xenzuchiliq

ç.u. Çin milliyetçiliği. Chong Xenzuchiliq – Büyük Çin milliyetçiliği.

xenzuleshmek

ç.u. Çinlileşmek.

xenzushunas

ç.f. Sinolog.

xenzushunasliq

ç.f.u. Sinoloji.

xep!

ünl. Ne çare!

xeplimek

Korkutmak, tehdit etmek.

xeprük

Balgam. Xeprük tükürmek – Balgam tükürmek.

xepshük

Sus, yavaş.

xeq

a. bk. xelq.

xerajet

a. bk. xirajet.

xerite

a. Harita.

xerj

a. Masraf, gider. Xerj qilmaq – Masraf etmek.

xerjletmek

a.u. (xerjlimek'ten) Masraflandırmak.

xerjlimek

a.u. Harcamak, masraf etmek.

xeshek

f. Kuru ot.

xeshke

Güceniklik, dargınlık.

xeshlenmek

a.u. Harcanmak.

xeshlesh

a.u. Harcama.

xeshletmek

a.u. (xeshlimek'ten) Harcatmak.

xeshlimek

a.u. Harcamak; bk. xerjlimek.

xesis

a. Hasis, cimri.

xesislik

a.u. Hasislik, cimrilik. Xesislik qildi – Cimrilik etti.

xeste

a. 1. Hasta 2. Yorgunluk, bitkinlik.

xestilenmek

f.u. Hastalanmak.

xestilik

f.u. Hastalık.

xestixane

f. Hastahane.

xet

a. Mektup, yazı. Chirayliq xet – Güzel yazı. Uning xéti yaman – Onun yazısı çirkin (kötü). Xet-sawatliq adem – Okuma yazması var adam. Xet-sawati yoq adem – Okuma yazması yok adam. Xet-sawat chiqarmaq – Okuma yazma öğrenmek. Salam xet – Mektup. Xet-xewer – Mektup ve haber. Kara xet – İhbarname. Xet sandughi – Mektup sandığı. Til xet – Makbuz, senet. Toxtam xet – ağ. tutanak, kararname.

xet-pet

a.u. Mektup gibi bir şeyler.

xet-xewer

Mektup ve haber.

xetche

a.f. Küçük mektup.

xetchek

a.u. Mektup gibi bir şeyler.

xetchi

a.u. Yazıcı, tahsildar.

xetchilik

a.u. Yazıcılık.

xeter

a. Tehlike. Xewp-xeter – Tehlike. Xéyim-xeter – Tehlike.

xeterlik

a.u. Tehlikeli. Xeterlik weziyet – Tehlikeli vaziyet.

xetersiz

a.u. Tehlikesiz.

xetersizlik

Tehlikesizlik.

xetir

a. bk. xatire.

xetleshmek

a.u. Mektuplaşmak.

xetligüchi

a.u. Yazan, not eden.

xetlimek

a.u. Yazmak, not etmek. Ular hemme nersini xetlep ketti – Onlar her şeyi not etti.

xetme

Son, tamam. Xetmi Kuran – Kuranı okuyup tamamlamak (hatim indirmek).

xetname

a.f. Belge, vesika, senet.

xetne

a. Sünnet, sünnet etmek. Xetne qilmaq – Sünnet etmek. Xetne toy – Sünnet düğünü.

xettat

a. Hattat; güzel yazı üstadı.

xettatliq

Hattatlık.

xewer

a. 1. Haber. Xewer almaq – Haber almak. Xewer élip turmaq – Her zaman haberdar olmak. Xewer bermek – Haber vermek. Xewer qilmaq – Haber vermek. Xewirim yoq – Haberim yok. Néme xewer bar? – Ne haber var? 2. gr. Yüklem. Ige, xewerdin tüzülgen jümle – Özne ve yüklemden yapılmış cümle.

xewerchi

a.u. Haberci.

xewerdar

a.f. Haberdar. Xewerdar qilmaq – Haberdar etmek.

xewerdarliq

a.f.u. Haberdar olma hali.

xewerlendürmek

a.u. Haber vermek.

xewerleshmek

a.u. Haberleşmek.

xewersiz

a.u. Habersiz. Hich némidin xewersiz adem – Hiçbir şeyden habersiz adam. U xewersiz yoqap ketti – O habersiz kayboldu.

xewersizlik

a.u. Habersizlik.

xewp

a. Tehlike. Xewp salmaq – Tehlike göstermek.

xewp-xeter

a. Tehlike. Xewp-xeterge uchrimaq – Tehlike ile karşılaşmak.

xewplenmek

a.u. Tehlike hissetmek, endişelenmek.

xewplik

a.u. Tehlikeli.

xewplinish

a.u. Endişelenme.

xewpsiz

a.u. Tehlikesiz.

xewpsizlik

a.u. Tehlikesizlik, emniyet. Dölet xewpsizligini saqlash orunliri – Devlet emniyetini koruma kurumları.

xex

a. bk. xelq.

xey

ç. Kumaştan yapılmış Çin ayakkabı. Lata xey – Kumaş ayakkabı.

xeygüen

ç. Gümrük.

xeylik

ç.u. Ayakkabılı. Sériq xeylik ayal – Sarı ayakkabılı kadın.

xeyr

a. 1. Sadaka 2. İyilik, hayır 3. Elveda, hoşçakal.

xeyr-ihsan

a. İyilik, hayır ihsan.

xeyrchi

a.u. Dilenci.

xeyrchilik

a.u. Dilencilik.

xeyrleshmek

a.u. Vedalaşmak.

xeyrlik

a.u. Hayırlı. Xeyrlik bolsun – Hayırlı olsun.

xeyrlishish

a.u. Vedalaşma.

xeyrsiz

a.u. Hayırsız, iyiliği yok. Xeyrsiz mal – İyiliği yok mal.

xeyrxah

a.f. Hayırhah, iyilik.

xeyrxahliq

a.f.u. İyilik yapma hali.

xezhlimek

a.u. ağ. bk. xerjlimek.

xezine

a. Hazine, hazna.

xezinichi

a.u. Hazinedar, haznedar.

xezinidar

a.f. Hazinedar, haznedar.

xezinidarliq

a.f.u. Hazinedarlık, haznedarlık.

Xitay–xizmetkarliq

[ Previous ] [ Next ]

Xitay

Çinli. Xitay güli – Pat (-tı).

Xizir

Hızır.

xidim

t. Trahom.

xijalet

a. Utanç, sıkılma. Xijalet tartmaq – Utanmak. Xijalet bolmaq – Utanmak; sıkımak.

xijaletchilik

a.u. İhtiyaç, zaruret, sıkıntı, yoksulluk.

xijaletlik

a.u. Mahcubiyet, şaşkınlık. Özini xijaletliktin chiqirish üchün – Kendini mahcubiyetten kurtarmak için.

xijil

a. Utanç, mahcubiyet. Xijil bolmaq – Utanmak. Xijil qilmaq – Utandırmak. U sel xijil bolghandek qildi – O biraz utanmış gibi oldu.

xijilliq

a.u. Utangaçlık, sıkılganlık, mahcubiyet. Xijilliq ichide – Mahcubiyet içinde.

xil

f. Tür, çeşit. Her xil – Her türlü. Nechche xil – Birkaç türlü. Almining bir xili – Elmanın bir türü. U öz xiligha erge chiqiptu – O kendine uygun biri ile evlenmiş. Bir xil qiliwétish – Ayrı hale getirme.

xilap

a. Hilaf, aykın, zıt, aksi.

xilapliq

a.u. Aksilik, zıtlık, aykırılık.

xillanmaq

f.u. Ayıklanmak, seçilmek.

xillash

Ayıklama, seçme.

xillatmaq

(xillimaq'tan) f.u. Ayıklatmak, seçtirmek.

xillimaq

f.u. Seçmek.

xilliq

Muhtelif, türlü, çeşitli, değişik. Köp xilliq égilik – Çok türlü ekonomi. Xilmu-xilliq – Çeşitlilik.

xilmu-xil

Çeşitli.

xilmu-xilliq

f.u. Çeşitlilik.

xilwet

a. Boğuk, belirsiz, yalnızlık. Xilwetke kirmek – Yalnız yaşamak.

xilwetxana

a.f. Manastır hücresi.

ximik

I r. Kimyacı. II r. Kimyasal, kimyevî. Ximik réaksiye – Kimyasal değişme.

ximiye

r. Kimya. Ximiye fakultéti – Kimya fakültesi.

ximiyilik

r.u. Kimyasal. Ximiyilik analiz – Kimyasal analiz.

ximiyiwiy

r.a. Kimyasal, kimyevi. Ximiyiwiy oghut – Kimyasal gübre.

ximyeger

r.f. Kimyacı.

xine

f. Kına. Xine qoymaq – Kına yakmak.

xinechöp

f.u. bot. Liken.

xingze

ç. Kayısı. Xingze derixi – Kayısı ağacı.

xiqirimaq

Böğürmek.

xirajet

a. Masraf.

xire

f. Donuk. Xire qilmaq – Gölgede bı rakmak.

xirildatmaq

(xirildimaq'tan) Huylandırmak, kızdırmak.

xirildimaq

Böğürmek 2. Horuldamak.

xirileshmek

f.u. Donuk olmak, gölgelenmek.

xirileshtürmek

f.u. (xirileshmek'ten) Donuklaştırmak, gölge düşürmek.

xirilik

f.u. Donukluk, sönüklük.

xirlashmaq

Çekişmek, kavga etmek, sövüp saymak.

xirman

f. bk. xaman.

xirqirimaq

bk. xiqirimaq.

xirurg

r. Operatör, cerrah.

xirurgiye

r. Cerrahi, operatörlük.

xirurgiyiliq

r.u. Cerrahi, operatörlük.

xish

I f. Kerpiç. II f. Akraba.

xishchi

f.u. Kerpiççi.

xishchiliq

f.u. Kerpiççilik.

xislet

a. Vasıf, hassa, özellik.

xisletlik

a.u. 1. Nitelik 2. özel iyi karakter.

xitaben

a. Hitaben; birinin yüzüne söyleyerek. Xelqqe xitaben – Halka hitaben.

xitap

a. Hitap.

xitapname

a.f. Beyanname.

xitildash

Kahkaha atma.

xitildimaq

Kahkaha atmak.

xixidimaq

Kahkaha atmak.

xiyal

a. Hayal. Xiyalgha chommaq – Hayala dalmak. Xiyal sürmek – Hayal etmek; hayala dalmak. Xiyal deryasigha chomup kettim – Hayal nehrine daldım. Xam xiyal – Ham hayal; boş hayal. Xiyalimgha keldi – Aklıma geldi.

xiyalchan

Hayalci.

xiyalchanliq

a.u. Hayalcilik.

xiyaliliq

a.u. Hayalciük.

xiyaliy

a. Hayalî.

xiyalkesh

a.f. Hayalci.

xiyalkeshlik

a.f.u. Hayalcilik.

xiyallanmaq

a.u. Hayala dalmak.

xiyalperest

a.f. Hayalperest.

xiyalperestlik

a.f.u. Hayalperestlik.

xiyanet

a. Hıyanet, ihanet.

xiyanetchi

a.u. Hıyanet eden.

xiyanetchilik

a.u. Hıyanet etme hali.

xiyanetkar

a.f. Hıyanetkar.

xiyanetkarane

a.f. Hıyanetkarane.

xiyanetkarliq

a.f.u. Hıyanetlik.

xiyanetlik

a.u. Hıyanetlik.

xiyawan

f. tar. İki yanı ağaçlı yol; park yolu.

xizmet

a. Hizmet. Xizmet qilmaq – Hizmet etmek. Xizmet heqqi – Hizmet hakki. Xizmet waxti – Hizmet vakti; iş vakti. Xizmitingizde bolay – Hizmetinizi yapayım.

xizmetchi

a.u. Memur, işçi. Öy xizmetchisi – Ev işçisi.

xizmetchilik

a.u. Memurlük, işçilik.

xizmetdash

a.u. İş arkadaşı; mesai arkadaşı.

xizmetkar

a.f. İşçi.

xizmetkarliq

a.f.u. İşçilik. Xizmetkarliq qilmaq – İşçilik yapmak.

xo–xoymu

[ Previous ] [ Next ]

xo

ç. 1. 64 kilo ağırlığındaki ölçü birimi. 2. 64 kilo tohumun ekildiği tarla alanı.

xoja

f. 1. Sahip, patron, mal sahibi 2. Sayın, muhterem, saygıdeğer.

xojam

f.u. Sayın, muhterem, saygıdeğer.

xojayin

f. Sahip.

xojayinliq

f.u. Sahiplik. Xojayinliq qilmaq – Sahip çıkmak; sahip olmak.

xojen

ç. Roket, füze. Sün'i hemraning xojini – Uydu rokei.

xojiliq

f.u. Ekonomi. Xelq xojilighi – Halk ekonomisi. Yéza xojilighi – Köy ekonomisi.

xojisiz

f.u. Sahipsiz.

xojisizliq

f.u. Sahipsizlik.

xojuyun

f. ağ. bk. xojayin.

xolum

Xolum-xoshna – Komşu.

xoma

ağ. bk. gülqaq.

xoncha

f. Fincan tabağı.

xop

f. İyi, olur.

xor

I f. Hor. Xor turmush – Hor hayat; hor geçim. Xor bolmaq – Hor olmak. Xor qilmaq – Hor görmek; yıpratmak. II r. Koro.

xorash

Yıpranma, azalma, zayıflama.

xoratmaq

(xorimaq'tan) Yıpratmak.

xoraz

f. Horoz.

xorazwaz

f. Horoz dövüştürmeyi seven.

xorazwazliq

f.u. Horoz dövüştürmeyi sevme hali.

xorek

I f. Yem, yemek. II f. Horultu, horlama. Xorek tartmaq – Horuldamak. Xorigi chong adem – Kibirli adam.

xorimaq

Yıpranmak, azalmak, zayıflamak. Xorimas polat xenjer – Yıpranmaz çelik hançer.

xorjun

bk. xurjun.

xorlanmaq

Rezil olmak, hakaret edilmek.

xorlimaq

f.u. Hor görmek.

xorluq

f.u. Yüzkarası, rezalet, ayıp. Xorluqta turmaq – Sürünmek; manasız bir hayat sürmek. Uning xorlughi ötüp ketti – O canımı sıktı (usandırdı).

xoruldimaq

Horuldamak. Xoruldap uxlimaq – Horuldayıp uyumak.

xorutush

Yıpratma.

xosh

I f. bk. xush. II f. Elveda, hoşçakal.

xoshal

f. bk. xushal.

xoshamet

f. bk. xushamet.

xoshang

ç. Yağda kavrulmuş mantı.

xoshlashmaq

f.u. bk. xushlashmaq.

xoshna

f. Komşu. Xoshna memliket – Komşu ülke. Xolum-xoshnilar – Komşular.

xoshnichiliq

f.u. Komşuluk; komşu olma hali.

xoshnidar

f. Komşu.

xoshnidarchiliq

f.u. Komşuluk; komşu olma hali. Yaxshi xoshnidarchiliq munasiwiti – İyi komşuluk ilişkisi.

xoshniliq

f.u. Komşuluk.

xotek

Sıpa.

xoteklimek

Eşeğin yavrulaması.

xotun

Kadın. Xotun almaq – Kadın almak; evlenmek. Xotun qoymaq – Kadım boşamak. Xotun-bala – Kadın ve çocuk. Xotun-qizlar – Kadın ve kızlar.

xotunluq

Kadınlı. Köp xotunluq – Çok kadınlı. Xotunluqqa bermek – Kocaya vermek. Xotunluqqa almaq – Eş olarak almak.

xotunperest

u.f. Kadın düşkünü.

xotunperestlik

Kadın düşkünlüğü.

xotunsiz

Kadınsız, bekar.

xotunsizliq

Kadınsızlık, bekarlık.

xotunwaz

u.f. Kadın düşkünü; bk. xotunperest.

xotunwazliq

u.f.u. Kadın düşkünlüğü; bk. xotunperestlik.

xoxenze

ç. Yiğit, kahraman.

xoyma

Pek, çok, tamamen, büsbütün. Tagh shamili xoyma illiq – Dağ rüzgarı çok ılık. Güller xoyma échilip ketti – Çiçekler çok güzel açılıverdi. Xoyma yoghan – Çok da büyük.

xoymu

bk. xoyma.

Xristiyan–xronométr

[ Previous ] [ Next ]

Xristiyan

r. Hıristiyan. Xristiyan dini – Hıristiyan dini.

Xristiyanliq

r.u. Hıristiyanlık.

xrom

r. kim. Krom.

xronométr

r. Kronometre.

Xuda–xuyluq

[ Previous ] [ Next ]

Xuda

f. Tanır, Allah. Xudadek körmek – Tanır gibi görmek. Xuda heqqi – Allah aşkına. Xuda körsetmisun! – Allah göstermesin. Xudagha tapshurmaq – Allaha ısmarlamak. Xuda ursun – Allah kahretsin.

Xudaperest

f. Sofu, dindar.

Xudaperestlik

f.u. Sofuluk, dindarlık.

Xudasiz

f.u. Allahsız, ateist, Tanırsız, Tanrı tanımaz.

Xudasizliq

f.u. Ateistlik, Tanırsızlık, Allahsızlık, Tanrı tanımazlık.

Xudawend

f. Tanır, Allah.

Xuday

f. Tanrı, Allah.

Xudaya

f. Tanırm, Allahım.

Xudayitaala

Tanrı, Allah.

Xuyzu

ç. Döngen, Çin Müslümanı.

xuadani

ç. Triko (bir tür kumaş).

xudbin

f. Bencil, hodkâm.

xudbinlik

f.u. Bencillik.

xuddi

f. Aynı, tıpkı. Xuddi özi – Tıpta kendisi. Xuddi shu chaghda – Aynı o zaman.

xuduk

Şüphe, vesvese.

xuduksirash

Şüphelenme; vesveseye düşme.

xuduksirimaq

Şüphelenmek; vesveseye düşmek.

xuju

ç. Karabiber.

xulase

a. Sonuç. Xulase chikarmaq – Sonuçlandırmak. Xulasigha kelmek – Sonuca varmak.

xulasilanmaq

a.u. Sonuçlanmak.

xulasilash

a.u. Sonuçlandırma.

xulasilimaq

a.u. Sonuçlandırmak.

xuligan

r. Terbiyesiz, küstah, kavgacı.

xuliganliq

r.u. Terbiyesizlik, küstahlık.

xulq

a. Hulk, huy, tabiat, karakter.

xulqliq

a.u. İyi huylu.

xulqsiz

a.u. Huylu, hırçın, huysuz.

xulqsizliq

a.u. Huysuzluk. Xulqsizliq qilmaq – Huysuzluk yapmak.

xulumatang

ç. Karışık, anlamsız. Uning xulumatang sözidin yer astigha patimen – Onun anlamsız sözlerinden utanıyorum.

xuluq

a. bk. xulq.

xumar

f. İhtiras, tutku. Xumar bolmaq – Tutulmak. Xumardin chiqqiche – Tutku çözülene kadar. Xumardin chikmaq – Tutkuyu çözmek. Xumardin tarqimaq – Tutkuyu dağıtmak. Méni yarim tashlap ketti bashqining xumarigha – Beni yarım bırakaverdi başkasının aşkına.

xumarlashmaq

f.u. Tutsaklaşmak. Xumarlashqan kara közler – Tutsaklaşmış kara gözler.

xumarlashtumaq

f.u. (xumarlashmaq'tan) Tutsaklaştmnak.

xumarlashturush

f.u. Tutsaklaştırma.

xumarliq

f.u. Tutsaklık; tutsaklı. Xumarlik köz – Tutsaklı göz.

xumarlishish

f.u. Tutsaklaşma.

xumche

f. Çanak, kap, çömlek.

xumdan

f. Çömlekçi ocağı.

xumdanchi

f.u. Çömlekçi.

xumdanchiliq

f.u. Çömlekçilik.

xummar

f. bk. xumar.

xumper

f. Haylaz.

xumre

f. Çamurdan yapılmış kap; kil kap.

xumsa

ağ. bk. xunise.

xun

f. Kan.

xunggan

ağ. bk. xangga.

xunise

Hunsa; çifte cinsiyetli.

xunriz

f. Katil.

xunsiz

f.u. Kansız. Xunsiz chiray – Kansız sima.

xunsizliq

f.u. Katillik.

xunxar

f. Hunhar.

xunxarliq

f.u. Hunharlık.

xunük

f. Çirkin.

xunüklenmek

f.u. Çirkinleşmek.

xunüklinish

f.u. Çirkinleşme.

xunüklük

f.u. Çirkinlik.

xupiyane

a.f. Gizli halde.

xupiye

a. Gizli.

xupiyilik

a.u. Gizlilik.

xupsenmek

Aldırmamak; önemsememek.

xupten

f. Gece. Xupten namazi – Gece namazı; yatsı namazı.

xurapat

a. Hurafe.

xurapatchi

a.u. Batıl inanışlı.

xurjun

Heybe.

xurma

f. Hurma. Xurma derexti – Hurma ağacı. Xurma reft – Kahverengi.

xurshid

f. Güneş.

xursunmaq

İçler çekmek; ahlar çekmek.

xuruj

a. Çıkış, hücum, düşmanca çıkış.

xuruldash

Horuldama.

xuruldimaq

Horuldamak.

xurum

r. Krom. Xurum ötük – Kromlu çizme.

xush

f. Hoş, iyi. Xush awaz – Hoş ses; güzel ses. Xush körmek – Hoş görmek. Xush qilmaq – Hoşlandırmak. U könglümni xush qildi – O beni sevindirdi. Xush kepsiz – Hoş geldiniz. Xush qélinglar – Hoşçakalın. Xush emse – Elveda; hoşçakalın. Bu söz ularning qulighigha xush yaqmidi – Bu söz onların hoşuna gitmedi.

xushal

f.a. Memnun, sevinçli. Xushal qilmaq – Memnun etmek. Xushal bolmaq – Memnun olmak. Xushalmen – Memnunum.

xushal-xuram

f.a. Memnun, sevinçli.

xushal-xuramliq

f.a.u. Memnuniyet, sevinç.

xushalliq

f.a.u. Memnuniyet, sevinç. Xushalliq bilen – Memnuniyetle; sevinçle.

xushamet

f. Kompliman, pohpohlama, dalkavukluk, yaltaklık. Xushamet söz – Nazik söz. Xushamet qilmaq – Yaltaklanmak.

xushametchi

f.u. Dalkavuk.

xushametchilik

f.u. Dalkavukluk. Xushametchilik qilmaq – Dalkavukluk yapmak.

xushametgöy

f. Pohpohçu, dalkavuk.

xushametgöylük

f.u. Pohpohçuluk, dalkavukluk.

xushbext

f.a. Saadet, mutluluk, bahtiyarlık.

xushbextlik

f.a.u. Mutlüluk, bahtiyarlık.

xushboy

f. Hoş kokulu; güzel koku saçan.

xushchaqchaq

Neşeli, güler yüzlü.

xushchaqchaqliq

f.u. Neşelilik, güler yüzlülük.

xushgöy

f. Hoş, tatlı.

xushhal

f.a. bk. xushal.

xushlanmaq

f.u. Sevinmek, hoşnut olmak.

xushlashmaq

f.u. Vedalaşmak.

xushlimaq

f.u. Sevmek, sevindirmek.

xushlunush

f.u. Sevinme, hoşnut olma.

xushluq

f.u. Hoşnutluk.

xushlushush

f.u. Vedalaşma.

xushmuamile

f.a. Hoş muamele; iyi ilişki.

xushmuamililik

f.a.u. Hoş muameleli; iyi ilişkili.

xushnut

f. Hoşnut, memnun.

xushnutluq

f.u. Hoşnutluk, memnunluk.

xushpichim

f.u. Mevzun, zarif, muntazam.

xushqamet

f.a. Çelimli, endamlı, boyu bosu yerinde.

xushqametlik

f.a.u. bk. xushqamet.

xushroy

f. Güzel, ilgi çekici.

xushroyluq

f.u. Güzellik, ilgi çekicilik.

xushtar

f. Aşık, tutkun, meftun, sevdalı. Xushtar bolmaq – Aşık olmak.

xushtarliq

f.u. Aşıklık, sevdalık.

xushtebiet

f.a. Neşeli, sevinçli.

xushtebietlik

f.a.u. Neşelilik, sevinçlilik.

xushwaxt

f.a. Memnun, sevinçli.

xushxet

f.a. Güzel yazı.

xushxetliq

f.u. Güzel yazılı.

xushxewer

f.a. Müjde; sevinç verici haber.

xushxuluq

f.a. Terbiyeli, görgülü.

xushxuy

f. Neşeli, sevinçli.

xushxuyluq

f.u. Neşelilik, sevinçlilik.

xushyaqmas

Tembel, avare, haylaz.

xususen

a. Bilhassa, özellikle.

xususiy

a. Hususi, özel. Xususiy soda – Özel ticare. Xususiy mülük – Özel mülk. Xususiy égilik – Özel ekonomi.

xususiyet

a. Özellik, ayrıcalık.

xususiylik

a.u. Özellik, hususiylik.

xususta

a.u. Hakkında, konuda. Bu xususta – Bu konuda. Uning xususida – Onun hakkında.

xutbe

a. Hutbe.

xutmu

a. ağ. bk. qutup.

xuy

f. Huy, karakter. Xuyi yaman adem – Huysuz adam. Shu atning bir yaman xuyi bar – Şu atın bir kötü huyu var. Xulqi-xuyi mulayim qiz – Hulkı, huyu mülâyim kız.

xuy-peyli

f.a.u. Karakter ve niyet. Xuypeyli yaman adem – Karakter ve niyeti kötü adam.

xuyluq

f.u. Huylu.

xéchil–xézin

[ Previous ] [ Next ]

xéchil

a. bk. xijil.

xéjir

Katır, bardo.

xéli

f. Çok, epey. Xéli waxt boldi – Epey zaman oldu. Xéli köp – Epey çok. Xélidin béri – Epeydir. Yéshim xéligha yetti – Yaşım epey ilerledi.

xélila

f.u. Epey, bir sürü, çokça.

xémir

f. Hamur.

xémirturush

Maya; hamur mayası.

xénim

Hanım.

xéqirimaq

Böğürmek.

xéridar

f. Müşteri.

xéridarlar

Müşteriler.

xéridarliq

f.u. Müşterilik.

xéshek

I Kuru ot. Yem-xéshek – Yem ve kuru ot. II Yonga.

xéyim-xeter

Kaza ve tehlike. Mallarni xéyim-xeterdin saqlash – Malları kaza ve tehlikeden koruma.

xézin

a. Hazin. Xezin awaz – Hazin bir ses; kederli ses.

Yaqut–yazmichi

[ Previous ] [ Next ]

Yaqut

Yakut, Saha. Yaqut ayili – Yakut kadını. Yaqut tili – Yakut dili.

Yasin

a. Yasin (Kur'an'da bir sure adı).

Yawropa

bk. Awrupa.

Yawropiliq

bk. Awrupiliq.

Yawrupa

r. Avrupa.

