Burunun burunuda (kadim zamanlarda) bir adam padişah olmuş.
Bu padişahın iki hanişi (hanımı) olup çon (büyük) haniş ferzend (evlat) göremiyormuş.
Günlerin birinde dal (işbu) padişah şikara (ava) çıkıp gidende (gittiğinde)...
...küçük haniş koş-gezek (ikiz) bir oğul bir kız doğurmuş.
Bunu gören çon (büyük) haniş hisset-horluk (cimrilik) kılıp...
...ordudaki yetkilileri arkalı (sayesinde) iki balayı (çocuğu) küçüğe (eniğe)...
...aylandırıp (yerini değiştirtip) o balaları derhal suya dışlamaya (terketmeye) koyulmuş.
Padişah şikardan (avdan) kaytıp (geri dönüp) gelende (geldiğinde) çon (büyük) haniş...
...küçük hanişi küçük (enik) doğurdu deyip ayıplayıp zindana dışlattırmış (attırmış).
Şunun ile çon hanişin rezil niyeti emele aşmış (başarıya ulaşmış).
Leşker (asker) bu koş-gezek (ikiz) balalara iç ağrıtıp (içi acıyıp)...
...deryaya (nehre) dışlamaya gözü kıymayıp onları sala düşürüp (koyup) deryaya bırakmış.
Sinlim (kız kardeşim), teyyarlık (hazırlık) bitti mi?
Bitti ağa (abi), sana lâzımetliklerin hepsini teyyarlayıp (hazırlayıp) koydum.
Rahmet (sağ ol), sinlim (kız kardeşim). Ben bu katımda (defa) sel (biraz)...
...uzuna (uzağa) kaytıp (gidip) gelişim mümkün. Yakından buyan bu etrafta...
...gayri (sıradışı) hadisler (olaylar) yüz veriyor. İşin olmasa sırta (dışarı) hergiz (katiyen) çıkma.
Ağa (abi), hâtırcem (rahat) ol. Çokum (katiyen) senin dediğin dek (gibi) kılarım.
He, rast (iyi). Ben gidenden (gittikten) geyin (sonra) evdeki odu (ateşi)...
...hergiz (asla) öçürüp (söndürüp) koyma. - Oldu, ağa. Sen de özüne pekrek (daha da)...
...pehes (dikkatli) ol. Ormanlığa pek ikilenip (tereddütlenip) girip gitme.
Makul, benim dediğim gepleri (sözleri) hergiz (asla) esinden (aklından) çıkarma.
İhtiyat kıl, ben mangadım (gittim), hoş (hoşçakal).
Hoş, baldırrak (erkenden) kaytıp (geri dönüp) gelirsin.
Ağam gideli hayli günler olup kaldı. Hazıraca (şimdiye kadar) haber yok.
Sel (biraz) ensiriyorum (endişeleniyorum). Bir iş yüz vermemiş olsa iyi olur.
Haçan (ne zaman) gelirsin ağa?
Abla (abov), bu yerde oturuverip karanlığa düştüğümü duymayıp (hissetmeyip) kalmışım.
Tez eve girip gideyim. Od öçüp (sönüp) kalmasın yine.
Niye böyle karanlık?
Od (ateş) öçüp (sönüp) kalmış.
Şimdi handay (ne) kılarım? Ağam odu öçürüp koyma demişti, birak (fakat) ben ne kıldım?
Sırta (dışarı) çıkıp etrafa karayıp (göz atıp) bakayım öyleyse.
Şu tarafta nur görünüyor. Varıp (gidip) karayıp bakayım mı handay (nasıl)?
Birak (ama) ağam, olsun, evvel emel kılıp odu yandırayım, ondan [sonra] bir şey olmaz.
Esselam nine, bu geçte evinize gelip sizi avare (rahatsız) kıldım.
Gelin kızım, öyle imez (değil). Siz kim oluyorsunuz?
