Anadolu'da İşlekliğini Yitirmiş Gelecek Zaman Koşumcası +(y)AsI

Türkçede +(y)AcAk dışında +(y)AsI şeklinde bir gelecek zaman koşumcası daha vardır. +(y)AsI koşumcasını kalıplaşmış ifade içinde, "+(y)AsI var/yok/gelmek” şeklinde görüyoruz. Mesela "gelesim var" sözü "geleceğim var" demektir, bildiğimiz gelecek zaman kipinden farklı olarak niyet bildirmektedir, yani "gelmeye niyetim var" diye aktarılması mana yönünden en doğrusu olur.

Türkiye Türkçesinden ülgüler:

ve başkalar...

Başka bir Türk dili üzerinden örnek verirsem bu Uygurca olacaktır.

Qaytmaz karvan yolidin gerçe atlar bek oruq,
(Dönmez kervan yolundan olsa da atlar pek zayıf,)
Tapqusi bu izni bir kün, nevrimiz ya evrimiz.
(Bulacak bu izi bir gün, torunumuz veya evladı.)

TapQUSİ = tapASI (bulası). Bizim Türkçemizde aradaki ünsüz erimiş. Uygur Türkçesinde -ğusi, -qusi, -güsi, -küsi şeklinde bu ek şekilden şekle girmektedir. Bizde ise sadece fiil ünlüyle bittiğinde ğ-q-g-k seslerinin yumuşayıp -y- olduğunu görüyoruz (yEmek > yiYesi), onun dışında ise tamamen eriyip -esi-ası olmuş. Bunun sebebi aslında iki tane ek olması (+yA ve +sI eklerinin birleşmesi), ama şimdi bundan bahsetmeye gerek yok.

OLASI ne demek? Bizim Türkçemizde uydurukçular sağ olsun olasılık sözünü imkan yerine kullanıyoruz. İmkan yerine olabilirlik demek en azından Türkçeye uygun olurdu, ama yok, Türkçemizdeki ekleri kendi kafamıza göre ekleyelim ondan sonra nasıl olsa kökü Türkçe deyip milleti kandırırız demişler. Olası sözü aslında “gelecek zaman” demektir.

Bir de yeri gelmişken OLACAK sözünden bahsetmek istiyorum. Gelecek sözüyle aynı mantıktadır, adlaşmış sıfat-fiildir. Gelecek bir şeye nasıl gelecek diyorsak, olacak bir şeye de olacak demek Türkçenin mantığına göre uygundur. Buna göre Uygur ve Özbek Türkçelerindeki bolğusi (olası, olacak, gelecek, müstakbel) sözü de daha anlaşılır olmuştur.

Aynı mantıkla gelecek yerine GELESİ demek de mümkündür. Türk dillerinde aşağıdaki sözlere rastlıyoruz:

Hülasa, istek ve arzu bildiren +(y)AsI diye bir gelecek zaman koşumcamız vardır ve bay Türkçemizde GELECEK anlamına gelen GELESİ, OLASI, OLACAK diye 3 ayrı söz daha kullanmak mümkündür.


Yazan: Sunur Efe Vural
Tarih: 28 Ekim 2018

BAŞA DÖN

Yıllarca bize Türkçecilik adına uydurukçuluğu dayatıp bizi başka Türk halkları ile anlaşamaz kıldılar. Şimdi yaraları sarma, kardeşlerimize yaklaşma zamanı.