Yawrupiliq

r.u. Avrupalı.

ya

I f. Yada, yoksa. II Yay. Oq ya – Ok ve yay.

yaabéghir

İniş, yamaç, dağ yamacı.

yachéyka

r. Grup. Partiye yachéykisi – Parti grubu.

yad

f. Yad, anma, akla getirme. Yadqa almaq – Ezberlemek. Yad oqumaq – Ezberden okumak. Yad élish – Ezberleme. Yadta tutmaq – Akılda tutmak. Yadqa chüshürmek – Akla getirmek. Yadtin chiqmaq – Unutmak. Yadta saqlimaq – Unutmamak, akılda tutmak. Yadqa keltürmek – Akla getirmek.

yadang

Zayıf, arık. Yadang yigit – Zayıf delikanlı.

yadangghu

Zayıf, arık.

yadangghuluq

Zayıflık, anklık.

yadangliq

Zayıflık, arıklık.

yadap-jüdep

Yadap-jüdep ketmek – Zayıflamak; yorgun düşmek.

yadash

Zayıflama, zayıf düşme; yorgun düşme.

yadatmaq

(yadimaq'tan) Zayıflatmak, zayıf düşürmek, yorgun düşürmek.

yadgar

Anıt, abide, heykel, eser.

yadgarliq

f.u. bk. yadgar.

yadimaq

Zayıflamak, zayıf düşmek; yorgun düşmek.

yadipa

Alıştırılmamış, yabanî. Yadipa at – Alıştırılmamış at.

yadlatmaq

Ezberletmek 2. Hatırlatmak.

yadlimaq

f.u. 1. Ezberlemek 2. Hatırlamak.

yadliwalmaq

f.u. 1. Ezberlemek 2. Hatırlamak.

yadro

r. Çekirdek, iç.

yagaw

ç. Diş macunu.

yagh

Yağ. Su yéghi – Sivi yağ. Sériq yagh – Tere yağı; eritilmiş tere yağı.

yaghach

I Ağaç. Qara yaghach – Kara ağaç. Yaghach öy – Ahşap ev. II Uzunluk ölçü birimi, 8 km.

yaghachchi

Marangoz.

yaghunchaq

Değirmen taşı.

yak

bk. yoq.

yaki

f. Veya.

yaklash

Tarafını tutma, birini savunma, himaye etme.

yal

Yele.

yala

İftira. Yala chaplimaq – İftira etmek.

yalak

Yalak.

yalang

Yalın, çıplak, yalnız, tek. Yalang ayaq – Yalın ayak.

yalangach

bk. yalangghach.

yalangghach

Çıplak. Ach-yalangghach – Aç ve çıplak.

yalangghachlanmaq

Çıplanmak, çıplak hale gelmek.

yalangghachlash

Çıplak hale getirme, çıplaklaştırma.

yalangghachlimaq

Çıplak hale getirmek, çıplaklaştırmak.

yalangghachliq

Çıplaklık.

yalangghidaq

Yalın ayak.

yalanglatmaq

Yalın hale getirmek; seyreklenmek; çıplak hale getirmek.

yalanglimaq

Yalın hale getirmek; çıplak hale getirmek.

yalangliq

Yalınlık, açıklık, çıplaklık.

yalangpashtaq

Başı açık. Yalangpashtaq yürmek – Başı açık gezmek.

yalangqat

Bir tür bitki.

yalangtösh

Çıplak, şallak.

yalanmaq

Yalanmak, yalanıp durmak.

yalanpashtaq

bk. yalangpashtaq.

yalaqchi

Dalkavuk, yaltak, yardakçı, yağcı.

yalaqchiliq

Dalkavukluk, yardakçılık, yağcılık.

yalash

I Yalama. II Refakatında muhafız olarak koruma.

yalashmaq

Yalaşmak; birbirini yalamak; karşılıklı yalamak.

yalatmaq

(yalimaq'tan I) Yalatmak. Altun yalatmaq – Yaldızlatmak; altın kaplatmak.

yalatquzmaq

(yalatmaq'tan) Yalattırmak.

yaldama

Hatıra; bir şeyi hatıra olarak vermek.

yalghan

Yalan. Yalghandin – Yalandan. Yalghan éytmaq – Yalan söylemek. Yalghan gep qilmaq – Yalan söylemek.

yalghan-yawidaq

Yalan ve sahte.

yalghanchi

Yalancı. Qip-qizil yalghanchi – Tam bir yalancı.

yalghanlash

Yalan söyleme; yalancılık etmek.

yalghanlimaq

Yalan söylemek; yalancılık etmek.

yalghanliq

Yalan olma hali. Yalghanlighi sirtidin körünün turudu – Yalan olduğu besbelli.

yalghap

bk. yamap-yalghap.

yalghuz

Yalnız. Yalghuz qalmaq – Yalnız kalmak. Yalghuz ayaq yol – Patika, keçi yolu.

yalghuz-yalghuz

Yalnız, tek başına.

yalghuz-yérimliq

Yalnızlık.

yalghuzchiliq

Yalnızlık.

yalghuzlash

Yalnız hale getirme.

yalghuzlimaq

Yalnız hale getirmek.

yalghuzluq

Yalnızlık.

yalghuzsirash

Yalnızlık çekme; yalnızlığın acısını çekme.

yalghuzsirimaq

Yalnızlık çekmek; yalnızlığın acısını çekmek.

yalildimaq

Kıvılcımlanmak; ışıl ışıl parlamak.

yalimaq

I Yalamak. II Refakatmda muhafız olarak korumak.

yalingach

bk. yalangghach.

yaliqish

Canı sıkılıma; bıkma.

yaliqmaq

Canı sıkılmak, bıkmak.

yaliqturmaq

(yaliqmaq'tan) Canını sıkmak; bıktırmak.

yalixor

u.f. İftiracı, bühtana, karacı.

yalixorluq

u.f. İftiracılık, bühtancılık.

yallanma

Kiralık, kiralanmış, kiralı, ücretli. Yallanma esker – Ücretli asker; kiralanmış asker.

yallanmaq

Kiralanmak, kiralanmış olmak.

yallatmaq

(yallimaq'tan) Kiralatmak, kirada oturtmak.

yallighuji

Kiracı, işveren.

yallimaq

Kiralamak, iş vermek, çalıştırmak.

yallinish

Kiralanma, kiralanmış olma.

yalmash

Yeme, atıştırma, sömürme.

yalmawuz

efs. Ucube, ejder, canavar.

yalmawuzluq

Canavarlık.

yalmimaq

Yemek, atıştırmak, sömürmek.

yalpak

Yassı, düz.

yalpaklanmaq

Yassılanmak, yassı hale gelmek.

yalpaklash

Yassı hale getirme.

yalpaqlatmaq

(yalpaqlimaq'tan) Yassı hale getirtmek.

yalpaqlimaq

Yassı hale getirmek.

yalpaymaq

Yassılaşmak, yassı hale gelmek.

yalpaytmaq

(yalpaymaq'tan) Yassı hale getirmek.

yalqaw

Tembel, üşengen.

yalqawlanmaq

Tembelleşmek.

yalqawliq

Tembellik. Yalqawliq qilmaq – Tembellik etmek.

yalqun

Alev.

yalqunjimaq

bk. yalqunlimaq.

yalqunlanmaq

Alevlenmek.

yalqunlash

Alevlenme.

yalqunlimaq

Alevlenmek.

yalqunlunush

Alevlenme.

yalqunluq

Alevli, ateşli. Yalqunluq salam – Ateşin selam.

yalt-yult

Panltı, pırıltı, parlaklık. Yalt-yult etmek – Parlamak, ışıldamak.

yaltaymaq

Vaz geçmek, cavmak. fikrinden caymak.

yaltaytmaq

(yaltaymaq'tan) Vaz geçirmek; fikrinden caydırmak.

yaltiraq

Cila, parlaklık 2. Muşamba.

yaltirash

Işıldama, parıldama.

yaltiratmaq

(yaltirimaq'tan) Parlatmak, cilalatmak.

yaltirigaq

Parlayan, kıvılcım saçan.

yaltirimaq

Işıldamak, parıldamak.

yalwurmaq

Yalvarmak.

yalwurtmaq

(yalwurmaq'tan) Yalvartmak.

yam

Tekne, fıçı.

yama

bk. yarma.

yamaghlimaq

bk. yamimaq.

yamaghliq

Yamalmış.

yamalmaq

Yamalmak.

yaman

Kötü. Yaman oyluk – Kötü niyetli. Achchighi yaman – Huysuz. Yaman yol – Kötü yol. Yaman yolgha bashlimaq – Baştan çıkarmak. Yaman körmek – Nefret etmek. Yaman yoghan – Çok büyük. Yaman yaxshi – Çok iyi.

yamanlash

Kötüleme, lekeleme 2. kötüleşme, bozulma 3. İncinme, gücenme, darılma, gönlü kalma.

yamanlashturmaq

Kötüleştirmek.

yamanlimaq

Kötülemek, lekelemek 2. Kötüleşmek, bozulmak, 3. İncinmek, gücenmek, darılmak, gönlü kalmak.

yamanliq

Kötülük. Yamanliq qilmaq – Kötülük etmek.

yamap-yalghap

Herhangi bir surette; ne yapıp yapıp; derme çatma.

yamaq

Yama. Yamaq salmaq – Yamamak, yama vurmak.

yamaq-yamaq

Çok yaması olan.

yamaqcha

Yama.

yamaqchi

Ayakkabıcı, kunduracı.

yamaqchiliq

Ayakkabı tamirciliği.

yamash

Yamama.

yamashmaq

Takılmak, ilişmek, yapışmak. Yamaship chiqmaq – Sürüklenerek çıkmak.

yamatmaq

(yamimaq'tan) Yamatmak.

yamatquzmaq

(yamatmaq'tan) Yamattırmak.

yamatturmaq

(yamatmaq'tan) Yamattırmak.

yambash

bk. yanbash.

yambu

ç. Yambu (At toynağına benzer şekilde ve büyüklükte döküm haline getirilmiş gümüş para).

yambuluq

ç.u. Bir yambu değerinde; değeri bir yambu kadar.

yamchaq

Saksı, balçıktan yapılmış çanak.

yamghur

Yağmur. Yamghur yéghiwatidu – Yağmur yağıyor. Sim sim yamghur – Hafif yağmur.

yamghur-yéghin

bk. yamghur-yéshin.

yamghur-yéshin

Yağmurlu hava, kötü hava.

yamghurchi

Say yamghurchi – zool. Su çulluğu, bekasin.

yamghurluq

Yağmurlu. Yamghurluq kün – Yağmurlu gün. 2. Yağmurluk.

yamghursizliq

Yağmursuzluk.

yamimaq

Yamamak. Chishni yamimaq – Diş doldurmak. Yamap qoymaq – Yamamak.

yamin

ç. tar. Yönetim, idare.

yamirimaq

Su basmak. Yamirap ketti – Su bastı.

yamitish

Yamatma.

yampash

bk. yanbash.

yamrash

Su basma.

yamul

ç. tar. bk. yamin.

yan

Yan. Yangha yatmaq – Yan yatmak. Sheher yénida – Şehir yanında. Méning yénimda – Benim yanımda. Öz yénidin berdi – Kendi cebinden verdi.

yan-yaqqa

Yan tarafa.

yan-yaqta

Yan tarafta.

yan-yaqtin

Yan taraftan.

yana

Yine, bir daha.

yanartagh

Yanardağ, volkan.

yanbash

anat. Leğen, havsala. Yanbash süyigi – Leğen kemiği.

yanbashlimaq

Yan yatmak, uzanmak. Biraz yanbashlap dem alayli – Biraz uzanıp dinlenelim.

yanbasmaq

Tutmak, tarafını tutmak, desteklemek.

yanbéghirlik

İnişli, inişli çıkışlı.

yanbésishliq

Taraftarlık. Yanbésishliq etmek – Tutmak, taraftarlık etmek.

yanchuq

Cep. Tösh yanchuq – Ön cep.

yanchuqchi

Yankesici.

yanchuqchiliq

Yankesicilik. Yanchuqchiliq qilmaq – Yankesicilik yapmak.

yanda

Yanda.

yandash

I Bitişik, muttasıl. II Yanından geçme.

yandashliq

Yakın olma, bağlı olma.

yandashmaq

Yanaşmak, yakışmak. Yaxshigha yandash – İyiye yaklaş.

yandashturmaq

(yandashmaq'tan) Yanaştırmak.

yandimaq

Yanaşmak, yanından geçmek. Yandap ötmek – Yanından geçmek.

yandurghuchi

Ateşleyen, tutuşturan.

yandurma

Döndürme, çevirme 2. Geri verme, geri yollama.

yandurmaq

I Yakmak, kundaklamak, ateşe vermek. II Geri çevirmek; döndürmek; geri vermek; caydırmak. Düshmenning hujumini yandurduq – Düşman saldırısını caydırdık.

yandurup-yandurup

Tekrar; tekrar tekrar.

yandurush

I Yakma, kundaklama, ateşe verme. II Geri çevirme; döndürme; geri verme; caydırma.

yanduruwetmek

Kusmak, mide bulanmak.

yangaq

I Ceviz. Yangaq yéghi – Ceviz yağı. II Yanak, avurt. Yangaq söngigi – Yanak kemiği.

yangaqliq

Cevizlik, cevizli.

yanghin

Yangın. Yanghin öchürmek – Yangın söndünek.

yangliwashtin

Yeniden, başkadan.

yangraq

Yüksek sesli; gür, gürültü. Yangraq naxshilar – Yüksek sesli şarkılar.

yangrash

bk. yangrimaq.

yangratmaq

(yangrimaq'tan) Ses dalgası yaratmak; sağıra çevirmek.

yangrimaq

Ses dalgası; gür yükselen sesler.

yangritish

Ses dalgası yaratma; sağıra çevirme.

yangyu

ç. Patetes.

yangza

ç. Şekil, tür. Üch yangza tamaq – Üç türlü yemek.

yanimu

Yine de, tekrar, bir daha.

yanliq

Tik yanliq – Dik, sarp, yalçın.

yanmaq

I Yanmak. II Dönmek, geri dönmek. U arqisigha yénip yénip qaridi – O arkasına dönüp dönüp baktı.

yanmu-yan

Yanyana, sıra ile.

yanpash

bk. yanbash.

yanputaq

Filiz, sürgün.

yanta

bk. yantu.

yantaq

bot. Duvalat otu, dulkadın otu, kelotu.

yantaqliq

Dulavat otunun bulunduğu yer.

yantayma

Eğilme.

yantaymaq

Eğilmek.

yantaytmaq

(yantaymaq'tan) Eğmek, ya na eğmek.

yantu

Eğik, eğilmiş.

yantung

ç. tar. Kaşgar'daki askerî vali.

yantuq

bk. yantu.

yanwar

r. Ocak, Birinci ay.

yanxo

ç. Kibrit; bk. serengge.

yapilaq

I Düz, yassı. II zool. Baykuş. Möshük yapilaq – Puhu kuşu.

yapilaqlatmaq

(yapilaqlimaq'tan) Yassı hale getirtmek.

yapilaqlimaq

Yassı hale getirmek.

yapirey

f.u. Aman Allahım; aman yarabbim; bk. yapirim.

yapirim

f.u. bk. yapirey.

yapma

Kapatma. Yapma qapaq – Sarkık göz kapağı.

yapmaq

Kapatmak. Qattiq yapmaq – Sert kapatmak. Yépip qoymaq – Kapatmak. Perdini yépip qoy – Perdeyi kapat. Nan yapmaq – Ekmek pişirmek.

yapquch

Örtü; yatak örtüsü 2. Kapak 3. Supap (-bı), valf.

yapsar

Tarla sınırı; tarlalar arası şeridi.

yaptanmaq

ağ. bk. teyyarlanmaq.

yaptash

ağ. bk. teyyarlash.

yaptimaq

ağ. bk. teyyarlimaq.

yaptinish

ağ. bk. teyyarlishish.

yapturmaq

(yapmaq'tan) Kapattırmak.

yapturulmaq

Kapattırılmak.

yapturush

Kapattırma.

yaq

Taraf, yan, yön, cihet. U yaqqa – O tarafa. Bu yaqqa – Bu tarafa. Her kün kélish bu yaqta tursun – Bırak, her gün gelmesi bir yana. Bu yaqtin – Bu yandan. U yaqtin – O yandan. Ishning mushu yéqini.békish kérek – İşin bu yönüne bakmak gerekir.

yaqa

Kıyı, kenar. 2. Yaka. U yaqamdin aldi – O yakamı sıktı.

yaqilash

Sahilden gitme; nehir kıyısı ile yürüme.

yaqilimaq

Sahilden gitmek; nehir kıyısı ile yürümek.

yaqiliq

Yakalık, yakalık kumaş; yakalık kürk.

yaqin

ağ. bk. yéqin.

yaqlighuchi

Taraftar, himayeci, savunan.

yaqlimaq

Tarafım tutmak, savunmak, himaye etmek.

yaqliq

Taraflı. Köp yaqliq – Çok yönlü. Bir yaqliq qilmaq – Bertaraf etmek.

yaqmaq

I Sürmek, ovmak. II Yakmak, ateşe vermek, kun daklamak. Ot yaqmaq – Ateş yakmak. Nan yaqmaq – Ekmek pişirmek. III Beğenmek, hoşuna gitmek, hoşlanmak, sevmek. Uning sözi manga yaqti – Onun sözü hoşuma gitti.

yaqquchi

Yakan, tutuşturan. Urush otini yaqquchi – Savaşı başlatan; savaş ateşini yakan.

yaqqul

Sarih, iyice görünen.

yaqquzmaq

bk. yaqturmaq.

yaqturmaq

I (yaqmaq'tan I) Sürdürmek, cilalatmak, ovdurmak. II (yaqmaq'tan II) Yaktırmak, ateşletmek. III (yaqmaq'tan III) Sevmek, beğenmek. U méni yaqturmaydu – O beni beğenmiyor.

yaqturmasliq

Beğenmemek, sevmemek.

yaqut

f. Yakut, yakut taşı.

yar

I f. 1. Dost, arkadaş 2. Sevgili, yar. Yar tutmaq – Sevgili bulmak. II f. Uygun, müsait, imkan, yardım, kolaylık. Yar bermek – Kolay olmak. Shert-sharayit yar bergen chaylarda – Ortam uygun olan yerlerde. III Uçurumlu kıyı, kaya, kayalı. Tik yar – Dik kaya.

yar-burader

f. Eş dost.

yar-yölek

f.u. Yardım, destek.

yara

Yara, sifilis, frengi.

yaraghlandurmaq

Silahlandırmak.

yaraghlandurulmaq

Silahlandırılmak.

yaraghlanmaq

Silahlanmak.

yaralmaq

Yaratılmak, meydana çıkmak. Dünya yaralghandin béri – Dünya yaratıldıktan beri.

yaramasliq

İşe yaramazlık, iktidarsızlık, kusurluluk 2. Kötülük, yaramazlık.

yaramliq

Yararlı, yetenekli. Yaramliq yigit – Yararlı yiğit (delikanlı).

yaramsiz

İşe yaramaz, kusurlu.

yaramsizliq

İşe yaramazlık, kusurluluk.

yaraq

Silah, alet.

yaraq-eslihe

u.a. Silah, alet.

yaraq-jabduq

Silah ve zırhlı takımı.

yaraqliq

I Yararlı, yetenekli. II Silahlı, silahlanmış.

yaraqsiz

I İşe yaramaz, kusurlu. II Silahsız, silahlanmamış.

yaraqsizliq

Tşe yaramazlık, iktidarsızlık, kabiliyetsizlik.

yararlik

Yararlık, iktidar, uygunluk, kabiliyet.

yarash

İşe yarama, yararlı olma.

yarashliq

Yararlılık, uygunluk, iküdarlı, yetenekli.

yarashmaq

I Barışmak. II Yakışmak, güzel, uygun, makbul. Uning qamiti shunche yarashqan – Onun vücudu o kadtar güzel.

yarashturghuchi

Barıştırıcı, arabulucu.

yarashturmaq

Barıştırmak.

yaratma

Yaratma.

yaratmaq

I Yaratmak, meydana getirmek. II Sevmek, beğenmek. Men seni yaritimen – Ben seni seviyorum.

yaratqan

Yaratan, meydana getiren, yaratıcı.

yaratquchi

bk. yaratqan.

yarchen

ç. Gümüş para; madeni para.

yardem

f. Yardım. Sizning yardimingiz bilen – Sizin yardımınız ile. Maddiy yardem – Maddî yardım. Meniwiy yardem – Manevî yardım. Yardem bermek – Yardım etmek. Yardem qilmaq – Yardım etmek.

yardemchi

f.u. Yardımcı.

yardemleshmek

f.u. Yardımlaşmak.

yardurmaq

(yarmaq'tan I) Yardırmak.

yarghaq

Tüysüz deri.

yarghichaq

El değirmeni.

yaridar

u.f. Yaralı. Yaridar qilmaq – Yaralamak.

yaridarlanmaq

u.f.u. Yaralanmak.

yarilanmaq

Yaralanmak.

yarilash

Yaralama.

yarilimaq

Yaralamak.

yarilish

Yaratılma, meydana çıkma.

yarimaq

İşe yaramak, yararlı olmak. Yarighidek söz – Geçerli söz; yararlı söz. Yaraysen, yigit! – Aferin delikanlı!

yarimas

İşe yaramaz, kusurlu 2. Kötü, yaramaz.

yarisha

Göre, uygun. Qazaq xelqining urup-aditigha yarisha – Kazak halkının geleneğine göre. Bextimizge yarisha – Bahtımıza uygun olarak; şans olarak.

yarishimliq

Yakışıklı, güzel, uyumlu. Yarishimliq kamet – Yakışıklı vücut.

yarishish

I Barışma, barışmak. II bk. yarashmaq II.

yaritilish

Yaratılış, yaratılma.

yaritilmaq

Yaratılmak.

yaritish

I Yaratma, yaratış. II Sevme, beğenme.

yarliq

I Dağlık arazi. II Yarlık; hükümdarın duyurusu.

yarma

Yarma, bulgur. Yarma ash – Yarma çorbası.

yarmaq

I Yarmak. Otun yarmaq – Odun yarmak. II Madeni Çin parası.

yarmashti

Gıpta, kıskançlık, haset.

yasak

Döşeme.

yasalma

Yapay, türeme. Yasalma söz – Türeme kelime.

yasanchaq

bk. yasanchuq.

yasanchuq

Şıklık düşkünü; moda düşkünü.

yasanchuqluq

Şıklık düşkünlüğü; moda düşkünlüğü.

yasandurmaq

(yasanmaq'tan) Bezemek, süslendirmek, donatmak.

yasanghan

Bezenmiş, süslenmiş.

yasanmaq

Süslenmek, bezenmek.

yasaqliq

Döşenmiş. Yasaqliq bölme – Döşenmiş oda.

yasash

Yapma, onarma, meydana getirme.

yasatmaq

(yasimaq'tan) Yaptırmak, onartmak.

yasatquzmaq

(yasatmaq'tan) Yaptırtmak, tamir ettirmek, onarttırmak.

yash

I Yaş. U mektep yéshigha keldi – O okul yaşına geldi. U bir yashta – O bir yaşta. Yéshi chong – Yaşı büyük. Éqil yashta emes, bashta – d. Akıl yaşta değil başta. II Yaş. Köz yéshi – Göz yaşı. Közge yash almaq – Gözleri dolu dolu olmak.

yashang

Genç görünen; yaşını göstermeyen.

yashangghan

Yaşlanmış. Yashangghan, emgek küchüdin qalghan ayallar – Yaşlanmış, çalışma gücünü yitirmiş kadınlar.

yashangghirash

Gözleri yaşarma.

yashangghirimaq

Gözleri yaşarmak.

yashar

Bir yashar – Bir yaşlı. Ikki yashar – İki yaşlı.

yasharmaq

Gençleşmek.

yashartish

Gençleştirme.

yashash

Yaşama.

yashdash

Yaşıt, aynı yaşta. Uning bilen biz yashdashmiz – Onunla eşit yaştayız.

yashdashliq

Aynı yaşta olma hali; dostluk.

yashimaq

Yaşamak. Yashisun! – Yaşasın!

yashlimaq

Gözleri yaşarmak.

yashliq

I Gençlik. Yashlighimdin – Gençliğimden. Yashliqta – Gençlikte. II Yaşlı. Ottura yashliq kishi – Orta yaşlı kişi. III Gözleri yaşlı; yaşlı gözler; gözleri dolu.

yashnatmaq

(yashnimaq'tan) Çiçeklendirmek; geliştirmek; ilerletmek.

yashnimaq

Çiçeklenmek; gelişmek; serilip serpilmek; ilerlemek.

yashta

d. Akıl yaşta değil başta. Yash chéghimdin – Gençliğimden. Xelqara yashlar küni – Uluslararası gençler günü.

yasighuchi

Yapan, yapıcı, meydana getiren, tamirci. Söz yasighuchi qoshumche – Yapım eki gr.

yasima

bk. yasalma.

yasimaq

Yapmak, onarmak, meydana getirmek. Uwa yasimaq – Yuva yapmak. Qaytidin yasimaq – Yeniden yapmak.

yasitish

Yaptırma, onartma.

yasqaq

Grafit, plombajin.

yastuq

Yastık, minder. Yastuqning téshi – Yastık kabı.

yastuqwéshi

Yastık yüzü.

yat

I Yabancı. Yat kishi – Yabancı kişi. Yat yurt – Yabancı ülke. Yat yurtluq – Yabancı. Yat kishi – Yabancı. II f. bk. yad.

yata

Yérim-yata – Yarım yamalak; eksik, kusurlu.

yataq

Yatak, yurt.

yataqdash

Yatak odası arkadaşı.

yataqliq

Yataklı, yurtlu. Yataqliq mektep – Yurdu okul.

yataqxana

u.f. Yatak odası.

yatlimaq

bk. yadlimaq.

yatliq

Yabancı olma hali. Yatliq qilmaq – Kızı evlendirmek.

yatmaq

Yatmak. Bundaq yétiwemeng – Böyle çok yatmayın. Yétip qalmaq – Yatmak. Men bu yerde uzaq yétip qaldim – Ben burada uzun zaman kaldım. Baliliq öyde oghurluq yatmaydu – d. Çocuklu evde hırsızlık gizlenemez.

yatqaq

Uykucu, miskin, tembel.

yatqu

İsınma ocağının yatmaya yarar çıkıntısı.

yatquzdurmaq

(yatquzmaq'tan) Yatırtmak.

yatquzmaq

Yatırmak. Balilarni yatquzmaq – Çocukları yatırmak. Kochigha tash yatquzmaq – Sokağa taş yadrmak.

yatsinmaq

bk. yatsirimaq.

yatsirash

Yadırkama.

yatsirashliq

Yadırkama hali.

yatsirimaq

I Yadırkama hali. II Yadırkamak.

yawa

Yaban. Yawa toxu – Yabanî tavuk. Yawa chöp – Yabanî ot.

yawabide

bot. yonca.

yawan

f. 1. Çöl, sahra 2. Tenha yer, boş yer.

yawanliq

f.u. Boş yer.

yawaptila

ağ. Teşekkür ederim, eyvallah.

yawash

Sakin, uslu, yavaş, yumuşak başlı, ağır.

yawashlanmaq

Sakinleşmek, uslanmak, yumuşak başlı olmak.

yawashlash

Sakinleşme, uslu olma, yumuşak olma.

yawashlatmaq

(yawashlimaq'tan) Yatıştırmak, yavaşlatmak.

yawashlimaq

Sakinleşmek, uslu olmak, yumuşak olmak.

yawashlinish

Sakinleşme, uslanma, yumuşak başlı olma.

yawashliq

Sakinlik, usluluk, yumuşaklık.

yawashlitish

Yatıştırma, yavaşlatma.

yawayi

Yabanî. Yawayi haywan – Yabanî hayvan.

yawayilashmaq

Yabanîleşmek, vahşîleşmek.

yawayilashqan

Yabanîleşmiş, vahşileşmiş.

yawayiliq

Yabanîlik, vahşîlik.

yawdagh

Eyersiz; bk. yaydaq. Yawdagh minmek – Eyersiz binmek.

yawidaq

Yawidaq-yalghan veya yalghan yawidaq – Yalan ve boş laf.

yawiliq

Yabanîlik.

yawutmaq

Yanına sokmak.

yawutush

Yanma sokma.

yawuz

Kötü kalpli; zalim.

yawuzlanmaq

Hiddetlenmek, hırslanmak.

yawuzluk

Kötülük, zalimlik.

yaxshi

İyi. Yaxshi körmek – Beğenmek, sevmek. Yaxshimusiz? – İyi misiniz?

yaxshilash

İyileştirme.

yaxshilatmaq

İyileştirmek.

yaxshilimaq

İyileştirmek.

yaxshiliq

İyilik. Yaxshiliqqa yaxshiliq her kishining ishidur – İyiliğe iyilik her kişinin işidir.

yayaq

Yaya.

yaydaq

Eyersiz.

yaydurmaq

(yaymaq'tan) Serdirmek, yaydırmak.

yaydurtmaq

(yaydurmaq'tan) Serdirtmek, yaydırtmak. Qochigha tash yaydurtmaq – Caddeye taş yaydırtmak.

yayi

ç. tar. Polis.

yayimlanmaq

a.u. Kaygılanmak, endişelenmek.

yayla

Yele.

yaylaq

Yayla.

yaylatmaq

(yaylimaq'tan) Yaylatmak; yazı yaylada geçirtmek.

yaylimaq

Yaylamak.

yayma

Yayma, yayma işi.

yaymaq

Yaymak, sermek. Yotqan yaymaq – Yorgan sermek. Mal yaymaq – Hayvan otlatmak.

yaymichiliq

Yaymacı işi; yaymacılık.

yayrap-yashnap

Özgür, serbest, rahat.

yayratmaq

(yayrimaq'tan) Özgür bırakmak; rahatlatmak.

yayrimaq

Özgür olmak; rahatlamak.

yaz

Yaz. Yaz küni – Yaz günü.

yaza

ağ. bk. yéza.

yazda

Yazda. Bu yil yazda – Bu yıl yazda.

yazdurmaq

I (yazmaq'tan I) Uningdin xet yazdurdum Ona mektup yazdırdım. II (yazmaq'tan II) Yaydırmak, serdirmek.

yazdurush

I Yazdırma. II Yaydırma, serdirme.

yazghi

Yazlık. Yazghi bughday – Yazlık buğday.

yazghuchi

Yazar, yazıcı.

yazghuzmaq

bk. yazdurmaq.

yazlatmaq

Yazı geçirtmek.

yazlighi

Yazın, yazda.

yazlimaq

Yazı geçirmek.

yazliq

Yazlık. Yazliq kiyim – Yazlık giysi.

yazliqqa

Yaza.

yazma

Yazma. Yazma kitap – Yazma kitap.

yazmaq

I Yazmak. II Yaymak, sermek.

yazmichi

ağ. bk. yazghuchi.

ye–yeziqche

[ Previous ] [ Next ]

ye

Veya. Ye bolmisa men baray – Veya ben varayım.

ye … ye

Veya. Biz axshamliqqa ye kinogha, ye téatrgha barimiz – Biz bu gece sinemaya veya tiyatroya gideceğiz.

yeghinlik

Yağışlı.

yejüj-mejüj

Yecüc mecuc.

yekcheshme

f. Sokur, tek gözlü.

yekdelling

f.ç. Yalnız, tek başına.

yekdil

Oybirliği.

yekdillik

f.u. Oybirliği hali.

yekke

f. Yalnız. Yekke ishligüchi – Hususi, yalnız çalışan. Yekke igilik – Hususi ekonomi.

yekke-yekke

f. Ayrı ayrı, yalnız yalnız. Yekke-yekke ishlimek – Hususi çahşj mak.

yekke-yigane

f. Yalnız, tek başına.

yekkilik

Hususilik.

yeklenmek

Yalnız bırakılmak.

yeklimek

Yalnızlığa itmek.

yekmu-yek

f. Başbaşa.

yekpay

f. Ayakkabının teki.

yeksan

f. Ayrı, bir. Yer bilen yeksan qilmaq – Yerle bir etmek.

yekshenbe

Pazar. Yekshenbilik – Pazar günü için.

yektek

Gömleğe benzer bir giysi.

yekun

a. Yekun, toplam.

yekunlenmek

a.u. Toplanmak.

yekunlesh

a.u. Toplama.

yekunlimek

Toplamak.

yel

Yel, rüzgar 2. t. Grip 3. Soğuk algınlığı 4. t. Kanser, yel yara sifilis, frengi.