Nine, ben bu dağın üstündeki evde oturuyorum. Benim ismim Mahtumsıla.
Ağam ava çıkıp gitmiş idi. Ben ağamın yoluna karayıp (seyreyleyip) oturup evdeki odu...
...öçürüp koymuştum. Şuna (bu sebepten) sizden od sormaya geliverdim. Ağam odu...
...hergiz (asla) öçürüp koyma demiş idi.
Eve girin kızım. Eve girip paranglaşalım (konuşalım).
Oldu nine, rahmet (teşekkür) size.
Kızım, aslı bu etrafta benden başka adam oturmuyordu. Siz ağanız ile bu yere...
...yeniden (yeni) gelmiş okşamıyormusunuz (değil misiniz)?
Öyle, nine. Ağam ikimiz esimizi bilsek (hatırladığımıza göre)...
...bir ayı bizi üngüre (mağaraya) alıp getirmişti.
Biz şu ayının yardımı ile çon olduk (büyüdük).
Bizi şu ayı bakıp çon kıldı (büyüttü).
Nice yıl ileri (önce) bize bakan o ayı...
...karıyıp (yaşlanıp) gidenliği sebebinden ölüp gitti.
Şuna (bu sebepten) ağam ikimiz üngürü dışlayıp (terkedip)...
...uzun yolları basıp (katedip) bu yeri layık gördük.
He, imese (peki ya) ağanız. Ağanızın (abinizin) ismi ne?
Ağamın ismi Çın Demir Batır. Biz ağamın av kılıp taptıkları (buldukları) ile...
...can bakıyoruz (yaşıyoruz). Adette ağam ava çıkıp gitse yedi gün...
...aran (nadiren) kaytıp (geri dönüp) gelir. Ama hazırmı (şimdi ise) ağam gideli...
...hayli günler oldu. Daha çıkıp kaytıp gelmedi. Pek ensiredim (endişelendim).
Eh, öyle diyorsun kızım. Ben de bu evde yalnız oturuyorum.
Eğer isterseniz ağanız ava çıkıp gidenlerde biz ikimiz birbirimize...
...hemrah (dost) olalım, olur mu?
Olur, nine. Ben de öyle oyladım (düşündüm). Birak (ancak) ağam!
Kızım, nice yıldan beri ben yalnızlığın derdini yeterince tarttım (çektim).
Ben, karı (yaşlı) nineye içiniz ağrısın. Karayın (bakın), ben yaman (kötü) adamlara...
...okşamıyorum (benzemiyorum), he?
Nine, öyle demeyin. Siz hakikaten yakşı adam imişsiniz.
Oldu, ağam ava çıkıp gidende ikimiz birbirimize hemrah olalım.
Eh, rahmet kızım. Şimdi (artık) ben yalnızlık his kılmayan (etmeyen) oldum.
Ben erte (yarın) varıp sizin evininzi göreyim.
Oldu, nine. Birak (ama) evin altına (önüne) gelende (geldiğinde):
Çın Demir Batır evinde var mı?
Argımak (soylu) atı ağılda var mı?
Misran kılıcı kazıkta var mı?
Algır bürgütü öğüzde var mı? (Çevik kartalı çatıda var mı)
...deyip bu koşuğu (şiiri) okuyunuz. Ben ondan [sonra] size eşiği (kapıyı) açıveririm.
Hım, oldu kızım. Öyleyse ben size oddan (ateşten) azrak (birazcık) vereyim.
Yakşı (iyi) gidin.
Rahmet nine, ben mangadım (gittim). Erte (yarın) yollarına kararım (bakacağım). Hoş.
Hoş (hoşçakal), kızım. Ben erte çokum varırım (geleceğim).
Eh, şu eşiğe (kapıya) okşamıyor (değil mi)?
Kızım, ben geldim. Eşiği açın.
Kim siz? Ben sizi tanımıyorum.
Ağam yad (yabancı) adamları eve alıp girme demişti. Derhal gidiniz.
Ha? Bu da ne dedi? Dünü gün (geçen gece) bir çıraylı (hoş) paranglaşmamışmıydık?
Her neyse, şu koşuğu bir okuyayım.
Çın Demir Batır evinde var mı?
Argımak (soylu) atı ağılda var mı?
Misran kılıcı kazıkta var mı?
Algır bürgütü öğüzde var mı? (Çevik kartalı çatıda var mı)
Kızım, bu ben, nineniz. Eşiği açın. Beni tanımadınız mı?
Nine, bu siz mi? Na (işte) ben hazır (şimdi) eşiği (kapıyı) açayım.
Ben sizin geleceğinizi fakat (sadece) oylamamıştım (düşünmemiştim).
Geçiriniz (affedin), nine.
Oy, bu bürgütün (kartalın) ününe (sesine) ne olmuş?
Bu ezelden böyle sayramamıştı (ötmemişti).
Bu çokum (kesinlikle) bir yamanlıktan (kötülüğe) işaret veriyor.
Abla (abov), sinlime (kız kardeşime) bir iş yüz vermiş okşamazmı (olmasın)?
Çap (yürü), atım. Tez eve kaytalım (dönelim).
Sinlim için, tez ol.
Biz ondan da ayrılıp kalsak olmaz.
Sinlim, gözünü aç. Ne oldu sana? Kim seni torusa (tavana) asıp koydu?
Ağa, sen gidenden geyin (sonra) ben bîhastelikten (ihmalkarlıktan) odu (ateşi)...
...öçürüp (söndürüp) koymuşum. Şuna (bu sebepten) dağ bağrında oturan...
...bir nineden od (ateş) sormuş idim. Geyin o ninenin geplerine (sözlerine) aldanıp...
...bizim evi gösterdim. Ertesi o nine eve gelip...
...tabanımı deşip kanımı soğurdu (emdi).
Ha, putum (ayağım) ağrıyor. Bu kim?
Aslı ağamın gepini anlasam (dinlesem) olmuştu. Niçin bu ninenin gepine (sözüne)...
...aldanıp eşiği açık vermişim? Şimdi (artık) ağamı kayta (tekrar) görebilecek miyim?
Kızım, aslı (doğrusu) bu etrafta benden başka adam oturmuyordu.
Siz ağanız ile bu yere yeniden (yeni) gelmiş okşamıyormusunuz (değil misiniz)?
Ne? benim sinlime zarar veren o câdû-ger nineyi ben çokum (kesinlikle)...
...yer ile yek-sân kılacağım. (Yerin dibine sokacağım.)
Eyt (söyle) sinlim, câdû-ger nerede duruyor? Ben varıp (gidip) öcünü alayım.
Ağa, o câdû-ger nine aralanmadan (kesintisiz) iki gün geldi. Bugün mü (de) çokum gelir.
Ağa, o daha (bir de) bana şal altında (işkence ederken) bu işleri...
...ağana deme, olmasa (yoksa) ağanı boş koymam (yalnız bırakmak) dedi.
Ağa, oldu, varma (gitme).
Korkma, beni o öyle asan (kolay) öldüremez. Sen hâtır-cem (rahat) yatıp aram al (dinlen).
Ağa, pehes (dikkatli) ol. O albastı pek yaman imiş.
Oldu, sen yatıp yakşı aram al. Ağana işan (güven).
Ben çokum (kesinlikle) o albastının (cinin) canını alacağım.
Çın Demir Batır evinde var mı?
Argımak atı ağılda var mı?
Misran kılıcı kazıkta var mı?
Algır bürgütü öğüzde var mı?
Kızım, bu ben, nineniz. Eşiği açın.
Tokta (dur). Sinlimin kanını soğuran câdû-ger sen mi?
Sinlime kıldığın yamanlıklar (kötülükler) için seni teninden cüdâ kılarım (ayıracağım).