yel-yémish

Meyve.

yel-yémishlik

Meyvelik, meyveli. Yel-yémishlik rayon – Meyveli bölge.

yeldürmek

Şişmek, kabarmak.

yelik

Mezar, kabir. yelke, 1. Omuz, 2. Ense kökü.

yelin

Meme. Yelin salmaq – Memenin süt toplaması.

yelken

Yelken.

yelkenlik

Yelkenli.

yelkilik

Omuzlu, enseli.

yellik

Rüzgarlı.

yellimek

Esmek, üflemek 2. Soğuk almak.

yelpügüch

Yelpaze.

yelpüldetmek

(yelpüldimek'ten) Sallamak, dalgalandırmak.

yelpüldimek

Dalgalanmak.

yelpümek

Yelpazelemek.

yelpün'gen

Tüylü, yumuşak.

yem

Yem, hayvan yemi.

yembergu

Manivela.

yemlik

I Yem kutusu, yem torbası. II Kuş kursağı, kuş midesi.

yemlimek

Yapıştırmak, kapamak.

yenchimek

Ezmek.

yenchitmek

(yenchimek'ten). Ezdirmek.

yenchiwetmek

Ezivermek.

yene

Yine, daha.

yeng

Yen, giysi kolu. Bir yengdin qol, bir yaqidin bash chiqarmaq – d. Bir yenden el, bir yakadan baş çıkarmak (ittifak olmak anlamında deyim).

yengdimek

Gerileyevermek.

yengge

Yenge.

yenggilik

I Yenilik. II Yenge olma hali.

yenggüchi

Yenen, galip.

yenggüshletmek

(yenggüshlimek'ten) Yeniletmek, değiştirtmek.

yenggüshlimek

Yenilemek, değiştirmek. Yenggüshlep kiyidighan kiyim – Değiştirip giyilecek giysi.

yengishchan

Yenebilen, başarılı, galip, muzaffer.

yenglik

Kolluk 2. Yen için; yenlik.

yengmek

Yenmek. Yénip bolmaydighan – Yenilmez.

yeni

a. Yani.

yeniklik

Hafiflik 2. Kolaylık 3. Bağışıklık.

yeptoymas

Doymaz, obur, doymayan.

yer

Yer. Yer égisi – Toprak sahibi; torak ağası. Yer tewresh – Deprem, zelzele. Yer asti – Yer altı. Qaysi yéring aghriydu? – Neren ağrıyor? Yer yutqur! veya Yer yutsun! – Kahrolsun! Qara topuluq yer – Kara topraklı yer. U yerdin – Oradan. U yerde – Orada. U yerge – Oraya. Bu yerdin – Buradan. Bu yerge – Buraya.

yer-mülük

u.a. Yer ve mülk.

yer-su

Yer ve su, toprak.

yerleshmek

Yerleşmek.

yerleshtürmek

(yerleshmek'ten) Yerleştirmek.

yerlik

Yerli. Yerlik xelq – Yerli halk.

yerlikleshmek

Yerli hale gelmek.

yerlikleshtürmek

(yerlikleshmek'ten) Yerli hale getirmek.

yerlimek

Gömmek, defnetmek.

yermenke

r. Fuar.

yersirimek

Vatan özlemini çekmek.

yersiz

Topraksız.

yersizlik

Topraksızlık.

yertewresh

Deprem, zelzele.

yeshküchi

Çözen, halleden. Yeshküchi shert – Çözüm getiren şart; asli şart.

yeshmek

Çözmek 2. Çıkarmak. Ayaq kiyimini yeshmek – Ayakkabını çıkarmak. Kiyimingni yesh! – Giyişini çıkar!

yesmin

bot. Yasemin.

yeter

Yeter.

yetersiz

Yetersiz, eksik.

yetersizlik

Yetersizlik, eksiklik.

yetilmek

Olgunlaşmak, olmak, yetişmek.

yetkidek

Yeter kadar, yeterli. Yetkidek emes – Yeterli değil.

yetkülük

Yetecek kadar.

yetkülüksiz

Yetmez.

yetkülüksizlik

Yetmezlik.

yetküzmek

İletmek, ulaştırmak, yetiştirmek.

yetküzülmek

İletilmek, ulaştırılmak, yetiştirilmek.

yetmek

Varmak, yetişmek. Mexsitimge yettim – Amacıma ulaştım. 2. Yetmek, kafi, yeterli. Bu manga yétidu – Bu bana yetiyor. Küchüm yetmeywatidu – Gücüm yetmiyor. 3. Yetişmek, erişmek. 4. Başlamak, girmek. Bahar peshli yetti – Bahar geldi.

yetmigenlik

Yetmezlik.

yetmish

Yetmiş.

yetmishinchi

Yetmişinci.

yette

Yedi. On yette – On yedi. Yette yüz – Yedi yüz.

yetteylen

Yedimiz; yedi kişi olarak.

yettilik

Yedilik.

yettinchi

Yedinci. On yettinchi – On yedinci.

yettisi

Ölümünün yedinci günü; ölünün yedinci günü.

yettiyilliq

Yedi yıllık. Yettiyilliq plan – Yedi yıllık plan.

yewetmek

Yemek, yevermek.

yextek

bk. yektek.

yeydighan

Yenilecek. Yeydighan hichnime qalmidi – Yenilecek hiçbir şey kalmadı.

yeylesh

Çilvelenme, cilve yapma.

yeylimek

Çilvelenmek, cilve yapmak.

yeynek

ağ. bk. jeynek.

yeziqche

Yazılı, yazı halinde. Yéziqche uxturush – Yazılı duyuru.

yigha–yittürmek

[ Previous ] [ Next ]

yigha

Ağlama, ağlayış.

yigha-zar

Hıçkırık, ağlama.

yighdurmaq

I (yighmaq'tan) Toplatmak. II (yighmaq'tan) Yığdırmak.

yighdurush

I Toplatma. II Yığdırma.

yighi

bk. yigha.

yighi-zar

u.f. Ağlama ve hıçkırık.

yighilish

Toplanma.

yighilishmaq

Toplanmak; bir araya gelmek.

yighilmaq

Toplanmak. Yighilghan pul – Toplanmış para. Buljung göshler yighilidu – Kaslar kısalır.

yighim

I Toplama. Küzlük yighim – Hasat. II Toplam.

yighin

Yığın, küme 2. Kalabalık, sürü 3. Toplantı, meclis.

yighinchaq

Derli toplu. Yighinchaq jümle – Derli toplu cümle.

yighinchaqliq

Derli toplu olma hali.

yighindi

Birikme, birikim 2. Toplanma 3. toplama, yekun.

yighish

Toplama.

yighishturmaq

Toplamak, bir araya getimek. Ishni yighishturmaq – İşi bitirmek. Yighishturup éytmaq – Kısa söylemek, sonuçlandırmak.

yighishturulmaq

Toplanılmak. Üstel üstiliri yighishturuldi – Masa üstü toplanıldı.

yighishturush

Toplama.

yighit

bk. yigit.

yighitlik

bk. yigitlik.

yighiwalmaq

Toplamak; bir araya getirmek. Ashliqni yighiwalduq – Hububatı topladık.

yighiwélinghan

Toplanmış. Yighiwélinghan hosul – Toplanmış hububat.

yighiwélinmaq

Toplanmak.

yighiwélish

Toplama.

yighlamsirash

Ağlatmama.

yighlamsiratmaq

(yighlamsirimaq'tan) Ağlamsama haline getirmek.

yighlamsirimaq

Ağlamsamak.

yighlangghu

Gözü sulu, çok ağlayan.

yighlangghuluq

Gözü sulu olma hali; çok ağlayanlık.

yighlash

Ağlama.

yighlashmaq

Ağlaşmak.

yighlatmaq

(yighlimaq'tan) Ağlatmak.

yighlimaq

Ağlamak. Yighlap almaq – Ağlayıp üzüntüsünü gidermek. Hökürep yighlimaq – Hüngür hüngür ağlamak.

yighlitish

Ağlatma.

yighliwetmek

Ağlayavermek.

yighma

Toplama.

yighmaq

Toplamak. Hosul yighmaq – Hasat; ürünleri toplamak. Pul yighmaq – Para toplamak.

yighnaq

Toplu, yoğun 2. mec. zarif, ince, şık, derli toplu.

yigilesh

Solma.

yigilik

Yemek, yenilecek şey.

yigilimek

Solmak.

yigim-térim

Hasat; ekim biçim.

yigirme

Yirmi. Yigirme bir – Yirmi bir.

yigirminchi

Yirminci.

yigit

Yiğit, delikanlı.

yigitlik

Gençlik, delikanlılık 2. Mertlik, cesaret, yiğitlik.

yigne

ağ. bk. yingne.

yik

İğ, iğ şeklinde.

yil

Yıl, sene. Yérim yil – Yarın yıl. Her yili – Her yılı. Yildin-yil – Yıldan yıla. Kiyinki yilliri – Son yılları. Yil béshi – Yıl başı. Kelgüsi yili – Gelecek yıl. Ötken yil – Geçen yıl. Yil boyi – Yıl boyu. Yil on ikki ay – Yıl on iki ay (bütün yıl).

yilan

Yılan. Ak yilan – Ak yılan. Sériq bash yilan – Sarı baş yılan. Su yilan – Boa yılanı. Zeherlik yilan – Zehirli yılan.

yilan-chayan

Yılan ve çıyan.

yilanchi

Yılanı ehlileştiren kimse.

yilanliq

Yılanlı; yılanlık (yılanın bulunduğu yer).

yilda

Yılda. Yilda bir – Yılda bir. Yilini bermek – Ölünün yıl dönümü dolaysıyla verilen yemek.

yilik

İlik; bk. ilik.

yiliq

ağ. Ilık.

yilitish

Ilıtma, ısıtma.

yilitmaq

ağ. Ilıtmak, ısıtmak.

yilliq

Yıllık. Yilliq kaléndar – Yıllık takvim. Ikki yilliq – İki yıllık. Köp yilliq – Çok yıllık.

yilliqchi

I Irgat. II Yıllık ücret ile çalışan kimse, yiltiz; bk. yiltiz.

yilname

u.f. Vakayiname.

yilpiz

ağ. bk. qaplan.

yilqa

Yılkı.

yilqichil

Yılkıcılık.

yiltiz

Kök. Yiltiz tartmaq – Kök salmak.

yilwiz

Böbür, babur.

yingnaghuch

Kızböceği.

yingnasqa

t. Arpacık, itdirseği.

yingnasqu

I bk. yingnasqa. II t. Arpacık (-ğı), itdirseği.

yingne

İğne. Yingne urmaq – İğne yapmak. Yingnisidin iipighiche – İğnesinden ipliğine kadar.

yingnichük

Kızböceği.

yinjikye

Cinsel organ.

yip

İp. Yip yingnisighiche – İğneden ipliğine kadar.

yipek

İpek. Xam yipek – Ham ipek. Yipek qurt – İpek böceği. Uluq Yipek Yoli – Ulu İpek Yolu.

yipekchi

İpekçi.

yipekchilik

İpekçilik. Yipekchilik fabrikisi – İpekçilik fabrikası.

yipleshmek

Yipliship ketken qoghun – İçi geçmiş kavun.

yiplik

İplik.

yiplishish

bk. yipleshmek.

yiqilish

Yıkılma, düşme.

yiqilmaq

Yıkılmak, düşmek.

yiqindi

Harabe, enkaz, yıkıntı.

yiqindiliq

Haraplık, enkaz hali, yıkıntı hali.

yiqish

Yıkma, düşürme.

yiqitilmaq

Yıktırılmak, düşürülmek.

yiqitish

Yıkıtma, düşürme.

yiqitmaq

Yıktırmak.

yiqitquzush

Yıktırma.

yiqitturmaq

(yiqitmaq'tan) Yıktırtmak.

yiqitturush

Yıktırtma.

yiqittuzmaq

bk. yiqitturmaq.

yiqiwetmek

Yıkıvermek.

yiqmaq

Yıkmak.

yiqquchi

Toplayıcı.

yiqquzmaq

(yighmaq'tan) Toplatmak.

yiqquzush

Toplatma.

yiqturmaq

(yiqmaq'tan) Yıktırmak.

yiqturush

Yıktırma.

yiraq

Uzak. Yiraq Sherq – Uzak Doğu.

yiraq-yéqinliq

Uzak ve yakınlık. Yiraq-yéqinlighini bilmeymen – Uzak veya yakınlığını bilmiyorum.

yiraqlash

Uzaklama.

yiraqlashmaq

Uzaklaşmak.

yiraqlashturmaq

(yiraqlashmaq'tan) Uzaklaştırmak.

yiraqlashturush

Uzaklaştırma.

yiraqlatmaq

(yiraqlimaq'tan) Uzaklatmak.

yiraqlimaq

Uzaklamak.

yiraqliq

Uzaklık. On kilometr yiraqliqta On kilometre uzaklıkta.

yiraqlishish

Uzaklaşma.

yiraqlitish

Uzaklaştırma.

yiraqqa

Uzağa.

yiraqta

Uzakta.

yiraqtiki

Uzaktaki.

yiraqtin

Uzaktan Bizning yéza yiraqtin körünüdu Bizim köy uzaktan görünür.

yirdurmaq

(yirmaq'tan) Ayırtmak, açtırmak.

yirdurush

Ayırtma, açtırma.

yirgendürmek

İğrendirmek.

yirgendürüsh

İğrendirme.

yirgenmek

İğrenmek.

yirghuzmaq

(yirmaq'tan); bk. yirdurmaq.

yirginch

İğrenç. Yirginch köz bilen qarimaq – İğrenç bir nazarla bakmak.

yirginchlik

İğrençlik.

yirginish

İğrenme.

yirigdimek

Kurumak, solmak 2. İrisini ayıklamak; irisini ayırmak.

yirik

I 1. Pürüzlü, pürtüklü 2. Sert, katı, berk. Yirik chach – Sert saç. II İri, büyük. Yirik un – İri taneli un; iyi öğütülmemiş un. Yirik sanaet – Büyük sanayi.

yirikleshmek

Sertleşmek, bozuşmak.

yiriklik

I İrilik. II Sertlik.

yirilish

Ayrılma, açılma.

yirilmaq

Ayrılmak, açılmak.

yirindi

Ağaç kütüğünden çıkan fidan.

yiring

İrin. Yiring yighmaq – İrinli olmak.

yiringlash

İrinlenme.

yiringlimaq

İrinlenmek.

yiringliq

İrinli.

yiriq

Kasık 2. Yarık.

yirish

Ayırma, açma.

yirmaq

Ayırmak. Su ériqni yirip ketti – Su kanalı (arığı) bozdu. Uning sözini yirip tashlidi – Onun sözünü reddetti.

yirtish

Yırtma.

yirtiwalmaq

Yırtmak; yırtıp almak.

yirtiwetmek

Yırtıvermek.

yirtiwélish

Yırtma; yırtıp alma.

yirtiwétish

Yırtıverme.

yirtmaq

Yırtmak. Yirtip tashlimaq – Yırtıyermek.

yirtquch

Yırtıcı. Yirtquchlarche – Yırtıcı gibi.

yirtquchluq

Yırtıcılık.

yirtquzmaq

(yirtmaq'tan) Yırttırmak.

yirtquzush

Yırttırma.

yirtturmaq

(yirtmaq'tan) Yırttırmak.

yirtturush

Yırttırma.

yit

Kızartılmış hamur.

yit-poshkal

bk. yit.

yitchiraq

Ölü için dua töreni.

yitilish

Yırtılma.

yitilmaq

Yırtılmak.

yitim

Ölüm-yitim – Ölüm ve kayıp. Yétim yatqu – ağ. dölyatağı.

yitiq

Yırtık.

yitmek

Yitmek, kaybolmak.

yittürmek

(yitmek'ten) Yitirmek, kaybetmek.

yochun–yoxlimichi

[ Previous ] [ Next ]

yochun

I Dar, yakın, sıkışık. II Yabanî, yabancı, yaban.

yochuq

Açıklık 2. Çatlak.

yod

İyot.

yogha

bk. yorgha.

yoghan

Büyük. Yoghan öy – Büyük ev. Yoghan sözlimek – Büyük söylemek.

yoghan-kichik

Büyük ve küçük.

yoghan-kichiklik

Büyük ve küçüklük.

yoghanbash

Büyük baş 2. mec. Kendine aşırı güvenen.

yoghanbashliq

Büyük başlı 2. mec. Kendine aşırı güvenme hali.

yoghanlashmaq

Büyümük.

yoghanlatmaq

(yoghanlimaq'tan) Büyütmek.

yoghanlimaq

Büyümek.

yoghanliq

Büyüklük.

yoghanlitilmaq

Büyütülmek.

yogharmaq

Büyümek, çoğalmak 2. Yetişmek.

yoghartilghan

Büyütülmüş.

yoghartilmaq

Büyütülmek, abartılmak. Yoghartilghan xewer – Abartılmış haber.

yoghartmaq

(yogharmaq'tan) Büyütmek. Yoghartip körsütülgen – Büyütüp gösterilmiş.

yoghatmaq

bk. yoghartmaq.

yoghunash

ağ. bk. zoriyish.

yoghunatmaq

(yoghunimaq'tan) Büyütmek.

yoghunimaq

Büyümek.

yoklatmaq

(yoqlimaq'tan) Yoklatmak, aratmak.

yol

Yol. On künlük yol – On günlük yol. Tömür yol – Demir yol. Su yoli – Su yolu. Acha yol – Çatal yol. Qatnash yolliri – Ulaşım yolları. Chigish yol – Çelişkili yol; karışık yol. Yol bashlimaq – Yol başlamak. Yol bermek – Yol vermek. Yolda bolmaq – Yolda olmak. Yolgha chüshmek – Yola inmek. Yolgha chiqmaq – Yola çıkmak. Yol yürmek – Yol yürümek. Yolgha salmaq – Yollamak, göndermek. Yoldin qaytmaq – Dönmek. Aq yol bolsun! – Yolu açık olsun! hawa yoli – Hava yolu. Tüz yol – Düz yol. Éghri yol – İğri yol. Yalghuz ayaq yol – Patika, keçi yolu. Yolung bolsun! – Yolun açık olsun! Yoldin azmaq – Yolu şaşırmak. Bu yoli – Bu yolu, bu defa. Ötken yol – Geçen yol; geçen sefer. Bash yol – Ana yol. Bir yoli – Bir yolu; bir defada. Yol qoymaq – Yol koymak.

yol-yol

Çizgili.

yol-yoruq

Direktif, yönerge, talimat. Yol-yoruq körsetmek – Talimat vermek.

yola

Bir yola – Birden.

yolash

Yaklaşma, yanaşma, uğrama.

yolatmaq

(yolimaq'tan) Yanma yaklaştırmak. Yéqin yolatmaq – Yanına yaklaştırmak.

yolawchi

Yolcu.

yolbas

bk. yolwas.

yolbasar

Yolkesen , yağmacı, çapulcu, soyuguncu, haydut, hırsız.

yolbasarliq

Yağmacılık, çapulculuk, soygunculuk, haydutluk.

yolbashchi

Önder, rehber, lider, reis.

yolbashchiliq

Önderlik, rehberlik, reislik, liderlik. Yolbashchiliq qilmaq – Liderlik tr yapmak.

yolche

Geçerken, yol üstü.

yolchi

Yolcu.

yoldash

Yoldaş.

yoldashliq

Yoldaşlık.

yolimaq

Yanaşmak, yaklaşmak, uğramak. Yéqin yolima! – Yaklaşma!

yollanma

Yollanma, sevkedilme, gönderilme.

yollanmaq

Yollanmak, sevkedilmek, gönderilmek.

yollash

Yollama, gönderme.

yollighuchi

Gönderen, yollayan.

yollima

Yollama, gönderme.

yollimaq

Yollamak, göndermek.

yolluq

I Yolluk. II Çizgili.

yolsiz

Yolsuz.

yolsizliq

Yolsuzluk.

yoluqmaq

Uğramak, karşılaşmak.

yoluqturmaq

(yoluqmaq'tan) Uğratmak, karşılaştırmak.

yoluqush

Uğrama, karşılaşma.

yolutush

Yanına yaklaştırma.

yolwas

Kaplan. Chishi yolwas – Dişi kaplan.

yonghuchi

Yontma işini yapan; rende.

yonmaq

bk. yonumaq.

yonumaq

Yontmak.

yonuq

Kertik, çentik, çukur.

yonuqluq

Yontulmuş.

yonush

Yontma.

yop

Yop-yumulak – Yuvarlak.

yopilaq

bk. yapilaq II.

yopuq

Haşa, çul 2. Kapak.

yopurmaq

I Yaprak. II Kapamak, gizlemek, saklamak.

yopurmaqliq

Yapraklı. Yopurmaqliq orman – Yapraklı orman.

yoq

Yok. Yoq qilmaq – Yok etmek. Tosqunluqlarni yoq qilmaq – Engelleri yok etmek. Yoq bolup ketmek – Yok olmak; kaybolmak. Yoqqa chiqarmaq – Yok saymak. Kérigi yoq – Gereksiz, üzumsuz. Barghinim yoq – Varmadım.

yoq-bar

Her şey 2. Ufak tefek eşya; saçma. Yoq-bar sözni qilip yürme – Saçma sapan sözleri söyleme.

yoqalmaq

Kaybolmak. Közdin yoqalmaq – Görünmemek; göz önünden kaybolmak. Yoqal! – Defol! Yoqalsun! – Kahrolsun! Yok olsun!

yoqap

Yok olup. Yoqap ketti – Yok oluverdi.

yoqash

Yok olma.

yoqatmaq

Kaybetmek. Közdin yoqatmaq – Yok etmek. Küchini yoqatqan – Gücünü kaybetmiş. U özini yoqutup qoydi – O şaşırdı.

yoqlash

Yoklama, arama.

yoqlima

Yoklama.

yoqlimaq

Yoklamak, aramak.

yoqlimichi

Yoklayan, arayan, kontrol eden.

yoqluq

Yokluk, yoksulluk, yok olma hali.

yoqsa

Mademki.

yoqsiz

Yoksul, zavallı.

yoqsizchiliq

Yoksulluk. U yoqsizchiliqta yashaydu – O yoksulluk içinde yaşıyor.

yoqsizliq

Yoksulluk.

yoqsul

Yoksul.

yoqsulluk

Yoksulluk.

yoqsuz

bk. yoqsiz.

yoqulush

Kaybolma.

yoqutush

Kaybetme.

yoqutuwetmek

Kaybetmek.

yorgha

Rahvan.

yorghilatmaq

(yorghilimaq'tan) Rahvan yürütmek.

yorghilimaq

Rahvan yürümek.

yoruksiz

Işıksız.

yorumaq

Işıklanmak, aydınlanmak.

yoruq

I Aydınlık, ışıklı. Yoruq chüshti – Işıklandı. Ghowa-yoruq – Yarı aydınlık. II Yarık, çatlak.

yoruqchiliq

Aydınlık, ışıklı 2. mec. Özgürlük, serbestlik.

yoruqlandurmaq

(yoruqlanmaq'tan) Işıklandırmak.

yoruqlanmaq

Işıklanmak.

yoruqlimaq

Işıklandırmak.

yoruqluq

Aydınlık, ışıklı. Yoruqluq bermek – Işıklandırmak.

yoruqsizliq

Işıksızlık.

yorush

Işıklanma, aydınlanma.

yorutmaq

I Işıklandırmak, aydınlatmak. II Rahvan yürütmek.

yorutquchi

Aydınlatan, ışıklandıran.

yoshurmaq

Gizlemek, saklamak.

yoshurmasliq

Gizlememek.

yoshurmastin

Gizlemeden; açık halde.

yoshurughluq

Gizlenmiş, saklanmış.

yoshurun

Gizli, saklı. Yoshurun ishlimek – Gizli çalışmak.

yoshurunche

bk. yoshuruqche.

yoshurunluq

Gizlilik, saklıklık.

yoshurunluqche

Gizli halde, saklı halde.

yoshurunmaq

Gizlenmek, saklanmak.

yoshurunush

Gizlenme, saklanma.

yoshuruqche

Gizli halde, saklı halde.

yosun

Şekil, tarz. Shu yosunda – Şu şekilde. Dawamliq yosunda – Devamli bir şekilde.

yota

Belkemiği 2. Kasık (-ğı) 3. Uyluk, kalça.

yotaza

ç. Hamurdan yapılan ekmeği.

yotqan

Yorgan. Orun-yotqan – Döşek, yatak.

yotqanchi

Yorgancı.

yotqanliq

Yorganlık, yorgan materyali.

yoxlima

Yoklama.

yoxlimaq

bk. yoqlimaq.

yoxlimichi

Kontrol eden, arayan.

Yunan–yuyuwétish

[ Previous ] [ Next ]

Yunan

Yunan. Yunan xelqi – Yunan halkı.

yudurmaq

bk. yuydurmaq.

yudurush

bk. yuydurush.

yugash

ağ. bk. yawash.

yugharmaq

bk. yughurmaq.

yughartmaq

(yughurmaq'tan) Yoğurtmak.

yughuch

Lif.

yughurmaq

Yoğurmak. Xémir yughurmaq – Hamur yoğurmak. Yughurup qoymaq – Yoğuruvermek.

yughurtquzmaq

(yughartmaq'tan) Yoğurtturmak.

yughurulmaq

Yoğurulmak.

yughurush

Yoğurma.

yughuruwetmek

Yoğuruvermek.

yughuruwétish

Yoğuruverme.

yughushturmaq

Toplamak; düzene koymak; çeki düzen vermek.

yughushturush

Toplama; düzene koyma; çeki düzen verme.

yughushturushmaq

Beraber toplamak; beraber çeki düzen vermek.

yukturuwélish

Bulaşıcı hastalık kapma.

yukumsizlandurmaq

Bulaşmaz hale getirmek.

yulghun

bot. Ilgın ağacı.

yulmaq

Koparmak, yolmak. Yulup tashlimaq – Koparıp atmak. Yulup almaq – Çekip almak.

yulqumaq

Çekmek 2. Koparmak.

yulqunmaq

Öfkesinden patlamak; ateş püskürmek.

yulqunush

Öfkesinden patlama; ateş püskürme.

yulqush

Çekme 2. Koparma.

yultuz

Yıldız. Kutup yultuzi – Kutup yıldızı. Quyruqluq yultuz – Kuyruklu yıldız.

yultuzluq

Yıldızlı. Yultuzluq tun – Yıldızlı gece.

yulun

Omurilik.

yulun-yulun

Yırtık pırtık giysi.

yulung

bk. yulun.

yulunmaq

Yolunmak, koparılmak.

yulunush

Yolunma, kopanlma.

yulush

Koparma, yolma.

yulushmaq

Beraber yolmak; beraber koparmak.

yulushush

Beraber yolma; beraber koparma.

yuluwalmaq

Yolmak, koparmak.

yuluwetmek

Yoluvermek, kopanvermek.

yuluwélish

Yolma, koparma.

yuluwétish

Yolma, koparma.

yumaq

bk. yuymaq.

yumchuq

Kırpıştırmak.

yumchuqlash

Kırpıştırma.

yumchuqlatmaq

(yumchuqlimaq'tan) Kırpıştırmak. Köz yumchuqlatmaq – Göz kırpıştırmak.

yumchuqlimaq

Kırpıştırmak.

yumdalaq

ağ. bk. yunda.

yumdurmaq

(yummaq'tan) Yumdurmak; kapattırmak.

yumdurush

Yumdurma, kapattırma.

yumghaq

bot. Maydonoz; bk. ashköki.

yumghuzmaq

(yummaq'tan) Yumdurmak, kapattırmak.

yumghuzush

Yumdurma, kapattırma.

yumlunush

Yuvarlanma.

yummaq

Yummak. Köz yummaq – Göz yummak. Közüngni yum! – Gözünü yum! Köz yumuwalay – Birazcik uyuyayım. Közni yumup achqiche – Gözü yumup açanadek. Bu ishni közümni yumup bashlidim – Bu işi tevekkül diye başladım.

yumran

Genç, yeşillik, yumuşak.

yumrulmaq

Devrilmek, yıkılmak.

yumshaq

Yumuşak.

yumshaqliq

Yumuşaklık.

yumshash

Yumuşama.

yumshatmaq

(yumshimaq'tan) Yumuşatmak.

yumshimaq

Yumuşamak. Yumshap ketmek – Yumuşamak.

yumshitish

Yumuşatma.

yumulanmaq

Yuvarlanmak. Pöngzek yumulunup ketti – Top yuvarlanıp gitti.

yumulaq

Yuvarlak. Yumulaq üstel – Yuvarlak masa. Yumulaq qilmaq – Yuvarlak yapmak.

yumulaqlanmaq

Yuvarlaklanmak.

yumulaqlash

Yuvarlaklama.

yumulaqlatmaq

(yumulaqlimaq'tan) Yuvarlaklatmak.

yumulaqlawetmek

Yuvarlaklayıvermek.

yumulaqlawétish

Yu varlaklayı verme.

yumulaqlimaq

Yuvarlaklamak.

yumulaqlinish

Yuvarlaklanma.

yumulaqlitish

Yuvarlaklatma.

yumulash

Yuvarlanma.

yumulatmaq

(yumulimaq'tan) Yuvarlatmak.

yumulimaq

Yuvarlanmak. U taghdin yumulap chüshti – O dağdan yuvarlanıp düştü.

yumulmaq

Yumulmak. Uning közliri menggüge yumuldi – Onun gözleri ebediyete kapandı.

yumulush

Yumulma.

yumulutush

Yuvarlatma.

yumulutuwetmek

Yuvarlatavermek.

yumulutuwétish

Yuvarlataverme.

yumuq

Yumuk, birbirine bitişik, kapalı, yanaşık.

yumuqluq

Yumukluk, birbirine bitişiklik, kapalılık, yanaşıklık. Uning közi yumuqluq – Onun gözü kapalı.

yumur

Şiş, ur.

yumurmaq

Devirmek, yıkmak.

yumush

Yumma.

yunda

Çirkef, bulaşık suyu. Yunda gudingi veya yunda orisi – Çirkef çukuru.

yunda-chaqan

Çirkef, bulaşık suyu.

yundixor

I u.f. Uşak. II ç. Kudurmuş, gözü dönmüş.

yundixorluq

u.f.u. Uşaklık.

yung

Yün. Yung talisi – Yün iplik parçası. Yung bashqan – Yün basmış. Yung tashlimaq – Yün bırakmak. Yungi titmaq – Yün ditmek.

yungdash

Yolma.

yungdimaq

Yolmak.

yunglashmaq

Yünlü hale gelmek.

yunglashturmaq

(yunglashmaq'tan) Yünlü hale getirmek.

yunglashturush

Yünlü hale getirme.

yungluq

Yünlü. Yungluq kiyim – Yünlü giysi. Yungluq qoy – Yünlü koyun.

yunglushush

Yünlü hale gelme.

yunguzlimaq

bk. yungzilimaq.

yungzilanmaq

Yolunmak.

yungzilash

Yolunma.

yungzilashmaq

Karşılıklı yolmak; beraber yolmak.

yungzilatmaq

(yungzilimaq'tan) Yoldurmak. Toxuni yungzilattim – Tavuğu yoldurdum.

yungzilimaq

Yolmak.

yungzilinish

Yolunma.

yungzilishish

Beraber yolma; karşılıklı yolma.

yungzilitish

Yoldurma.

yupang

ç. Yayık, ezim evi.

yupangchi

ç.u. Yağcı.

yupangchiliq

ç.u. Yağcılık; yağ yapımcılığı.

yupanmaq

Avunmak.

yupatmaq

Teselli vermek, avutmak 2. Yatıştırmak, teskin etmek. 3. Oyalamak, eğlendirmek.

yupqa

I Yufka, ince. II İnce.

yupurgha

ağ. Tırmık; bk. sörem.

yuputmaq

Bir şeyi ima etmek; bir şeyi kastetmek. Némige yuputuwatisen?! – Neyi kastediyorsun?!

yuputush

Bir şeyi ima etme; bir şeyi kastetme.

yuq

Bulaşık, kalıntı, leke. Yuq bolmidi – Bulaşmadı.

yuqarlash

Yukarı çıkma; yukarı yürüme.

yuqarlashmaq

Beraber yukarı çıkmak.

yuqarlatmaq

(yuqarlimaq'tan) Yukarılatmak. Yuqarlitip mangiwedim – Yukarıya doğru yürümeye devam ettim.

yuqarlimaq

Yukan çıkmak; yukarı yürü mek.

yuqarqi

Yukarki. Yuqarqi yaqta – Yukarki tarafta. Yuqarqi qatlam – Üst tabaka; yukarki kat.

yuqiri

Yüksek, yukarı. Uchup yuqiri chiqmaq – Uçup yukarı çıkmak. Yuqiri chiqmaq – Yukarı çıkmak. Yuquri ötüng! – Yukarı geçin! Yuqiri mektep – Yüksek okul. Yuqiri we ottura ofitsérlik unwani – Yüksek ve orta subaylık ünvanı.

yuqirida

Yukarıda. Yuqirida körsütülgen – Yukarıda gösterilmiş.

yuqirigha

Yukarıya, yükseğe. Yuqurigha chiq! – Yukarıya çık! Yuqirigha qarap – Yukarıya doğru. Yuqirigha qarap ketti – Yukarıya doğru gitti.

yuqirilash

Yükselme, yükseliş.

yuqirilatmaq

(yuqirilimaq'tan) Yükseltmek; yukarı kaldırmak.

yuqirilimaq

Yükselmek.

yuqiriliq

Yükseklik; yukarı olma hali.

yuqma

Bulaşıcı, mikrop. Yuqma késel – Bulaşıcı hastalık.

yuqmaq

Bulaşmak; mikrop kapmak.

yuqqaq

Yapışkan 2. Bulaşıcı.

yuqqaqliq

Yapışkanlık 2. Bulaşıcılık, bulaşma hali.

yuqquzmaq

(yuqmaq'tan) Bulaştırmak.

yuqquzush

Bulaştırma.

yuqturmaq

(yuqmaq'tan) Bulaştırmak.

yuqturush

Bulaştırma.

yuqturuwalmaq

Bulaşıcı hastalık kapmak.

yuqum

Besleme niteliği, gıda derecesi 2. Bulaşıcı.

yuqumluq

Besleyici, gıdalı. Yuqumluq tamaq – Besleyici yemek. 2. Bulaşıcı. Yuqumluq késeller – Bulaşıcı hastalıklar.

yuqumsiz

Besleyici değil; gıdasız.

yuqush

Bulaşma, mikrop kapma.

yurt

Yurt. Yat yurt – Yabancı ülke. Yat yurtta – Yabancı ülkede. Mediniyet yurti – Kültür demeği. Oqush yurti – Bilim yuvası.

yurtchiliq

Toplumculuk, çoğulculuk.

yurtdash

Yurttaş, vatandaş.

yurtdashliq

Yurttaşlık, vatandaşlık. Yurtdashliq heqqi – Vatandaşlık hakkı.

yurtluq

bk. yurtdash.

yut

bk. yurt.

yuta

bk. yutaza.

yutaza

ç. bk. yotaza.

yutmaq

Yutmak. Yer yutqandek yoqap ketti – Yer yutmuş gibi kayboldu.

yutquzmaq

(yutmaq'tan) Yutturmak.

yutquzush

Yutturma.

yutturmaq

(yutmaq'tan) Yutturmak.

yutturush

Yutturma.

yutulmaq

Yutulmak.

yutulush

Yutulma.

yutum

Yudum. Bir yutum su – Bir yudum su.

yutush

Yutma.

yutuwetmek

Yudu vermek.

yutuwétish

Yuduverme.

yuwash

bk. yawash.

yuwashlik

bk. yawashliq.

yuwundi

bk. yunda.

yuydurmaq

(yuymaq'tan) Yudurmak, yıkatmak.

yuydurush

Yuduma, yıkatma.

yuyghuch

bk. yughuch.

yuyghuzmaq

(yuymaq'tan) Yudurmak, yıkatmak.

yuyghuzush

Yudurma, yıkatma.

yuymaq

Yumak, yıkamak. Yüz-köz yuymaq – El yüz yıkamak. Gunayimni yuydum – Suçumu temizledim.

yuyulmaq

Yıkanılmak.

yuyulush

Yıkanılma.

yuyundi

bk. yunda.

yuyundurmaq

(yuyunmaq'tan) Yıkandırmak.

yuyundurush

Yıkandırma.

yuyunmaq

Yıkanmak.

yuyunush

Yıkanma.

yuyuq

Yıkanmış. Yuyuq kiyim – Yıkanmış giysi.

yuyuqluq

Yıkanmış. Yuyukluq kiyim – Yıkanmış giysi.

yuyuqsiz

Yıkanmamış. Yuyuqsiz köynek – Yıkanmamış gömlek.

yuyush

Yıkama. Kir yuyush mashinisi – Çamaşır makinesi. kiyim yuyush mashinisi – Çamaşır makinesi.

yuyuwetmek

Yıkayıvermek.

yuyuwétish

Yıkayıverme.

yédürmek–yézlliq

[ Previous ] [ Next ]

yédürmek

(yémek'ten) Yedirmek. Nan yédürmek – Ekmek yedirmek.

yégane

I Tek, yalnız. II f. 1. Yalnız, tek.2. Küpe.

yéganichiliq

f.u. Yalnızlık, teklik.

yégha

Ağıt, müsibet, bela, afet. Tilsiz yégha – Dilsiz bela.

yéghilimaq

Birbirine düşman olmak.

yéghiliq

Düşmenlik.

yéghin

Yağış.

yéghin-yéshin

Yağış.

yéghir

Hafif sıyrık, bere, yara.

yéghish

Yağış.

yégüzmek

(yémek'ten) Yedirmek.

yékendaz

Battaniye.

yékindila

Daha yakında.

yélim

Yapıştırıcı, tutkal.

yélimlenmek

Yapıştırılmak.

yélimlesh

Yapıştırıcı sürme; yapıştırma.

yélimletküzmek

bk. yélimletmek.

yélimletmek

(yélimlimek'ten) Yapıştırtmak.

yélimlik

Yapışkan; tutkal sürülmüş.

yélimlimek

Yapıştırcı sürmek; yapıştırmak.

yélindurmaq

(yélinmaq'tan) Yalvartmak.

yélinjash

Tutuşma, alevlenme, coşma.

yélinjimaq

Tutuşmak, alevlenmek, coşmak. Ottek yélinjighan emgek – Ateş gibi alevlenmiş çalışma.

yélinlik

Memeli.

yélinmaq

Yalvarmak.

yéliqish

Yorulma.

yéliqmaq

Yorulmak.

yéliqturmaq

(yéliqmaq'tan) Yormak.

yéliqturuwetmek

Yoruvermek.

yémek

I Yemek. Toyghiche yidim – Doyanadek yedim. Yep körmek – Tadına bakmak. Yeydighan – Yenilecek. Bu nanni yégili bolmaydu – Bu ekmek yenilmez. Tayaq yémek – Dayak yemek. Dekke yémek – Darbe yemek. Zerbe yémek – Darbe yemek. Shapilaq yémek – Tokat yemek. II Yemek, yenilecek şey.

yémek-ichmek

Yemek-içmek; yenilecek, içilecek.

yémeklik

Yenilecek şey.

yémirilmek

Enkaz haline gelmek, yıkılmak, kırılmak, tahrip olmak.

yémirmek

Yıkmak, enkaz haline getirmek, tahrip etmek, kırmak.

yémirtmek

(yémirmek'ten) Yıktırmak, bozdurmak, kırdırmak, enkaz haline getirtmek.

yémish

Meyve, yemiş.

yémishlik

Meyveli, yimişlik yağaç meyveli ağaç.

yéngi

Yeni. Yéngi xewer – Yeni haber. Yéngidin yéngi – Yepyeni. Yéngi küch – Yeni güç. Yéngi ay – Hilal, yeni doğmuş ay. Yéngi keldim – Yeni geldim.

yéngichiliq

Yenilik.

yéngidin

Yeniden, tekrar.

yéngilanmaq

Yenilenmek.

yéngilashmaq

Yenileşmek.

yéngilashturmaq

(yéngilashmaq'tan) Yenileştirmek.

yéngilatmaq

(yéngilimaq'tan) Yeniletmek; yeni hale getirtmek.

yéngilimaq

Yenilemek. Öylerning hawasini yénilap turmaq – Evlerin havasını değiştirmek.

yéngiliq

Yenilik.

yéngilish

I (yéngilmek'ten) Yenilme. II (yéngilmaq'tan) Yanılma.

yéngilmaq

Yanılmak.

yéngilmas

Yanılmaz.

yéngilmasliq

Yanılmazlık.

yéngilmastin

Yanılmadan.

yéngilmek

Yenilmek.

yéngilmes

Yenilmez, galip.

yéngilmeslik

Yenilmezlik, galiptik.

yéngiltek

Hafif giyinmiş 2. mec. Şaşkın, coşkun, duygusal.

yéngilteklik

Duygusallık, coşkunluk.

yéngish

Yenme, galip olma.

yéngiwashtin

Yeniden, baştan, tekrar.

yéngiyachi

Yeni, daha yeni. Yéngiyachi adem – Yeni adam, henüz ortama alışmamış adam.

yénida

Yanında. Oy yénida – Ev yanında. Méning yénimda – Benim yanımda.

yénidin

Yanından.

yénighliq

Yanmış. Chiraq yénighliq xana – Mum yanmış ev.

yénik

Hafif.

yénikchilik

Hafiflik.

yéniklenmek

Hafifleşmek.

yénikleshmek

Hafiflemek.

yénikletmek

(yéniklimek'ten) Hafifletmek.

yéniklimek

Hafiflemek.

yéniq

I Yanık, yanmış. II İade edilmiş; geri yollanmış.

yénish

I (yanmaq'tan I) Yanma. Ot emdi yénishqa bashlidi – Ateş şimdi yanmaya başladı. II (yanmaq'tan II) Dönüş. Bérishtin yénishingiz tézghu – Varıştan dönmeniz çabuk ya; Gidişiniz ile dönüşünüz bir oldu.

yénishmaq

Barışmak, dönüşmek.

yépilish

Kapanma, örtülme.

yépilmaq

Kapanmak, örtülmek.

yépincha

Örtü, giysi.

yépinish

Örtünme.

yépinmaq

Örtünmek.

yépiq

Kapalı, örtülü. Yépiq xet – Kapalı mektup. Yépiq bazar – Kapalı çarşı.

yépiqliq

Kapalılık.

yépish

(yapmak'tan) Kapatma.

yépishiq

Yapışmış.

yépishiwalmaq

Yapışmak, yapışıvermek.

yépishmaq

Yapışmak. Yépiship turmaq – Yapışmış halde.

yépishqaq

Yapışkan, yapış yapış.

yépishqaqliq

Yapışkanlık.

yépishturmaq

(yépishmaq'tan) Yapıştırmak.

yépishturulmaq

Yapıştmlmak.

yépishturush

Yapıştırma.

yépishturuwetmek

Yapıştınvermek.

yépishturuwétish

Yapıştmverme.

yépiwetmek

Kapatıvermek, örtüvermek. Ishikni yépiwéting – Kapıyı kapatıverin.

yépiwitish

Kapatıverme.

yéqilghu

Yakıt.

yéqilmaq

Yakılmak.

yéqim

Bir yéqim otun – Bir defa yakılcak odun.

yéqimliq

I Sevimli, cana yakın, güzel. II Yakıt, yakacak (-ğı).

yéqimpaz

u.f. Dalkavuk, yağcı.

yéqimpazliq

Dalkavukluk, yağcılık.

yéqimsiz

Tatsız, nahoş, iğrenç.

yéqimsizliq

Tatsızlık, nahoşluk, iğrençlik.

yéqin

Yakın. Eng yéqin – En yakın. Yéqin yerde – Yakın yerde. Yéqin arida – Yakın bir zamanda. Yéqin kelmek – Yakın gelmek. Yéqin kélip bolmaydu – Yakınlaşmak zor. Yéqin tuqqan – Yakın akraba. Yéqin dost – Yakın dost.

yéqinchiliq

Yakınlık, yakın olma. Yékinchliq qilmaq – Yakınlık göstermek; sıcak ilgi göstermek.

yéqinda

Yakında. Pat yékinda – Yakın bir zamanda.

yéqindimaq

bk. yéqinlimaq.

yéqinlashmaq

Yakınlaşmak.

yéqinlashturmaq

(yéqinlashmaq'tan) Yakınlaştırmak.

yéqinlatmaq

(yéqinlimaq'tan) Yakınlaştırmak.

yéqinlimaq

Yakınlaşmak.

yéqinliq

Yakınlık 2. Akrabalık 3. Dostluk, sıcaklık.

yéqinqi

Yakındaki, yakında bulunan. Yéqinqi yillarda – Yakın yıllarda.

yéqish

I bk. yaqmaq. II u. bk. yaqmaq. III bk. yaqmaq III.

yéqiwetmek

Yakmak, kavurmak, yakıvermek.

yérilish

Yarılma, çatlak hale gelme.

yérilmaq

Yarılmak, çatlak hale gelmek.

yérim

Yarım, yarı, buçuk. Yérim aral – Yarım ada. Yerim ay – Yarım ay. Ikki yérim – İki buçuk. Yerim kéchigiche – Yarım geceye kadar. Yérim müstemlike – Yarım sömürge; tam bağımsız olmayan ülke. Yérim uyqu – Yarım uyku; uykulu uykulu. Yérim yilliq – Yarım yıllık. Yérim saet – Yarım saat. Yérim qarangghu – Yarı aydınlık. Yérim qarangghuluq – Yarı aydınlık. Bir yérim – Bir buçuk. Yérim jan – Yarım can, zayıf, hasta, güçsüz. Yérim yil – Yarım yıl. Birinchi yérim yilda – İlk yarı yılda.

yérim-yata

Yarım yamalak.

yérimjan

u.f. Zayıf, güçsüz, hasta.

yérimjanliq

u.f.u. Zayıflık, güçsüzlük, hastalık.

yérimlanmaq

bk. yérimlashmaq.

yérimlash

Yarımlama.

yérimlashmaq

Yanmlamak; yarıma inmek.

yérimlashturmaq

(yérimlashmaq'tan) Yanmlatmak, yarıma indirmek.

yérimlatmaq

bk. yérimlashturmaq.

yérimlimaq

Yanmlamak.

yérimliq

Yarımlık.

yériq

Yarık, aralık, çatlak.

yérish

(yarmaq'tan I) Yarma.

yériwetmek

Yarmak, yan vermek.

yéshil

Yeşil.

yéshilish

Çözülme, açılma.

yéshilliq

Yeşillik.

yéshilmek

Çözülmek, açılmak.

yéshiltash

Malakit, bakır taşı.

yéshindürmek

(yéshinmek'ten) Soyundurmak.

yéshindürüsh

Soyundurma.

yéshinish

Soyunma.

yéshinmek

Soyunmak.

yéshiq

Ağlamsıklık 2. Zayıf, cılız, lağar. Yéshiq tupraq – Verimsiz toprak.

yéshiqish

Zayıflama; verimsizlik.

yéshiqliq

Ağlamsık olma hali 2. Zayıflık, cılızlık.

yéshiqmaq

Zayıflamak, verimsiz hale gelmek. Yéshiqip ketken yer – Verimsiz hale gelmiş toprak.

yéshish

(yeşmek'ten) Çözme, açma, çıkarma.

yéshiwetmek

Çözüvermek, çıkarıvermek, soyunuvermek.

yésse

ağ. bk. yéssi.

yéssi

Düz, yassı.

yéssichaq

Oval, söbe.

yéssilimek

Yassı hale getirmek; düzlemek.

yéssimuq

bot. Mercimek.

yétek

Yedek. Yétek at – Yedek at.

yétekchi

Önder, lider, yönetici.

yétekchilik

Önderlik, liderlik, yöneticilik. Yétekchilik qilmaq – Önderlik yapmak.

yéter-yetmes

Yeter yetmez.

yéterlik

Yeterli, yeterlik.

yétik

Yeterli, dgun. Yétik bilindik adem – Olgun bilimli adam.

yétilesh

Yedeği götürme; elinden tutup götürme.

yétiletküzmek

(yétilimek'ten) Yedeği götürtmek; elinden tutup götürtmek.

yétilgen

Olgun, erişkin. Yétilgen yémish – Olgun meyve. Yétilgen qiz – Erişkin kız.

yétilgenlik

Olgunluk, erişkinlik.

yétiligüchi

Yönetici, lider, önder.

yétilimek

Yedeği götürmek; elinden tutup götürmek.

yétilmeslik

Olmamıştık.

yétilmigen

Olgunlaşmamış, olmamış, yetişmemiş.

yétilmigenlik

Olgunlaşmamışlık, olmamışlık, yetişmemişlik.

yétim

Yetim. Yétim qalmaq – Yetim kalmak.

yétim-yitme

Yetim.

yétimlik

Yetimlik. Yétimlikté östüm – Yetimlikte büyüdüm.

yétimsirash

Yalnız kalma; kimsesizlik haline düşme.

yétimsiratmaq

(yétimsirimaq'tan) Yalnızlığa itmek.

yétimsirimaq

Yalnız kalmak; kimsesizlik haline düşmek.

yétimsiritish

Yalnızlığa itme.

yétimxana

u.f. Yetimhane.

yétiq

Yatık, yatmış durumda.

yétish

I (yetmek'ten); bk. yetmek. II (yatmaq'tan); bk. yatmaq.

yétishish

bk. yétishmek.

yétishiwalmaq

Yetişmek, koşarak yetişmek.

yétishlik

Yeterli.

yétishmek

Yetişmek, yetmek, grişmek.

yétishmeslik

Yetersizlik, kıtlık, eksiklik.

yétishsiz

Yetersiz.

yétishsizlik

Yetersizlik. Su yétishsizligi – Su yetersizliği.

yétishtürmek

(yétishmek'ten) Yetiştirmek.

yétishtürüsh

Yetiştirme.

yétiwalmaq

(yatmaq'tan) Yatmak, yatıvermek.

yétiwélish

(yatmaq'tan) Yatma, yatıvenne.

yéyildurmaq

(yéyilmaq'tan) Sermek, yaymak.

yéyilish

I bk. yéyilmaq. II bk. yéyilmek.

yéyilma

Yavaş, ağır.

yéyilmaq

Yayılmak, serilmek.

yéyilmek

Yenilmek (yemeğin yenilmesi).

yéyim

Bir yéyim un – Bir yemeklik un.

yéyimliq

Bir yéyimliq xémir – Bir yemek yapılabilecek hamur.

yéyiq

I Düz, yassı. II Yayılmış, geniş. Yéyiq jümle – gr. uzun cümle.

yéyiqliq

I Düzlük, yassılık. II Serilmiş, yayılmış.

yéyish

I bk. yémek. II bk. yaymaq. Qanat yéyish – Genişleme; kanatlan serme.

yéyishlik

Lezzetli, hafif yemek. Yéyishlik tamaq – Lezzetli yemek.

yéyitiwetmek

Sermek, yaymak.

yéyitmaq

Yaymak, sermek.

yéyiwetmek

Sermek, yaymak.

yéza

Köy. Yéza égiligi – Köy ekonomisi. Yéza égilik memlikiti – Köy ekonomisi memleketi; ziraat memleketi.

yézidash

Aynı köyden.

yézilish

I bk. yézilmaq. II bk. yézilmek.

yézilmaq

I 1. Yazılmak 2. Kaydedilmek. II Serilmek, yayılmak.

yézilmek

Çözülmek, açılmak.

yéziq

Yazma, yazı, yazıt. Qédimqi Uyghur yézighi – Eski Uygur yazısı.

yéziqche

Pusula, hatıra.

yéziqchiliq

Yazıcılık, yazı sanatı, yazma işi.

yézish

bk. yazmaq.

yézishmaq

Yazışmak.

yéziwalmaq

Yazmak, yazıvermek.

yéziwélish

bk. yéziwalmaq.

yézlliq

Köylü.

yöge–yötülüsh

[ Previous ] [ Next ]

yöge

bk. qurt I.

yögek

Kundak bezi, çocuk bezi.

yögeklik

Kundaklı, sarılmış.

yögeklimek

Kundaklamak.

yögelmek

Sarılmak, kundaklamak, bürünmek.

yögenmek

Sarınmak, bürünmek.

yögesh

Sarma, bürüme.

yögeshmek

Beraber sarmak; beraber bürümek.

yögeshtürmek

Sarmak, büründürmek.

yögimek

Sarmak, bürümek.

yögmesh

bk. yögümesh.

yögümesh

Sarmaşık. Yögümesh ot – Sarmaşığı, sarmaşık ot.

yöl

ağ. bk. höl.

yölek

Destek, yardım. Yari-yölek bolmaq – Yardımcı olmak; destek olmak.

yölekchi

Yardımcı, destekleyici. Yölekchilik qilmaq – Yardımcı olmak.

yölekdash

Yardımcı.

yölen

Şölen, şarkı.

yölench

Dayanak, dayangaç, destek.

yölenchik

Dayanak, dayangaç, destek.

yölenmek

Dayanmak.

yölesh

Destekleme, yardım etme, dayak koyma.

yöletmek

(yölimek'ten) Dayatmak.

yölimek

Desteklemek, yardım etmek, dayak koymak.

yölünüsh

Dayanma.

yölütüsh

Dayatma.

yömümek

Dikmek.

yönelmek

Yönelmek, yollanmak.

yörgep-chöngkep

Kigizge yörgep-chöngkep – Keçeye büründürüp; keçeye sarıp.

yörgimek

bk. yögimek.

yötel

Öksürük.

yötelmek

Öksürmek.

yöteltmek

(yötelmek'ten) Öksürtmek.

yötkelmek

Yer değiştirmek. Uning adrési yötkülüp ketken – Onun adresi değişmiştir.

yötkesh

Yer değiştirme; taşıma.

yötketküzmek

(yötkimek'ten) Yerini değiştirtmek.

yötkewetmek

Yerini değiştirmek.

yötkimek

Yerini değiştirmek, taşımak. 2. Değiştirmek, değiş etmek.

yötkügüchi

Taşıyan, yerini değiştiren.

yötkülüsh

Yerini değiştirme, taşınma.

yötülesh

ağ. bk. yétilesh.

yötülüsh

Öksürme.

yüdesh–yüzsizlik

[ Previous ] [ Next ]

yüdesh

Yükleme.

yüdimek

Yüklemek.

yüdülmek

Yüklenmek.

yüdülüsh

Yüklenme.

yüdümek

Sırtlamak, yüklenmek.

yüdüsh

Sırtlama, yüklenme.

yüen

ç. Çin para birimi.

yügen

Dizgin, gem. Yügen salmaq – Gem vurmak.

yügenlesh

Gem vurma.

yügenlimek

Gem vurmak.

yügensiz

Dizginsiz.

yügensizlik

Dizginsizlik.

yügermek

bk. yügrimek.

yügrek

bk. yügrük.

yügresh

Koşma.

yügrimek

Koşmak. Yügür! – Koş! Yüzige qan yügrüptu – Yüzü gülmüş; iyileşmiş.

yügrük

Rahvan. Yügrük at – Rahvan at.

yügrütmek

(yügrimek'ten) Koşturmak. Köz yügrütmek – Gözlemek.

yügrütüsh

Koşturma.

yügür-yétim

Ufak işler. Yügür-yétimgha mangmaq – Ufak-tefek işlere koşmak.

yügürtqan

ağ. bk. yügrük.

yügürük

ağ. bk. yügrük.yügrük.

yügürüsh

Koşma.

yük

Yük. Yük artmaq – Yüklemek. Yük basmaq – Yük koymak. Yük chüshürmek – Yük indirmek. Yük tartmaq – Yük tartmak.

yüklenmek

Yüklenmek.

yüklesh

Yükleme.

yüklimek

Yüklemek. U pütün ishni manga yüklidi – O bütün işi bana yükledi.

yüklinish

Yüklenme.

yüklük

Yüklü.

yüksek

Yüksek.

yükseklik

Yükseklik.

yükseldürmek

Yükseltmek.

yükselmek

Yükselmek.

yükündürmek

Diz çöktürmek, çömeltmek.

yükündürüsh

Diz çöktürme, çömeltme.

yükünmek

I Diz çökmek, çömelmek. II Diz üstü oturmak.

yükünüsh

I Diz çökme, çömelme. II Diz üstü oturma.

yünjü

ağ. bk. ünche.

yürek

Yürek. Chin yürektin – Candan, can ve gönülden. Yürügüm aghridu – Yüreğim sızlıyor. Yürügüm oynap turuptu – Kalbim atıyor. U yürügi yérilip ölüptu – O kalpten gitmiş; O korkudan ölmüş. Uning üchün yürek kérek – Onun için yürek lazım. Yürügümni küydürdi – Yüreğimi yaktı. Qushqach yürek – Kuş yürek.

yürek-béghir

Yürek ve bağır. Yürek-baghrim – Değerlim, her şeyim.

yüreklik

Yürekli.

yüreksiz

Yüreksiz, çekingen, korkak.

yüreksizlik

Yüreksizlik. Yüreksizlik qilmaq – Yüreksizlik etmek.

yürgüzmek

(yürmek'ten) Yürütmek. Mashinini yürgüzmek – Otomobili hareket ettirmek. Küresh yürgüzmek – Mücadeleyi yürütmek. Teshwik yürgüzmek – Propaganda yapmak. Seperwerlik yürgüzmek – Seferberlik.

yürgüzülmek

Yürütülmek.

yürgüzüsh

Yürütme.

yürgüzüwetmek

Yürütüvermek. Saetni yürgüzüwetmek – Saati çalıştırıvermek.

yürmek

Yürümek. Yürüp ketmek – Yürüyerek gitmek. Yür! – Yürü! Yür kéteyli – Yürü gidelim. Bosh yürmek – Boşta gezmek. Bu saet yürmeydu – Bu saat çalışmıyor. Bu pul yürmeydu – Bu para geçmiyor. Oqup yürüpmen – Okumaktayım. Yürüp-yürüp – Gize-gize. Yürüp-yürüp bergini shu – Sonunda verdiği şu.

yürüsh

Yürüme, yürüyüş. Bosh yürüsh – Boşta gezme. Yürüsh qilmaq – Yürüyüş yapmak.

yürüsh-turush

Hareket; yer değiştirme. Yürüsh-turush erkinlighi – Hareket serbestisi (özgürlüğü). Uning yürüsh-turushi yaxshi – Onun oturup kalkması iyi.

yürüshlük

Hızlı, rahvan. Yürüshlük at – Rahvan at. Yürüshlük öy – Konak, köşk, villa.

yürütmek

(yürmek'ten) Yürütmek.

yürütülmek

Yürütülmek.

yürütülüsh

Yürütülme.

yürütüsh

Yürütme.

yütel

ağ. bk. yötel.

yütermek

(yütmek'ten) Yitirmek, kaybetmek.

yütketmek

Karıştırmak (ocağı).

yütmek

I Yitmek, kaybolmak. Qoyum yütüp ketti – Koyunum kayboldu. II Kaybolmak.

yüttürmek

I Kaybetmek. Kitawimni yüttürüp qoydum – Kitabımı kaybettim. II Yükletmek, sırtlatmak, sırtına aldırmak.

yüttürüsh

I Yitirme, kaybetme. II Yükletme, sırtlatma, sırtına aldırma.

yüttürüwetmek

Kaybetmek, yitirmek.