Ha? Bu handay (nasıl) olabilir?
Buna yeni bir baş çıktı. Bu handay albastı imiş?
Özünce beni öldürüş şunca asanmı ki diye oyladın, he? Handay, korkuyormusun?
Aman koy (rahat ol), ben dediğin yedi başlı yalmavız. Benim yedi başım var.
Bana her bir baş çıkanda benim gücüm mü (de) şunca aşıverir.
Karayanda (görünüşe göre) ölümün gelmişe okşamıyormu (benzemiyor mu)?
Ağam çıkıp gideli hayli uzun vakit oldu. Câdû-geri öldüremedi mi?
Hey, hepsini kılan ben.
Aslı oda (ateşe) yakşı karayıp öçürüp koymasam olmuştu.
Ağa, ben sana yüz gelemem (yüzüne bakamam).
Ağa, senin benden çekmediğin cefân, kılmadığın işlerin kalmadı.
Ağa, beni geçir (affet).
Ağa, sana bir iş olmamış olsun, nebada (eğer) öyle olmuş ise ben ne kılarım?
Bu yerde otura durmayım, sırta (dışarı) çıkıp karayıp bakayım öyleyse.
Hah, yalmavız, şimdi senin ecelin düştü. Ben hazır senin beşinci ba...
Çın Demir Batır pek yaman imiş. Ben mi (de) onun acizliğini tutup alsam olur.
Ben mi (de) onun kılıcından özümü kaçırayım.
Yalmavızın bedeninde galite (garip) sünükler (kemikler) peyda oldu.
Aman kılıp (dikkat edip), kursak kısmındaki acizlik yere hücum kılsam olacak.
Şimdi sen müdaafada durup yetinci başını alacağım fırsatı güt (bekle).
Eh, Çın Demir Batır, korkmuşa okşamıyormusunuz (benzemiyor musun)?
Birak (lakin) şimdi işin bitti.
Bu albastının ahirki (son) başı, lakin bu albastı daha mı (da) güçleniyor.
Birak benim bu albastını yok edişim gerek.
Sinlime albastını yok edenliğimi (ettiğimi) öz ağzım ile deyişim gerek.
Gayret kıl, Çın Demir. Sinlini fakat (sadece) sen kutarabilirsin.
Çın Demir Batır, eğer sen hazır (şimdi) bana teslim olsan, bir kaşık kanından gidişin mümkün.
Yuklayıp düşün. (Rüyanda görürsün)
Ben Çın Demir hergiz (asla) sana baş eğmem.
Senin kanını soğurup, kınayıp (işkence edip) öldürmezsem karayıp dur (görürsün).
Heh, yalmavız, şimdi senin ecelin düştü (geldi).
Sinlim, bu yere çıkmışsın. Ben sana yatıp aram al (dinlen) demiş idim.
Ağa, beni geçir. Akılsızlığımdan sen ben için köp (çok) cefaları tarttın (çektin).
Ben odu (ateşi) öçürüp koymamış olsam bu câdû-ger nineye uğramamış olurduk.
Canım ağa, sizi köp cefâlara saldım.
Öyle özünü ayıplama.
Bu câdû-ger nineyi yok etmemiş olsak, çokum başka bî-günah adamların başına çıkardı.
Ben Çın Demir hergiz (asla) rezilliğe çıdayıp (tahammül edip) duramam.
Hakkaniyet, heman (her zaman) rezilliğin üstünden galip gelir.
Çın Demir Batırın kayserlik (mertlik) ile tekammül duruşu arkalı (sayesinde)...
...albastı (ifrit) yok edildi. Sinli albastının esaretinden kutuldu. Onlar yine...
...hatırcem durmuşuna başladı. Birak onların dinç (huzurlu) durmuşunun...
...kançalık (ne kadarlık) olduğu hem de ağasının ikisini handay (ne) kısmetle...
...sağlam dura aldığı doğrusunda (hakkında) kim bir ne diyebilir?