yütülmek

Kaybedilmek.

yütülüsh

Kaybedilme.

yütürmek

(yütmek'ten) Kaybetmek.

yütürüsh

Yitirme, kaybetme.

yütüsh

I Yitme, kaybolma. II Kaybolma.

yüz

I Yüz. Yüz ellik – Yüz elli. II Yüz. Yüz körüshmek – Görüşmek; yüz yüze gelmek. Yüzi qara – Kara yüz. Yüz bermek – Yüz vermek. Töwendiki weqe yüz berdi – Aşağıdaki olay vuku oldu. Yüzige qarimastin – Yüzüne bakmadan.

yüzbéshi

Yüzbaşı.

yüzinchi

Yüzüncü.

yüzleshmek

I Yüzleşmek. II Görüşmek; yüz yüze gelmek.

yüzleshtürmek

(yüzleshmek'ten) 1. Yüzleştirmek 2. Karşı karşıya getirmek; görüştürmek.

yüzligen

Yüzlerce.

yüzlimek

Kaplamak.

yüzlük

I Yüzlük. II. Ikki yüzlük – İki yüzlü, riyakar.

yüzlüklük

Ikki yüzlüktük – İki yüzlülük; riyakarlık.

yüzmu-yüz

Yüz yüze.

yüzsiz

Yüzsüz.

yüzsizlik

Yüzsüzlük.

zabastowka–zayom

[ Previous ] [ Next ]

zabastowka

r. Grev. Zabastowka qilmaq – Grev yapmak. Zabastowka élan qilmaq – Grev ilan etmek.

zabastowkichi

r.u. Grevci.

zabun

f. Yenilmiş, mağlup, sınık. Zabun bolmaq – Yenilmek, çökmek.

zade

f. Zade. Ésilzade – Asilzade. Shahzade – Şehzade.

zadi

Hep, hiç, bütün. Zadi kolum tegmidi – Hiç vaktim olmadı. Sana zadi toymaymen – Sana hiç doymuyorum. Buning ziyini zadi qanche boludu? – Bunun bütün zararı ne kadar olur?

zadila

Hiç, hiçbir zaman. Zadila körgen emesmen – Hiç görmüş değilim.

zagh

f. Karga.

zaghche

Karga.

zaghiraq

f. Su çulluğu.

zaghra

f. Zaghra nan – Mısır unu ekmeği. Qattiq zaghra – Sert mısır unu ekmeği.

zahir

a. Açık, sarih, aşikar.

zahiren

a. Zahiren, görünüşte, görünüşe göre.

zahit

a. Çileci; dünya zevklerinden çekilmiş.

zahitlik

a.u. Çilecilik.

zak

I Demir sülfat (-ti) II Açıklık.

zaka

Kundak bezi; çocuk bezi.

zakat

a. Zekat.

zakatchi

Zekatçı, zekat toplayan; zekat memuru.

zakawet

a. Zekâvet.

zakaz

r. Rezervasyon, ısmarlama, sipariş. Zakaz qilmaq – Sipariş vermek.

zakilimaq

Kundaklamak, kundağa sarmak.

zakkum

a. Zehir.

zal

I r. Salon. Mejlis zali – Toplantı salonu. II f. Basiret, istidat.

zalalet

a. Hata, yanlışlık.

zalim

a. Zalim.

zalimane

a.f. Zalimane.

zalimlik

a.u. Zalimlik.

zaman

a. Zaman, vakit, devir, çağ. Qaraxaniler zamanida – Karahanlılar zamanında. Kona zaman – Eski çağ. Bir zamanlarda – Bir zamanlarda. Burunqi zaman – Eski zaman; eski çağ. Yéqin zamanda – Yakın zamanda. Ötken zaman – Geçmiş Zaman. Kélidighan zaman – Gelecek zaman. Hazirqi zaman – Şimdiki zaman. Hazirqi kélidighan zaman – Yakın gelecek zaman. Uzaq ötken zaman – Uzak geçmiş zaman.

zamandash

a.u. Çağdaş. Nawai zamandashliri – Nevayi'nin çağdaşları.

zamandashliq

a.u. Çağdaşlık.

zamane

a. Zamane, devir, devran.

zamaniwi

a. Çağdaş.

zamaniwilashmaq

a.u. Çağdaşlaşmak. Zamaniwilashqan yéngi mektep – Çağdaşlaşmış yeni oknul.

zamaniwilashturmaq

a.u. (zamaniwilashmaq'tan) Çağdaşlaştırmak.

zamaniwilashturush

a.u. Çağdaşlaştırma.

zamaniwilishish

a.u. Çağdaşlaşma.

zamaniy

a. Çağdaş, muasır.

zamanlashmaq

a.u. Çağdaşlaşmak.

zamanlashqan

a.u. Çağdaşlaşmış.

zamanlashturmaq

a.u. (zamanlashmaq'tan) Çağdaşlaştırmak.

zamat

An, lahza, esna, vakit. Shu zamatta – Şu anda.

zamin

a. 1. Kefil, sorumlu 2. Engel, mania, güçlük. Zamin bolmaq – Sebep olmak; engel olmak.

zaminliq

a.u. 1. Kefillik, sorumluluk 2. Engellik.

zang

I ç. Züppe. II Mısır kiseli.

zapas

r. Yedek, rezerv, mevcut. Zapastiki herbiyler – Yedek askeriler. Yerasti bayliqliri zapisi – Yeraltı zenginlikleri rezervi; yeraltı kaynağı.

zar

I f. İnilti, zar, inleyen. Zar yighlimaq – İnliyerek ağlamak; yürekten ağlamak. Zar kaxshimaq – Sızlanmak; dert yanmak; şikayet etmek. Séning yardimingge zarmen – Senin yardımına muhtacım. Zar bolmaq – Özlemek; hasretini çekmek. Uni bir körüshke zarmen – Onu hiç olmazsa bir defa görsem. Zar qilmaq – Özletmek. II f. Gülzar – Gül bahçesi.

zar-mung

f.u. Özlem ve hüzün. Zar-mungumni éyttim – Özlem ve hüzünümü söyledim.

zarangza

ç. Bir tür yağlı bitki.

zaratliq

a.u. Mezarlık, sinlik, kabristan.

zariqmaq

ağ. bk. zérikmek.

zarlanmaq

f.u. Sızlanmak, dert yanmak, şikayet etmek. U kün köchürüshning éghirlighidin zarlinidu – O geçim zorluğundan şikayet ediyor.

zarlash

Sızlanma, dert yanma, şikayet etme, ah çekme.

zarlatmaq

(zarlimaq'tan) Ah çektirmek, zorlamak.

zarlimaq

f.u. Sızlanmak, dert yanmak, şikayet etmek, ah çekmek.

zarliq

f.u. Zaruret, sıkıntı, yoksulluk.

zat

a. Zat, şahıs.

zatdar

f. Cins, asil.

zaten

a. Zaten, aslında.

zatliq

a.u. Cinsli, asil.

zatsiz

f.u. Cinssiz, asilsiz.

zatsizliq

f.u. Cinssizlik, asilsizlik.

zawal

a. 1. Gurup, batma, batış. Zawal waxti – Akşam vakti. 2. zeval, inkıraz, gerileme, düşme.

zawut

r. Fabrika. Paxta zawuti – Pamuk fabrikası. Shal aklash zawuti – Çeltik fabrikası. Öaraq zawuti – Rakı fabrikası. Yagh zawuti – Yağ fabrikası.

zaxa

tar. Üzüntü, teessür. Zaxa bermek – Üzmek.

zaya

a. bk. zaye.

zaye

a. Kaybolma, yitim, kayıp, kaybedilen bir şey, israf. Zaye qilmaq – Kaybetmek. Waxtni zaye qilidikensiz – Vakiti boşuna kaybediyormuşsunuz.

zayi

a. bk. zaye.

zayiliq

a.u. Faydasızlık, yararsızlık, lüzumsuzluk.

zayom

r. İstikraz, ikraz, ödünç.

Zebur–zeytüne

[ Previous ] [ Next ]

Zebur

Zebur. Hazret-i Davud'a vahiy olduğuna inanılan İlahî kitap.

Zehl

a. astr. Satürn, Zühal.

zebt

a. Zabt, işgal. Zebt qilmaq – Zabt etmek.

zede

f. Ezilmiş, silik.

zedek

f. ağ. bk. zerdek.

zegewetchi

f.u. ağ. Kuyumcu, cevahirci.

zeher

f. Zehir, ağı.

zeherlenmek

f.u. Zehirlenmek.

zeherlesh

f.u. Zehirleme.

zeherligüchi

f.u. Zehirleyici, zeherligüçi maddilar zehirleyici maddeler.

zeherlik

f.u. Zehirli, zeherlik dora zehirli liac. zeherlik gaz zehirli gaz.

zeherlimek

f.u. Zehirlemek.

zeherlinish

f.u. Zehirlenme.

zeherxende

f. Kindar, öfkeli, kin dolu.

zeherxendilik

f.u. Tahakküm.

zehme

bk. zexme.

zehmet

bk. zexmet.

zeip

a. Zayıf, güçsüz, hastalıklı, cılız, rahatsız.

zeiplenmek

a.u. Zayıf olmak, güçsüzleşmek.

zeipleshmek

a.u. Zayıflaşmak, hastalanmak, güçsüzleşmek.

zeiplik

a.u. Zayıflık, güçsüzlük, hastalık.

zek

Deri boyama.

zekawet

a. bk. zakawet.

zekiy

a. Zeki, aklı çevik.

zekiylik

a.u. Zekilik, akıl çevikliği.

zel

a. Yanlış, hata, yanlışlık.

zembil

f. Zembil. Zembil kötermek – Zembil kaldırmak.

zembirek

f. Top. Özi mangidighan zembirek – Kendisi hareket eden top. Zembirek yémi – Top yemi; top kurbanı.

zembirekchi

f.u. Topçu. Zembirekchi qisim – Topçu kısım.

zemburuq

bot. Liken.

zemche

Şaplı.

zemchi

bk. zemche.

zemin

f. bk. zémin.

zemindar

f. bk. zémindar.

zemzem

a. Zemzem.

zen

a. Akıl, zeka, sağduyu, dikkat.

zen'gi

f. bk. zenggi.

zeng

I f. Korozyon, aşınma, kimyasal aşınma, paslanma. Zeng basmaq – Paslanmak. II f. Çan. Zeng urmaq – Çan çalmak.

zenggangchi

ç.u. Bekçi, karakol, nöbetçi.

zengger

Mavi, mavi renk, gök (rengi).

zenggi

a.f. Zenc, Zenci.

zenglimek

f.u. Paslanmak, pas tutmak.

zenjir

f. Zencir.

zenjirlesh

f.u. Zincirleme.

zenjirlewetmek

f.u. Zincirlemek, zencirleyivermek.

zenjirlik

f.u. Zencirli.

zenjirlimek

f.u. Zencirlemek.

zenjiwil

a. bot. Zencefil.

zep

Hayret, garip, iyi, pek. Siler ikkingla zepmu obdan kélishipsena – Siz ikiniz çok iyi gelmişsiniz.

zeper

f. Zafer, galebe.

zepiren

a. ağ. bk. zepireng.

zepireng

a. bot. Safran. Zepireng renglik – Safransı.

zer

f. Altın. Zer qeghez – Altın renkli kağıt. Zer doppa – Altın sırmalı tekke.

zerbap

f. Altın sırmalı.

zerbe

a. Darbe. Ölüm zerbisi – Ölüm darbesi. Zerbe bermek – Darbe vermek. Zerbe yémek – Darbe yemek.

zerbidar

a.f. Vurucu.

zerbidarliq

a.f.u. Vuruculuk.

zerbilik

a.u. Öncülük, öncü. Zerbilik yosunda – Öncü halinde; öncü olarak.

zerbimesel

Darbımesel, atasözü.

zerdap

f. Mayi, sıvı, akıcı madde. Yürügümni zerdap basti – Yüreğim eridi.

zerde

f. Öd, safra. Zerdem qaynap ketti – Hiddetlendim. Zerde qilmaq – Acı söylemek; can yakıcı bir şekilde. U ademlerge zerde bilen qaraydu – O insanlara kinle bakıyor. Zerde söz – Acı söz; kinli söz.

zerdek

f. bot. Havuç.

zerdilik

f.u. Kinli, hırçınlıkla.

zereh

f. Zırh.

zerehlik

f.u. Zırhlı. Zerehli qisim – Zırhlı kısım.

zerel

a. ağ. bk. zerer.

zereng

f. bot. Akçaağaç, isfendan.

zerer

a. Zarar, ziyan. Zerer körmek – Zarar görmek. Zerer qilmaq – Zarar etmek.

zererkünende

a.f. Asalak, baltalayıcı.

zererkünendichilik

a.f.u. Asalaklık, baltalayıcılık.

zererlendürmek

a.u. Zararlandırmak.

zererlendürüsh

Zararlandırma.

zererlenmek

a.u. Zararlanmak.

zererlik

a.u. Zararlı.

zererlimek

a.u. Zarara sokmak, zarar vermek.

zererlinish

a.u. Zararlarıma.

zerersiz

a.u. Zararsız.

zerersizlendürmek

a.u. Zararsızlandırmak.

zerersizlendürüsh

a.u. Zararsızlandırma.

zerersizlenmek

a.u. Zararsızlanmak.

zerersizlik

a.u. Zararsızlık.

zerersizlinish

a.u. Zararsızlarıma.

zeret

a. bk. zeretgahliq.

zeretgahliq

a.u. Mezarlık.

zerger

f. Kuyumcu.

zergerchi

f.u. bk. zerger.

zergerlik

f.u. Kuyumculuk.

zerghaldaq

Sarıasma.

zerhal

f.a. Yaldızlı.

zerp

a. tar. Darp etme, darp, çoğaltma.

zerpxana

a.f. Para basan ev.

zerpéchek

f. bot. Yaban keteni, şeytan saçı, aktimon.

zerre

I f. Sırma; bk. zer. Zerre yip – Altın sırma ip. II a. Tane, küçük tane, tanecik, parçacık, zerre. Zerre qeder – Azcık, şuncacık, zerre kadar. Zerre qanaet qalmidi – Zerre kadar kanaat kalmadı. Zerre qoymay yédi – Azcık kaldırmadan yedi. Zerre gunahi yoq – Zerre kadar suçu yok. Zerrilerning parchilinishi – Atomların parçalanması.

zerriche

a.f. Küçük parça. Zerriche shübhe yoq – Zerre kadar şüphne yok.

zewal

a. bk. zawal.

zexm

f. bk. zexme.

zexme

f. Yara. Zexme yetküzmek – Yaralamak.

zexmet

a. Zahmet.

zexmetlik

a.u. Zahmetli. Zexmetlik seper – Zahmetli yolculuk.

zexmetsiz

a.u. Zahmetsiz.

zexmidar

f. Yaralı. Zexmidar bolmaq – Yaralanmak.

zexmilendürmek

f.u. Yaralamak, yaralandırmak.

zexmilendürüsh

f.u. Yaralama, yaralandırma.

zexmilesh

f.u. Yaralama.

zexmilimek

f.u. Yaralamak.

zey

Su, nem, rutubet.

zeychilik

Rutubet, nem.

zeyip

bk. zeip.

zeykesh

Nemli, yaş, rutubetli. Zeykesh jay – Rutubetli yer.

zeykeshlik

f.u. Rutubetli, yaşlık.

zeyleshmek

Nemlenmek.

zeylik

Nemli yer, rutubetli yer.

zeylishish

Nemlenme.

zeytun

a. Zeytin. Zeytun derixi – Zeytin ağacı. Zeytun méyi – Zeytin yağı.

zeytüne

Zeytinsi 2. Zeytune (hanım adı).

zhurnal–zhurnal

[ Previous ] [ Next ]

zhurnal

r. Dergi. Siyasiy we edibiy zhurnal – Siyasi ve edebi dergi.

ziba–zize

[ Previous ] [ Next ]

ziba

f. Ziba, güzel, süslü, yakışıldı.

zich

f. Sıkı, kesif, yoğun, kalabalık, içiçe. Xelqi zich öy – Kalabalık aile. Zich olturmaq – İçiçe oturmak.

zichchide

Koyu bir halde.

zichlash

Yoğunlaştırma.

zichlashmaq

Sıklaşmak, yoğunlaşmak.

zichlashturmaq

(zichlashmaq'tan) Sıklaştırmak, yoğunlaştırmak.

zichliq

f.u. Yoğunluk, kalabalık, sıkı olma. Ahalining zichlighi – Nüfus yoğunluğu.

zid

a. bk. zit.

ziddiyet

a. Ziddiyet, zıtlık, karşıt.

ziddiyetlik

a.u. Karşıtlık, düşmanlık.

zide

f. Ezik, bozukluk, hasar, zedelenmiş.

zigh-ziq

Dar, darlık.

zighir

bot. Keten, susam. Zighir yéghi – Susam yağı.

zighirliq

Susam tarlası.

zikir

a. 1. Zikir, Allahı anma 2. Vurgulama, beyan, izah. Yuqurida zikir qilip ötken adimimiz – Yukarıda bahsettiğimiz kişi.

zil

Zil. Zil chélindi – Zil çalındı. Bulbulning zil üni – Bülbülün etkileyici sesi.

zilal

a. 1. Soğuk 2. Temiz. Zilal sherbet – Soğuk şerbet.

zilche

f. Ünlü halı.

zilchilik

ağ. bk. gilemchilik.

zilwa

Hoş, iyi. Zilwa ünlük saz – Hoş sesli saz.

zilzile

a. Zelzele, deprem.

zimatang

ç. Susam helvası.

zimistan

f. Kış. Zimistan kéchiliri – Kış geceleri. Zimistan körmigen bülbül baharning qedrini bilmes – d. Kış görmemiş bülbül baharın değerini bilmez.

zimlanka

r. Zeminlik, toprak dam; bk. geme.

zimme

a. Sorumluluk, mesuliyet. Bu ishni men öz zimmemge alimen – Bu işin sorumluluğu bana ait. Mesuliyet qarshi terepning zimmiside – Sorumluluk karşı tarafa ait. Bu bizning zimmimizge chüshüdu – Bu bizim sorumluluğumuzda.

zina

a. Zina. Zina qilmaq – Zina yapmak.

zinakar

a.f. Zina yapan.

zindan

f. Zindan.

zindanchi

f.u. Zindancı.

zindanxana

f. Zindan, hapishane.

zinet

a. bk. zinnet.

zing-zing

I Kız böceği. II Sızlamak. Zing-zing aghrimaq – Sızlayarak ağırmak.

zingaq

Yanak, avurt. Zingaq chach – Zülüf, favori.

zingildash

bk. zingildimaq.

zingildashmaq

Vızıldaşmak, uğuldaşmak.

zingildimaq

Çınlamak 2. Cıvıldamak 3. Sızlamak. Mingem zingildap aghrishqa bashlidi – Başım sızlayıp ağırmaya başladı.

zinglashmaq

Çenilemek, ağlaşmak.

zinnet

a. Ziynet, süs. Zinnet bermek – Süslemek. Zinnet eswapliri – Süs aletleri. Bu derexler sheherge zinnet bérip turudu – Bu ağaçlar şehiri süslüyor.

zinnetlendürmek

a.u. (zinnetlimek'ten) Süslendirmek.

zinnetlenmek

a.u. Süslenmek.

zinnetlesh

a.u. Süsleme.

zinnetlik

a.u. Süslü.

zinnetlimek

a.u. Süslemek.

zinxana

f. bk. zindan.

zip

I Dikiş. II f. Bezeme, süsleme, tezyin.

zip-zinnet

f.a. Bezeme, süs, tezyin.

zipa

Zarif. Boyi zipa qiz – Boyu zarif kız.

ziq

Şiş, kebap şişi 2. mec. Acı istihza; iğneli sözler.

zir-zeber

f. bk. zir-zewer.

zir-zewer

f. Zir-zewer bolmaq – Yıkılmak, tahrip olmak, altüst olmak. Néme anchiwila zir-zewirigiche surashturup ketting? – Neden o kadar teferruatını soruşturdun?

zir-zir

Taklidî ses. Zir-zir kelmek – Titremek.

ziraet

a. Ziraat, ekincilik. Ziraet qilmaq – Ekincilik yapmak.

ziraetchi

a.u. Ziraatçı, ekinci.

ziraetchilik

a.u. Ziraatçılık, ekincilik.

zirape

a. Zürafa.

zire

I f. Küpe. Altun zire – Altın küpe. II f. bot. Kimyon, çörekotu.

zirillimaq

Titremek. Yürigim zirillaydu – İçim titriyor.

ziriq

bot. 1. Amberbaris, kadın tuzluğu 2. Kimyon, çörekotu.

ziriqliq

Amberbaris veya kimyon ağaçlarının bulunduğu yer.

zit

a. Zıt, aksi. Zit bolmaq – Zıt olmak. Zit adem – Aksi adam.

zitlashmaq

a.u. Düşmanlaşmak; birbirine düşman kesilmek.

zitlashturmaq

a.u. Düşmanlaştırmak; birbirine düşürmek; hasım yapmak.

zitlashturush

a.u. Düşmanlaştırma.

zitliq

a.u. Karşıtlık, düşmanlık, hasımlık.

zitlishish

a.u. Düşmanlaşma.

zitman

a.f. Aykırı, uyumsuz.

zitmanliq

a.f.u. Aykırılık, uyumsuzluk.

zittigha

a.u. Aksine, tersine.

ziwa

f. bk. ziba.

ziwer

Zinnet-ziwer – Süs; yılbaşı ağacı süsleri.

ziyade

a. Fazla, çok. Ondin ziyade adem keldi – Ondan fazla adam geldi. Heddin ziyade – Aşın, fazlasıyla.

ziyadiliq

a.u. Fazlalık, aşınlık, üstünlük.

ziyali

a.u. Aydın. Ziyaliler – Aydınlar. Ziyalilar yurtu – Aydınlar ocağı.

ziyaliliq

a.u. Aydın olma hali; okumuşluluk.

ziyan

f. Ziyan, zarar. Ziyan keltürmek – Zarar vermek. Ziyan tartmaq – Zarar çekmek. Ziyan yetküzmek – Zarar vermek. Ziyangha uchrimaq – Zarara uğramak. Ziyini yoq – Zaran yok; zararsız.

ziyan-zexmet

f. Zarar ve zahmet. Ziyan-zexmet körmek – Zarar ve zahmet görmek.

ziyanchiliq

f.u. Zararlı olma hali.

ziyandar

f. Asalak, baltalayıcı.

ziyandash

f.u. Asalak, baltalayıcı.

ziyandashliq

f.u. Asalaklık, baltalayıcılık. Ziyandasliq qilmaq – Zarar vermek. Ziyandasliqqa uchrimaq – Zarara uğramak.

ziyankesh

f. Asalak, baltalayıcı.

ziyankeshlik

f.u. Asalaklık, baltalayıcılık.

ziyankünende

f. Asalak, baltalayıcı.

ziyankünendilik

f.u. Asalaklık, baltalayıcılık.

ziyanliq

f.u. Zararlı.

ziyansiz

f.u. Ziyansız, zararsız. Ziyansiz etmek – Zararsız hale getirmek.

ziyansizliq

f.u. Zararsızlık.

ziyapet

a. Ziyafet. Ziyapet qilmaq – Ziyafet vermek.

ziyaret

a. Ziyaret. Ziyaret qilmaq – Ziyaret etmek. Hem ziyaret, hem tijaret – d. Hem ziyaret, hem ticaret.

ziyaretchi

a.u. Ziyaretçi.

ziyaretgah

a.f. Ziyaret yeri.

zize

ağ. Sonra. Andin zize – Ondan sonra.

zo–zoxmen

[ Previous ] [ Next ]

zo

I bk. zor. Zomu-zo – Zor, zorla, cebir, cebir ile. II Sahur. Zogha turmaq – Sahura kalkmak.

zogal

a. ağ. bk. zawal.

zogul

Zogul tutmaq – Hamur tutmak.

zomiger

a.f. Zalim, tiran, müstebit.

zomigerlik

a.f.u. Zalimlik, müstebitlik.

zong

ç. Zong olturmaq – Çömelmek.

zongzaymaq

ç.u. Çömelmek.

zongzaytish

ç.u. Çömeltme.

zongzaytmaq

ç.u. (zongzaymaq'tan) Çömeltmek.

zoolog

r. Zooloji uzmanı.

zoologiye

r. Zooloji.

zootéxnik

r. Zooteknik uzmanı.

zoq

a. 1. Memnuniyet, hoşnutluk 2. Hayranlık, sevinç taşkınlığı.

zoqlandurmaq

a.u. (zoqlanmaq'tan) Memnun etmek, sevindirmek.

zoqlandurush

a.u. Memnun etme, sevindirme.

zoqlanmaq

a.u. Memnun olmak, sevinmek.

zoqlinarliq

a.u. Sevindirici, zevklendirici.

zoqlunush

a.u. Memnun olma, sevinme, zevklenme.

zoqluq

a.u. Sevinç, memnun olma, zevk.

zoqmen

a.f. Hevesli, istekli.

zoqmenlik

a.u. İsteklilik, heveslilik.

zor

f. 1. Kuvvet, güç, kudret, büyük. 2. Zor, cebir. Zor birlen – Zorla. Men zor keldim – Ben zor geldim. Zor adem – Büyük adam. Bu ish zor ehmiyetke ége – Bu işin önemi büyük.

zorawan

f. Zorba.

zorawanliq

f.u. Zorbalık. Zorawanliq siyaset – Zorbalık siyaset.

zoraymaq

f.u. Büyümek, kuvvetlenmek.

zoraytish

f.u. Büyütme, kuvvetlendirme.

zoraytmaq

f.u. (zoraymaq'tan) Büyütmek, kuvvetlendirmek.

zorgha

f.u. Zorla, güç bela.

zoriyish

f.u. Büyüme, kuvvetlenme.

zorlanmaq

f.u. Zorlanmak.

zorlap

f.u. Zorlayıp, zorlayarak.

zorlash

f.u. Zorlama.

zorlimaq

f.u. Zorlamak. Zorlap kirmek – Zorlayarak girmek; zorla girmek.

zorlinish

f.u. Zorlanma.

zorluk

f.u. Zorluk, güçlük.

zorluq-zombuluq

Zorbalık.

zoruqmaq

f.u. Yorulmak, usanmak, bitkin bir hale gelmek. Étim zoruqup ketti – Atım yoruldu.

zoruqturmaq

f.u. (zoruqmaq'tan) Yormak; yorgun düşürmek.

zoruqturush

f.u. Yorma, yorgun düşürme.

zox

a. bk. zoq.

zoxmen

a.f. bk. zoqmen.

Zuhal–zuwan

[ Previous ] [ Next ]

Zuhal

a. Zuhal, Satürn.

Zuhre

a. Zühre, Çulpan.

Zulqerneyn

a. İskender Zülkarneyn; Çifte boynuzlu.

zugal

a. ağ. bk. zawal.

zughuy

Kinli, kastlı, garazkar. Zughuy düshmen – Kinli düşman.

zughuyluq

Kinlilik, kıskançlık.

zuhur

a. Zuhur, ortaya çıkma. Zuhur bolmaq – Zuhur olmak.

zujang

ç. ağ. Grup başkanı.

zukam

f. t. Grip. Zukam bolmaq – Grip olmak.

zukamdimaq

f.u. Grip olmak.

zulmet

a. Karanlık. Zulmet qarangghuluqi – Cehalet karanlığı. Zulmet zenjili – Cehalet zenciri.

zulmetlik

a.u. Karanlık, cehalet. Zulmetlik tün – Cehalet gecesi.

zulum

a. Zulüm. Zulum tartmaq – Zulüm görmek. Milli zulum – Millî zulüm.

zumiger

a.f. bk. zomiger.

zungli

ç. Başbakan.

zungsiling

ç. Başkomutan.

zungsilingliq

ç.u. Başkomutanlık.

zungtung

ç. Reis, cumhurbaşkanı, devlet başkanı.

zungtungluq

ç.u. Reislik, cumhurbaşkanlık. Zungtungluqqa saylanmaq – Cumhurbaşkanlığına seçilmek.

zuqqa

a. Akıllı, zeyrek, zihni çevik.

zuqqiliq

a.u. Akıllılık, zihni çeviklik.

zurapa

Hükmü geçen. Zurapa ayal – Hükmü geçen kadın.

zurapaliq

Zorbalık, amirane oluş.

zuwan

f. Dil, söz, konuşma. Zuwan atmaq – Söylemek. Zuwanim tutuldi – Dilim tutuldu.

zébun–zériktürüsh

[ Previous ] [ Next ]

zébun

f. Zebun, darmadağın olma. Zébun qilmaq – Darmadağın etmek.

zéhin

a. Zihin. Zéhin yürgüzmek – Akıl kullanmak.

zéhinlik

a.u. Zihinli, akıllı.

zéhinliklik

a.u. Zihiülilik, akıllılık.

zéhinsiz

a.u. Zihinsiz, akılsız.

zéhinsizlenmek

Aklını kaybetmek.

zéhinsizlik

Akılsızlık.

zéhniy

a. Zihnî.

zémin

f. Yer, toprak, kara. Memliket zémini – Ülke toprağı.

zémindar

f. Toprak sahibi, toprak ağası.

zémindarliq

f.u. Toprak sahipliği, toprak ağalığı.

zéminsiz

f.u. Topraksız.

zérek

f. Zirek, uyanık.

zéreklik

f.u. Zireklik, uyanıklık.

zérikish

Usanma, bıkma, sıkılma.

zérikmek

Usanmak, bıkmak, sıkılmak. Zérikip olturuptimen – Sıkılıp oturuyorum. Zérikip ketmek – Usanmak.

zériktürgüch

Sıkıntılı, ıstıraplı, usandıncı.

zériktürmek

(zérikmek'ten) Usandırmak, bıktırmak, bezdirmek. Zériktüridighan ish – Usandıran iş; sıkıcı iş.

zériktürüsh

Usandırma, bıktırma, bezdirme.

zörür–zörürlük

[ Previous ] [ Next ]

zörür

a. Lüzumlu, gerekli. Zörür bolmaq – Lazım olmak, gerekmek.

zörüret

a. Zaruret.

zörüriy

a. Zaruri.

zörüriyet

a. Zaruret.

zörürlük

a.u. Lüzumlu olma hali.

züberjet–zümret

[ Previous ] [ Next ]

züberjet

f. Zebercet.

zülük

f. t. Sülük.

zümret

a. Zümrüt.

ébaytin–ébaytin

[ Previous ] [ Next ]

ébaytin

baytin beri – Deminden beri.

échilish–échitqu

[ Previous ] [ Next ]

échilish

Açılış, açılmak. Güllerning échilish waxti yetti – Çiçeklerin açılma zamanı geldi.

échilmaq

Açılmak. Güller échildi – Çiçekler açıldı. Paxta échildi – Pamuk açıldı. Hawa échildi – Hava açıldı. Uning siri échilip qaldi – Onun sırrı açılıverdi. Yüzi échilip ketti – Yüzü güldü. Uni körüp échilip qaldim – Onu görüp ferahladım. Könglüm échildi – Gönlüm ferahladı. Échilip sözlimek – Serbest konuşmak. Nurghun boz yer échildi – Çok bozkırlar tarla haline getirildi. Kir yaxshi échiliptu – Çamaşır temiz yıkanmış.

échimaq

Ekşimek, mayalanmak. Échip ketmek – Ekşimek. Échip qalmaq – Ekşimek. Bazarda qoghun échip yétiptu – Pazarda kavun ekşiyor (Pazarda kavun çokluğundan dolayı ekşiyor, alıcı yok).

échinarliq

Acıklı. Échinarliq halde – Acıklı halde. Échinarliq bolup ketmek – Acıklı bir hale düşüvermek.

échindurmaq

(échinmaq'tan) Acındırmak.

échinmaq

Acınmak.

échiq

Arık ağızı; su yolu.

échiqash

bk. échiqmaq.

échiqmaq

Acıkmak.

échish

I (achmaq'tan) 1. Açış, açma 2. Gösterme, meydana çıkarma. Pal échish – Fal açma. II (échimaq'tan) Acımak, ekşimek. Dora yaramni échishturuwatidu – İlaç yaramı acıtıyor.

échitish

bk. échitmaq.

échitiwetmek

Mayalandınvermek, ekşitivermek. Tamaq meydemni échitiwetti – Yemek midemi acıtıverdi.

échitmaq

(échimaq'tan) 1. Mayalamak, ekşitmek 2. Acıtmak. Dost échitip éytur, düshmen küldürüp – Dost acıtarak söyler, düşman güldürüp. Jénimni échitma – Canımı yakma.

échitqu

Maya.

édi–éduq

[ Previous ] [ Next ]

édi

İdi y.f.

édir

Tepe ve kır.

édirliq

Engebeli kır.

éduq

İdik (çokluk üçüncü şahıs eki; bu ek daima kalın ve yuvarlaktır).

ége–égri

[ Previous ] [ Next ]

ége

İye, sahip. Ége bolmaq – Sahip olmak. Aghzinggha ége bol – Ağzına hakim ol. 2. Allah. Égem bilidu – Allah bilir.

éger

Eyer. Égerning qéshi – Eyerin kaşı.

éger-jabduq

Eyer ve takımları.

éger-toqum

bk. éger-jabduq.

éger-toqumluq

Eyerli.

égerchi

Eyerci, eyer yapan usta.

égerchilik

Eyercilik.

égerletmek

(égerlimek'ten) Eyerletmek.

égerlimek

Eyerlemek.

égermek

Eğirmek.

éghanglash

Sallanma, ırgalanma.

éghanglimaq

Sallanmak, ırgalanmak. Shamal chiqmisa derexning béshi iganglimaydu – Rüzgar olmazsa ağaç başı sallanmaz.

éghatmaq

(éghitmaq'tan) Sallamak, çalkalamak, ırgalamak.

éghil

Ahır. Muzay éghili – Buzağı ahırı. Kala éghili – İnek ahırı.

éghimaq

Sallanmak, çalkalanmak, ırgalanmak.

éghinimaq

Ağnamak.

éghir

Ağır, çetin, güç, zahmet. Éghir sanaet – Ağır endüstri. Éghir tartmaq – Ağır tartmak. Éghir ehwal – Ağır durum. Éghir künler – Ağır günler. Éghir kayghu – Ağır kaygı. Manga éghir keldi – Bana ağır geldi. Éghir yara – Ağır yara. Éghir ayaq – Gebe, hamile. Éghir ayaq bolmaq – Hamile olmak. Boyi éghir – Gebe. Uning qulighi éghir – Onun kulağı ağır. Könglüngge égir alma – Gönlün kırılmasın; Kalbin kırılmasın. Éghir tebietlik adem – Ağır tabiatlı adam; sakin karakterli adam. Éghir bolung – Ağır olun. Ayighini éghir bésip – Ayağını ağır ağır basıp.

éghir-bésiq

Ağır, temkinli.

éghir-bésiqliq

Temkinlilik, ağırbaşlılık.

éghirayaq

Gebe, hamile. Éghir ayaq bolup qalmaq – Gebe olmak.

éghirchiliq

Zorluk, güç, zor. Éghirchiliq yilliri – Zor yıllar.

éghirlashmaq

Ağırlaşmak.

éghirliq

Ağırlık, güçlük, zorluk, sıkıntı.

éghish

(aghmaq'tan) Meyil, iniş, sapma, eğilim, sağcılık, solculuk. Onggha éghish – Sağ eğilim.

éghitish

I (éghitmaq'tan) 1. Çözme, açma 2. Salıverme. II (éghatmaq'tan) Sallama, ırgalama, çalkalama.

éghitmaq

Çözmek, açmak, salıvermek. Atni éghitiwettim – Atı salıverdim.

éghiz

Ağız. Éghizdin éghizgha – Ağızdan ağıza. Néme aghzingni échip qalding? – Neden böyle şaşırdın? Aghzingni mehkem tut – Ağzına hakim ol. Aghzimgha kelginini éyttim – Ağzıma ne gelirse söyledim. Éghiz tegmek – Tadına bakmak. Éghiz achmaq – Söylemek, başlangıç. Kochining aghzi – Sokak ağzı; sokağın başlangıcı. Besh éghiz öy – Beş odalı ev. Zembirekning aghzi – Topun ağzı. Qosh éghiz miltiq – Çifte namlulu tüfek; av tüfeği. Xetning aghzi échilip qalghan – Zarfın ağzı açılmış. Sanduqning aghzini ach – Sandığın kapağını aç. Yanar taghning aghzi – Yanardağın deliği. Aghzi tinmas – Çenesi düşük. Aghzi yaman – Ağzı bozuk. Aghzi chong – Ağızla kuş tutan. Aghzi buzuq – Ağzı bozuk. Éghiz buzmaq – Ağız bozmak. Aghzingni yighip al – Ağzına hakim ol. Aghzingga qarap sözle – Dikkatli konuş. Xéjil bolmay, qaysi aghzing bilen étiwatisen? – Otanmadan neler söylüyorsun? Aghzing gepke tegse – Söylemeye başladın mı. Uning aghzi échilipla ketse – O söylemeye başladı mı. Bu sözni aghzinggha alma – Bu sözü ağzına alma. U aghzida uning könglini kötergen boludu – O sözde onu avutmuş gibi oluyor. Aghzimdin chiqip ketti – Ağzımdan kaçırdım. Étishqa éghiz barmaydu – Söylemek zor. Aghzi baghlandi – Ağzı kapandı. Ikki éghiz gep – Biraz söz. Aghzidin söz emes bal tamidu – Ağzından söz yerine bal damlıyor; tatlı dilli. Égizgha almaq – Ağıza almak, bahsetmek, anmak, söz açmak. Aghzidiki gépini tartiwélip – Konuşmasına fırsat vermeden. Hemmining aghzigha chüshmek – Herkes için söylenti olmak. Aghzimiz aqirip qaldi – İneğimiz buzağıladı. Aghzim qulughimgha yetti – Ağzım kulağıma yetti; çok memnun oldum. Bir éghizdin – Oybirliğiyle; hep beraber. Éghizda – Sözde. Hemme uning aghzigha qaraydu – Herkes onun sözünü dinler. Bir nechche éghiz söz – Biraz konuşma. Ikki éghiz xet – Kısacık bir mektup. Éghiz edibiyati – Folklor.

éghizche

Sözlü. Éghizche jawap – Sözlü cewap. Éghizche uxturmaq – Sözlü duyurmak.

éghizduruq

Gem. Éghizduruq salmaq – Gem vurmak; ağıza gem vurmak.

éghizlandurmaq

(éghizlanmaq'tan) Yeni doğmuş çocuğun veya buzağın ilk defa emdirilmesi.

éghizlanmaq

Yeni doğmuş çocuğun veya buzağın ilk defa emmesi.

éghizliq

Gem 2. Namlulu, odalı. Bir éghizliq miltiq – Bir namlulu tüfek. Besh éghiz öy – Beş odalı ev.

éghwa

a. bk. ighwa.

égiche

Abla.

égiche-singil

Abla ve küçük kız kardeş; kız kardeşler.

égidar

u.f. Sahip.

égidarchiliq

u.f.u. Sahip olma hali. Égidarchiliq qilmaq – Sahip çıkmak.

égidarliq

u.f.u. Sahiplik.

égilgek

Eğilmeye meyilli, esnek.

égilgenlik

Eğilmeye meyillilik, esneklik.

égilgüch

bk. égilgek.

égilik

Ekonomi. Yéza égiligi – Köy ekonomisi. Égilik almash – gr. iyelik eki. Égilik qoshumchisi – İyelik eki.

égilimek

Ele geçirmek, zaptetmek, hakim olmak.

égilmek

Eğilmek.

égilmes

Eğilmez, sert, sabit.

égirmek

Eğirmek.

égirsinmaq

Ağır almak, ağır görmek, rahatsız olmak, sıkıntı duymak.

égish

(egmek'ten). Bash égish – Baş eğmek.

égisiz

Sahipsiz. Égisiz mal – Sahipsiz mal. Égisiz qaldurmaq – Sahipsiz bırakmak. Égisiz jümle – Öznesiz cümle.

égisizlik

Sahipsizlik.

égiwetmek

Eğmek, eğriltmek.

égiz

Yüksek. Égiz boyluq – Yüksek boylu. Égiz yer – Yüksek yer. Attin égiz, ittin pest – Attan yüksek, köpekten alçak (bilmece, eyer). Égiz – İkiz.

égiz-pest

Düz olmayan; tepe ve dere; kabarık ve çukur.

égiz-pestlik

Kabarık ve çukurluk; düzgün olmama hali. Égiz-pestligi köp – Kabarık ve çukurluğu yok.

égizlik

Yükseklik.

égizsiz

Ağızsız, konuşmaz, sessiz.

égri

Eğri, çarpık.

éhtimal–éhtiyatsiz

[ Previous ] [ Next ]

éhtimal

a. İhtimal. Éhtimali yoq – İhtimali yok.

éhtiram

a. İhtiram.

éhtiyaj

a. İhtiyaç.

éhtiyajliq

a.u. İhtiyaçlı, lüzumlu. Turmushta éhtiyajliq nersiler – Geçim için lüzumlu nesneler.

éhtiyat

a. İhtiyat. Éhtiyat qilmaq – İhtiyat etmek. Éhtiyat küchler – Rezerv (yedek) güçler.

éhtiyatchan

a.u. İhtiyatlı, dikkatli.

éhtiyatsiz

a.u. İhtiyatsız, dikkatsiz.

ékek–éksport

[ Previous ] [ Next ]

ékek

Türpü.

ékeklimek

Türpülemek.

éken

Birleşik çekimlerin rivayet şeklini hasıl eden yardımcı fiil. Kiler ékensen – Geliyormuşsun. Bar éken, yoq eken – Bir varmış bir yokmuş. U kelgen éken – O gelmişmiş. Yadimdin chiqqan éken – Aklımdan çıkmışmış. U yoq éken – O yokmuşmuş.

ékin

Ekin. Ékin meydani – Ekin alanı, tarla.

ékin-tékin

Ekin işleri. Ékin-tékin waxti yétip qaldi – Ekin işlerinin zamanı geldi.

ékinlik

Ekinlik.

ékinzar

u.f. Ekinlik, ekin alanı. Ékinzar yerler – Ekinlik yerler.

ékinzarliq

u.f.u. Ekinlik.

ékmek

Ekmek, tohum serpmek.

ékonomist

r. İktisatçı.

ékonomizm

r. İktisat işleri.

ékran

r. Ekran.

ékskursiye

r. Gezi, ziyaret.

ékspluatatsiye

r. Sömürge ülkelerde, sömürgeci ülkeler tarafından gerçekleştirilen eylem; istismar.

ékspluatatsiyechi

r.u. Sömürgeci; istismar eden.

éksport

r. İhraç.

élan–élémént

[ Previous ] [ Next ]

élan

a. İlan, duyuru. Élan qilmaq – İlan etmek; duyurmak. Urush élan kilindi – Savaş ilan edildi.

élik

Ikki élik xet – Pusula.

élim

Alım.

élim-sétim

Alım satım.

éling

(almaq'tan) Alın. Élingla! – Alınız!

élinghuchi

mat. Çıkan.

élip

a. Alfabe sırasındaki ilk harf.

élipbe

a. Alfabe. Erep élipbesi – Arap alfabesi. Qédimki Uyghur élipbesi – Eski Uygur alfabesi. Élipbe kitabi – Alfabe kitabı.

élipsatar

Tüccar, ticaretçi. Ushshaq élipsatarlar – Küçük tüccarlar.

élipsatarliq

Tüccarlik. Élipsatarliq qilmaq – Tüccarlık yapmak.

éliq-séliq

Vergi.

éliq-sétiq

Alış veriş.

élish

(almaq'tan) Alış, alma. Élishning bermigi bar – Almanın vermesi var. Ala qarghida élishing bolsun – d. Alaca kargada alacak şeyin olsun; Kimde olursa olsun ki, alacak şeyin olsun, bir gün alırsın. Oqushqa élish – Okula öğrenci alma. Ishtin élish – İşten alma. Xotun élish – Kadın alma; evlenme.

élish-bérish

Alış veriş. Bizning öz-ara élish-bérishimiz bar – Bizim kendi aramızda karşılıklı alış verişimiz var.

élishmaq

(almaq'tan) Karşılıklı almak. Xet élishmaq – Karşılıklı mektup almak. Qol élishmaq – El sıkışmak. Qol éliship körüshtuq – El sıkışarak görüştük. Aghriq bilen élishmaq – Hastalık ile mücadele etmek. Uning bilen éliship qaldim – Onunla çatışmaya girdim.

élishqanliq

Kaldırma, toplama.

élishturmaq

(élishmaq'tan) Değiştirmek. Élishturup almaq – Değiştirivermek.

éliwalmaq

Almak. Hakimiyetni qolgha éliwalmaq – Hakimiyeti ele geçirmek.

éliwe-éliwe

liwe-éliwe éytip bérimen – Teferruatıyla söyleyeceğim.

éliwetmek

Kaldırmak.

éléktr

r. Elektrik, cereyan. Éléktr lampisi – Elektrik lambası. Éléktr yorughi – Elektrik ışığı. Éléktr quwiti – Elektrik kuvveti. Éléktr eswabi – Elektrik aleti. Éléktr istansisi – Elektrik istasyonu (elektrik üretilen alan). Müsbet éléktr – Müspet elektrik.

éléktrlesh

Elektrikleş.

éléktrleshtürmek

r.u. Elektrikleştirmek.

éléktron

r. Elektron.

élémént

r. Unsur, eleman, parça, öğe, herif.

émchek–émtihan

[ Previous ] [ Next ]

émchek

bk. emchek.

émen

Meşe (ağacı).

émenlik

Meşe ormanı.

émgek

Emek. Emgek nemünichisi – Emek nümunecisi; emek önderi. Ilmiy emgek – Bilimsel çalışma. Jismaniy emgek – Bedensel çalışma.

émish

Körgen émish – Görmüşmüş (birleşik çekimlerin rivayet şeklini hasıl eden yardımcı fiil).

émitküchi

Emzirdiren, süt nine, süt ana.

émitmek

Emzirmek, meme vermek.

émizge

Emzik.

émizlik

bk. émizge.

émtihan

İmtihan, sınav.

ének–éniqsizliq

[ Previous ] [ Next ]

ének

İnek.

éngek

Çene. Éngiging ajrighur – küf. Çenen kopsun.

éngi

bk. ang I.

éngil

Üniforma, ilbas etmek.

éngishmek

İğilmek, bükülmek.

éngishtürmek

(éngishmek'ten) Eğriltmek.

éngiz

Tarla, kır. Bughday éngizi – Buğday tarlası. 2. Mera, otlak, yayla.

éngizliq

Tarla yeri, ekin yeri.

énike

Enneciğim.

éning

Onun; bk. uning. Éning üchün – Onun için.

éniq

Açık, açık seçik, net. Énighraq yaz – Biraz açık yaz. Éniq xewerlerge qarighanda – Net haberlere göre. Énighigha yetmek – Açığa kavuşturmak.

éniqlanghuchi

gr. Belirtilen (açıklanması gereken unsur).

éniqlanmaq

Açıklanmak.

éniqlash

bk. éniqlimaq.

éniqlighuchi

gr. Tanımlayan, belirten, açıklayan.

éniqlima

Tanımlama, belirleme.

éniqlimaq

Açıklamak.

éniqliq

Netlik, açılık.

éniqsiz

Net değil, açık olmayan, belirsiz.

éniqsizliq

Belirsizlik, açık olmama hali.

ép–épqalmaq

[ Previous ] [ Next ]

ép

(élip) Alıp. Épqachmaq (élip qachmaq) – alıp kaçmak. Épqachti parang – Dedikodu, boş söz. Épqachti paranglargha qarighanda – Dedikodulara göre.

épil-tépil

Aceleyle, çarçabuk. Épil-tépil chiqip kettuq – Acele çıkıverdik.

épkelmek

Getirmek. Munu soghilarni épkelduq – İşte bu hediyeleri getirdik.

épqalmaq

Alıkoymak.

éqbal–éqrar

[ Previous ] [ Next ]

éqbal

a. y.d. İkbal, talih.

éqbalsiz

a.u. İkbalsiz, talihsiz.

éqi

bk. aq I.

éqide

a. Akide, itikat, iman.

éqidichi

a.u. İnatçı, dogmatik.

éqidichilik

a.u. İnatçılık, dogmatizm.

éqil

a. Akıl. Eqli kem adem – Aklı az adam. Eqli qisqa adem – Aklı kısa adam. Éqil körsetmek – Akıl göstermek. Eqling jayidimu? – Aklın yerinde mi? Eqlim qachti – Aklım kaçtı. Éqilgha sighmaydighan ish boldi – Akıl almaz iş oldu. Muninggha zadila eqlim yetmeydu – Buna hiç de aklım ermiyor. Éqil yetmeydu – Akıl ermiyor. Éqil ügetme – Akıl öğretme. Eqildin adashqan – Aklını kaybetmiş. Eqildin adishish – Aklını kaybetme. Eqildin ézish – Aklını kaybetme. U qizning xüsni eqlimni aldi – O kızın güzelliğinden aklım başımdan gitti. Éqil ögetmek – Akıl öğretmek. Éqilgha kirgüzmek – Akıl öğretip makula getirmek. Eqlinggha kel – Aklını başına topla. U emdi éqilgha keldi – O şimdi aklını başına topladı. Éqilgha yetmek – Aklını başına almak.

éqil-hush

a.u. Akıl ve şuur. Eqli-hushingni yighip al – Akıl ve şuurunu topla. Batilar eqli-hushigha yetip qaldi – Çocuklar olgunlaştılar.

éqilliq

a.u. Akıllı.

éqilsiz

a.u. Akılsız.

éqilsizlanmaq

Aklisızlanmak.

éqilsizliq

a.u. Akılsızlık. Éqilsizliq qilmaq – Akılsızlık etmek.

éqim

Akma, geçme, gidiş, akın, cereyan. Su éqimi – Su akımı. Éqimgha qarshi – Akıma karşı, gidaşata karşı. Éqimdiki mesililer – Güncel olaylar; yürürlükteki meseleler. Siyasi éqim – Siyasî gidişat. Éléktr éqimi – Elektrik, cereyan.

éqin

Akın, cereyan. Éqini yaman su – Hızlı akan nehir.

éqish

I Akımsı, biraz ak. II Akış, akmak. Qan éqishi – Kan akması; kan dolanımı. Yiring éqishi – İrin akması. III Dönüş, dolanım, devrî. Pullarning éqishi – Para dolanımı.

éqitish

(éqitmaq'tan) Akıtma, suya verme.

éqitmaq

(aqmaq'tan) Akıtmak. Éqitip eketmek – Su götürmek; suya gitmek. Sal éqitmaq – Sal akıtmak. Yéshingni éqitma – Yaşını akıtma, ağlama.

éqrar

a. İkrar. Éqrar qilmaq – İkrar etmek. Éqrar bolmaq – İkrar olmak.

érdi–érmen

[ Previous ] [ Next ]

érdi

y.f. At bolsa körer erdim, bérip kara qéshimni – Atım olursa kara kaşımı (sevgilimi) gidip görürdüm.

éren

I Dişbudak ağacı, akçaağacı. II Dikkat. U éren qilmaydu – O dikkat etmiyor.

éreng

Mahcubiyet.

érensiz

Dikkatsiz.

érensizlik

Dikkatsizlik. Érensizlik qilmaq – Dikkatsizlik etmek.

érigeshmek

Münakaşa etmek, tartışmak, çekişmek.

érighuch

Erir, eriyen, eriyebilir.

érik-östeng

Arık-kenal.

érimek

Erimek.

érimes

Erimez.

érimeslik

Erimezlik.

érin

ağ. Dudak.

érinchek

Erincek, üşenen, tembel, utangaç, mahcup. Érinchekning etisi tola – Tembelin yarını çok.

érincheklik

Tembellik. Érincheklik qilmaq – Tembellik etmek.

érinmek

Üşenmek.

ériq

I Arık, kenal. II 1. Temiz, pak. 2. Masum, suçsuz, günahsız.

ériq-oyman

Engebeli; düzgün olmayan yer.

ériqla

Ancak, olsa olsa, en çok, yalnız, tek.

ériqlatmaq

(ériqlimaq'tan) Temizletmek.

ériqlimaq

Temizlemek.

érishish

Erişiş, erişme.

érishkenlik

Erişme hali. Ular parlaq muweppeqiyetlerge érishkenligi üchün tartuqlandi – Onlar parlak muvaffakiyetlere erişdiği için mükafatlandı.

érishmek

Erişmek. Ghelibige érishmek – Galibiyete erişmek.

érishtürmek

(érishmek'ten) Eriştirmek.

érishtürüsh

bk. érishtürmek.

éritish

Eritiş, eritme. Polat éritish zawodi – Çelik eritme fabrikası.

éritküch

Eritme aleti.

éritküchi

Eriten. Polat éritküchi – Çelik eriten.

éritme

Eritme.

éritmek

Eritmek. Yagh éritmek – Yağ eritmek. Sözing bilen méni éritiwetting – Sözün ile beni meylettin.

érmek

Eğlence, oyuncak. Érmek qilmaq – Eğlence etmek; eğlenmek.

érmen

bk. emen.

Éston–ésitkine

[ Previous ] [ Next ]

Éston

Eston. Éston ayili – Eston kadını. Éston xelqi – Eston halkı. Éston tili – Eston dili.

ésedimek

Hıçkırmak, hıçkırık, ıklamak.

ésen

Esen, selamet.

ésen-aman

Sağ-selim.

ésen-amanliq

Sağ-selimlik. Ésen-amanliq surashmaq – Karşılıklı hal-hatır sormak.

ésenggiretmek

(ésenggirimek'ten) Döndürmek, başım döndürmek, batumak.

ésenggirimek

Baş dönmesi, kendini kaybetmek, batmak.

ésenleshmek

Hal-hatır sormak.

ésh

Eş 2. Çift.

éshan

f. 1. Din adamlarının başkanı; hocalar 2. Çileri, dünya zevklerinden çekilmiş kimse.

éshanliq

f.u. 1. Din işlerinin başkanlığına ait durum 2. Çilecilik.

éshek

Eşek. Éshekning özi haram, küchi halal – Eşeğin kendisi haram gücü helal. Éshek qurti – Tespih böceği. Sériq éshek – Akrep. Éshek yémi – Ürtiker, ısırgan, ısırgangiller.

ésheklik

Duygusuzluk, akılca zayıflık, dar kafalılık, hamakatlik.

éshinmaq

Aşınmak. Éshinghan ashliqni hökümetke sétip bérish – Aşınmış (fazla) hububatı hükümete satmak.

éshish

(ashmaq'tan) Aşma, geçme. Dawan éshish – Dağı aşma (geçme).

éshkek

Kayık küreği.

ésighliq

Asılı. Ésighliq turmaq – Asılı durmak.

ésil

a. bk. esil.

ésilmaq

Asılmak. Ésilip turmaq – Asılı durmak. Ésilip qalmaq – Asılı kalmak. Ésilip ölmek – Asılarak ölmek.

ésiq

Asılı.

ésish

I Esme, esmek, esinti. II (asmaq'tan) Asmak. Ésishqa höküm etildi – Asmaya hüküm edildi.

ésit

Yazık.

ésitkine

bk. ésit.

ét–étnograf

[ Previous ] [ Next ]

ét

ağ. bk. et.

étek

Etek. Kün nurini étek bilen yépip bolmaydu – Güneş şığı etekle örtülemez. Yéza étigi – Köy kıyısı. Bir étek kök téridim – Bir etek yeşil (sebze yerine kullanılan yonca yaprağı) topladım. Tagh étigi – Dağ eteği. Étek astidin – Etek altından. Étek yaymaq – Etek yaymak. Étek kiri – âdet, aybaşı görmek, kirlenmek.

éteklik

Eteklik. Éteklik kiyim – Eteklik giyim.

étibar

a. bk. étiwar.

étibaren

a. bk. étiwaren.

étik

Kapalı, kilidi.

étiklik

Kapalı, kilitli. Penjiriliri étiklik édi – Pencereleri kapalı idi.

étilmaq

(atmaq'tan) Atılmak, vurulmak. Étilip ölmek – Vurularak ölmek. Étilghan oq yénip kelmes – Atılmış ok geri dönmez. Eskerlirimiz düshmen'ge qarshi étildi – Askerlerimiz düşmana karşı atıldı. Étilip turmaq – Sıçrayıp kalkmak. U ornidin étilip turdi – O yerinden sıçrayıp kalktı. Étilip chiqmaq – Sıçrayıp çıkmak; hızla çıkmak. Étilip kirmek – Sıçrayıp girmek, hızla girmek.

étilmek

Edilmek. Ölüm jazasigha höküm étilmek – Ölüm cezası hükmü gidililmek.

étim

Doz, belli miktar. Bir etim dora – Bir el ateşleyebilecek miktarda barut.

étiq

bk. étik.

étiqat

İtikat, inanış. Étiqat qilmaq – İtikat etmek. Uning sözini barliq étiqatim bilen tingshidim – Onun sözünü can ve gönülden dinledim.

étiqliq

bk. étiklik.

étirap

a. İtiraf. Étirap qilmaq – İtiraf etmek. Gunayini étirap qildi – Suçunu itiraf etti.

étiraz

a. İtiraz. Qet'iy étiraz – Katî itiraz; kesin itiraz. Étiraz qilmaq – İtiraz etmek.

étirazsiz

a.u. İtirazsız.

étirazsizliq

a.u. Birazsızlık.

étish

I (étmaq'tan) Silme. II (atmaq'tan) Atma, vurma, korşun sıkma. Étish meydani – Savaş alanı; atış sahası. Top étish – Top atış. Tang étishi bilen – Tan ağarmasıyla; şafak sökmesiyle; tan atmasıyla. Ghulach étish – Kulaç atış (atmak) III (etmek'ten I) Etme, yapma, işleme. IV (etmek'ten II) Kapatma, kilitleme.

étishmaq

I (étmaq'tan) Beraber silmek, silişmek. II (atmaq'tan) Karşılıklı atmak; atışmak. Top étiship oynimaq – Top atarak oynamak.

étishturmaq

(étishmaq'tan I) Atıştırmak.

étiwar

a. bk. etiwar.

étiwaren

a. bk. etiwaren.

étiwetmek

I Vurmak, atmak. II Silmek.

étiwétish

bk. étiwetmek.

étiyoq

Atsız parmak.

étiz

Tarla, kır, ekin alanı. Étiz-ériq ishliri – Tarla işleri.

étizliq

Ekinlik.

étmaq

Silmek. Étip tazilimaq – Silerek temizlemek.

étmek

İliştirmek, düğmelemek.

étnograf

r. Etnograf.

éwetish–éwitmek

[ Previous ] [ Next ]

éwetish

bk. éwetmek.

éwetmek

Göndermek.

éwitmek

Yumuşatmak, nemlendirmek.

éxtiqat–éxtiqat

[ Previous ] [ Next ]

éxtiqat

a. ağ. bk. étiqat.

éyi–éytturmaq

[ Previous ] [ Next ]

éyi

bk. ay. Taziliq herikiti éyi – Temizlik yapma ayı.

éyil

Kolan. Atning éyilini tart – Atın kolanını çek.

éyip

a. Ayıp, kusur, suç. Muning néme éywi bar? – Bunun ne ayıbı var? Méning néme éywim bar? – Benim ne gibi suçum var? Eyip mende – Suç bende. Eyipke buyurmang – Kusura bakmayın.

éyipkar

a.f. Suçlu, sanık.

éyipkarliq

a.f.u. Suçluluk.

éyiplanmaq

Suçlanmak.

éyiplash

bk. éyiplimaq.

éyiplen'güchi

a.u. Sanık.

éyiplighuchi

a.u. mahk. Davacı, itham eden.

éyiplik

a.u. Suçlu, kusurlu, davalı.

éyiplimaq

a.u. Suçlamak.

éyipname

a.f. Mahkumiyet kararı, iddianame.

éyipsiz

a.u. Suçsuz, kusursuz.

éyipsizlik

a.u. Suçsuzluk, kusursuzluk.

éyiq

Ayı. Aq éyiq – Ak ayı. Küreng éyiq – Gri ayı. Chishi éyiq – Dişi ayı. Éyiq uwisi – Ayı yuvası.

éyne

bk. ene.

éypdar

a.f. Suçlu, sanık.

éytarliq

Söylemeye değer. Éytarliq héchnéme bolmidi – Söylemeye değer hiçbir şey olmadı.

éytilmaq

(éytmaq'tan) Söylenmek. Yuqurida éytilip ötken – Yukarıda söylenmiş (anılmış).

éytish

I (éytmaq'tan I) Söyleme, deme. Éytishlirigha qarighanda – Söylediklerine göre. Unimu éytish kérek – Onu da söylemek gerekir. II (éytmaq'tan II) Silme.

éytishmaq

(éytmaq'tan I) 1. Küfür, ağız kavgası 2. Toplu şarkı söylemek.

éytmaq

I Söylemek, demek. U rastini éytidu – O gerçeği söyler. Bashqiche éytqanda – Başka bir deyişle. Éytip bermek – Söyleyivermek. Umumen éytqanda – Genellemek gerekiyorsa. Éytip qoymaq – Söylemek. Éytiwéring – Söyleyin. Éytmaslighi mümkin – Söylemeyebilir. Éytmay yürmek – Söylememek. Éytip ötmek – Anmak, ima etmek, bahsetmek, söz açmak, zikretmek, ağıza almak. Méning paydamgha bir söz éytip qoyung – Benim lehime bir söz söyleyin. U éytqan yéridin manga pulni chiqirip berdi – O söylediği yerinden bana parayı çıkarıp verdi. Éytip tügetküsiz – Pek çok, tükenmez. Éytip anglatqusiz – Anlatmak güç. Éytqining kelsun – Söylediğin olsun; Dediğin olsun. Éytayluq – Deyelim, söyleyelim. Éytmisa – Söylemezse. Mamutni tamaqqa éytip kel – Git Mahmut'u yemeye davetet. Yaman éytmay yaxshi yoq – Olabilecek kötülükleri söylemekte yarar var. II Silmek, temizlemek, yağlamak.

éytmaqchi

Söyleyim de, aklıma geldi, evet, bir de. Éytmaqchi tünügünki kitapni ber – Bir de dünkü kitabı ver.

éytqandek

Söylediği gibi.

éytqusiz

Akıl almaz, akla hayale gelmez. Éytqusiz köp – Tasavvur edilemeyecek kadar çok. Éytqusiz éghirliq – Akıl almaz derecede güç.

éytquzmaq

(éytmaq'tan I) Söyletmek, davet ettirmek; bk. éytturmaq. U xelqni toygha éytquzdi – O halkı düğüne davet ettirdi.

éytturmaq

(éytmaq'tan I); bk. éytquzmaq.

ézik–ézlenggü

[ Previous ] [ Next ]

ézik

Ezik, buruşuk, kırışık.

ézilenggülük

Gevşeklik. Ézilenggülük qilmaq – Gevşeklik etmek.

ézilgüchi

Ezilen. Ézilgüchi xelqler – Ezilen halklar.

ézilmek

Ezilmek.

éziq

Köpek dişi, fil dişi, azı dişi.

éziqliq

Dişli.

ézish

I (ezmek'ten) Eziş, ezme. II (azmaq'tan) Azma, sapma.

ézitmaq

Azdırmak, saptırmak, yoldan çıkarmak.

ézitqu

Baştan çıkaran, iblis, şeytan, cin.

ézitquluq

Baştan çıkarma hali. Ézitquluq qilmaq – Azdırmak; yoldan çıkarmak, kışkırtmak, saptırmak.

éziz

a. Aziz.

ézizlash

a.u. bk. ézizlimaq.

ézizlimaq

Hürmet etmek, saygı göstermek, yüceltmek.

ézlen'gu

bk. ézlenggü.

ézlenggü

Gevşek, cansız. Qandaq ézlenggü sen özen?! – Sen nasıl bir gevşek insansın?!

öch–öchüsh

[ Previous ] [ Next ]

öch

Öç. Öch almaq – Öç almak. Öchüm chiqti – Öcüm çıktı; Öcümü aldım. Öchi bar – Öcü var. Öch körmek – Nefret etmek; düşman olmak. U méni öch körüdu – O benden nefret ediyor. Öch bolup ketmek – Düşman kesilmek. U pulgha öch bolup chikti – O paraya düşkün oluverdi.

öchekep

İnat olsun diye. mek'.

öchekimek

Dannmak, düşmanlaşmak.

öchekishmek

bk. öchekimek.

öchektürmek

Kızdırmak, huylandırmak, rahatsız etmek.

öchey

ağ. bk. üchey.

öchke

I Keçi. Tagh öchkisi – Dağ keçisi. Öchke göshi – Keçi eti. II ağ. bk. uruqcha.

öchlük

Düşmanlık, kindarlık. Öchlük qilmaq – Düşmanlık hissi beslemek.

öchmek

I Sönmek. Sham öchüp qaldi – Mum söndü. Öngi öchken – Benzi uçmuş, solgun, sararmış. Uning awazi öchti – Onun sesi kesildi. Néme rengging öchüp ketti? – Neden sarardın? Öch! – Sus! Ölüp öchmek – Ölesiye ıstırap çekmek. II Silinmek.

öchmen

Oç alan, kinci, kindar.

öchmenlik

Oç guduculuk, kincilik, kindarlık.

öchret

r. Sıra, kuyruk. Öchrette turmaq – Sıraya geçmek.

öchük

Sönük, söndürülmüş. Chiraq öchük édi – Mum (lamba) sönük idi.

öchürgüzüsh

I Söndürtme. II Sildirme.

öchürmek

I (öchmek'ten I) Söndürmek. Yanghun öchürmek – Yangın söndürmek. II (öchmek'ten II) Silmek.

öchürtmek

I (öchürmek'ten I) Söndürtmek. II (öchürmek'ten II) Sildirmek.

öchürülmek

I Söndürülmek. II Sildirilmek.

öchürüsh

I Söndürme. II Silme.

öchürüwetmek

I Söndürüvermek. II Silivermek.

öchüsh

I Sönme, sönüş. II Silinme, siliniş.

ödek–ödek

[ Previous ] [ Next ]

ödek

Ördek. Erkek ödek – Erkek ördek. Yawayi ödek – Yabanî ördek. Ödek balisi – Ördek yavrusu. Ödek tuxumi – Ördek yumurtası.

öge–ögütüwalmaq

[ Previous ] [ Next ]

öge

Yuva 2. Grup.

ögenmigen

Alışmamış. Ögenmigen yer – Alışmamış yer.

ögetküchi

Öğreten, öğretmen.

ögetmek

Öğretmek 2. Alıştırmak.

ögey

Üvey.

ögeylik

Üveylik.

ögeysinmek

Üvey gibi görmek; yadırgamak.

ögze

Çatı.

ögün

Öbürgün.

ögünlük

Öbürgün. Ete-ögünlük – Yarın veya öbürgün.

ögünlükke

Öbürgünü. Ögünlükke kelimen – Öbürgünü geleceğim.

ögüt

Öğüt, nasihat.

ögüt-nesihet

u.a. Oğüt-nasihat.

ögütlemek

Öğütlemek.

ögütüwalmaq

Ehlileştirmek, alıştırmak, kendine bağlamak.

öjer–öjerlik

[ Previous ] [ Next ]

öjer

İnatçı, sebatkar.

öjerlenmek

İnat etmek.

öjerlik

İnatçılık. Öjerlik qilmaq – İnatçılık etmek.

Öktebir–öktemlik

[ Previous ] [ Next ]

Öktebir

r. Ekim. Öktebir Inqilabi – Ekim İhtilali.

ökche

Ökçe.

ökchilik

Ökçeli. Esiz ökjilik ötük – Yüksek ökçeli çizme.

öksümek

Hıçkırık; hıçkırarak ağlamak; hüngür hüngür ağlamak.

öksünmek

Kederlenmek, hüzünlü olmak. U bir öksünüp qoydi – O içini çekti.

öksüsh

bk. öksümek.

öktemlik

Çeviklik, girişkenlik.

ölchegüch–ölüshkün

[ Previous ] [ Next ]

ölchegüch

Ölçü aleti.

ölchem

Ölçüm. Chong ölchemde – Büyük ölçümde. Uzunluq ölchimi – Uzunluk ölçüsü. Éghirliq ölchimi – Ağırlık ölçüsü.

ölchemlik

Ölçülü.

ölchemsiz

Ölçüsüz.

ölchenmek

Ölçünmek.

ölchesh

Ölçme. Ölchesh eswapliri – Ölçme aletleri.

ölchimek

Ölçmek. Ölchep körmek – Ölçme ile denemek. Qaytidin ölchesh – Tekrar ölçme.

ölchügüch

bk. ölchegüch.

ölchütüsh

Ölçtürme.

ölemen

Leş.

öleng

I Şarkı, türkü. Öleng éytmaq – Şarkı söylemek. II Ot, bitki.

ölengchi

Şarkıcı, türkücü.

ölgiche

Ölene kadar. Ölgiche urmaq – Ölene kadar dövmek; çok dövmek. U ölgiche ishlidi – O çok çalıştı.

ölgidek

Öler gibi. Ölgidek charchidim – Öler gibi yoruldum.

ölgüdek

mec. Çok, pek, gayet. Ölgüdek mes – Ağır sarhoş.

ölgünche

Ölene kadar, ölercesine; daha çok; aşırı. U ölgünche ichti – O ölercesine içti; O çok içti.

ölgür

küf. Öl!

öliya

a. ağ. bk. ewliya.

ölke

Vatan, bölge, eyalet. Ölkimizde – Vatanımızda. Ölkini ögünüsh – Yurt bilgisiyle meşgul olma.

ölkilik

Eyalete ait. Ölkilik hökümet – Eyalet hükümeti.

ölkishunas

Yurt bilgisiyle meşgul olan adam.

ölkishunasliq

Yurtbilgisi.

ölmek

Ölmek. Boghulup ölmek – Boğularak ölmek. Ölüp pütmek – Ölüp bitmek. Öz ejili bilen ölüptu – Kendi eceli ile ölmüş. Yiqilip ölmek – Düşerek ölmek. Haram ölmek – Gebermek, mürdolmak. Ölüp öchmek – Çabalamak; ihtiras. Ölüp tirilmek – Ağır bir olayı atlatmak; tekrar hayata kavuşmak.

ölmes

Ölmez. Menggu ölmes – Ölümsüz. Ölmes eser – Ölümsüz eser.

ölmeslik

Ölmemek, ölümsüzlük.

ölmigür

Çok yaşa!

öltürgüchi

Öldürücü, öldüren.

öltürmek

(ölmek'ten) Öldürmek. Étip öltürmek – Vurarak öldürmek. Boghup öltürmek – Boğup öldürmek. Ésip öltürmek – Asarak öldürmek. Achtin öttürmek – Açtan öldürmek. U méni tirik öltürdi – O beni zor durumda bıraktı.

ölük

Ölü, ceset. Adem ölügi – Adam cesedi. Ishtning ölügi – Köpek ölüsü. Ölük yastughida – Ölü yastığında. Uning ölük tirigidin xewer yoq – Onun ölü veya diri olduğundan haber yok. Chala ölük – Yarı ölü. Ölük til – Ölmüş dil. Ölük mal – Taşınmaz mal. Ölükdek uxlimaq – Ölmüş gibi uyumak. Ölse ölügi artuq – Çok daha iyi.

ölükse

Leş 2. mec. Cüzi 3. mec. Kuvvetsiz, bitkin, cılız.

ölükxana

Cesedin konulduğu yer, morg.

ölüm

Ölüm. Ölüm aldida – Ölüm önünde. Ölüm jazasi – Ölüm cezası. Ölüm üstide – Ölüm üstünde; ölüm halinde. Ölüm telwisi – Can çekişme. Ölüm tegmigür! – Ölme! yaşa!

ölüm-yitim

Ölüm ve yitim.

ölümlük

Ölümlü. Bizning ölümlük düshminimiz – Bizim ezelî düşmanımız. Ölümlügümü hazirlap qoyghanmen – Kefınimi hazırlayıp koymuştum.

ölümtük

Leş.

ölüsh-tirilish

Ölme ve dirilme.

ölüshkün

Geçen gün; evvelsi gün.

öm–ömürwayet

[ Previous ] [ Next ]

öm

Hep beraber, birlikte, elbirliğiyle, ittifakla, iyi geçinen. Öm ishlimek – Elbirliğiyle çalışmak.

ömek

Ekip, grup. Teshwiqat ömigi – Propaganda ekibi.

ömeklik

İyi geçinmek, dost geçinmek, ittifaktık.

ömgüch

bk. ömüchük.

ömilimek

Emeklemek.

ömleshken

Toplu halde. Ömleshken emgek – Toplu halde yapılan emek. 2. Birlik olarak, ittifak halinde.

ömleshkenlik

İttifaklık; birlik olma hali.

ömleshmek

Birleşmek, ittifaklaşmak. Ömliship ishlimek – Birlikte (hep beraber) çalışmak.

ömleshtürmek

(ömleshmek'ten) Birleştirmek, toplamak; bir araya getirmek.

ömlük

Birlik, ittifaklık, topluluk.

ömse

Gözü yaşlı, ağlamsık ömse bala Çok ağlayan çocuk.

ömsilik

Ağlamsılık. Ömsilik qilmaq – Ağlamsıklık yapmak.

ömüchük

Örümcek. Ömüchük tori – Örümcek ağı. Zeherlik ömüchük – Zehirli örümcek; tarantul örümceği.

ömülimek

I Emeklemek. Ömülep mangmaq – Emeklemek. Ömülep chiqmaq – Emekleyerek çıkmak. Ömülep chüshmek – Emekleyerek inmek. Ömülep kirmek – Emekleyerek girmek. Ömülep kelmek – Emekleyerek gelmek. Ömülep yürgen qurt-qongghuzlar – Sürüngen haşeretler. II Toplanmak; grup haline gelmek. Chömülidek ömüleshken adem – Karınca gibi toplanmış adam.

ömür

a. Ömür. Ömür köchürmek – Ömür geçirmek; yaşamak. Ömrümde körgen emesmen – Ömrümde görmüş değilim. Qisqa ömür – Kısa ömür. Uzun ömür – Uzun ömür.

ömürbad

a.f. Ebediyen, ilelebet; ebediyen yaşamak.

ömürlük

a.u. Ebediyen; ömür boyu sürecek. Sanga ömürlük minnetdarmen – Sana ömür boyu minnettarım. Ömürlügüm – Ölünceye kadar olan dostum.

ömürlükke

a.u. Ebediyete.

ömürwayet

a. 1. Ömür boyu 2. Ebedi 3. Hiçbir zaman; esla. Seni ömürwayet unutmaymen – Seni ömür boyu unutmam.

önche–öngsül

[ Previous ] [ Next ]

önche

Deste, buğday destesi.

öng

Yüz, çehre, sima. Berxetning öngi – Kadifenin üst tarafı. Öngim öchti – Soldum, sarardım. Öngi öchken – Solgun, sararmış. Uning öngi öchti – O soldu; o sarardı.

öngge

Muhtelif, çeşitli 2. Solan, solgun.

önggech

Yemek borusu, gırtlak.

önggek

Rengini değiştiren. Önggek rex – Rengini çabuk değiştiren kumaş.

önggen

Solmuş, soluk, rengi atmış.

önggermek

At üstünde iken, önünde konularak bir şeyin taşınması.

öngkür

İn, yuva 2. Mağara.

öngkürmek

Hüngürdemek.

öngmek

Solmak, rengi atmak.

öngsül

Chirayining öngsüli yoq – Yüzü solmuş, sararmış.

öpchöre–öpüshmek

[ Previous ] [ Next ]

öpchöre

Yöre, çevre, civar. Öpchöridikiler – Çevredekiler. Öpchörige qarimaq – Çevreye bakmak. Öpchöridiki – Çevredeki. Öpchöriside – Çevresinde. Oning öpchöriside hichkim yoq – Onun çevresinde hiçkimse yok. Daramatni u 20 pirsent öpchöriside ashurdi – O geliri yüzde yirmi civarında artırdı.

öpke

I Akciğer. Öpke aghriqi – Akciğer hastalığı. Öpke ishshish – Akciğer şişliği. Öpke qaqmaq – İçini çekmek. U öpkisini basalmay yighlidi – O hıçkırarak ağladı. Öpkem örülüp ketkidek – Ağlamaya hazırdım. II Gücenme, dargınlık, küskünlük. Öpke qilmaq – Öfkelenmek. Öpke saqlimaq – Kin tutmak. Öpkisi qattiq adem – Kinci adam.

öpke-béghir

Akciğer ve karaciğer.

öpke-hésip

Uygurların geleneksel yemeği olan akciğer ve barsak dolması.

öpke-zasüy

bk. öpke-hésip.

öpkichan

Çabuk kızan, çabuk öfkelenen.

öpkichanliq

Çabuk kızma hali; çabuk öfkelenme hali.

öpkilesh

Kızma, öfkelenme, darılma.

öpkiletmek

(öpkilimek'ten) Öfkelendirmek, darıltmak, kızdırmak.

öpkilimek

Öfkelenmek, darılmak, kızmak.

öpmek

Öpmek.

öpür-töpür

Ayak sesi 2. Koşuşmalar; birbirine girme.

öpüsh

Öpüş, öpme.

öpüshmek

Öpüşmek.

ör–örüwetmek

[ Previous ] [ Next ]

ör

Tepe, dik, çıkış, yokuş. Örge qarap – Yokuşa doğru.

ördek

bk. ödek.

ördesh

Hububatı yığma; çeç yapma.

ördümek

Hububatı yığmak; çeç yapmak.

öre

Dik, tepe, yokuş. Öre turmaq – Kalkmak, ayakta durmak. Chéchim öre turdi – Saçım ürperdi. Ayaq öre turmaq – Ayakta durmak.

örek

Çukur; bk. azgal ve ewrez. Örek kolimaq – Çukur kazımak.

örgemchük

Örümcek; bk. ömüchük.

örgüley

Çanım, ciğerim, gözümün nuru, kuzum. Eqlingdin örgüley – Aklını seveyim.

örkech

Hörgüç, kanbur.

örkechlik

Hörgüçtü, kanburlu. Bir örkechlik töge – Bir hörgüçlü deve. Jüp örkechlik töge – Çift hörgüçlü deve.

örkesh

Kabaran dalga, dalga 2. Hörgüç.

örkeshlemnek

Dalgalanmak.

örkeshlesh

Dalgalanma.

örkeshlimek

Dalgalanmak. Örkeshlep aqqan deryaning suyi – Dalgalanıp akan nehrin suyu.

örletmek

(örlimek'ten) Yükseltmek. U qoyni taqqa qarap örlütüp ketti – O koyunu dağ yamacına sürdü.

örlimek

Yükselmek. Kün örligendin kiyin – Güneş yükseldikten sonra. Bazar bahasi örlep ketti – Fiyatlar yükseliverdi. Gheziwim örlidi – Gazabım yükseldi.

örme

Sarma. Örme gül – Sarmaşık çiçek.

örmek

bk. örümek.

örmüchük

Örümcek. Örmüchük tori – Örümcek ağı.

örnek

Örnek. Örnek bolmaq – Örnek olmak. Örnek almaq – Örnek almak. Örnek körsetmek – Örnek göstermek.

örneklik

Örneklik.

örteng

Durak.

örtenmek

Tutuşmak, alevlenmek, yanmak, yangın çıkmak.

örtesh

Yangın çıkarma, ateşe verme.

örtigüchi

Kundakçı.

örtimek

Ateşevermek, yangın çıkarmak.

örüdesh

Yığmak yükselterek toplama.

örüdimek

Yığmak; yükselterek toplamak.

örügüchi

Tercüman, çevirici.

örük

Erik. Qara örük – Erik kurusu. Gülqaq örük – Kayısı. Örük qéqi – Erik kurusu.

örükche

Erik çekirdeği.

örükzar

u.f. Eriklik.

örülmek

Çevrilmek, yıkılmak, devrilmek.

örüm

Örüm, örülmüş. Örüm chach – Örülmüş saç.

örüme

Çevirme.

örümek

I Örmek. Chach örümek – Saç örmek. II Çevirmek, yıkmak, devirmek.

örüsh

I Örme, örüş. II Çevirme, yıkma.

örüwetmek

Yıkmak, devirmek. Suni örüwetmek – Suyu devirmek.

öshki–ösüsh

[ Previous ] [ Next ]

öshki

Keçi.

öskileng

Boylu boslu, gür, sıkı, koyu.

ösme

Büyüme. Yéngi ösme balilar – Büyümekte olan çocuklar.

ösmek

Büyümek.

ösmür

Yeni yetme, ergen, delikanlı. Yash ösmürler – Gençler, delikanlılar. Ösmürligimde – Gençliğimde.

ösmürlük

Gençlik, delikanlılık.

östeng

Kanal.

östenglik

Kanallı, kanallık.

östürmek

(ösmek'ten) Büyümek. yetiştirmek. Saqal östürmek – Sakal büyümek. Ösüp qalmaq – Büyümek. Balam ösüp qaldi – Çocuğum büyüdü. Tughulup ösken yézam – Doğup büyüdüğüm köy.

östürülmek

Büyütülmek, artırılmak, yükseltilmek. Ish heqqi her yili östürülüp turdi – İş hakkı her yılı yükseltildi.

östürüsh

Yükseltme, büyütme, artırma.

ösüm

Büyüme, yükselme, artma, yüzde, faiz.

ösümlük

Bitki. Bir yilliq ösümlük bir – Yıllık bitki. Danliq ösümlükler – Buğdaygiller. Ösümlükler baghchisi – Bitkiler bahçesi. Ösümlükler dunyasi – Bitkiler dünyası. Dixanchiliq ösümlükliri – Ziraat bitkileri.

ösürmek

bk. östürmek.

ösüsh

Büyüme. Boygha ösüsh – Boyuna büyüme.

öt–ötüsh

[ Previous ] [ Next ]

öt

Öd, safra. Öt dosighi, öt xaltisi, öt qépi – Öd torbası.

ötek

Taahhüt.

öteng

ç. Gece konak yeri; durak.

öter

Geçer. Birinchi awgustqa öter kéchiside – Birinci Ağustosa geçer gecesinde.

ötermek

ağ. bk. öltürmek.

ötesh

Ödeme.

ötime

Ödeme, gerçekleştirme, becerme.

ötimek

Ödemek, becermek, gerçekleştirmek. Namaz ötimek – Namaz kılmak. Atiliq qerzimni ötidim – Babalık borcumu ödedim.

ötinilesh

Avans alma.

ötkek

Dizanteri, kanlı sürgün.

ötkel

bk. ötkül.

ötkeme

ağ. bk. ötkerme.

ötken

Geçmiş. Ötken yili – Geçen yıl.

ötken-kechken

Gelen-giden. Ötken-kechkenlerdin sura – Gelen-gidenlerden sor. 2. Geçmiş, geçen. Ötken-kechken künler – Geçmiş günler.

ötkenki

Geçmişteki.

ötkerme

Kalbur, elek.

ötkermichi

Kalbur ustasi.

ötkül

Geçit.

ötkün

Sağnak.

ötkünchi

Geçici. Ötkünchi basquch – Geçici aşama. Ötkünchi dewr – Geçici devir.

ötkür

Keskin. Ötkür pichaq – Keskin bıçak. Ötkür éqil – Keskin zaka; parlak akıl. Ötkür köz – Keskin göz. Ötkür közlük – Keskin gözlü; uzağı görebilen. Ötkür sözlük – Hatip.

ötkürletmek

(ötkürlimek'ten) Biletmek, keskinleştirtmek.

ötkürlimek

Bilemek, keskinleştirmek.

ötkürlük

Keskinlik. Éqilning ötkürlügi – Akim keskinliği (parlaklığı).

ötküzgüch

Kılavuz, kondüktör.

ötküzmek

Geçirmek. Tömür yol ötküzmek – Demir yol geçirmek (yapmak). Yingnige yip ötküzmek – İğneye ip geçirmek. Waqitni boshqa ötküzmek – Zamanı boşuna geçirmek. Mejlis ötküzmek – Toplantı yapmak. Toy-tamasha ötküzmek – Düğün ve eğlence yapmak. Ötküzüp bermek – Teslim etmek. Deryadin ötküzüp qoy – Nehirden geçiriver. Bashtin ötküzmek – Baştan geçirmek; olayı yaşamak. Ömür ötküzmek – Ömür geçirmek. Men öz ömründe köpni bashtin ötküzdim – Ömrümde birçok olayları yaşadım. U öz sözini ötküzelmidi – O kendi sözünü geçiremedi (dinletemedi). Xayaldin ötküzmek – Hayaldan geçirmek. Közdin ötküzmek – Gözden geçirmek.

ötküzmeydighan

Geçirmez. Su ötküzmeydighan – Su geçirmez.

ötküzüsh

Geçirme. Közdin ötküzüsh – Gözden geçirme.

ötmek

Geçmek. Ötüp ketmek – Geçivermek. Ötüp kétip bérip – Geçerken. Yétishiwélish, belki ötüp kétish – Ulaşma, belki geçme. Ötüp bolmaydighan lay – Geçilmez balçık. Ötken yili – Geçen yıl. Chégiridin ötkende – Sınırdan geçtiğinde. Bir nechche kün öte-ötmeyle – Birkaç gün geçer geçmez. Artilip ötmek – Atlayıp geçmek. Kéchip ötmek – Suyu geçmek. Nurghun deryalardin öttüm – Birçok nehirlerden geçtim. Su ötüp ketti – Islandı. Tamdin yamghur ötüp ketti – Duvardan (ev çatısından) yağmur suyu geçti (damladı). Ténimgha su ötüp ketti – Bedenim ıslandı. Ötken zaman – Geçmiş zaman. Emdi uning qedri ötti – Şimdi onun değeri bilindi. Sözi jénimgha ötüp ketti – Sözü kalbimi kırdı. Burun ötken ademler – Geçmişin insanları. Burun zamanda bir padsha ötüptiken – Eski zamanda bir padişah yaşamışmış. Bu mal yaxshi ötüptiken – Bu mal sürümlü. U kishi tünügün dunyadin ötti – O kişi dün vefat etti. Pichaq ötmeydu – Bıçak kesmiyor. Ötmeydighan pichaq – Kesmez bıçak. Ötmeydighan qilip qoymaq – Kesmez hale getirmek; körleştirmek. Ötüp ketken – Aşırı, anormal. Ötüp ketken düshmen – Aşın düşman. Chishim ötmeydu – Dişim kesmiyor; Geçiremem, yaptıramam, dinletemem mec. Yarimning dégen sözi jénimdin ötüp ketti – Sevgilimin sözü canımı yaktı. Ichim ötti – İçim sürdü (amel, dizanteri).

ötmes

I Kör, kesmez. Ötmes pichaq – Kör bıçak. II Rağbet görmeyen, sürümsüz, geçersiz. Ötmes mal – Sürümsüz mal.

ötmeslik

Geçersizlik, olumsuzluk. Men sözümning ötmesligini bilettim – Ben sözümün sonuçsuz kalacağını biliyordum.

ötmüsh

Geçmiş. Ötmüshte – Geçmişte. Ötmüsh esirde – Geçmiş yüzyılda. Yéqin ötmüsh – Yakın geçmiş.

ötmüshtiki

Geçmişteki. Ötmüshdikidek – Geçmişteki gibi.

ötne

İstikraz, ödünç. Ötnige almaq – Ödünç almak.

ötük

I Çizme. Kigiz ötük – Keçe çizme. Ötük méyi – Çizme yağı. Ikki putumni bir ötükke tikti – İki ayağımı bir çizmeye soktu (söz çevrisi); sıkıştırdı, zor duruma soktu (mec. II Ütü; bk. dezmal.

ötükchi

Ayakkabıcı.

ötükchilik

Ayakkabıcılık. Ötükchilik qilmaq – Ayakkabıcılık yapmak.

ötüklimek

Ütülemek; bk. dezmallimaq.

ötümlük

Geçerli, sürümlü. Ötümlük mal – Sürümlü mal. 2. gr. Ötümlük péil Geçişli fiil. Ötümlük toluqturguchi – Geçişli tümleç.

ötümsiz

Geçersiz, sürümsüz.

ötünmek

İstemek, dilemek, rica etmek. Sendin ötünüp suraymen – Senden rica ediyorum.

ötünüsh

İsteme, dileme, ricada bulunma, dilekçe.

ötüsh

Geçiş, geçme. Müdditi ötüshtin burun – Müddeti geçmeden önce.

öy–öysiz

[ Previous ] [ Next ]

öy

Ev. Tam öy – Toprak duvarla yapılmış ev. Aq öy – Göçebe çadırı; beyaz keçeden yapılmış çadır. Geme öy – Zeminlik; toprak dam. Öy salmaq – Ev yapmak. Öy tutmaq – Ev tutmak; ev sahibi olmak. Öy égisi – Ev sahibi. Töt éghizliq öy – Dört odalı ev. Öyde yoq – Evde yok. Oy tégi – Evin altı; zemin kat. Dem élish öyi – Dinlenme odası. Mediniyet öyi – Okuma evi (salonu). Balilar öyi – Çocuk evi. Öy tushqini – Ev tavşanı. Öy ichi – Aile, çoluk çocuk. Öy-öy yürmek – Kapı kapı dolaşmak. Öyge – Eve. Öy haywini – Ev hayvanı. Öydikiler – Evdekiler.

öy-ichi

Aile; evdeki kimseler.

öy-imaret

u.a. İnşaat.

öy-jay

Ev, mekan, mesken, yurt. Öy-jay qilmaq – 1) Ev yapmak 2) Aile ocaklı olmak.

öy-jayliq

Aile ve meskenli.

öy-makan

u.a. Ev-mekan, iskân.

öy-makansiz

u.f.u. Ev-mekansız, iskan sız.

öy-otaq

Ev ocak.

öy-otaqliq

Evli ocaklı.

öy-qora

Ev ve avlu.

öy-waq

Aile 2. Ev mülkü.

öydek

ağ. bk. ödek.

öylen'gen

Evlenmiş (sadece erkekler için).

öylendürmek

(öylenmek'ten) Evlendirmek. (sadece erkekler için).

öylenmek

Evlenmek (sadece erkekler için).

öylenmigen

Evlenmemiş (sadece erkekler için).

öylesh

Evlendirme (sadece erkekler için).

öylimek

Evlendirmek (sadece erkekler için). U oghlini öylesh toghrusida meslixetleshti – O oğlunu evlendirmek için danıştı.

öylük

Evi var; evi olan kimse. On-onbesh öylük yéza – On-onbeş evli köy. 2. Evli, aileli, çoluk çocuklu.

öylük-ochaqliq

Evli ocaklı.

öylünüsh

Evlenme (sadee erkekler için).

öysiz

Evsiz.

Özbék–özürsiz

[ Previous ] [ Next ]

Özbék

Özbek (bir Türk boyu). Özbék ayili – Özbek kadım.

öz

Öz, kendi. Özem – Kendim. Özeng – Kendin. Özi – Kendi. Özenglar – Kendiniz. Özemde – Kendimde. Özimizde – Kendimizde. Özimizniki – Kendimizinki. U özini tutalmidi – O kendini tutamadı. Oz béshiche – Kendi bildiğine göre. Öz béshigha – Kendi başına; tek başına. Özi yokta – Kendisi yokken. Özi yokta mundaq deyish yaxshi emes – Kendisi yokken böyle demek iyi değil. Özi yoqning közi yoq – d. Kendisi olmayanın gözü de olmaz; Kendisi yokken, onun işini takip eden de olmaz. Öz ejili bilen öldi – Kendi eceli ile öldü. Öz kishi – Yabancı değil. Özini chetke tartmaq – Kendini çekmek; arayı uzaklaştırmak. Öz körmek – Yakın ve kardeş saymak. Öz sözide turmaq – Sözünü tutmak. Özige xas – Kendine özgü. Özige xasliq – Kendine özgü (haslık). Özliri – Kendiniz (saygı ve kibarlık anlamında). Öz ichide – Kendi içinde. Özi toghrisida – Kendisi hakkında. Özligidin – Kendiliğinden. Öz-özini tenqit – Kendi kendini tenkit. Öz-özini idare qilish – Kendi kendisini idare etme. Özi mangidighan – Kendisi yürüyen. U özige kelmidi – O kendine gelmedi; O ayılmadı. Gunah özide – Suç kendisinde. Ixtiyar öz özengde – Serbestsin. Öz öziche sözlep baridu – Kendi kendine söylüyor.

özara

Kendi aralarında; kendi içlerinde. Özara alaka – Karşılıklı ilişki. Özara tesir – Karşılıklı tesir. Özara ishench – Karşılıklı güven. Özara urush – İç savaş.

özbilermen

Kendine aşın güvenen.

özbilermenlik

Kendine aşırı güvenme tutumu.

özbéshimche

Keyfi, isteğine göre.

özbéshimchiliq

Keyfi, izinsiz; isteğine göre davranış.

özek

Öz, merkez, ortam.

özemchi

Bencil.

özemchil

Bencil.

özemchila

Hiç, kendim.

özemchilik

Bencillik. Özemchilik qilmaq – Bencillik etmek.

özemningki

Kendiminki. Bu at özemningki – Bu at kendiminki.

özen

Irmak, çay, kanal. Özen beshi – Irmağın başı.

özeng

Kendin.

özengla

Sadece kendin 2. Kendileriniz.

özge

Başka 2. Yabancı.

özgergek

Değişen, değişken.

özgergüch

Değişen; bk. özgürüshchan.

özgermek

Değişmek. Özgürüp turmaq – Devamlı değişmek; değişkenlik.

özgermes

Değişmez.

özgermeslik

Sabitlik, değişmemek.

özgertish

Değiştirme. Özgertish kirgüzmek – Değiştirmek.

özgertiwetmek

Değiştirivermek. Tebietni özgertiwetmek – Tabiatı (doğayı) değiştirivermek.

özgertmek

Değiştirmek.

özgiche

Başka, bambaşka. Özgiche éytqanda – Başka bir deyişle. Özgiche qilip éytqanda – Başka bir deyişle. Özgiche bir hadise – Bambaşka bir hadise.

özgichilik

Özel, özellik. Uning özgichiligi shunda – Onun özelliği şunda.

özgilik

Farklılık, ayrım, özellik. Özgilik qilmaq – Ayrımlık yapmak.

özgürüsh

Değişim, değişme.

özgürüshchan

Değişken, istikrarsız. Özgürüshchan hawa – Değişken hava.

özgürüshchanliq

Değişkenlik, istikrarsızlık, kararsızlık.

öziche

I Kendisince, kendisine göre. Özengdin kör – Kendinden gör. Késel özini bilmeydu – Hasta kendini bilmiyor. Aghriq özige keldi – Hasta kendine geldi. Aghriq özidin ketti – Hasta bayıldı. Öz-özidin – Kendiliğinden. Özidin-özi melum – Kendiliğinden belli. Öz waxtida kelding – Zamanında geldin. II Kendisine göre.

özingizler

Kendileriniz.

özleshmek

Benimsemek, alışmak. Özlüshüp ketken – Abşmış.

özleshtürmek

Ele geçirmek, almak, zaptetmek, benimsemek, kendine mal etmek. Ruschidin özleshtürülgen söz – Rusçadan alınmış söz.

özleshtürüwélish

Kendine mal edinme.

özlik

Has, özgü. Özligidin – Kendiliğinden. Öz-özligidin – Kendi kendiliğinden. Bu adem özligidin yaxshiliqqa kirmeydu – Bu adam kendiliğinden iyiliği kabul etmez.

özre

ağ. bk. özür.

özsinmek

Kendinden saymak; bağrına basmak; yadırgamamak.

özür

a. Af, özür. Özür éytmaq – Özür dilemek.

özürlük

a.u. Özürlü.

özürsiz

a.u. Özürsüz, özür sayılmaz.

üch–üchünchi

[ Previous ] [ Next ]

üch

Üç. Üch ayaq – Üç ayak. Üch bulung – Üç köşe (üç köşeli matematik çizgi aleti). Üch bulungluq – Üç köşeli. Üch ayliq – Üç aylık. Üch talaq – Uç talak.

üchek

Yuva, sığınak. Üchektigi chiwin – Yuvadaki sinek kurtçuğu.

üchey

Barsak. Achchiq üchey – İnce yağsız barsak. Yaghliq üchey – Yağlı barsak. Qarghu üchey veya sokur üchey – Kör barsak. Üchey aghrighi – Barsak hastalığı.

üchey-qérin

İşkembe.

ücheylen

Üç kişi, üçümüz. Ular ücheylen édi – Onlar üç kişi idi.

ücheylik

Barsaklı.

üchgezek

Üçüz.

üchike

Meyvenin kemikli çekirdeği.

üchile

Üçübiz.

üchkü

Matkap (ucu), delgi, burgu.

üchlük

Üçlü.

üchqir

Üç kenar (geometrik).

üchqirliq

Üç kenarlı (geometrik).

üchü

ağ. bk. üchey.

üchülen

bk. ücheylen.

üchün

İçin. Sen üchün – Sen için. Shuning üchün – Şunun için. Bext üchün – Baht için. Biz tinchliq üchün kürüshimiz – Biz banş için mücadele edeceğiz. Uning kelmigenligi üchün – Onun gelmediği için.

üchünchi

Üçüncü. Üchünchi ata – Üçüncü ata. Üchünchi ana – Üçüncü ana.

üd–üdügen

[ Previous ] [ Next ]

üd

bot. Sarısabır.

üdde

a. ağ. Sorumluluk, yerine getirme.

üdügen

Siçan, fare.

ügdek–ügüt

[ Previous ] [ Next ]

ügdek

Uykulu. Ugdek basqan – Uyuklamış. Ügdek deryasigha chöküp patmighin – Uyku nehrine dalarak boğulma.

ügdesh

Uyuklama.

ügdetmek

(ügdümek'ten) Uyuklatmak.

ügdümek

Uyuklamak.

ügdütüsh

Uyuklatma.

üge

Üye, terkip.

ügenmek

Öğrenmek.

ügetmek

Öğretmek.

ügre

Tel şehriye, ince şehriye ügre kesmek çorba makarnası kesmek.

ügü

Mağara.

ügün

Öbürgün; bk. ögün.

ügünlük

bk. ügün.

ügünlükke

bk. ügün.

ügüt

I bk. ögüt. II Değirmende öğütülmeye hazırlanmış tahıl.

üjek–üjüm

[ Previous ] [ Next ]

üjek

Cinsel organ, erkek cinsel organı.

üjme

Dut ağacı ve onun meyvesi.

üjmilik

Dut ağaçlığı.

üjük

bk. üjek.

üjüm

ağ. bk. üzüm.

üke–üke

[ Previous ] [ Next ]

üke

Baykuş.

üleg–ülüshsiz

[ Previous ] [ Next ]

üleg

ağ. bk. ölük.

ülek

ağ. bk. ölük.

ülem

ağ. bk. ölüm.

ülem-yetim

ağ. bk. ölüm-yitim.

ülge

Örnek, model. Ülge almaq – Örnek almak. Ülge bolmaq – Örnek olmak. Ülge körsetmek – Örnek göstermek.

ülgermek

ağ. bk. ülgürmek.

ülgilik

Örneklik, nümunelik.

ülgüdimek

Samandan ayırmak.

ülgüje

Toptan, toptan fiyat. Ülgüje soda ponkiti – Toptan ticaret yeri.

ülgürmek

Yetişmek. Derske ülgürmek – Derse yetişmek. U oqushta ülgürelmeydu – O derste yetişemiyor.

ülgürtmek

(ülgürmek'ten) Yetiştirmek.

ülgütmek

ağ. bk. ülgürtmek.

ülpet

a. Dost, ahbap. Ülpet qilmaq – Dost olmak.

ülpetchilik

a.u. Dostluk. Ülpetchilik qilmaq – Dostluk yapmak.

ülüsh

Ülüş, pay, hisse 2. Nasip, kader, kısmet.

ülüshkün

Geçen gün, evvelki gün.

ülüshsiz

Ülüşsiz.

üm–ümür

[ Previous ] [ Next ]

üm

a. Birleşme. Üm bolmaq – Birleşmek, ittifak olmak.

ümcheymek

Eğrilmek, küsmek, alınmak.

ümcheytmek

(ümcheymek'ten) Eğriltmek, küstürmek.

ümchük

Örümcek. Ümchük tori – Örümcek ağı.

ümit

a. Ümit. Ümit üzmek – Ümit kesmek. Ümitim sizde – Ümidim sizde. Ümitim üzüldi – Ümidim kesildi. Ümit tughdurmaq – Ümit hasıl etmek. Ümit qilmaq – Ümit etmek.

ümitlendürmek

a.u. Ümitlendirmek.

ümitlik

a.u. Ümitli.

ümitsiz

a.u. Ümitsiz.

ümitsizlik

a.u. Ümitsizlik.

ümitwar

a.f. Ümitvar, ümitli. Ümitwar bolmaq – Ümitli olmmak.

ümitwarliq

a.f.u. Ümitlilik. Chong ümitwarliq bflmen – Büyük ümit ile.

ümleshmek

Birleşmek, ittifakla, bir araya gelmek.

ümür

bk. ömür.

ün–ünüshlük

[ Previous ] [ Next ]

ün

Ün, ses, seda. Üni öchti – Sustu, sesi kesildi. Ünüm pütüp ketgüdek boldi – Sesim kesilir gibi oldu. Üning öchkür! – Sesin kesilsin! Ün chiqmaq – Ses çıkarmak, seslenmek. Üni chiqmay qaldi – Sustu, sesi kesildi. Üningni chiqarma! – Sesini çıkarma! Ünining bériche – Bütün sesi ile. Ün bermek – Oy vermek. Ün chéqirip – Seslenerek. U ün sélip yighlidi – O seslenerek ağladı. Üningni peslet! – Sesini alçalt. Bashta gep bolsa, ayaqta ün yoq – Başında konuşulursa, sonunda ses çıkmaz. Ünimu yoq, sözimu yoq – Sesi de yok, sözü de yok. Ün qatmaq – Oy vermek; desteklemek.

ün-tün

Ses, seda. Ün-tün chiqarmidim – Ses çıkarmadım, sustum.

ün-tünsiz

Sessiz, sakin.

ünche

İnci. Ünche monchighi – İnce gerdanlığı.

ünchiqarmay

Ses çıkarmadan, sessizce, sakin halde.

ünchiqmas

Sessiz, suskun.

ünchiqmasliq

Sessizlik, suskunluk.

ünchiqmastin

Ses çıkarmadan, sessizce, gizlice.

ünchiqmay

Sessizce. Ünchiqmay olturup aldi – Seslenmekten kaçındı. Ünchiqmay turmaq – Sessizce durmak. U ünchiqmay qaldi – O ses çıkarmadı; O sessizliğini korudu.

ündesh

Seslenme, ünlem, ünlem işareti. Ündesh gep – gr. ünlem söz. Ündesh belgüsi – Ünlem işareti. Ündesh tawush – Ünlem ses.

ündeshmek

Karşılıklı seslenmek.

ündimek

Söylemek, demek 2. Çağırmak, davet etmek 3. Seslenmek, imdat istemek.

ündimes

Sessiz.

ündimeslik

Ses çıkarmazlık, suskunluk.

ündüme

bk. ündürme.

ündürme

Kabartılmış tahıl tanesi; su ile şişirilmiş tahıl tanesi.

ündürmek

(ünmek'ten) Filizlendirmek, yetiştirmek.

üngkür

İn, yuva, mağara.

ünglük

Bughday ünglük kishi – Esmer tenli kişi, buğday renkli kişi.

ünlük

Ünlü.

ünmek

Filizlenmek. Tawuzning uruqliri ünüp chiqti – Karpuzun tohumlan filizlendi. Méxnitingdin bal ünidu – Emeğinden bal türer.

ünsiz

gr. Ünsüz, konsonant. Ünsiz tawush – Ünsüz ses.

ünsizlik

Sessizlik.

ünüm

Ürün, mahsul 2. Verim. Mixnet ünümi – Emeğin verimi.

ünümdar

u.f. Verimli.

ünümdarliq

u.f.u. Verimlilik. Emgek ünümdarlighi – Emeğin verimliliği.

ünümlük

Verimli.

ünümsiz

Verimsiz. Ünümsiz ish – Verimsiz iş. Ünümsiz mixnet – Verimsiz emek.

ünümsizlik

Verimsizlik.

ünüsh

Filizlenme.

ünüshlük

Kolay filizlenen. Ünüshlük bughday – Kolay filizlenen buğday.

ürek–ürükzar

[ Previous ] [ Next ]

ürek

Hayal, imge, görüntü.

ürenggi

bot. Akçaağaç, isfendan.

ürgidesh

ağ. bk. mügdesh.

ürgüley

bk. ürgülsun.

ürgülsun

Aferin, güvercinim, kuzum, sana canım feda olsun. Yigirme ming yil ürgülsun yigirme yashliq chéghingdin – Yirmi bin yıl feda olsun yirmi yaş dönemine.

üriltmek

(tirilmek'ten) Diriltmek.

ürker

astr. Büyükayı.

ürkesh

bk. örkesh.

ürkügek

Ürkek. Ürkügek at – Ürkek at.

ürkügeklik

Ürkeklik.

ürkümek

Ürkmek.

ürkütmek

(ürkümek'ten) Ürkütmek.

ürtmek

kit. Örtmek.

ürük

Erik. Qara ürük – Kara erik.

ürükzar

u.f. Erik bahçesi; eriklik, erikli yer.

üshke–üsüshmek

[ Previous ] [ Next ]

üshke

I Delgi, burgu; bk. burma. II ağ. bk. öchke.

üshshügen

Soğuk alan, donmuş.

üshshük

Soğuk, üşşük tegmek soğuk almak.

üshshümek

Donmak, soğuk almak, üşümek.

üshtek

Düdük.

üshük

I ağ. bk. burma. II Soğuk. Üshük tüshti – Soğuk aldı, üşüdü. Almini üshük urdi – Elma dondu.

üshümek

bk. üshshümek.

üskek

Tos vuran. Üskek qala – Tos vuran inek.

üskeklik

Tos vurma hali.

üsküne

f.Cihaz, teçhizat, malzeme.

üskünilesh

f.u. Cihazlandırma.

üskünilik

f.u. Cihaz malzemesi.

üskünilimek

f.u. Cihazlandırmak.

üskünisiz

f.u. Teçhizatsız, cihazsız.

üsmek

Tos vurmak, boynuzla vurmak. Üsüp öltürmek – Boynuzla vurarak öldürmek.

üst

Üst.

üst-bash

Üst baş. U üsti-béshini kéyindi – O üst başına giyindi. Üst-béshini tazilimaq – Üst başım temizlemek.

üstek

Ek, ilave. Üstek almaq – Ek olarak yine almak; ek bir şey almak.

üstel

r. Masa. Üstelde oltarmaq – Masada oturmak.

üsteng

bk. östeng.

üsti-üstige

Üst üste. U üsti-üstige qeriz aldi – O üst üste borçlandı.

üstide

I Üstünde. II Üstünde, üzerinde. U öz üstide köp ishlidi – O kendisi üzerinde çok çalıştı. Gep kitap üstide – Söz kitap üzerinde. Söz néme üstide? – Söz ne konuda? U bezme üstide kélip kirdi – O keyif meclisi üstüne geldi. Ash üstide – Yemek yerken. Yaxshi méhman ash üstige kélidu – d. İyi misafir yemek yerken gelir.

üstidiki

Üstündeki. Tashyol üstidiki yéza – Taşyol kıyısındaki köy.

üstidin

Üstünden, üzerinden. Méning üstimdin shikayet qiliptu – Hakkımda şikayet etmiş. Shanliq eskerlirimizning düshmen üstidin qazanghan ghalibiyiti – Şanlı askerlerimizin düşmana karşı galibiyeti. Üstidin chiqmaq – Halletmek, becermek. Anamgha bergen wedemning üstidin chiqtim – Anama verdiğim sözü yerine getirdim. Ash üstidin chiqtim – Yemekten geldim.

üstidinla

Üstünkörü, özensizlik, yüzeysel, şöyle böyle.

üstige

I Üstüne. Üstige keymek – Üstüne giymek. Üning üstige – Onun üstüne. Bash üstü – Baş üstü. II Üstüne. U bu ishni öz üstighe aldi – O bu işi üstlendi. Wezipini u méning üstimge yüklidi – Vazifeyi o benim üstüme yükledi. U xotun üstige xotun aldi – O kadın üstüne kadın aldı. Kemzel üstige palto kiydim – Ceket üstüne palto giydim. Üstige jük artilghan töge – Üstüne yük yüklenmiş deve. Ish üstige ish – İş üstüne iş. Uning üstige – Onun üstüne. Söz taliship olturushqanning üstige u keldi – Münakaşanın üstüne o geldi. Bash üstige – Baş üstüne. Astini üstige keltürmek – Alt üst etmek.

üstiwash

Kıyafet, takım.

üstixan

f. bk. ustuxan.

üstki

Üst, yukarı. Üstki qatlam – 1) Üst kat 2) Üst tabaka. Üstki körünüsh – Kıyafet; üst görünüm. Üstki sözliq tawush – Düz ünlüler.

üstlimek

Eklemek, ilave etmek.

üstme-üst

Aralıksız, üst üstüne.

üstqurma

Üstyapı.

üstqurmiliq

Üstyapılık, üstyapılı.

üstüme

Zam, prim, ilave, ek. Üstüme payda – Ek kâr (fayda).

üstün

I a. Direk, sütun. II Üstün. Üstün bolmaq – Üstün olmak. Üstün kelmek – Üstün gelmek. Üstün chiqmaq – Üstün gelmek. U ishke üstün qaraydu – O işe üstünkörü ile bakıyor.

üstünki

Üstündeki.

üstünlük

I a.u. Direkli, sütunlu. II Üstünlük, avantaj. Hawa üstünligi – Hava üstünlüğü. Üstünlük qilmaq – Üstünlük etmek. Üstünlük almak – Üstünlüğü elde etmek.

üsüm

ağ. bk. ösüm.

üsüshmek

Boynuzla vuruşmak; kafa vuruşmak.

ütek–ütülimek

[ Previous ] [ Next ]

ütek

ağ. bk. ötük.

ütlimek

bk. ütülimek.

üttü

ağ. bk. udul.

ütülimek

Ütmek, tüylerini yakmak.

üylendürmek–üyür

[ Previous ] [ Next ]

üylendürmek

(üylenmek'ten) Evlendirmek.

üylenmek

Evlenmek.

üymek

Bir yere toplamak.

üyündi

Yığın, küme, kütle.

üyür

Sürü, hayvan sürüsü.

üz–üzüwetmek

[ Previous ] [ Next ]

üz

I bk. yüz. II Usta. Üz qiz – İşçi kız.

üze

Sathi yüzeysel. Bilimi üze adem – Bilimi yüzeysel adam. Üze qarimaq – Üstünkörü ile bakmak. Üze halda – Sathi halde.

üzechilik

Üzechilik qilmaq – Saygısızlık etmek, dikkatsizlik etmek.

üzela

Diletant; sathi bilgisi olan adam.

üzengge

Üzengi. Ayighim üzenggide chaghda héchkim séni renjitelmeydu – Hayatta olduğum müddetçe hiç kim seni rahatsız edemez.

üzgüchi

Yüzücü.

üzhme

ağ. bk. üjme.

üzlesh

Kaplama.

üzlük

I bk. yüzlük. II Maharet. Hemme uning üzligige baghliq – Her şey onun maharetine bağlı.

üzlükmek

Bitmek, sona ermek 2. Muhtaç olmak. Nan tügep, ular üzlüküp qaldi – Ekmek bitip, onlar muhtaç oldular.

üzlüksiz

Sürekli, devamlı. Üzlüksiz rewishte – Devamh halde.

üzlüksizlik

Devamlılık 2. Sabitlik.

üzmay

Yüze sürülen yağ.

üzmek

I 1. Koparmak, kesmek. Üzüp almaq – Koparmak. 2. Geliş gidişi kesmek; ilişkiyi kesmek. Arini üzmek – İlişkiyi kesmek. Diplomatik alaqini üzmek – Diplomatik ilişkiyi kesmek. Sözni üzmek – Sözü kesmek. Qerzimni üzdüm – Borcumu bitirdim. Jan üzmek – Ölmek. Közni üzüwalalmaysen – Gözünü ayıramazsın (çok çekici). Ümit üzmek – Ümidi kesmek. Üzüp éytmaq – Kesin söylemek. Qol üzmey ishlimek – Ara vermeden çalışmak. II Yüzmek. Üzüp ötmek – Yüzerek geçmek. Üzüp chiqmaq – Yüzerek çıkmak.

üzre

Üstüne, üzerine. Appaq qeghez üzre – Bembeyaz kağıt üzerine.

üzük

I Yüzük. Üzük qéshi – Yüzük kaşı. Bilek üzük – Bilezik. II Parça, kırıntı. Üzük tawush – Ünsüz sesler, konsonantlmar.

üzük-üzük

Kesik, parça parça.

üzül-késil

Kesin olarak. Üzül-késil jawap – Kesin cevap. Üzül-késil bel qilmaq – Kesin halletmek.

üzül-késillik

Katilik, kesinlik.

üzüldürmek

(üzülmek'ten) Kesmek, kesilmek. Rayonni yemeklikler bilen üzüldürmey teminlesh – Bölgeyi kesintisiz halde azık ile temin etme.

üzülmek

Kopmak. Polat sim üzülüp ketti – Çelik tel koptu. Üzülüp chüshmek – Koparılıp düşmek.

üzülmey

Kopmadan, kesintisiz. Üzümler üzülüp boldi – Üzümler koparılıp bitti. Gep shu yerde üzüldi – Söz şurada kesildi. Béshing üzülgür! – Başın kopsun! Tuz nésiwim üzüldi – Nasibim kesildi. Bélim üzülüp aghriydu – Belim kesilmiş gibi ağrıyor. Mashina üzülmey qatnap turudu – Araba (otobös) ulaşımı kesintisiz devam ediyor. Maghdirim üzülüp kétiwatidu – Kuvvetsizleniyorum.

üzülüsh

Kopma, kesilme. Alaqining üzülüshi – İlişikinin kopması.

üzülüshmek

Ayrılmak, kesilmek, birbirinden kopmak.

üzüm

Üzüm. Aq üzüm – Beyaz üzüm. Qara üzüm – Kara üzüm. Qizil üzüm – Kızıl üzüm. Chéqir üzüm – Dut ağacı.

üzümchi

Üzümcü.

üzümchilik

Üzümcülük.

üzümlük

Üzümlük, üzüm bağı.

üzümzar

u.f. Üzüm bağı.

üzümzarliq

u.f.u. Üzüm bağı.

üzündi

Fıkra, parça. Hikayidin bir üzündi – Hikayeden bir parça.

üzüshchan

İyi yüzebilen.

üzüshmek

Yüzüşmek.

üzüwetmek

Koparmak, ayırmak, kesmek.

SPECIAL

[ Previous ] [ Next ]

-a

Seslenme edatı; pekiştirme edatı. Xudaya! – Ey Tanrım! Éytqina dostum! – Söylesene dostum! Way balimey, anangni tola xijil qilmighina! – Ey çocuğum anneni fazla mahcup etmesene! Bek uzun kocha ékena! – Çok uzun cadde imiş ya! Daima ademning yaminigha yoluquwatimena – Daima insanın kötüsü ile karşılaşıyorum. Chapsanraq sözlep béringa! – Çabuk söylesene!

-che

(İsimden isim yapma eki. Türkiye Türkçesindeki '-ca, -ce, -ça, -çe' eklerini karşılar ve bir de kadar anlamını da verir). Minglerche – Binlerce. Qiriq yilche – Kırık yıl kadar. Artuqche – Biraz fazla. Fransuzche – Fransızca. Uyghurchigha terjüme – Uygurcaya çevri. Yoshurunche – (hal eki) gizli halde. Kitapche – (küçültme eki) kitapça.

-chu

Yeni Uygur Türkçesine mahsus soru ve rica eki. Kelsengchu – Gelsene.

-da

da (bulunma eki). Tamda – Damda, duvarda.

-de

Bulunma eki; bk. -da. Mende – Bende. Sheherde – Şehirde.

-du

Üçüncü şahıs eki. Belki ishleydighandu – Belki çalışacaktır. Kelse kelgendu – Gelecekse gelmiştir.

-ge

Yön eki. Kimge – Kime. Öyge – Eve. Sheherge – Şehire.

-ger

f. Farsça ek, Türkçedeki meslek eki '-çi' ekini karşılar. Sodiger – Tüccar. Zerger – Kuyumcu.

-gha

Yönelme eki, datif eki. Bazargha – Pazara. On somgha aldim – On liraya aldım.

-ghiche

Kadar anlamında ek. Toyghiche – Doyana kadar. Men alghiche – Ben alana kadar.

-ghina

Küçültme eki. Azghina – Azcık, biraz, fazla değil.

-ghu

Kuvvetlendirme eki. Türkiye Türkçesindeki "ya" edatının anlamım karşılar. Xop yaxshi éshek ékenghu – Çok iyi eşekmiş ya. Lékin özeng bilisenghu! – Fakat kendin biliyorsun ya!

-ke

Yön eki. Derexke – Ağaca.

-la

Vurgu, tekit anlamını veren ek. Birdinla – Birdenbire, ani. Bir özemla bilimen – Sadece kendim bilirim. Lipla qilip ötmek – Hızlı geçmek. Hemmila yerde – Bütün yerde.

-ma

Soru eki. U keldima? – O geldi mi?

-mu

Da, de, bile bağlama edatlarını karşılar. Biz ishleshnimu, oqushnimu yaxshi körümiz – Biz çalışmayı da, okumayı da severiz.

-perest

f. (birleşik kelime içinde yer alır) tapan, tapınan, ibadet eden. Ateshperest – Ateşperest. Mensepperest – Makam düşkünü.

-perwer

f. (birleşik kelime içinde yer alır). Tereqqiperwer – İlerici. Wetenperwer – Vatanperver, vatan sever.

-puzul

ç. Ashpuzul – Lokanta.

-qa

Yön eki. Bashqa – Başa. Baqqa – Bağa. Qayaqqa? – Nereye?

-sa

Şart eki. Barsa – Varsa. Oqusa – Okusa.

-siman

(benzetme eki) -sı, -si. Kishisiman – İnsansı.

-suman

bk. -siman. Benzetme eki.

-ta

Bulunma eki. Ayaqta – Ayakta. Yaghachta – Ağaçta. Tashta – Taşta.